№ას-29-27-2013 4 აპრილი, 2013 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი – ვ. ა-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „კ. ს. მ-ა“
მესამე პირი – საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით:
1. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შპს „კ. ს. მ-ის“ სარჩელი მოპასუხეების - ვ. (ო. ა-ის, მ. კ-ის, ნ. ჯ-ის, მ. ფ-ას, ვ. ჩ-ას, ნ. ჩ-ას მიმართ:
2. დადგინდა ე-ოს ქ. №11-ში მდებარე უძრავი ქონების გამოთხოვა მოპასუხეების - ვ. (ო.) ა-ის, მ. კ-ის, ნ. ჯ-ის, მ. ფ-ას, ვ. ჩ-ას, ნ. ჩ-ას უკანონო მფლობელობიდან და მისი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემა;
3. სარჩელი არ დაკმაყოფილდა მოპასუხეების - ზ. დ-ას, შ. ჟ-ას, უ. დ-ას, ნ. ბ-ას, ნ. დ-ას, ბ. დ-ას, ე. დ-ას, ლ. დ-ას მიმართ ე-ოს ქ.№11-ში მდებარე უძრავი ქონების გამოთხოვისა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემის შესახებ (ტომი 1, ს.ფ. 363-367).
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. (ო.) ა-მა, მ. კ-ემ, ნ. ჯ-ემ, მ. ფ-ამ, ვ. და ნ. ჩ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 413-423).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარს დაუდგინდა ხარვეზი. კერძოდ, განჩინებით დადგინდა სასამართლოს მიერ დანიშნულ ვადაში თითოეული აპელანტის: ვ. ა-ის, მ. კ-ის, ნ. ჯ-ის, მ. ფ-ას, ვ. ჩ-ას, ნ. ჩ-ას მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟის სახით 160-160 ლარის გადახდა, სოლიდარულად უკვე გადახდილი 160 ლარის გამოკლებით (ტომი 2, ს.ფ. 3-5).
აპელანტებმა: ვ. ა-მა, მ. ფ-ამ და ნ. ჩ-ამ სააპელაციო სასამართლოში წარადგინეს ხარვეზის შევსების შესახებ განცხადება. მათ განცხადებას თან დაურთეს მ. ფ-სა და ნ. ჩ-ას სახელზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ქვითრები. ამასთან, განმცხადებლებმა განმარტეს, რომ მანამდე წარდგენილი ქვითრით ბაჟის გადახდილ იქნა ვ. ა-ის სახელზე. რაც შეეხებოდა აპელანტ ვ. ჩ-ას, განმცხადებლების მითითებით, იგი გარდაიცვალა 2012 წლის 4 თებერვალს (ტომი 2, ს.ფ. 51-56).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 თებერვლის განჩინებით მ. კ-ის და ნ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, ხარვეზის შეუვსებლობის გამო.
ამავე სასამართლოს 2012 წლის 28 თებერვლის განჩინებით განსახილველად იქნა მიღებული აპელანტების - ვ. ა-ის, მ. ფ-ას, ნ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი და დაინიშნა სასამართლოს მთავარი სხდომა – 2012 წლის 29 მარტს, ხოლო 2012 წლის 2 მარტის განჩინებით ვ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარზე შეჩერდა საქმის წარმოება მისი უფლებამონაცვლის დადგენამდე. 2012 წლის 29 მარტის განჩინებით ვ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარზე ჯერ განახლდა, ხოლო, შემდეგ შეწყდა საქმის წარმოება (571-58, 72-73, 112-114).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინებით ვ. ა-ის, მ. ფ-სა და ნ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მათი გამოუცხადებლობის გამო.
დასახელებულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ვ. ა-მა, რომელემაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.
კერძო საჩივრის ავტორი მიუთითებს, რომ სასამართლო უწყება, რომლითაც იგი გამოძახებულ იქნა 2012 წლის 29 მარტის სასამართლო სხდომაზე, ჩაბარდა მისი მეუღლის ნათესავს, გ. ნ-ეს. ეს უკანასკნელი არ არის მისი ოჯახის წევრი და არც მის ბინაში ცხოვრობს. როგორც ჩანს, კურიერის მისვლისას, გ.ნ-ე მის ბინაში იმყოფებოდა და ხელი მოაწერა უწყებას, რომელიც მისთვის არ გადაუცია.
კერძო საჩივრის ავტორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 2 მარტის განჩინებით აპელანტ ვ. ჩ-ას გარდაცვალების გამო საქმის განხილვა გადაიდო ერთი წლით უფლებამონაცვლის დადგენამდე. აქედან გამომდინარე, საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან საქმის განხილვა გადადებული იყო ერთი წლის ვადით, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი 2012 წლის 29 მარტს განეხილა მისი სააპელაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, კერძო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ა-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:
გასაჩივრებული განჩინებით ვ. ა-ის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებას საფუძვლად დაედო სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის მთავარ სხდომაზე აპელანტის არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის 1-ლი და მე-3 ნაწილების თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივრის აღმძვრელი პირი არ გამოცხადდება საქმის ზეპირ განხილვაზე, მოწინააღმდეგე მხარის თხოვნით სააპელაციო სასამართლო გამოიტანს დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. ყველა სხვა შემთხვევაში გამოიყენება ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული ნორმები პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 229-ე მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების მიხედვით, თუ მოპასუხე არ მოითხოვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას, სასამართლოს გამოაქვს განჩინება სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ. ამავე კოდექსის 275-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, განუხილველად დატოვებს სარჩელს, თუ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე არ გამოცხადებულა, ხოლო მოპასუხე თანხმაა, სარჩელი განუხილველად იქნეს დატოვებული.
ზემოაღნიშნულ ნორმათა მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას აპელანტის გამოუცხადებლობის შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, განუხილველად დატოვოს სააპელაციო საჩივარი, თუ აპელანტი კანონით დადგენილი წესით მოწვეული იყო საქმის განხილვაში და არ გამოცხადდა არასაპატიო მიზეზით.
მოცემულ შემთხვევაში, კერძო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ იგი კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა მიწვეული საქმის განხილვაში, კერძოდ, მისთვის განკუთვნილი სასამართლო უწყება ჩაბარდა მისი მეუღლის ნათესავს, გ. ნ-ეს. ეს უკანასკნელი არ არის მისი ოჯახის წევრი და არც მის ბინაში ცხოვრობს. როგორც ჩანს, კურიერის მისვლისას, გ.ნ-ე მის ბინაში იმყოფებოდა და ხელი მოაწერა უწყებას, რომელიც მისთვის არ გადაუცია.
საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის ავტორის ზემოხსენებული პრეტენზიის საფუძვლიანობის შემოწმებისას ყურადღებას მიაქცევს შემდეგს:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლო უწყების ჩამბარებელმა სასამართლოში გამოსაძახებელი პირი ვერ ნახა მის მიერ მითითებულ მისამართზე, იგი უწყებას აბარებს მასთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე ქმედუნარიან წევრს. უწყების ამ ნაწილით გათვალისწინებული პირისათვის ჩაბარება ჩაითვლება უწყების ადრესატისათვის ჩაბარებად, რაც დასტურდება უწყების მეორე ეგზემპლარზე უწყების მიმღების ხელმოწერით. მიმღები ვალდებულია უწყების მეორე ეგზემპლარზე აღნიშნოს თავისი სახელი და გვარი, ადრესატთან დამოკიდებულება.
საქმის მასალების თანახმად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 თებერვლის განჩინებით განსახილველად იქნა მიღებული აპელანტების - ვ. ა-ის, მ. ფ-სა და ნ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი და 2012 წლის 29 მარტს დაინიშნა სასამართლოს მთავარი სხდომა (ტომი 2, ს.ფ. 574-58). აღნიშნული სხდომის თაობაზე აპელანტ ვ. ა-ს სასამართლო უწყება გაეგზავნა საქმეში მის მიერ მითითებულ მისამართზე – ქ.თბილისი, ქ-ის ქ.№14 (ტომი 2, ს.ფ. 69). დასახელებულ მისამართზე სასამართლო უწყება ჩაიბარა გ.ნ-ემ, როგორც აპელანტის ოჯახის წევრმა (ბიძაშვილმა), რასაც ადასტურებს გზავნილზე მისი ხელმოწერა (ტომი 2, ს.ფ. 78).
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან აპელანტის მიერ მითითებულ მისამართზე გ.-ემ, როგორც აპელანტის ოჯახის წევრმა, პრეტენზიის გარეშე ჩაიბარა სასამართლო გზავნილი, რაც დაადასტურა საკუთარი ხელმოწერით, არსებობს პრეზუმფცია, რომ სასამართლო უწყება ჩაიბარა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებულმა უფლებამოსილმა პირმა – ადრესატის ოჯახის წევრმა. ამ ვარაუდს დამატებით ამყარებს ის გარემოება, რომ საქმეში არსებული სასამართლო გზვანილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათების მიხედვით, გ. ნ-ემ, აპელანტის მიერ მითითებულ მისამართზე, სადავო განჩინების გამოტანამდე და მის შემდგომაც არაერთხელ ჩაიბარა ვ. ა-ის განკუთვნილი სასამართლო გზავნილი (ტომი 2, ს.ფ. 43, 78, 106), რომელთა საფუძველზეც, აპელანტმა ცალკეულ შემთხვევებში შესაბამისი საპროცესო მოქმედებებიც განახორციელა. აქედან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ ზემოხსენებული პრეზუმფციის გაქარწყლების მტკიცების ტვირთი ეკისრება კერძო საჩივრის ავტორს (აპელანტს). ამ უკანასკნელს კი, მითითებული პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად არანაირი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, რაც მის მოვალეობას წარმოადგენდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად. რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მითითებას იმის თაობაზე, რომ უწყების ჩამბარებელს მისთვის უწყება არ გადაუცია, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოება დადასტურებულადაც რომ მივიჩნიოთ, იგი გავლენას ვერ მოახდენს უწყების ადრესატისათვის ჩაბარებულად მიჩნევაზე, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი იმპერატიულად ადგენს, რომ ამ მუხლით გათვალისწინებული პირისათვის უწყების ჩაბარება ჩაითვლება უწყების ადრესატისათვის ჩაბარებად. ამ ნორმის შესაბამისად, სასამართლო არკვევს მხოლოდ იმას, ჩაბარდა თუ არა უწყება ადრესატთან მხცოვრებ ოჯახის რომელიმე ქმედუნარიან წევრს. ასეთი ცნობის არსებობის შემთხვევაში, უწყება ადრესატისათვის ჩაბარებულად მიიჩნევა და სასამართლოს შეუძლია განახორციელოს შესაბამისი საპროცესო მოქმედება.
კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 2 მარტის განჩინებით, აპელანტ ვ. ჩ-ას გარდაცვალების გამო, საქმის განხილვა გადადებული იყო ერთი წლის ვადით, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი 2012 წლის 29 მარტს განეხილა მისი სააპელაციო საჩივარი.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კერძო საჩივრის ავტორის ზემოაღნიშნული მსჯელობა საფუძველს მოკლებულია, რადგან საქმის მასალებით დგინდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 თებერვლის განჩინებით განსახილველად იქნა მიღებული აპელანტების - ვ. ა-ის, მ. ფ-სა და ნ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი და დაინიშნა სასამართლოს მთავარი სხდომა – 2012 წლის 29 მარტს, 15-00 საათზე, რის თაობაზე, როგორც ზემოთ აღინიშნა, კანონით დადგენილი წესით ეცნობა აპელანტს (ტომი 2, ს.ფ. 574-58). დადგენილია ასევე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 მარტის განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა ვ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარზე (ტომი 2, ს.ფ. 72-73), რაც, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავდა ვ. ა-ის სააპელაციო საჩივარზე საქმის წარმოების შეჩერებას, ასეთი რამ მითითებულ განჩინებაში არ იკითხება, შესაბამისად, იგი ვალდებული იყო გამოცხადებულიყო საქმის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. ამიტომ, ვ. ა-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე და 420-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ვ. ა-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
