საქმე №ას-102-97-2013 7 მაისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. მ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. მ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და მისი ძალაში დატოვების შესახებ ამავე პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და მისი ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – განქორწინება, არასრულწლოვანი შვილის სასარგებლოდ ალიმენტის დაკისრება, ნაჩუქარი ძვირფასეულობის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. მ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. მ-ის მიმართ მხარეთა რეგისტრირებული ქორწინების შეწყვეტის, არასრულწლოვანი შვილის რჩენისათვის ალიმენტის - 200 ლარის დაკისრებისა და ჩუქებით მიღებული ოქროს სამკაულების მოპასუხისაგან გამოთხოვის ან მათი ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ნ. მ-ა და ნ. მ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 2008 წლის 18 ივლისიდან. 2010 წლის 5 აპრილს შეეძინა შვილი - ზ. მ-ა. ერთი წელია, რაც მეუღლეები ერთად აღარ ცხოვრობენ, ზ. მ-ა ცხოვრობს დედასთან ერთად. მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად, მატერიალური თვალსაზრისით მამა არასრულწლოვანი შვილის რჩენაში მონაწილეობას არ იღებს. ქორწილსა და ნიშნობაზე ნ. მ-ამ საჩუქრად მიიღო შემდეგი ძვირფასეულობა: 720 ლარად ღირებული 12-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, 300 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი წითელი თვლით, 300 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, 240 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, 480 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს სამაჯური, 2500 ლარად ღირებული 1 წყვილი ოქროს საყურე და 1 ცალი ოქროს ბეჭედი (სამეული), 1400 ლარად ღირებული 35-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, 3500 ლარად ღირებული 84-გრამიანი 14 ცალი ოქროს ბეჭედი. აღნიშნული ოქროს ნივთები მოსარჩელის საკუთრებაა და იმყოფება მოპასუხესთან, ხოლო ნ. მ-ი უარს აცხადებს ნივთების ნებაყოფლობით დაბრუნებაზე.

მოპასუხემ სარჩელი განქორწინების ნაწილში ცნო და ითხოვა ამ ნაწილში მისი დაკმაყოფილება, ხოლო დანარჩენი მოთხოვნების ნაწილში მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

მოპასუხე დაეთანხმა სარჩელში მითითებულ გარემოებას რეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნის, მეუღლეთა ფაქტობრივად ცალ-ცალკე ცხოვრებისა და არასრულწლოვანი შვილის დედასთან ერთად ცხოვრების თაობაზე, ამასთან აღნიშნა, რომ არის ინვალიდი და სახელმწიფო შემწეობის - 70 ლარის გარდა მას არ გააჩნია სხვა შემოსავალი ან უძრავ-მოძრავი ქონება, რაც გამორიცხავს შვილის აღზრდაში მონაწილეობის შესაძლებლობას. ქორწილსა და ნიშნობაზე ნ. მ-ამ საჩუქრად მიიღო შემდეგი ოქროს ნაკეთობები: 12-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი წითელი თვლით, 5-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, ოქროს საყურე და 1 ცალი ოქროს ბეჭედი (სამეული), 35-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, თუმცა მოსარჩელის კუთვნილი ოქროს ნივთები მოპასუხესთან არ იმყოფებოდა, რადგან ისინი მოსარჩელემ სახლიდან წასვლის დროს თან წაიღო.

ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. მ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შეწყდა ნ. მ-ასა და ნ. მ-ს შორის ქორწინება და გაუქმდა ქორწინების თაობაზე სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მარნეულის სამსახურის 2008 წლის 18 ივლისის №... სააქტო ჩანაწერი, ნ. მ-ს ნ. მ-ას სასარგებლოდ 2010 წლის 5 აპრილს დაბადებული ზ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ალიმენტის - 30 ლარის ყოველთვიურად გადახდა 2012 წლის 26 აპრილიდან ზ. მ-ას სრულწლოვნებამდე, ნ. მ-ისაგან გამოთხოვილ იქნა ნ. მ-ას კუთვნილი შემდეგი მოძრავი ნივთები: 720 ლარად ღირებული 12-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, 300 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი წითელი თვლით, 300 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, 240 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭედი, 480 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს სამაჯური, 2500 ლარად ღირებული 1 წყვილი ოქროს საყურე და 1 ცალი ოქროს ბეჭედი (სამეული), 1400 ლარად ღირებული 35-გრამიანი ოქროს ყელსაბამი, ამ ნივთების მოპასუხესთან აღმოუჩენლობის შემთხვევაში, ნ. მ-ს ნ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა სასამართლო გადაწყვეტილებაში მითითებული მათი ღირებულების ანაზღაურება, 3500 ლარად ღირებული 84-გრამიანი 14 ცალი ოქროს ბეჭდის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვის მთხოვნის ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-მა, მოითხოვა ოქროს ნივთების გამოთხოვისა (მათი ღირებულების ანაზღაურების) და სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში (გადაწყვეტილების მე-4 და მე-6 პუნქტები) გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ნ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა მოწინააღმდეგე მხარე ნ. მ-ას მიერ სააპელაციო შესაგებლის წარუდგენლობის გამო, გაუქმდა ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 და მე-6 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. მ-ას უარი ეთქვა ნ. მ-ისაგან 720 ლარად ღირებული 12-გრამიანი ოქროს ყელსაბამის, 300 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭდის (წითელი თვლით), 300 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს ბეჭდის, 240 ლარად ღირებული 4-გრამიანი ოქროს ბეჭდის, 480 ლარად ღირებული 5-გრამიანი ოქროს სამაჯურის, 2500 ლარად ღირებული 1 წყვილი ოქროს საყურისა და 1 ცალი ოქროს ბეჭედის (სამეულის), 1400 ლარად ღირებული 35-გრამიანი ოქროს ყელსაბამის გამოთხოვაზე.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საჩივარი წარადგინა ნ. მ-ამ, მოითხოვა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის განხილვის განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში სააპელაციო შესაგებლის წარუდგენლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, კერძოდ, იმ გარემოებით, რომ სასამართლო გზავნილი მას პირადად არ ჩაბარებია, გზავნილი ჩაიბარა მისმა დედამ - გ. ვ-ამ, რომელმაც თავისი ხელმოწერით დააფიქსირა გზავნილის მიღების ფაქტი. მას, როგორც ადრესატს, დედამ მოგვიანებით გადასცა სასამართლო გზავნილი. ნ. მ-ა და მისი ოჯახის წევრები არ ფლობენ ქართულ ენას, რამაც ხელი შეუშალა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე აპელანტის მოწინაღმდეგე მხარის დროულ ინფორმირებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ნ. მ-ას საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, ძალაში დარჩა სააპელაციო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლზე, 233-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, ამავე ნორმის პირველი ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებზე და აღნიშნა, რომ საჩივრის ავტორი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებას მოითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ მას დროულად არ ეცნობა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ, ვინაიდან სასამართლო გზავნილი მას პირადად არ ჩაბარებია, არამედ ჩაიბარა მისმა დედამ - გ. ვ-ამ, რომელმაც მოგვიანებით გადასცა ნ. მ-ას, როგორც ადრესატს და ვინაიდან, ის და მისი ოჯახი არ ფლობენ ქართულ ენას, იგი დროულად არ იქნა ინფორმირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით იმ შემთხვევაში შეიძლება გაუქმდეს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, თუ სასამართლომ დაარღვია თავისი ვალდებულება და დროულად არ აცნობა გამოუცხადებელ მხარეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ. ნორმით რეგულირებული ურთიერთობა ეხება მხოლოდ სასამართლოს ვალდებულებას, დროულად აცნობოს მხარეს ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, დაცული იყო, რადგანაც სასამართლომ 2012 წლის 9 ივლისის განჩინებით მოწინააღმდეგე მხარეს - ნ. მ-ას გადაუგზავნა სააპელაციო საჩივრისა და თანდართული საბუთების ასლები და დაავალა 14 (თოთხმეტი) დღის ვადაში წარმოედგინა შესაგებელი სააპელაციო საჩივარზე საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ დამტკიცებული ფორმის ნიმუშის შესაბამისად. ამავე განჩინებით მოწინააღმდეგე მხარეს განემარტა, რომ სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში სააპელაციო პასუხის (შესაგებლის) არასაპატიო მიზეზით წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გამოიტანდა დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას მის წინააღმდეგ, ხოლო, სააპელაციო საჩივრისა და თანდართული საბუთების ასლები მოწინააღმდეგე მხარე ნ. მ-ას ჩაბარდა 2012 წლის 30 ივლისს, რა დროიდანაც წარმოიშვა მოწინააღმდეგე მხარის ვალდებულება, სააპელაციო პასუხი (შესაგებელი) წარმოედგინა 2012 წლის 13 აგვისტოს ჩათვლით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. საჩივრის შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ საჩივრის ავტორი მიუთითებდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში სააპელაციო საჩივრის წარუდგენლობის საპატიო მიზეზზე - მისი და მისი ოჯახის წევრების ქართული ენის არცოდნაზე და სწორედ ამ საფუძვლით მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას, თუმცა ეს გარემოება, არც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილში პირდაპირ მითითებულ საპატიო მიზეზად და არც ამავე ნორმის დათქმაში - „სხვა გარემოებებში“ არ მოიაზრებოდა, რადგანაც სასამართლოს შეფასებით, შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობა ქართული ენის არცოდნაში გამოიხატებოდა, რაც განსაკუთრებული ობიექტური გარემოება არ იყო. პალატამ ასევე არ გაიზიარა საჩივრის ავტორის მოსაზრება, რომ სასამართლო გზავნილი მას პირადად არ ჩაბარებია, არამედ ჩაიბარა მისმა დედამ - გ. ვ-ამ, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი ჩაბარების შესახებ ინფორმაციის ბარათით უდავოდ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ სააპელაციო საჩივრისა და თანდართული საბუთების ასლები ჩაიბარა ნ. მ-ამ და არა მისმა დედამ, რადგანაც გზავნილზე არსებული ხელმოწერით უშუალოდ ადრესატის მიერ მიღების ფაქტი დასტურდებოდა.

სააპელაციო პალატის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-ამ, მოითხოვა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და მისი ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობა, რაც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა, საპატიო მიზეზით იყო გამოწვეული, კერძოდ, სააპელაციო საჩივარი და თანდართული დოკუმენტები ადრესატს პირადად არ ჩაბარებია, რადგან საჩივრის გაგზავნის დროისათვის ნ. მ-ა შინ არ იმყოფებოდა, შესაბამისად, კორესპოდენცია ჩაბარდა ადრესატის დედას, რომელმაც გზავნილის მიღება ხელმოწერით დაადასტურა. არც კასატორმა და არც მისი ოჯახის რომელიმე წევრმა ქართული წერა-კითხვა არ იცის, შეტყობინების გადაცემისას დედამ ნ.მ-ას აუხსნა, რომ დაბარებული იყო სააპელაციო სასამართლოში 2012 წლის 14 სექტემბრის სხდომაზე. სასამართლო გზავნილის მიღებისთანავე ნ. მ-ა დაუკავშირდა ადვოკატს და სწორედ ამის შემდეგ შეიტანა შესაგებელი სასამართლოში. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობების არარსებობა კასატორმა დაამყარა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 236-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ სასამართლომ ობიექტურად არ შეაფასა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ქართული ენის სათანადოდ არცოდნა, რამაც შესაგებლის შეტანის ვადის დარღვევა გამოიწვია. სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი, ასევე მე-3 ნაწილი. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინებით სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება დასაშვებია, თუ სასამართლომ დაარღვია საკუთარი ვალდებულება, დროულად აცნობოს მხარეს დავის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც არასწორია, რადგანაც კასატორისა და მის ოჯახის წევრების მიერ ქართული ენის არცოდნა, ასევე ის, რომ სასამართლოს მიერ გაგზავნილი დოკუმენტები ადრესატს პირადად არ ჩაბარებია, სწორედ ზემოაღნიშნული ნორმის შესაბამისად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს. სასამართლო სათანადოდ ვერ ასაბუთებს დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ვერ მიუთითებს კონკრეტულ ნორმაზე, ნორმის კომენტარსა თუ სასამართლო პრაქტიკაზე, რაც სასამართლოს მიერ ნორმის არასწორ განმარტებასა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის არასწორად მითითებას ადასტურებს.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, მოგვიანებით წარმოდგენილი განცხადებით კასატორმა განმარტა, რომ სასამართლო ვალდებული იყო, მხარისათვის შეტყობინება მისთვის გასაგებ ენაზე გაეგზავნა და სწორედ ასეთ შემთხვევაში იქნებოდა შესაძლებელი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რადგანაც სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობამ მსგავს ვითარებაში მხარის მიერ სამართალწარმოების ენის არცოდნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ჩათვალა. აღნიშნული გარემოების დადასტურების მიზნით განმცხადებელმა წარმოადგინა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ნოემბრის სხდომის ოქმის ასლი N2ბ/2206-12 სამოქალაქო საქმეზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 აპრილის განჩინებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ნ. მ-ას საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა ნ. მ-ას საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და ამ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ ნ. მ-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურებულია და მხარეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი გზავნილის ჩაბარების დამადასტურებელ შეტყობინებაში მითითებული თარიღიდან დარღვეულია სააპელაციო პასუხის წარდგენისათვის სააპელაციო პალატის 2012 წლის 9 ივლისის განჩინებით განსაზღვრული 14-დღიანი ვადა.

საკასაციო სასამართლოს მსჯელობისა და შეფასების საგანს წარმოადგენს, ერთი მხრივ, ამ ვადის საპატიო მიზეზით დარღვევა, ხოლო, მეორე მხრივ, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის არსებობა-არარსებობის პირობები - იყო თუ არა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე დროულად ინფორმირებული საქმის განხილვის თაობაზე.

ამ მიმართებით საკასაციო პალატა მიუთითებს ნ. მ-ას პრეტენზიაზე, რომ მან და მისი ოჯახის წევრებმა არ იციან ქართული ენა და აღნიშნავს, რომ ამ პრეტენზიას პალატა ვერც საპატიო მიზეზად მიიჩნევს და ვერც მხარის არადროულ ინფორმირებად. საყურადღებოა, რომ კასატორი წინამდებარე საკასაციო საჩივრით ადასტურებს ფაქტობრივ გარემოებას, რომ შეტყობინების მიღებისთანავე დაუკავშირდა ადვოკატს, რაც უდავოდ ადასტურებს მხარის შესაძლებლობას, სახელმწიფო ენის არცოდნის შემთხვევაშიც კი, გასცნობოდა სასამართლო შეტყობინების შინაარსს, თუმცა მხოლოდ აღნიშნული არ განაპირობებს მხარის მოსაზრების გაზიარებაზე უარის თქმას, რადგანაც, საქართველოს კონსტიტუციის მე-8 მუხლის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ენა არის ქართული. ქვეყნის უზენაესი კანონით რეგლამენტირებული აღნიშნული დებულება, ბუნებრივია, ასახულია ასევე საპროცესო კანონმდებლობაშიც. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება ხორციელდება სახელმწიფო ენაზე. სახელმწიფო ენის არმცოდნე პირს მიეჩინება თარჯიმანი. აღნიშნული ნორმის განმარტებით დასტურდება, რომ სამართალწარმოების ენა სახელმწიფო ენაა და სასამართლოს არ გააჩნია რაიმე უფლება ან ვალდებულება, სახელმწიფო ენის არმცოდნე საქართველოს მოქალაქეს შეტყობინება არასახელმწიფო ენაზე გაუგზავნოს, კანონის დათქმა, რომ სახელმწიფო ენის არმცოდნე პირს მიეჩინება თარჯიმანი, ვრცელდება საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის და არა საქმის განსახილველად მომზადების ეტაპზე, აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგო დანაწესს მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

განსახილველ შემთხვევაში, მხარე სახელმწიფო ენის არცოდნას მიიჩნევს საპატიო მიზეზად და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო სხვა საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის. ამავე კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულია სამოქალაქო სამართალწარმოების მიზნებისათვის თუ რა შეიძლება იქნას მიჩნეული საპატიო მიზეზად, კერძოდ, ამ კანონის მიზნებისათვის, საპატიო მიზეზად ჩაითვლება მხარის მიერ შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენის შეუძლებლობა, რაც გამოწვეულია ავადმყოფობით, ახლო ნათესავის გარდაცვალებით ან სხვა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე გამოცხადებას ან/და შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენას. ავადმყოფობა დადასტურებულ უნდა იქნეს სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით, რომელიც პირდაპირ მიუთითებს სასამართლო პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე.

აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას, რომ მხარისათვის სამართალწარმოების მასალების ქართულ ენაზე გაგზავნისას, სახელმწიფო ენის არცოდნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მიზნებისათვის არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას საპატიო მიზეზად, რაც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებას განაპირობებდა.

საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს ნ. მ-ას მოსაზრებას, რომ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგანაც, დასახელებული ნორმის მე-3 ნაწილის თანახმად, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებში მითითებული ერთ-ერთი გარემოების არსებობისას. „გ“ ქვეპუნქტი კი, მიუთითებს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ისეთ საფუძველზე, როგორიცაა გამოუცხადებელი მხარის არადროული ინფორმირება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე. მართალია, სააპელაციო პალატამ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ზემოაღნიშნული საფუძველი მხოლოდ სასამართლოს მიერ მხარის ინფორმირების წესის დარღვევას დაუკავშირა, თუმცა, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ამ ნორმის მოქმედება ვრცელდება მაშინაც, როდესაც სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით გაუგზავნა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე შეტყობინება მხარეს, მაგრამ ადრესატს ეს შეტყობინება არ ჩაბარებია სხვა რაიმე ფაქტობრივი საფუძვლით, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ქართული ენის არცოდნა სამოქალაქო სამართალწარმოების მიზნებისათვის არ შეიძლება გახდეს მხარის არაინფორმირებულად მიჩნევის წინაპირობა, მაშინ, როდესაც დავას არ იწვევს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე სასამართლო შეტყობინების ქართულ ენაზე მხარისათვის გადაცემის ფაქტი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის კონტექსტში სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ შეტყობინება ჩაბარდა არა მხარეს, არამედ მისი ოჯახის ქმედუნარიან წევრს.

საქმის მასალებით დადასტურებულია და სააპელაციო პალატამ სწორედ ამ მასალებზე დაყრდნობით მიიჩნია დადგენილად, რომ სააპელაციო საჩივარი და თანდართული მასალები 2012 წლის 30 ივლისს პირადად ჩაიბარა ნ. მ-ამ. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მხარეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია, არამედ შემოიფარგლა მხოლოდ იმაზე მითითებით, რომ შეტყობინების გაგზავნის დროისათვის შინ არ იმყოფებოდა და მის ნაცვლად კორესპოდენცია ოჯახის წევრმა - დედამ ჩაიბარა. ისეთ ვითარებაში, როდესაც მხარეს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი გარემოების საწინააღმდეგო დასაშვები შედავება არ წარუდგენია, დადგენილ გარემოებას საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნია, თუმცა, რადგანაც მხარე არ ეთანხმება ამ გარემოებას, პალატა მიზანშეწონილად თვლის აღნიშნოს ისიც, რომ სასამართლო შეტყობინების ჩაბარების შესახებ უკუგზავნილის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით შემოწმებისას ირკვევა შეტყობინების პირადად ნ. მ-ასათვის ჩაბარება, რაც ციფრული ხელმოწერითვეა დადასტურებული, ხოლო შპს „საქართველოს ფოსტის“ მიერ საფოსტო ან საკურიერო მომსახურების განხორციელებისას ელექტრონული საშუალებების გამოყენებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2012 წლის 22 მარტის №234 ბრძანებულების პირველი და მე-2 პუნქტების თანახმად, შპს „საქართველოს ფოსტის“ მიერ საფოსტო ან საკურიერო გზავნილის (წერილი, შეტყობინება, სასამართლო უწყება, ამანათი, ბანდეროლი, ფულადი გზავნილი და სხვ.) მიღების, გაგზავნის, ჩაბარების ან ჩაუბარებლობის თაობაზე ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით შექმნილი, გაგზავნილი, მიღებული, ჩაბარებული ან/და შენახული ელექტრონული დოკუმენტი, აგრეთვე ამ ბრძანებულების მე-4 და მე-5 პუნქტებით დადგენილი წესით დამოწმებული ან/და დადასტურებული მისი ამონაბეჭდი, ჩაითვალოს იურიდიული ძალის მქონედ, ხოლო ელექტრონულ დოკუმენტზე შესრულებული ელექტრონული ხელმოწერა ან/და ჩანაწერი ჩაითვალოს მატერიალურ დოკუმენტზე ხელმოწერის ან/და ჩანაწერის თანაბარი იურიდიული ძალის მქონედ. საფოსტო ან საკურიერო გზავნილის გამგზავნის, ადრესატის ან კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა უფლებამოსილი პირის მიერ განხორციელებული ელექტრონული ხელმოწერა ან/და ჩანაწერი, რომელიც ამ ბრძანებულების პირველი პუნქტის შესაბამისად ადასტურებს საფოსტო ან საკურიერო გზავნილის გასაგზავნად გადაცემას ან/და მის მიღებას/ჩაბარებას, ითვლება მატერიალურ დოკუმენტზე ხელმოწერის ან/და ჩანაწერის თანაბარი იურიდიული ძალის მქონედ.

ამასთანავე, საწინააღმდეგო ვითარებაშიც კი, თუ მხარე დაადასტურებდა, რომ შეტყობინება არა პირადად, არამედ ოჯახის წევრს ჩაბარდა, ვერც აღნიშნული გახდებოდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადრესატის არყოფნის შემთხვევაში ოჯახის რომელიმე ქმედუნარიანი წევრისათვის შეტყობინების ჩაბარებას, უშუალოდ მხარის ინფორმირებად განიხილავს, რაც საპროცესო მოქმედების განხორცილებებისათვის დადგენილი ვადის დენის დაწყების საფუძველია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინებით სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად მიიჩნია სადავო გარემოებები დადგენილად და კანონის სწორი განმარტების გზით არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო ნ. მ-ას საჩივარზე.

რაც შეეხება თავად დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, საკასაციო საჩივრის შესწავლით პალატა მიიჩნევს, რომ მხარე არ ედავება მის მიერ შესაგებლის წარდგენისათვის განსაზღვრული ვადის დარღვევას, არამედ მიუთითებს ერთადერთ გარემოებას, რომ დადგენილად მიჩნეულ გარემოებებს სასამართლო სათანადოდ ვერ ადასტურებს სამართლის ნორმის, მისი განმარტებისა თუ არსებული სასამართლო პრაქტიკის მითითების გზით. აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, აპელანტის ან მოწინააღმდეგე მხარის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის გარდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის სხვა საფუძვლების არსებობისას გამოიყენება ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული ნორმები პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია და როგორც უკვე აღინიშნა, ნ. მ-ას არ დაუდასტურებია საწინააღმდეგო გარემოება, რომ სასამართლო შეტყობინება (სააპელაციო საჩივარი თანდართული მასალებით) პირადად ჩაბარდა 2012 წლის 30 ივლისს.

უდავოა, რომ სააპელაციო პალატის 2012 წლის 9 ივლისის განჩინებით შესაგებლის წარდგენის ვადად აპელანტს განესაზღვრა შეტყობინების ჩაბარებიდან 14 დღე.

კასატორი სადავოდ არ ხდის, რომ მან 14-დღიანი ვადის დარღვევით, 2012 წლის 10 სექტემბერს ჩააბარა შესაგებელი საფოსტო განყოფილებას.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა სავსებით ეთანხმება გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის ძალით, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები: ა) სადავო ნივთები არ გააჩნდა მოსარჩელეს და ბ) ეს ნივთები აპელანტის მფლობელობა-სარგებლობაში არასოდეს არ იმყოფებოდა დადასტურებულად ითვლებოდა, ხოლო სხვისი უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ სარჩელის განხილვისას თუ დადგენილია, რომ ნივთი არ ეკუთვნის მოსარჩელეს და მოპასუხე არ არის ნივთის მფლობელი, ყოველგვარი პირობა არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისათვის, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი იმპერატიულად ადგენს მესაკუთრის უფლებას, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს ქონება, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას, ხოლო ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მხოლოდ მესაკუთრეს შეუძლია მოსთხოვოს მფლობელს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

რაც შეეხება Nა-949-13 განცხადებასა და მასზე დართულ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ნოემბრის სხდომის ოქმის ასლს (საოქმო განჩინებას) N2ბ/2206-12 სამოქალაქო საქმეზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული მისი შეფასების საგანი ვერ გახდება, რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში არ იხილება ამ საოქმო განჩინების კანონიერების საკითხი, იგი პრეიუდიციული მნიშვნელობის გადაწყვეტილება წინამდებარე საქმესთან მიმართებაში არ არის, ამასთანავე, სააპელაციო პალატა არ წარმოადგენს საერთო სასამართლოების იმ რგოლს, რომელიც განსაზღვრავს ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკას, შესაბამისად, მხარის მიერ წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულება ვერ გახდება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის გამო, დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა აპელანტის მოთხოვნას, რაც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის საკმარისი საფუძველი იყო, ხოლო საჩივრის წარდგენის გზით აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ მიუთითა ისეთ გარემოებებზე და ვერ წარადგინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, ასევე 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ისეთი მტკიცებულებები, რაც მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდებოდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. მ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე