საქმე №ას-140-134-2013 1 მაისი, 2013 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები 1. შ. ქ-ე (მოსარჩელე)
2. შპს „ბ. ე.ჯ-ი“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შ. ქ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ მიმართ დავალიანების – 21000 აშშ დოლარისა და ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანის – 4200 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:
მოსარჩელე 3 წლის განმავლობაში მუშაობდა მოპასუხე საზოგადოებაში, თუმცა ხელფასი არ მიუღია. 2009 წლის 16 თებერვალს, აღნიშნულის სანაცვლოდ, მოპასუხემ გადასცა №62 საგარანტიო ფურცელი, რომლითაც ვალდებულება იკისრა, 2010 წლის 30 აგვისტომდე საკუთრებაში გადაეცა ქ.ბათუმში მდებარე 50 კვ.მ ბინა, წინააღმდეგ შემთხვევაში აენაზღაურებინა 21000 აშშ დოლარი.
ზემოხსენებული საგარანტიო ფურცლით ნაკისრი ვალდებულება შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ არ შეასრულა, რითაც მოსარჩელეს მიადგა მატერიალური ზიანი – იგი 21000 აშშ დოლარს ამ ხნის განმავლობაში სულ ცოტა 1%-იანი სარგებლით გაასესხებდა და ვადაგადაცილებულ 20 თვეში მიიღებდა 4200 აშშ დოლარს.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სარჩელში მითითებული ვალდებულება არ არსებობს, ხოლო შ. ქ-ის მიერ დასახელებული საგარანტიო წერილი რაიმე ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლად ვერ ჩაითვლება.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შ. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ შ. ქ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 21 000 აშშ დოლარის გადახდა, ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის – 4200 აშშ დოლარის, მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 1218 და 50 ლარის, ასევე წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული 500 ლარის ანაზღაურება.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა შ. ქ-ის სასარგებლოდ შპს „ბ. ე.ჯ-ისათვის”, ზიანის ანაზღაურების მიზნით, 4200 აშშ დოლარისა და საპროცესო ხარჯების გადახდის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შ. ქ-ის სასარჩელო მოთხოვნა 4200 აშშ დოლარის დაკისრებისა და ადვოკატის მომსახურების ხარჯის –500 ლარის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხოლო სხვა ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 16 თებერვლით დათარიღებული საგარანტიო წერილის თანახმად, 2009 წლის 16 თებერვალს შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ მოქალაქე შ. ქ-ეს მისცა №62 საგარანტიო წერილი, რომლითაც შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ მოქალაქე შ. ქ-ეს მისცა გარანტია, 2010 წლის 30 აგვისტომდე ქ. ბათუმის ფარგლებში საკუთრების უფლებით გადაეცა 50 კვ.მ საერთო საცხოვრებელი ფართის მქონე ერთი ბინა.
საგარანტიო წერილში მითითებულ ვადაში შპს „ბ. ე.ჯ-ის” მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, 2010 წლის 30 სექტემბრამდე აპელანტს შ. ქ-ისათვის ნაღდ ანგარიშზე უნდა გადაეხადა 21 000 აშშ დოლარი. საგარანტიო წერილი ძალაში იყო შ. ქ-ისათვის საჯარო რეესტრში ფართის დარეგისტრირების ან ფულადი ანგარიშსწორების მომენტამდე და მას ხელს აწერდა შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ დირექტორი – შ. ბ-ე.
მოსარჩელის არა ერთი მოთხოვნის მიუხედავად, შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ საგარანტიო წერილით ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია, კერძოდ, არც ბინა და არც თანხა არ გადაუხადა.
სააპელაციო პალატის განმარტებით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ მიერ შ. ქ-ის სახელზე 2009 წლის 16 თებერვალს გაცემული ე.წ „საგარანტიო წერილი“ წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხელშეკრულებას, სადაც მხარეები ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით, კერძოდ: ხელშეკრულება დაიდო წერილობით, განისაზღვრა ხელშეკრულების საგანი (ქ. ბათუმის ფარგლებში 50 კვ.მ საერთო საცხოვრებელი ფართის მქონე ერთი ბინა), ვალდებულების შესრულების დრო (2010 წლის 30 აგვისტომდე საცხოვრებელი ბინის გადაცემა ან 2010 წლის 30 სექტემბრამდე ნაღდი ანგარიშსწორებით 21 000 აშშ დოლარის გადახდა). სადავო არ არის ის გარემოება, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არც ერთი ვალდებულება შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ არ შეუსრულებია, არც 2010 წლის 30 აგვისტომდე ქ. ბათუმის ფარგლებში 50 კვ.მ საერთო საცხოვრებელი ფართის მქონე ერთი ბინა არ გადაუცია და არც 2010 წლის 30 სექტემბრამდე ნაღდი ანგარიშსწორებით 21 000 აშშ დოლარი არ გადაუხდია. პალატა მიიჩნევს, რომ 2010 წლის 30 სექტემბრიდან შ. ქ-ეს წარმოეშვა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების მოთხოვნის უფლება.
შესაბამისად, სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა შპს „ბ. ე.ჯ-ისათვის“ შ. ქ-ის სასარგებლოდ 21 000 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ სამართლებრივად საფუძვლიანად ჩათვალა.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულება, ე.წ „საგარანტიო წერილი“, როგორც უძრავი ქონების გასხვისების წინარე ხელშეკრულება, უნდა დადებულიყო სანოტარო წესით ან მხარეთა ხელმოწერები დადასტურებულიყო საჯარო რეესტრის შესაბამისი სამსახურის მიერ, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, როგორც კანონით განსაზღვრული ფორმის დაუცველად დადებული ასეთი გარიგება უცილოდ ბათილი გარიგებაა.
აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ ხელშეკრულების დადების დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის მიხედვით, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. აღნიშნული ნორმა შედგება ორი ნაწილისაგან, პირველი განსაზღვრავს გარიგების დადების ფორმას, ხოლო მეორე – გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში. უძრავი ნივთის შესაძენად გარიგების ნამდვილობისათვის საკმარისია მისი წერილობითი ფორმით დადება და სანოტარო ფორმა კანონის მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული აღარ არის. გარიგების სანოტარო წესით დადება, ან მხარეთა ხელმოწერების საჯარო რეესტრის შესაბამისი სამსახურის მიერ დადასტურება აუცილებელია, მხოლოდ გარიგებით შეძენილი საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისათვის.
ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულება, ე.წ „საგარანტიო წერილი“ ნამდვილი გარიგებაა, არ არის ბათილი და მისგან გამომდინარე 21000 აშშ დოლარის მოთხოვნა საფუძვლიანია.
პალატამ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომ 4200 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 403-ე, 411-412-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ, მართალია, კრედიტორს უფლება აქვს, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლისთვის, თუმცა ისეთ შემთხვევაში, როცა მოთხოვნა წარმოადგენს ფულადი თანხის დაბრუნებას ძირითადი თანხის გადახდის ვადის გადაცილებისათვის, ზიანის სახით რაიმე სახის პროცენტის დასაკისრებლად აუცილებელია, არსებობდეს მხარეთა შეთანხმება ასეთი სახის ანაზღაურებაზე.
პალატამ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულება, ე.წ. „საგარანტიო წერილი“ არ შეიცავს შეთანხმებას 2010 წლის 30 სექტემბერს ნაღდი ანგარიშსწორებით 21 000 აშშ დოლარის გადაუხდელობის შემთხვევაში ვადაგადაცილებული დროისათვის ზიანის სახით ამ თანხის პროცენტით ანაზღაურების თაობაზე და მიიჩნია, რომ დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა შ. ქ-ის სასარჩელო მოთხოვნა და შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ შ. ქ-ის სასარგებლოდ, ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მიზნით, დაეკისრა 4200 აშშ დოლარის გადახდა, რაც ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ ქ. ბათუმში, გ-ის ქ.№88-ში მდებარე მათ კუთვნილ უძრავ ქონებას დღემდე ადევს ყადაღა, ამდენად, 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულებით, ე.წ „საგარანტიო წერილით“ აღებული ვალდებულების შესრულების დრო არ დამდგარა.
პალატა დაეთანხმა აღნიშნულ მოთხოვნასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, კერძოდ, რომ ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებით – 2009 წლის 16 თებერვლის საგარანტიო წერილით მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელისათვის 2010 წლის 30 აგვისტომდე საკუთრების უფლებით გადაეცა 50 კვ.მ საერთო საცხოვრებელი ფართის მქონე ერთი ბინა არა კონკრეტულად ქ.ბათუმში, გ-ის ქ.№88-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან, არამედ ქ. ბათუმის ფარგლებში. შესაბამისად, ქ. ბათუმში, გ-ის ქ. №88-ში მდებარე, მოპასუხის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე ყადაღის არსებობა არ წარმოადგენს 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულებით აღებული ვალდებულების შესრულების დამაბრკოლებელ გარემოებას.
სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მითითება, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის ხელშეკრულებით, ე.წ. „საგარანტიო წერილით“ აღებული ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოწვეულია ქ. ბათუმში, გ-ის ქ. №88-ში მდებარე მის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე ყადაღის არსებობით.
პალატა ასევე არ დაეთანხმა აპელანტის მსჯელობას, რომ ქ. ბათუმში, გ-ის ქ. №88-ში მდებარე მის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე დადებულმა ყადაღამ ხელი შეუშალა ქ. ბათუმის ფარგლებში 50 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ბინის შ.ქ-ისათვის შეძენაში, ვინაიდან ამ გარემოების დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება მას არ წარმოუდგენია.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შ. ქ-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანი ანაზღაურდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც აღნიშნულზე არსებობს მხარეთა შეთანხმება. მითითებული მსჯელობა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის, მე-400, 405-ე, 407-409-ე, 411-ე, 412-ე და 414-ე მუხლებს.
გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით კასატორს უკანონოდ ეთქვა უარი ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე. დასახელებული მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობა ადვოკატის ჰონორარის გადახდის დამადასტურებელი ქვითრის წარდგენას არ ითვალისწინებს. საქმის წარმოებაში ადვოკატის მონაწილება საკმარისია მისთვის თანხის გადახდის დასადასტურებლად.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაასაჩივრა შპს „ბ. ე.ჯ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი მოტივებით:
სააპელაციო სასამართლომ შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ მიერ გაცემული საგარანტიო წერილი ვალის აღიარების ხელწერილად არასწორად მიიჩნია. ვალის აღიარების ხელწერილი, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის მიხედვით, მართლაც, წარმოადგენს დამოუკიდებელ გარიგებას, თუმცა, ამავდროულად, სწორად უნდა განიმარტოს მასში გადმოცემული შინაარსი.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაასკვნა, რომ საგარანტიო წერილში შ. ქ-ის მიმართ შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ უპირობოდ აღიარა ფულადი ვალდებულების არსებობა, თუმცა არ განსაზღვრა სტანდარტი, თუ რა პირობებში უნდა მომხდარიყო აღიარება. საგარანტიო წერილის შინაარსიდან არ ირკვევა, რომ შპს „ბ. ე.ჯ-მა“ უშუალოდ შ. ქ-ის მიმართ აღიარა ფულადი ვალდებულება, მას ხელს არ აწერს შ. ქ-ე, არც სხვაგვარად ირკვევა, რომ ეს აღიარება ჩაიბარა, თავის დროზე მიიღო და დაეთანხმა შ.ქ-ე. ამდენად, სასამართლოს არ დაუდგენია, მხარეებს შორის შედგა თუ არა გარიგება.
სასამართლომ არ გამოარკვია ე.წ „საგარანტიო წერილის“ ნამდვილი შინაარსი. ის პირობადადებული გარიგებაა, რომელიც შეიცავს უძრავი ნივთის ნასყიდობის წინასწარი ხელშეკრულების ელემენტებს. მისი შინაარსიდან ირკვევა, რომ მხარეთა ნება წარმოადგენდა უძრავი ნივთის ირგვლივ გარიგების შესრულებას და არა რაიმე დამოუკიდებელი ფულადი ვალდებულების აღიარებას. გარიგების შინაარსი გაგებულ უნდა იქნას არა მისი სიტყვა-სიტყვითი მნიშვნელობებით, არამედ იმ ფაქტორებისა და წინაპირობების ანალიზით, რა პირობებშიც იგი დაიდო. შ.ქ-ის ამოცანას წარმოადგენდა უძრავი ნივთის შეძენა, რაზეც წინასწარ შეუთანხმდა შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ ხელმძღვანელ შ.ბ-ეს, თუმცა დაცული არ იყო სათანადო ფორმა და არც გარიგების საგანი დაკონკრეტებულა. მიუხედავად აღნიშნულისა, ამგვარ ხარვეზს არ მოუხდენია გავლენა გარიგების მხარეთა ნამდვილ ნებაზე.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა უძრავი ნივთის ირგვლივ წინასწარი ხელშეკრულების რეგისტრაციის ფუნქცია. ცხადია, წინასწარი ხელშეკრულების ფორმა უნდა იყოს ძირითადი ხელშეკრულების ფორმის იდენტური, ანუ სამოქალაქო კოდექსი განსაზღვრავს ფორმის დაცვის აუცილებლობას, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ აისახება ეს უძრავი ნივთების საჯარო რეგისტრაციის შესახებ კანონმდებლობით. ამდენად, მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ ადგენს უძრავი ნივთების ირგვლივ წინასწარი ხელშეკრულების სავალდებულო რეგისტრაციის წესს, მაგრამ ის ამავე სახის გარიგებისათვის აწესებს უძრავი ნივთების წინასწარი რეგისტრაციის ინსტიტუტს, ანუ წინასწარი რეგისტრაციის შესაძლებლობას.
საქმის მასალებით არ დგინდება შ.ქ-ემ გადაიხადა თუ არა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ფასი, ან რაიმე ეკვივალენტური ღირებულება. შესაბამისად, შეუძლებელია, ვისაუბროთ თუნდაც შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ უსაფუძვლო გამდიდრების ელემენტებზეც.
მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა გაშუალებული ურთიერთობა, შ.ქ-ე არსებითად მოქმედებდა საქმეში მოხსენიებული რ.ცეცხლაძის სახელით. ამ უკანასკნელის მიმართ შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ მართლაც გააჩნდა სანივთო ვალდებულება, თუმცა იგი გარდაიცვალა და მისი სახელით უძრავი ნივთის მოთხოვნა წარადგინა შ.ქ-ემ. „საგარანტიო წერილიც“ სწორედ რ.ცეცხლაძის თხოვნით შედგა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მან საამისოდ ნამდვილობა შეიძლება შეიძინოს.
არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ აპელანტმა ვერ დაადასტურა თავის მთელ ქონებაზე მხარისაგან დამოუკიდებელი, ობიექტური მიზეზებით ყადაღის დადების ფაქტი. საქმეში თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, რომლის მე-2 გვერდზე აღწერილია ის ქონება, რაც დატვირთულია ყადაღით, ასევე წარმოდგენილია ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან. სხვა ქონება, საიდანაც შესაძლებელი გახდებოდა შ.ქ-ის ბინით უზრუნველყოფა, შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ არ გააჩნდა, რაც ამავე დოკუმენტებით დგინდება.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულება ცალმხრივი ხელშეკრულებაა, მისი ნამდვილობისათვის არ არის საკმარისი მხოლოდ ერთი მხარის მიერ ნების გამოვლენა.
„საგარანტიო წერილის“ შეფასებისას სააპელაციო სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებია ამ დოკუმენტის მტკიცებულებით მნიშვნელობაზეც. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილით ჩამოთვლილი მტკიცებულებებიდან არც ერთს არ გააჩნია უპირატესი მნიშვნელობა. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით მოცემული გარემოებების დამტკიცებისათვის ამა თუ იმ მტკიცებულების არჩევის აუცილებლობას კარნახობს ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა. თუ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით არ არის გათვალისწინებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის კონკრეტული სამართლებრივი მექანიზმი, დასადგენი ფაქტობრივი გარემოებების თავისებურების გათვალისწინებით, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვადასხვა პროცესუალური მტკიცებულების სახე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლო თავის 2010 წლის რეკომენდაციებში მიუთითებს, რომ მხარეებს შორის ასეთი ხელშეკრულების არსებობა საკმარისია, რათა დაკმაყოფილდეს კრედიტორის მოთხოვნა და საჭირო აღარაა ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძვლის გამოკვლევა, თუმცა აღნიშნული ნორმა არ გულისხმობს არარსებული ვალის აღიარებას. ძირითადი ვალდებულების არსებობა შეიძლება სადავო გახდეს, მაგრამ გამორიცხული არ უნდა იყოს.
მოცემულ შემთხვევაში ძირითადი ვალდებულება გამოირიცხება, რადგან „საგარანტიო წერილში“ არ არის მითითებული, თუ კონკრეტულად რას წარმოადგენს გარიგების საგანი, სად მდებარეობს და არსებობს თუ არა იგი ბუნებაში, ამასთან, მხარეს არ დაუსაბუთებია ბინის ღირებულების მოპასუხისათვის გადაცემის ფაქტი. შესაბამისად, არ დაუმტკიცებია, რომ შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ იგი არარსებულ ვალს არ ედავება.
ამასთან, ვალის აღიარების ხელშეკრულება უნდა აკმაყოფილებდეს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მოთხოვნებს, ანუ მხარეები უნდა შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე.
ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულად შეფასებასა და სამართლებრივ გაანალიზებას არ ემყარება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინებით – შპს „ბ. ე.ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2013 წლის 26 თებერვლის განჩინებით შ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ბ. ე.ჯ-ისა“ და შ. ქ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 31 იანვარს №49 საგადასახადო დავალებით შ. ბ-ის მიერ გადახდილი 1732,50 ლარის 70% – 1212,75 ლარი, ხოლო შ. ქ-ეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 20 თებერვალს №284945980 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 347,36 ლარის 70% – 243,152 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ბ. ე.ჯ-ისა“ და შ. ქ-ის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ბ. ე.ჯ-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 31 იანვარს №... საგადასახადო დავალებით შ. ბ-ის მიერ გადახდილი 1732,50 ლარის 70% – 1212,75 ლარი, ხოლო შ. ქ-ეს (პირადი №61001008516) ამავე ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 20 თებერვალს №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი 347,36 ლარის 70% – 243,152 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
