საქმე №ას-305-290-2013 24 მაისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ლ. ც-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ბმა „ა. 77“, თავმჯდომარე დ. კ-ე, ა. ქ-ე (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხეები - დ. გ-ა, ქ. ჯ-ი, ე. ტ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმებისა და ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ც-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბმა „ა. 77-ის“ (თავმჯდომარე დ. კ-ე), ა. ქ-ის, დ. გ-ას, ქ. ჯ-სა და ე. ტ-ის მიმართ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა. 77-ის“ 2011 წლის 20 სექტემბრის №2 და 2011 წლის ნოემბრის ოქმების ( თარიღი მითითებული არ არის) ა. ქ-ისათვის სადავო ქონების გადაცემის ნაწილში ბათილად ცნობის, ასევე 2011 წლის 2 ნოემბრის უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით ა-ის ქ№77-ში მდებარე უძრავი ნივთის სააღრიცხვო ბარათში საცხოვრებელი სახლის 5/18 ნაწილი აღრიცხული იყო მოსარჩელის აწ გარდაცვლილი დედის - თ. ც-ის სახელზე. ტექ.ბიუროს არქივში ასევე ინახება 1987 წლის 10 ივლისის „სახლის საკუთრებისა და სარგებლობის ხელშეკრულება“, რომლის მიხედვითაც თ. ც-ე მითითებულია ქონების შემდეგი წილის მესაკუთრედ: ლიტ „ა“- 5/18 ნაწილი; ლიტ „ბ“- ეზოში არსებული დამხმარე ნაგებობა. თ. ც-ის გარდაცვალების შემდეგ მისმა მემკვიდრე ლ. ც-ემ მემკვიდრეობით მიიღო სამკვიდრო, კერძოდ, ქ.თბილისში, ბ-ის ქ№173-ში (ამჟამინდელი ი.ა-ის ქ№77) საკუთარი სახლის 5/18 ნაწილი, ლიტ „ა“ და ლიტ „ბ“ დამხმარე სათავსი. 1994 წლის 22 ივნისს ლ. ც-ემ თ. ც-ან მემკვიდრეობით მიღებული ქონების - ქ.თბილისში, ბ-ის ქ№173-ში მდებარე სახლის 5/18 ნაწილი მიჰყიდა მ. ბ-ს, ამ უკანასკნელმა კი, ქონება ა. ქ-ზე გაასხვისა. ლიტ „ბ-ში“ მდებარე ქონებას ფლობს და ამ ქონებით სარგებლობს მოსარჩელე. მოპასუხე ა.ქ-ეს ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების ლიტ „ბ-ს“ საკუთრებად რეგისტრაციაზე საჯარო რეესტრმა უარი განაცხადა იმ საფუძვლით, რომ ა.ქ-სა და მ.ბ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით ლიტ „ბ-ს“ საკუთრებაში გადაცემა არ დასტურდებოდა, შესაბამისად, სადავო ქონებაზე ა.ქ-ის საკუთრების უფლების აღრიცხვის საფუძველი გახდა ამხანაგობის კრების გასაჩივრებული ოქმები, რომლითაც ლიტ „ბ“ ნაგებობა გადაეცა ა. ქ-ეს, ხოლო 2011 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულებით მხარეებმა გამიჯნეს კუთვნილი თანასაკუთრების ფართები.

მოპასუხე ა. ქ-ემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

2011 წლის 20 სექტემბერსა და ნოემბერში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა. 77-ის“ კრებები ჩატარდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით, აქედან გამომდინარე, არ არსებობს სადავო კრების ოქმების ბათილად ცნობის საფუძველი. ა. ქ-ემ ქონება შეიძინა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და მესაკუთრედ რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, რომლის მონაცემების მიმართ მოქმედებს სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფცია, ამასთან, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების საგანს წარმოადგენდა როგორც ლიტ „ა“, ისე ლიტ „ბ“ ნაგებობა, ამხანაგობაში წილის გასხვისების გამო, მოსარჩელე აღარ წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრს, რის გამოც ის არ იქნა მიწვეული კრებაზე.

ბმა „ა. 77-ის“ თავმჯდომარე დ. კ-ის განმარტებით, ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული ქონების საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებისათვის საჭირო გახდა ამხანაგობის დაფუძნება, კრებების მოწვევა და ამ კრებებზე გადაწყვეტილებების მიღება, რაც წარუდგინეს შემდგომ საჯარო რეესტრს. კრება ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით. ამავე მოსაზრებას დაეთანხმნენ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხეები: ქ. ჯ-ი და დ. გ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ბმა „ა. 77-ის“ 2011 წლის 20 სექტემბრის №2 კრების ოქმი და ბმა „ა. 77-ის“ 2011 წლის ნოემბრის ოქმი ა. ქ-ის სადავო ქონების გადაცემის ნაწილში, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ლ. ც-ის სარჩელი 2011 წლის 2 ნოემბრის უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ ამ ხელშეკრულებით არ განკარგულა სადავო ლიტ „ბ“ ნაგებობა, შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ქ-ემ, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. ც-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი ქ.თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1994 წლის ცნობა-დახასიათებით დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. ც-ის საკუთრებას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 5/18 ნაწილი. აღნიშნულ ცნობა-დახასიათებაში მოკლედ იყო გაშიფრული ხსენებული სახლთმფლობელობის მახასიათებლები, კერძოდ: მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობი - 586 კვ.მ; ლიტერი „ა“ - სამ სართულნახევარი საცხოვრებელი სახლი, გაშენების ფართი - 216 კვ.მ; სასარგებლო ფართი - 487,87კვ.მ; საცხოვრებელი ოთახების რაოდენობა - 18; საცხოვრებელი ფართი - 377,88კვ.მ; დამხმარე ფართი - 109,99კვ.მ; სამეურნეო ფართი - 119,11კვ.მ; ლიტერი „ბ“ - დამხმარე სათავსი, გაშენების ფართი - 28 კვ.მ. კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით დადგენილად იქნა მიჩნეული ასევე, რომ 1994 წლის 10 მაისს გარდაცვლილი თ. ც-ის სამკვიდრო ქონება: ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე (ამჟამინდელი ი.ა-ის ქუჩა N77): საცხოვრებელი სახლის 5/18 ნაწილი: ლიტერ „ა“ - სამსართულნახევარი საცხოვრებელი სახლი და ლიტერ „ბ“ - დამხმარე სათავსი, მემკვიდრეობით მიიღო შვილმა, მოსარჩელე ლ. ც-ემ. საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებით დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ 1994 წლის 29 ივნისს ლ. ც-ემ მ. ბ-ს 120 000 000 კუპონად მიჰყიდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა N173-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 5/18 ნაწილი. 1997 წლის 13 ივნისის ხელშეკრულებით კი, მ. ბ-მა ა. ქ-ეს 80 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარად მიჰყიდა ქ.თბილისში, ი.ა-ის ქუჩა N77-ში (ბ-ის ქუჩა N173) მდებარე მთელი საცხოვრებელი სახლის 5/18 ნაწილი: სამსართულიანი სახლი სარდაფით ლიტ. „ა“ და ლიტ. ,,ბ“ დამხმარე სათავსი. (სასარგებლო ფართი - 487,87მ², საცხოვრებელი ფართი - 377,88მ², სამეურნეო ფართი - 119,11მ², დამხმარე ფართი - 109,99მ², საცხოვრებელი ოთახების რაოდენობა - 18, განლაგებულია 586 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე). სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ მას არ გაუსხვისებია ქ.თბილისში, ი.ა-ის ქუჩა N77-ში (ყოფილი ბ-ის ქუჩა N173) მდებარე ლიტერ „ბ“ დამხმარე ნაგებობა და ის საკუთრების უფლებით კვლავ ირიცხებოდა აწ გარდაცვლილი თ. ც-ის სახელზე.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 1515-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ ქ.თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში 1994 წლის მდგომარეობით აწ გარდაცვლილი თ. ც-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე სახლთმფლობელობის იდეალური წილი - 5/18 ნაწილი, ხოლო ლიტერ „ბ“ ნაგებობა ისევე, როგორც ლიტერ „ა“ ნაგებობა, წარმოადგენდა მთლიანი სახლთმფლობელობის შემადგენელ ნაწილს, შესაბამისად, არ იქნა გაზიარებული ლ.ც-ის მოსაზრება, რომ თ. ც-ის ინდივიდუალური საკუთრების უფლება სადავო ნაგებობაზე დასტურდება ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მესაკუთრეთა შორის 1997 წლის 10 ივლისს გაფორმებული საკუთრებისა და სარგებლობის ხელშეკრულებით, გამომდინარე იქიდან, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება აწესრიგებდა მხოლოდ ამ ხელშეკრულების მხარეებს შორის ურთიერთობებს და ამ ხელშეკრულების დებულებებმა ასახვა არ ჰპოვა ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროში დაცულ რეგისტრირებულ მონაცემებში. სასამართლოს შეფასებით, სადავო ფაქტობრივი გარემოება, თუ კონკრეტულად უძრავი ქონების რა ნაწილზე დაიდო 1994 წელს ნასყიდობის ხელშეკრულება ლ. ც-სა და მ. ბ-ს შორის, დგინდებოდა საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელშიც მითითებული იყო, რომ ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 5/18 ნაწილი და არა ლიტერი „ა“ ნაგებობის 5/18 ნაწილი, როგორც ამას მოსარჩელე უთითებდა. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1994 წელს ლ. ც-სა და მ. ბ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით მესაკუთრე ლ. ც-ის მიერ 120 000 000 კუპონად გაიყიდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე მთლიანი სახლთმფლობელობის 5/18 ნაწილი - იდეალური წილი, რომელიც მოიცავდა შესაბამის წილში თანასაკუთრების უფლებას როგორც ლიტ ,,ა“, ისე ლიტერ ,,ბ“ ნაგებობებზე. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ ლ. ც-ეს ბმა „ა. 77-ის“ 2011 წლის 20 სექტემბრისა და 2011 წლის ნოემბრის (თარიღი მითითებული არ არის) გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა. სასამართლოს განმარტებით, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების შედეგად მოსარჩელემ უნდა მოიპოვოს კონკრეტული უფლება ან აღიკვეთოს მისი უფლების რეალიზაციაში ხელშეშლა. ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების (სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ან არარსებობის ფაქტის) აღიარებასთან. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის, მნიშვნელოვანია, გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისას. კონკრეტულ შემთხვევაში, არ დგინდებოდა რა დადებითი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი შეიძლება მოჰყვებოდა ბმა „ა. 77-ის“ 2011 წლის 20 სექტემბრისა და 2011 წლის ნოემბრის კრების ოქმების ბათილობას უშუალოდ მოსარჩელისათვის, კერძოდ, არ დგინდებოდა გაუმჯობესდებოდა თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, იქდან გამომდინარე, რომ ლ. ც-ემ სადავო უძრავ ქონებაზე მისი კუთვნილი წილის გასხვისებით მთლიანად დაკარგა საკუთრების უფლება ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №173-ში მდებარე სახლთმფლობელობაზე, მათ შორის, ლიტერ „ბ“ დამხმარე სათავსზეც, შესაბამისად, პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო გარიგებების (კრების ოქმების) ბათილად ცნობა ვერ მოუტანდა გარკვეულ მართლზომიერ შედეგს მოსარჩელეს, რაც ბმა „ა. 77-ის“ 2011 წლის 20 სექტემბრისა და 2011 წლის ნოემბრის (თარიღი მითითებული არ არის) გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ც-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან არ არის საქმეში არსებული მტკიცებულებები სრულყოფილად გამოკვლეული, ამასთან, გადაწყვეტილების დასაბუთება არასაკმარისია, ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე¹“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. მტკიცებულებათა არასრული გამოკვლევა და გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა დასტურდება იმით, რომ ლ.ც-ემ სარჩელს დაურთო ტექ.ინვენტარიზაციის მასალები, ინფორმაცია საჯარო რეესტრიდან უძრავი ქონების უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ, ამ მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ თ. ც-ის სამკვიდრო შეადგენდა ქ.თბილისში, ა-ის ქN77-ში მდებარე ლიტ „ა“ საცხოვრებელი სახლის 5/18 კონკრეტულ ნაწილს და არა სახლთმფლობელობის იდეალურ წილს, ხოლო ლიტ „ბ“ არ წარმოადგენდა ლიტ„ა-ს“ შემადგენელ ნაწილს. საქართველოს კონსტიტუცია აღიარებს საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლებას და კანონმდებლობის თანახმად, დასაშვებია საკუთრების როგორც ნაწილობრივი, ისე სრული განკარგვა. მოცემულ შემთხვევაში, ლ.ც-ემ განკარგა არა მთელი სამკვიდრო, არამედ, მხოლოდ მისი ნაწილი, რაც გარკვევითაა ასახული საქმეში არსებულ ხელშეკრულებაში, ხოლო ლიტ „ბ-ზე“ მოსარჩელის უფლებას ადასტურებს როგორც მხარის მიერ ამ ქონების ფლობა-სარგებლობა, ისე მოწმეთა და თავად მოპასუხე მხარის განმარტებები, რაც სასამართლომ არ შეაფასა. სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ლ.ც-ესა და მ.ბურდულს, ასევე მ.ბ-სა და მოპასუხეს შორის დადებული ხელშეკრულებები, რომლითაც დასტურდება, რომ ლ.ც-ეს არ გაუსხვისებია ლიტ „ბ“,შესაბამისად, მ.ბურდულსა და ა.ქ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება სადავო ქონების ნაწილში ბათილი გარიგებაა თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლისა და 61-ე მუხლის პირველი ნაწილისა, ამ ნებას კი ნამდვილად ვერ აქცევს არაუფლებამოსილი მხარეების მიერ ნივთის განკარგვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ გადაწყვეტილება არ დაამყარა საქართველოს კონსტიტუციასა და შესაბამის კანონს. სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიკვლია საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილება, რომელიც ძალაშია შესული და მოპასუხეს სადავო ქონების რეგისტრაციაზე ეთქვა უარი, ამასთანავე, არასწორად განმარტა აღიარებითი სარჩელის ცნება, რის გამოც მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია. სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად არ გამოიყენა სადავო ფართთან მიმართებით სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, ხოლო გადაწყვეტილება არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 105-ე, 225-ე, 226-ე მუხლების მოთხოვნებიდან. ზემოაღნიშნული საფუძვლებიდან გამომდინარე, კასატორი ასევე არ დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ თ. ც-ის საკუთრებად ირიცხებოდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქN173-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის 5/18 იდეალური წილი, რომელიც მოიცავდა ლიტ „ბ“ ნაგებობასაც, ასევე, სასამართლოს მსჯელობას, რომ ტექ.ბიუროში დაცული 1987 წლის 10 ივლისის ხელშეკრულება (სასამართლომ თარიღი არასწორად მიუთითა) ხელშეკრულების მხარეებს შორის უძრავ ქონებაზე საკუთრებისა და სარგებლობის წესს არეგულირებდა და ამ ხელშეკრულებამ ასახვა არ ჰპოვა ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროში დაცულ რეგისტრირებულ მონაცემებში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 8 მაისის განჩინებით ლ. ც-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. ც-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ 2011 წლის 2 ნოემბრის უძრავი ქონების გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში იგი განუხილველად უნდა იქნას დატოვებული, ხოლო დანარჩენ ნაწილში დაუშვებლად იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შეიცავს. ამავე კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად კი, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით.

დასახელებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო, კანონმდებლობით დადგენილი შეზღუდვების გათვალისწინებით, იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XLVIII თავი არ შეიცავს ამა თუ იმ ურთიერთობის მარეგულირებელ სპეციალურ ნორმას, უფლებამოსილია, გამოიყენოს ურთიერთობის მარეგულირებელი ის ნორმა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმის გახილვა-გადაწყვეტისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ მოსამართლის განჩინება ჩაბარდება მოსარჩელეს, რომელსაც იმავდროულად უბრუნდება მის მიერ შეტანილი დოკუმენტები. თუ სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი გამოვლინდება ამ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, მაშინ იმის მიხედვით, თუ როგორია ეს საფუძველი, სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას ან სარჩელს განუხილველად დატოვებს (ამ კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლები). მთავარი სხდომის დანიშვნამდე სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში მოსარჩელეს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი, ხოლო საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში სახელმწიფო ბაჟი მოსარჩელეს არ დაუბრუნდება. დასახელებული ნორმის თანახმად, სასამართლო სარჩელს (საკასაციო საჩივარს) დატოვებს განუხილველად ან შეწყვეტს საქმის წარმოებას იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვისას გაირკვა, რომ არ არსებობს მისი წარმოებაში მიღების ესა თუ ის პირობა, ამასთან მითითებული ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი - საქმის წარმოების შეწყვეტა ან საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვება გამომდინარეობს საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძვლიდან.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ, ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილდა, ხოლო 2011 წლის 2 ნოემბრის უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

უდავოა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელეს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია, შესაბამისად, ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში მისი სააპელაციო წესით გასაჩივრების ვადის გასვლისთანავე, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 265-ე მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება ან შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში და იმ წესით, რაც დადგენილია ამ კოდექსით.

უდავოა, რომ კანონიერ ძალაში შესულ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 კარით დადგენილი წესით არ განხილულა (საქმის წარმოების განახლება).

ლ. ც-ის საკასაციო საჩივრის მოთხოვნით ირკვევა, რომ კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობდა 2011 წლის 2 ნოემბრის უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში საკასაციო საჩივრის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად მიღების წინაპირობები.

რაც შეეხება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის დაბრუნების საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს ლ. ც-ის მოთხოვნისა და სარჩელის დაკმაყოფილების იურიდიულ შედეგზე და განმარტავს შემდეგს: ვინაიდან მოსარჩელის ინტერესი მიმართული იყო უძრავ ქონებაზე უფლებრივი მდგომარეობის აღდგენისაკენ, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარე დავის საგნის ღირებულების ამ ქონების საბაზრო ღირებულებით გამოთვლის წინაპირობაა, ერთ-ერთი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვება დავის საგნის ღირებულებასა და მის შესაბამისად გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობაზე გავლენას ვერ იქონიებს, მით უფრო ვერ შეამცირებს მის ოდენობას, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს საკასაციო პალატის ვალდებულებას, მხარეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნოს განუხილველად დატოვებული მოთხოვნის გამო გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი.

საკასაციო პალატა ლ. ც-ის სხვა საკასაციო პრეტენზიებთან დაკავშირებით მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის შესაბამისადაც, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ც-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 5 აპრილს N1 საგადახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის, ა. ა-ის მიერ 2013 წლის 19 აპრილს N1 საგადახადო დავალებით გადახდილი 450 ლარისა და კასატორ ლ.ც-ის მიერვე 2013 წლის 1 მაისს N204 საგადახადო დავალებით გადახდილი 500 ლარის, სულ 1250 ლარის 70% – 875 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ც-ის საკასაციო საჩივარი 2011 წლის 2 ნოემბრის ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში დარჩეს განუხილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მიჩნეულ იქნას დაუშვებლად.

2. კასატორ ლ. ც-ეს (პ/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 5 აპრილს N... საგადახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის, ა. ა-ის მიერ 2013 წლის 19 აპრილს N... საგადახადო დავალებით გადახდილი 450 ლარისა და კასატორ ლ.ც-ის მიერვე 2013 წლის 1 მაისს N204 საგადახადო დავალებით გადახდილი 500 ლარის, სულ 1250 ლარის 70% – 875 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე