№ას-170-163-2013 27 მაისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. ჯ-ა

მოწინააღმდეგე მხარეები – ნ. ვ-ე, თ. ი-ი, ნ. შ-ი, ფ. გ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მოტყუებით და იძულებით დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მ. ჯ-ას სარჩელი მოპასუხეების: ნ. ვ-ის, თ. ი-ის, ნ. შ-სა და ფ. გ-ის მიმართ, რომლითაც მან მოითხოვა 2011 წლის 23 თებერვლის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და საკუთრების უფლების აღიარების გზით უძრავი ქონების უკან დაბრუნება-რესტიტუცია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით მ. ჯ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2010 წლის 6 მაისს, მ. ჯ-ამ დადო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულების თანახმად, მან სესხის სახით აიღო 28000 აშშ დოლარი და 4000 ევრო მ. კ-ან, მ. ჭ-ან, ნ. მ-ან, ლ. ხ-ან და ლ. ს-ან და შესაბამისად, იპოთეკით დატვირთა თავის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება – თბილისში, წ-ის დასახლების „...“ მდებარე კოტეჯი №.

ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული თანხა მ. ჯ-ამ გადასცა ნ. ვ-ეს. ნ. ვ-ემ იკისრა ვალდებულება, რომ თანხას დააბრუნებდა 2010 წლის 5 აგვისტოს. ნ. ვ-ემ ვალდებულება არ შეასრულა.

მ. ჯ-ამ ვერ უზრუნველყო 2010 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების შესრულება, რის საფუძველზეც 2010 წლის 24 სექტემბერს მ. მ-ან გააფორმა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. ამ თანახმად, მან სესხის სახით აიღო 50000 აშშ დოლარი, რომლითაც დაიფარა 2010 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, ხოლო 2010 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთა მ. ჯ-ას სახელზე რიცხული უძრავი ქონება – თბილისში, წ-ის დასახლების „...“ მდებარე კოტეჯი №. მ. ჯ-ამ ვერც მითითებული ხელშეკრულების შესრულება ვერ შეძლო, რის საფუძველზეც 2011 წლის 23 თებერვალს ნ. შ-ან გააფორმა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. ხსენებული ხელშეკრულების თანახმადაც, მ. ჯ-ამ ისესხა 75000 აშშ დოლარი და სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება – თბილისში, დაბა წ-ი, ე.წ. „...“ მდებარე კოტეჯი №. მ. ჯ-ამ ნ. შ-ან მიიღო ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხა, რომლითაც შესრულდა 2010 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება.

მ. ჯ-სა და ნ. ვ-ეს შორის, 2011 წლის 23 თებერვალს დაიდო ვალის აღიარების ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. ვ-ემ აღიარა ვალი 75000 აშშ დოლარის ოდენობით.

მ. ჯ-ამ ვერ უზრუნველყო ნ. შ-ის წინაშე არსებული ვალდებულების შესრულება, რის შედეგადაც მის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება საჯარო აუქციონზე შეიძინა ფ. გ-ემ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 ივლისის განაჩენით ნ. ვ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ“ ქვეპუნქტით (თაღლითობა, ე.ი. მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება მოტყუებით).

მ. ჯ-ამ სარჩელით მიმართა საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას ნ. ვ-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. ჯ-ას სარჩელი და ნ. ვ-ეს დაეკისრა სარჩელით მოთხოვნილი თანხა 104775 აშშ დოლარი, რომელიც ნ. ვ-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოში.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

დავის სამართლებრივად შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 85-ე, 86-ე მუხლებით, ამავე კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კანონის ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, როგორც იძულება, ისე მოტყუება, წარმოადგენს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს. იძულების დროს ადგილი აქვს აშკარა ჩარევას ნების გამოვლენის პროცესში. იძულების მიზანს გარიგების დადება წარმოადგენს. იძულება მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს გარიგების ბათილობის საფუძვლად, როდესაც მისი ზეგავლენით მოხდა გარიგების დადება. იძულება შეიძლება გამოიხატოს ძალადობაში ან მუქარაში. ძალადობა ფიზიკურ იძულებას გულისხმობს, ხოლო მუქარის შემთხვევაში, მომავალში იძულების განხორციელების ფაქტით გამოწვეული შიში აიძულებს პირს მოახდინოს სხვისი ნების შესატყვისი ნების გამოვლენა. ამასთან, გარიგების ბათილობას იწვევს არა ყოველგვარი იძულება, არამედ ისეთი, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე. პირზე გავლენას ახდენს ისეთი იძულება, რომელიც აფიქრებინებს მას, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება. ამდენად, იძულება მხოლოდ მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს ზემოქმედებაუნარიან იძულებად, თუკი იგი რეალური საფრთხის მაუწყებელია. თუ საფრთხე მოჩვენებითია, მაშასადამე, იძულებაც ამ აზრით არარსებულია. იძულების შეფასებისას მხედველობაშია მისაღები პირთა ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გამოცდილებები. მოტყუების დროს კი ადგილი აქვს ნების გამოვლენის ნაკლს. მოტყუება გულისხმობს ცდომილებაში განზრახ შეყვანას. ამდენად, მოტყუებით დადებულ გარიგებას იმ შემთხვევაში აქვს ადგილი, თუ მხარის მიერ არასწორად მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე დებს მეორე მხარე გარიგებას. შესაბამისად, აღნიშნული საფუძვლით დადებული გარიგების ბათილობის შემთხვევაში მხარემ უნდა დაამტკიცოს არასწორი ცნობების მიწოდების ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დგინდებოდა იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც აუცილებელია სამოქალაქო კოდექსის 81-ე და 85-ე მუხლების კვალიფიკაციისათვის. აპელანტ მ. ჯ-ას მითითებით, იძულებისა და მოტყუების ფაქტი მდგომარეობდა იმაში, რომ ის აიძულეს ხელშეკრულება დაედო ნ. შ-ან, რომელიც ნ. ვ-ემ მიუყვანა თ. ი-ან ერთად; სამივე შეთანხმებულნი იყვნენ, რომ მოეხდინათ მისი სახლის რეალიზაცია; ნ. შ-ი და ფ. გ-ე შეთანხმებულნი იყვნენ, რომ მისი სახლი უნდა შეეძინა ფ. გ-ეს.

სააპელაციო სასამართლო საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ მ. ჯ-ა იძულებული იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები გაეფორმებინა, რადგან არსებობდა ბინის რეალიზაციის მოსალოდნელი საფრთხე. პირველ შემთხვევაში, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხა გადასცა ნ. ვ-ეს, რომელსაც უნდა უზრუნველეყო სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში, ხოლო მას შემდეგ რაც ნ. ვ-ემ არ შეასრულა ვალდებულება, მეორე და მესამე ხელშეკრულებები გაფორმდა იმ მიზნით, რომ დაფარულიყო შესაბამისად პირველი და მეორე ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებები. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის არსებობდა ბინის საჯარო აუქციონზე რეალიზაციის რეალური საფრთხე. მ. ჯ-ა ხელშეკრულების გაფორმების დროს მოქმედებდა სწორედ იმ მიზნით, რომ უძრავი ქონების რეალიზაცია არ განხორციელებულიყო, ვინაიდან ის იმოდევნებდა, რომ ნ. ვ-ე ვალდებულებას შეუსრულებდა და ბინას გაათავისუფლებდა იპოთეკისაგან.

საქმეზე დადგინდა, რომ ნ. შ-მა თანხის გადაცემის შესახებ სესხის ხელშეკრულებიდან გამოდინარე ვალდებულება შეასრულა, რომლითაც მ. ჯ-ამ ვალდებულება შეუსრულა მ. მ-ს. ამდენად, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების გაფორმება გამოწვეული იყო ნ. ვ-ის დანაშაულებრივი ქმედებით, დაუფლებოდა სხვის მოძრავ ქონებას, რაც დადასტურდ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით. სესხის ხელშეკრულებების გაფორმებას წინ უძღვოდა ნ. ვ-ის მხრიდან მოტყუების ფაქტი, რომ თავად დაფარავა სესხს, რაც არ შესრულდა. აღნიშნული გარემოება, არ წარმოადგენდა სადავო ხელშეკრულების გაბათილების საფუძველს. ნ. შ-სა და ფ. გ-ის მხრიდან მოტყუებისა და იძულების ფაქტები საქმის მასალებით არ დგინდებოდა. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, მ. ჯ-ას პრეტენზიები მიმართული იყო ნ. ვ-სა და თ. ი-ის მიმართ, კერძოდ, აპელანტი განმარტავდა, რომ მათი მხრიდან ადგილი ჰქონდა მოტყუებას, რის შედეგადაც განხორციელდა მისი ბინის აუქციონზე რეალიზაცია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი არგუმენტები არ ქმნიდნენ სამოქალაქო კოდექსის 81-ე და 85-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემული განჩინების განხილვის საგანს წარმოადგენდა ასევე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 თებერვლის განჩინებები და 2012 წლის 23 მარტის საოქმო განჩინება. დადგინდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობა მოწმეების - გ. გ-ის, ა. ბ-სა და ნ. ჭ-ას მოწმის სტატუსით დაკითხის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ამავე სასამართლოს 2012 წლის 20 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობა ჯეოსელის ოპერატორიდან სატელეფონო საუბრის ჩანაწერის ამოღების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, ხოლო 2012 წლის 23 მარტის საოქმო განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 დეკემბრის საოქმო განჩინების საქმეზე დართვის შესახებ.

აპელანტის მოსაზრებით მოწმეები დაადასტურებდნენ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: თ. ი-ი წარმოადგენდა ნ. ვ-ის მეგობარს. თ. ი-ი იღებდა პასუხისმგებლობას არსებული დავალიანების სრულად დაფარვის შესახებ. ნ. ჭ-ა დაესწო მ. ჯ-სა და თ. ი-ს შორის 23.02.2011 წელს შემდგარ სატელეფონო საუბარს, რა დროსაც თ. ი-ი დაჟინებით მოითხოვდა მ. ჯ-ან, რომ იპოთეკით დაეტვირთა ქონება.

სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოწმედ შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია რაიმე გარემოება საქმის შესახებ. ამ მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, მოწმე შეიძლება გამოცხადდეს სასამართლოში დაინტერესებული მხარის მეშვეობით; მხარე, რომელიც შუამდგომლობს სასამართლოს წინაშე ამა თუ იმ პირის მოწმედ დაშვებისა და დაკითხვის, აგრეთვე მისი სასამართლოს მეშვეობით გამოძახების შესახებ, ვალდებულია მიუთითოს მისი სახელი, გვარი და საცხოვრებელი ადგილი, აგრეთვე ის, თუ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე რა გარემოების დადასტურება შეუძლია მოწმეს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოწმის ჩვენებას არსებითი მნიშვნელობა უნდა ჰქონდეს დავის გადაწყვეტისათვის. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კონკრეტულ შემთხვევაში აპელანტის მიერ დასახელებულ ფაქტებს, რომელთა დადასტურებასაც იგი მოითხოვდა მოწმეთა ჩვენებით, დავის საგნიდან გამომდინარე არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნდათ. რაც შეეხება მოთხოვნას, შპს ,,ჯეოსელის“ ოპერატორიდან სატელეფონო საუბრის ჩანაწერის ამოღების შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შპს ,,ჯეოსელის“ ოპერატორიდან შესაძლებელი იყო დაფიქსირებული სატელეფონო ზარების შესახებ ინფორმაციის გამოთხოვა, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ.

საქმეზე დადგინდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 23 მარტის საოქმო განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 13 დეკემბრის საოქმო განჩინების საქმეზე დართვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის საფუძველზე. დადგინდა, რომ 2011 წლის 13 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. ი-ს მ. ჯ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 850 ლარისა და 1000 ლარის გადახდა. თ. ი-მა ცნო მ. ჯ-ას სარჩელი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარეთა ან მათ წარმომადგენელთა შუამდგომლობები და განცხადებები ახალ მტკიცებულებათა წარმოდგენის ან გამოთხოვის შესახებ სასამართლომ შეიძლება განიხილოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარეს არ შეეძლო მათი წარმოდგენა, აგრეთვე თუ მათ შესახებ მისთვის ობიექტური მიზეზებით ვერ იქნებოდა ცნობილი და მათი წარმოდგენის საფუძველი წარმოიშვა მთავარ სხდომაზე, ან თუ მხარემ საპატიო მიზეზით ვერ უზრუნველყო შესაბამისი შუამდგომლობებისა და განცხადებების წარმოდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ მტკიცებულებათა წარდგენა დასაშვებია საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე, ხოლო მათი წარდგენა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დაუშვებელია, ვინაიდან ამის უფლებას უზღუდავს სამოქალაქო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის შესაბამისად, მთავარ სხდომაზე სასამართლო დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის შესახებ შუამდგომლობებს განიხილავს მხოლოდ გამონაკლისის სახით, კერძოდ, თუ მხარეს მათი წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე არ შეეძლო ობიექტური მიზეზებით, ანუ აღნიშნულის შესახებ არ იცოდა, ან შუამდგომლობათა წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარემ ვერ უზრუნველყო საპატიო მიზეზით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჯ-ამ. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა მ. ჯ-ას მითითება იმის შესახებ, რომ 2011 წლის 23 თებერვლის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება მასა და ნ. შ-ს შორის დაიდო მოტყუებით და იძულებით. აღნიშნული ხელშეკრულების იძულებით დადების ფაქტი დასტურდება შემდეგი მტკიცებულებებით: ა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 ივლისის განაჩენით. განაჩენის თანახმად, ნ. ვ-ემ დაარწმუნა მ. ჯ-ა, რომ მას ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გაეფორმებინა ახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი დაკარგავდა მითითებულ მისამართზე მდებარე უძრავ ქონებას; ბ. მ. ჯ-ას ახსნა-განმარტებით, რომლის თანახმად, 2011 წლის 23 თებერვალს იპოთეკარ ნ. შ-ან 75000 აშშ დოლარზე სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება ნ. ვ-ემ განახორციელა თავის თანამზრახველ თ. ი-ან ერთად. კერძოდ, თ. ი-მა თავის თავზე აიღო ნ. ვ-ის ვალის, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 75000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მ. ჯ-ას სახელზე, მისი შუამავლობით მიყვანილ პიროვნებასთან გააფორმებდა იპოთეკას. ამასთან, იგი მ. ჯ-ას პირდებოდა, რომ მის მიერ მოძიებული იპოთეკარი სახლს არ გაუყიდდა მანამ, სანამ თვითონ არ დაფარავდა დავალიანებას; გ. მოწმის სახით დაკითხული და დასაკითხი პირების ახსნა-განმარტებით, რომლებიც დაადასტურებდნენ იძულების ფაქტს; დ. მ. ჯ-ას ახსნა-განმარტება; ე. ნ. ვ-ის მიერ 75000 აშშ დოლარზე ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულება. დასახელებული მტკიცებულებები ერთობლიობაში ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ 2011 წლის 23 თებერვლის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, სამოქალაქო კოდექსის 85-ე და 86.1 მუხლების თანახმად წარმოადგენს იძულებით დადებულ გარიგებას, მისი დაუდებლობის შემთხვევაში მ. ჯ-ას ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება;

სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. ამავე კოდექსის 83-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მესამე პირის მხრიდან მოტყუებისას შეიძლება გარიგების ბათილობის მოთხოვნა, თუ მოტყუების შესახებ იცოდა ან უნდა სცოდნოდა იმ პირს, რომელიც სარგებელს იღებს ამ გარიგებიდან. მოცემულ შემთხვევაში, აშკარაა, რომ იძულების და ვალის აღიარების ხელწერილების არარსებობის პირობებში გარიგება არ დაიდებოდა. არსებულ ვითარებაში, საკითხი დგება შემდეგნაირად: იცოდა თუ არა ნ. შ-მა (სარგებლის მიმღებმა), რომ ადგილი ჰქონდა იძულებას და მოტყუებას, ამასთან, რამდენად კეთილსინდისიერ იპოთეკარს წარმოადგენს ნ. შ-ი, რის შემდეგაც საკითხი დგება უკვე ქონების ამჟამინდელი მესაკუთრის – ფ. გ-ის კეთილსინდისიერებაზე;

ის გარემოება, რომ ნ. შ-მა (სარგებლის მიმღებმა) იცოდა იძულების და მოტყუების ფაქტებზე, დასტურდება მ. ჯ-ას ახსნა-განმარტებით. რა შეეხება სადავო უძრავი ქონების ამჟამინდელ მესაკუთრეს, ფ. გ-ე არ წარმოადგენს კეთილსინდისიერ შემძენს, ვინაიდან მისთვის ცნობილი იყო საქმეზე ნ. ვ-ის მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენის არსებობის შესახებ. ამასთან, ფ. გ-ეს კერძო აღმასრულებელ უ-ას ღანდასწრებით მ. ჯ-ამ აცნობა, რომ წ-ი, „...“ მდებარე № კოტეჯი წარმოადგენდა სადავო ქონებას, რაც რეაქციიდან გამომდინარე მისთვის უცხო არ ყოფილა. აქვე, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ ნ. შ-ი და ფ. გ-ე წარმოშობით ერთი რაიონიდან არიან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ. ჯ-ას დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალენა №1, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 12 მარტი) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე