№ას-428-404-2013 27 მაისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – თ. ყ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – ლ. ო-ი, ს. ო-ი, ს. შ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 21 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა თ. ყ-მა. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან 118.79კვ.მ საცხოვრებელი ფართის და 7.88კვ.მ სარდაფის მესაკუთრედ ცნობა აღნიშნული ქონების მესაკუთრეებისათვის: ლ. ო-ის, ს. ო-სა და ს. შ-ის (მოპასუხეებისათვის) საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინეს ს. შ-მა, ლ. ო-მა და ს. ო-მა. შეგებებულმა მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე თ. და ბ. ყ-ის მფლობელობის შეწყვეტა, მათთვის სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ყ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ს. შ-ის, ლ. ო-ის და ს. ო-ის შეგებებული სარჩელი:

ს. შ-ის, ლ. ო-ის და ს. ო-ის მიერ თ. ყ-ის და ბ. ყ-ის სასარგებლოდ 44133 აშშ დოლარის და 75 ცენტის გადახდის შემთხვევაში, ვალდებულების შესრულების ან ამ ვალდებულების სხვაგვარად შეწყვეტის დოკუმენტის წარდგენის შემდეგ, თ. ყ-ს და ბ. ყ-ს მფლობელობა შეუწყდათ ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (1 სართული 51.50კვ.მ, მე-2 სართული 67.29კვ.მ, მთლიანობაში – 118.79, სარდაფი 7.88კვ.მ) და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცათა მესაკუთრეებს: ს. შ-ს, ლ. ო-ს და ს. ო-ს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ყ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 21 თებერვლის განჩინებით თ. ყ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ, სააპელაციო საჩივრის ფარგლებიდან გამომდინარე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან ლ. ო-ის საკუთრებად რეგისტრირებულია 9/60 ნაწილი, ს. ო-ის საკუთრებად – 9/60 ნაწილი, ს. შ-ის საკუთრებად – 9/60 ნაწილი, დ. ო-ის საკუთრებად – 24/60 ნაწილი, მ. ვ-ის საკუთრებად – 9/60 ნაწილი.

საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ მოპასუხეები – თ. ყ-ი და ბ. ყ-ი, არიან „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოსარგებლეები და რომ, მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის არსებობდა გარიგება ქ.თბილისში, ა-ის ქუჩა №16-ში მდებარე 118.79კვ.მ საცხოვრებელ ფართსა და 7.88კვ.მ სარდაფზე.

ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე უძრავი ქონების (პირველი სართული 51.50 კვ.მ, მეორე სართული 67.29კვ.მ, მთლიანობაში – 118.79კვ.მ, სარდაფი – 7.88კვ.მ.) საბაზრო ღირებულება შეადგენს 52845 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად განსაზღვრა სადავო უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება და ამასთან დაკავშირებით განმარტა შემდეგი:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

საქმის მასალების, კერძოდ, მოსარჩელის მიერვე წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 12 მარტის №007529-2012/10/1 დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№16-ში მდებარე უძრავი ქონების (პირველი სართული 51.50კვ.მ, მეორე სართული 67.29კვ.მ, მთლიანობაში – 118.79კვ.მ, სარდაფი – 7.88კვ.მ.) საბაზრო ღირებულება შეადგენს 52845 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხეებს: ს. შ-ს, ლ. ო-ს და ს. ო-ს სადავოდ არ გაუხდიათ ექსპერტიზის დასკვნა. ასევე დგინდებოდა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 21 თებერვლის განჩინებით, არ დაკმაყოფილდა აპელანტ თ. ყ-ის შუამდგომლობა, ექსპერტიზის ახალი დასკვნის საქმეზე დართვისა და მტკიცებულების გაზიარების თაობაზე (იხ. 21.02.2013 წლის საოქმო განჩინება). აღნიშნული დასკვნის შინარსობრივ შეფასებასთან დაკავშირებით, ასევე გასათვალისწინებელი იყო ის ფაქტი, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, აპელანტის წარმომადგენელმა მოსამართლის შეკითხვაზე, მოსარჩელის მიერ საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის გადახდის შემთხვევაში გაიზიარებდნენ თუ არა ექსპერტიზის თავდაპირველ შეფასებას, - დადებითი პასუხი გასცა (იხ. 21.02.2013 წლის სხდომის ოქმი CD დისკზე 13:44:37).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა სადავო უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება, მითუმეტეს მაშინ, როდესაც აპელანტს არ დაუსაბუთებია კვალიფიციური უთანხმოება ამ დასკვნის წარდგენის დროისათვის და ამჟამად არსებულ წინაპირობებს შორის.

სააპელაციო სასამართლომ, დავის განხილვისას იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით, მე-2 მუხლის მე-3, მე-4, მე-6 პუნქტებით, რომელთა თანახმად: ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს; მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით; გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა); თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისთვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისთვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში; თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისთვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დასახელებული კანონის სპეციფიკის გათვალისწინებით, მესაკუთრისა და მოსარგებლის ერთდროული მოთხოვნის არსებობისას უპირატესობა ენიჭება მესაკუთრის, როგორც მფლობელობის უკეთესი უფლების მქონე პირის უფლების რეალიზაციას. მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ს. შ-ს, ლ. ო-სა და ს. ო-ს აღძრული ჰქონდათ შეგებებული სარჩელი პირველი ინსტანციის სასამართლოში ზემოაღნიშნული კანონით მათთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაციის მოთხოვნით და თანხმობას აცხადებდნენ მოსარგებლისათვის საკომპენსაციო თანხის გადახდაზე იმ ოდენობით, რაც სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე. ასეთ პირობებში, ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლიდან გამომდინარე, საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო მესაკუთრეების (შეგებებულ სარჩელში მოსარჩელეების) სასარგებლოდ.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ყ-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნებას. გარდა ამისა, კასატორი მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებას, რომლითაც აპელანტს უარი ეთქვა ექსპერტიზის ახალი დასკვნის საქმეზე დართვასა და მტკიცებულებების გაზიარებაზე.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

მართალია, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლესა და მესაკუთრეს შორის კონფლიქტის არსებობისას პრიორიტეტი ენიჭება მესაკუთრეს, მაგრამ ასეთს იმ შემთხვევაში ექნება ადგილი, როდესაც აშკარაა მისი სურვილი, საკუთრებაში დაიტოვოს სადავო ფართი. კონკრეტულ შემთხვევაში, მესაკუთრემ სარჩელი შეიტანა არა საკუთრების თავისთან დატოვების შესახებ, არამედ მოსარგებლის მფლობელობის შეწყვეტის თაობაზე, მაშინ როდესაც ამ უკანასკნელს აღზრული ჰქონდა მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით სარჩელი;

სასამართლომ არ დაადგინა უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება. სასამართლომ კანონსაწინააღმდეგოდ არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი მხარეს უფლებას აძლევს, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარადგინოს ახალი ფაქტები და ახალი მტკიცებულებები, რომლებსაც იგი ვერ წარადგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში. აქ, მნიშვნელოვანია ის დეტალი, რომ ექსპერტის ახალი დასკვნა გაიცა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანის შემდგომ. აქედან გამომდინარე, ცხადია, რომ იგი პირველი ინსტანციის სასამართლოში ვერ იქნებოდა წარდგენილი. ამასთან, ხსენებული დასკვნა გასცა იმავე დაწესებულებამ, რომელმაც გასცა თავდაპირველი ექსპერტიზის დასკვნა;

სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ თითქოს მოსარჩელემ დადებითი პასუხი გასცა შეკითხვაზე: მის მიერ საცხოვრებელი სადგომის 25%-ის გადახდის შემთხვევაში, გაიზიარებდა თუ არა ის ექსპერტიზის თავდაპირველ შეფასებას? სხდომის აღნიშნულ ნაწილში საუბარი იმაზე, რომ მოსარჩელე თანხმობას აცხადებდა მოწინააღმდეგე მხარისათვის ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის ანაზღაურებაზე, როგორც ექსპერტიზის თავდაპირველი, ისე ახალი შეფასებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ყ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ყ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 აპრილის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ყ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე