საქმე №ას-442-418-2013 24 მაისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „ა-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. ფ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებისა და გადაწყვეტილების გაუქმება და შპს „ა-ისათვის“ დამატებით 120000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ხელშეკრულების მოშლილად აღიარება, ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ფ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ის“ მიმართ მოსარჩლისთვის გადასაცემი არასაცხოვრებელი ფართის სანაცვლოდ შპს „ა-ის“ 180000 აშშ დოლარის, პირგასამტეხლოს - 23687 აშშ დოლარისა და სარემონტო სამუშაოების ხარჯის - 10200 აშშ დოლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2006 წლის 10 იანვარს მოსარჩელესა და შპს „ა-ს“ შორის გაფორმდა წილის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გ.ფ-მა მოპასუხეს დაუთმო შპს „ჯ. მ-ი“ კუთვნილი 16%-იანი წილი, სანაცვლოდ შპს „ა-მა“ წილის ნაწილობრივი კომპენსაციის სახით გ.ფ-ს გადაუხადა 38061 აშშ დოლარი და იკისრა ვალდებულება, ქ.თბილისში, შ. ზ-ის ქN1-ში გადაეცა 150 კვ.მ არასაცხოვრებელი, 220 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ასევე 3 ავტოსადგომი. შპს „ჯ. მ-ის“ 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი გახდა მოპასუხე, ხოლო საზოგადოების სახელწოდებად განისაზღვრა შპს „ა-ი-ავლაბარი“. 2012 წლის 5 აპრილს, მიღება ჩაბარების აქტის საფუძველზე, შპს „ა-მა“ გ.ფ-ს გადასცა საცხოვრებელი ფართი და ავტოსადგომები, გადაცემული ქონება შეფასდა 102020 აშშ დოლარის ეკვივალენტ 168333 ლარად და მოღება-ჩაბარების აქტი დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 11.4 მუხლით განსაზღვრული იყო „ა-ის“ მიერ 15,5 თვის განმავლობაში ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ყოველი გადაცილებული თვისათვის პირგასამტეხლოს - გადასაცემი ფართის ღირებულების 2%-ის, არა უმეტეს ღირებულების 24%-ის ანაზღაურების თაობაზე, ხოლო ხელშეკრულების 11.6 მუხლით კი, ქონების 1 კვ. მეტრის ღირებულება შეფასებულია 350 აშშ დოლარად. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეს გადახდილი აქვს პირგასამტეხლოს ნაწილი, ხოლო დარჩენილი დავალიანება შეადგენდა 23687 აშშ დოლა-. მოპასუხემ გადაცემული საცხოვრებელი ფართის ნაწილში დაარღვია ხელშეკრულების დათქმა 120 კვ.მ ქონების გარემონტებულ მდგომარეობაში გადაცემის თაობაზე, სადაც 1 კვ.მ ფართის რემონტის ხარჯი განსაზღვრულია 85 აშშ დოლარად, შესაბამისად, ამ ნაწილში მხარემ დავის საგნის ღირებულება 10200 აშშ დოლარით განსაზღვრა. შეუსრულებელი ვალდებულების ნაწილში მხარემ მოგვიანებით დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და სარჩელზე დართული აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე მოითხოვა არასაცხოვრებელი ფართის გადაცემის სანაცვლოდ 180000 აშშ დოლარის დაკისრება.

მოპასუხე შპს „ა-მა“ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ოდენობა არაგონივრულია, ასევე არ შეესაბამება რეალობას მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით განსაზღვრული ნივთის საბაზრო ღირებულება, რადგანაც წილის დათმობის ხელშეკრულებით მხარეებმა გადასაცემი ფართის 1 კვ.მ 350 აშშ დოლარად შეაფასეს. ამასთანავე, მოპასუხემ წარადგინა ქ.თბილისის მერიის მიერ გაცემული ადმინისტრაციული დაპირება, სადაც ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე ფართის 1 კვ.მ ღირებულება 400 აშშ დოლარად განისაზღვრა, ბინის რემონტის ხარჯებთან დაკავშირებით კი, შპს „ა-მა“ მიუთითა მხარეთა შორის გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტზე და აღნიშნა, რომ ამ აქტის პირობებიდან გამომდინარე, გ.ფ-ს უკვე გადაცემული ქონების თაობაზე მოთხოვნის უფლება აღარ გააჩნდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ფ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ა-ს“ გ. ფ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 62368 აშშ დოლარის ანაზღაურება, ხოლო 151519 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი ნაწილობრივ გაუქმებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.ფ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება არასაცხოვრებელი ფართის ღირებულების სრულად ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, როლითაც შპს „ა-ს“ გ. ფ-ის სასარგებლოდ დამატებით დაეკისრა 120000 აშშ დოლარის გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 10 იანვარს გ. ფ-სა და შპს „ა-ს“ შორის დაიდო წილის დათმობისა და მისი ღირებულების ნატურით ანაზღაურების შესახებ გარიგება, რომლის საფუძველზეც გ. ფ-მა მოპასუხეს გადასცა კუთვნილი წილი შპს „ჯ. მ-ი“, წილის სანაცვლოდ გ. ფ-ს უნდა გადასცემოდა 150 კვ.მ კომერციული ფართი, 220 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი (სამ ბინად, აქედან 1 - 120 კვ.მ, ხოლო ორი - 50-50 კვ.მ) და სამი მანქანის სადგომი საერთო ავტოსადგომში მდებარე თბილისში, შ. ზ-ის ქ№1-ში. გ. ფ-ის გადასაცემი უძრავი ქონების მდგომარეობა განსაზღვრული იყო მხარეთა ხელმოწერილი გარიგების 5.1 პუნქტით. დამატებით წილის მიმღებს უნდა შეესრულებინა შემდეგი სამუშაოები: სველი წერტილები გალესილი ცემენტით, სანტექნიკური დგარები და სველ წერტილამდე მიყვანილი მილები, დაგებული პარკეტი, კოსმეტიკური რემონტი 1 კვ.მ 85 აშშ დოლარის ეკვივალენტურობიდან გამომდინარე (ეს უკანასკნელი ეხებოდა მხოლოდ 120 კვ.მ ბინას). კომერციული ფართი წილის დამთმობისთვის მფლობელობაში გადაცემის მომენტში მოყვანილი უნდა ყოფილიყო შემდეგ მდგომარეობაში: ჩართული კომუნიკაციები, გარე კარ-ფანჯარა ორმაგი შემინვით, ჭერის სიმაღლე სამი მეტრი, გაჯით ლესვა (კედლების გარე კონტური) გაზგაყვანილობა ბინაში, ტელეფონის ხაზი (ნომრის გარეშე). ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით, ფართის ცალკე უფლებით აღრიცხვა და წილის მიმღებისთვის საკუთრებაში გადაცემა მოხდებოდა ხელშეკრულების ძალაში შესვლიდან 11,5 თვის ვადაში შესაბამისი სანივთო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების გზით. 6.4 პუნქტით კი, ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მდგომარეობაში მოყვანილი ფართი მფლობელობაში მხარეს უნდა გადასცემოდა ხელშეკრულების ძალაში შესვლიდან 24 თვის ვადაში, ხოლო შენობის ექსპლუატაციაში მიღება უნდა განხორციელებულიყო მფლობელობის გადაცემის შემდეგ ორი თვის ვადაში. ამავე პუნქტით განისაზღვრა, რომ მფლობელობის გადაცემისას მხარეთა მიერ შედგებოდა შესაბამისის მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის ხელმოწერის შემდგომ მესაკუთრეზე გადადიოდა ფართის შემთხვევით დაღუპვის ან დაზიანების რისკი. ამავე ხელშეკრულების 11.4 პუნქტით მხარეები შეთანხდნენ შპს „ა-ის“ მიერ მოსარჩელისთვის უძრავი ქონების გადაცემის ვადის დარღვევის შემთხვევაში, მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე გადასაცემი ფართის ღირებულების 2%-ის ოდენობით ვადაგადაცილების ყოველ თვეში, მაგრამ არა უმეტეს ფართის ღირებულების 24%-ისა. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 2 თებერვლის ბრძანებით განხორციელდა ცვლილება შპს „ჯ. მ-ის“ სამეწარმეო რეესტრში და შპს „ჯ. მ-ის“ საწესდებო კაპიტალის 100% წილის მესაკუთრედ დარეგისტრირდა შპს „ა-ი“ და თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 22 თებერვლის ბრძანებით განხორციელდა ცვლილება შპს „ჯ. მ-ის“ სამეწარმეო რეესტრში, კერძოდ, შეიცვალა საზოგადოების საფირმო სახელწოდება, დირექტორი, საქმიანობის საგანი. საზოგადოების ახალ საფირმო სახელწოდებად დარეგისტრირდა შპს „ა-ი-ავლაბარი“. 2012 წლის 5 აპრილის უძრავი ქონების მიღება-ჩაბარების აქტით გ. ფ-ს გადაეცა 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებით განსაზღვრული უძრავი ქონების ნაწილი, კერძოდ: ა) ქ. თბილისში, შ. ზ-ის ქ. №1ა-ში, მე-2 სადარბაზოში, მე-2 სართულზე ბლოკ „A-ში“ მდებარე 55.50 კვ.მ N28 ბინა, ბ) მე-2 სადარბაზოში, მე-3 სართულზე ბლოკ „A-ში“ მდებარე 55,70 კვ.მ N31 ბინა, გ) მე-2 სადარბაზოში, ბლოკი „A-ში“ მე-4 სართულზე მდებარე 55,70 კვ.მ N34 ბინა, დ) მე-2 სადარბაზოში, მე-4 სართულზე ბლოკ „A-ში“ მდებარე 108,40 კვ.მ N35 ბინა, ე) ქ.თბილისში, შ. ზ-ის ქ№1^ა-ში, ბლოკ „A-ში“ მდებარე 26.00 კვ.მ NA-7, ვ) 26.00 კვ.მ NA-9, ზ) 26.00 კვ.მ. NA-10 ავტოსადგომები. 2012 წლის 5 აპრილის უძრავი ქონების მიღება-ჩაბარების აქტის მე-2 პუნქტით მხარეებმა განსაზღვრეს გადაცემული ქონების კონდიცია. კონტრაჰენტები შეთანხმდნენ, რომ მიმღები ქონებას მიიღებდა მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერის მომენტისათვის არსებულ კონდიციაში და რაიმე სხვა პრეტენზია არ ექნებოდა. ამავე აქტის მე-6 პუნქტით დადგინდა, რომ გადაცემული ქონების მიმღების საკუთრებაში აღრიცხვისთანავე იგი კარგავდა წილის დათმობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რაიმე სახის პრეტენზიის ან მოთხოვნის წარდგენის უფლებას შპს „ა-ის“ მიმართ გადაცემული უძრავ ქონებასთან მიმართებაში და, მისგან გამომდინარე, გარდა ქონების იპოთეკისაგან განთავისუფლების ვალდებულებისა. აქტის მე-7 პუნქტით განისაზღვრა, რომ გადაცემული ქონების მიმღების საკუთრებაში აღრიცხვისთანავე ქონების მიმღების მიმართ ნაკისრი ვალდებულება წილის დათმობის ხელშეკრულების 5.1 მუხლით განსაზღვრული საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ნაწილში ჩაითვლებოდა სრულად შესრულებულად და ქონების მიმღებს ვერ ექნებოდა რაიმე სახის პრეტენზია გარდა ქონების იპოთეკისაგან განთავისუფლების მოთხოვნის უფლებისა. დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ გ. ფ-ს 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებაში დასახელებული 150 კვ.მ კომერციული ფართი არ მიუღია. შპს „ა-ი“ ვერ ასახელებდა, თუ როდის იქნება შესაძლებელი მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების სრული მოცულობით შესრულება. გ. ფ-ს შპს „ა-ან“ პირგასამტეხლოს სახით მიღებული ჰქონდა 7393 აშშ დოლარი. სააპელაციო პალატის შეფასებით, 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებით გ. ფ-ის გადასაცემი 150 კვ.მ კომერციული ფართის ერთი ერთეულის საბაზრო ღირებულება უნდა განსაზღვრულიყო 1200 აშშ დოლარით.

ამ თვალსაზრისით სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, საქმის განხილვასა და მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებაში მართლმსაჯულების როლი შეზღუდული არ არის, პირიქით, სასამართლოს აქვს აბსოლუტური შესაძლებლობა, განსაზღვროს მტკიცებულებათა შესაბამისობა-განკუთვნადობის საკითხი როგორც პროცესუალური, ისე მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით და სწორედ ამ საკითხის გადაწყვეტით უნდა გამოარკვიოს, თუ რამდენად მართებულად და დასაბუთებულად აყენებს მხარე ამა თუ იმ მოთხოვნას. აღნიშნული კვლევისას სასამართლო უმთავრესად ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XIII თავით, რომლის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით რეგლამენტირებულია ნუსხა, თუ რაზე დაყრდნობითაა შესაძლებელი საქმის სადავო გარემოებების დადასტურება, ესენია: თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტება, მოწმეთა ჩვენება, ფაქტების კონსტატაციის მასალები, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებები და ექსპერტთა დასკვნები, ხოლო ნორმის მე-3 ნაწილით კანონმდებელმა განსაზღვრა მტკიცებულებათა სათანადოობის გამოკვლევის წესი და დაადგინა, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამასთანავე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დანაწესი ორიენტირებულია მატერიალური თვალსაზრისით მტკიცებულებათა სათანადოობის დადგენაზე. პალატის შეფასებით, სადავოს წარმოადგენდა 2006 წლის 10 იანვრის ხელშეკრულებით გ. ფ-ის გადასაცემი 150 კვ.მ კომერციული ფართის ერთი ერთეულის საბაზრო ღირებულება. მითითებული გარემოების დადგენის მიზნით, მოსარჩელემ წარადგინა შპს „ალპარი 2007-ის“ 2011 წლის 22 იანვრის აუდიტორული დასკვნა, რომლის შესაბამისადაც თბილისში, ა-ის რაიონში, შ. ზ-ის ქუჩაზე 1 კვ.მ არასაცხოვრებელი (კომერციული) ფართის ღირებულება საშუალოდ შეადგენდა 1200 აშშ დოლარს. ამ დასკვნის თანახმად, შეფასების პროცესში შესაფასებელი უძრავი ქონების ღირებულების დადგენის მიზნით მოპოვებულ იქნა შესადრისი გაყიდვებისა და შეთავაზებების ინტერნეტმონაცემები, რომელიც ასევე ასახული იყო დასკვნაში. მოსარჩელის პოზიციის საპირისპიროდ, მოპასუხემ წარადგინა ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2011 წლის 31 აგვისტოს გაცემული ადმინისტრაციული დაპირება, რომლითაც ქონების მართვის სააგენტომ გასცა დაპირება ქ.თბილისში, ლ. კ-ის (ყოფილი შ. ზ-ის) ქ.N1-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი კომპლექსის B ბლოკში 1 კვ. მეტრის 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად შესყიდვის შესახებ. სააპელაციო პალატის შეფასებით, თბილისის მერიის სსიპ-ის მიერ გაცემული ადმინისტრაციული დაპირება, რომელიც ამ ადმინისტრაციული დაპირებით გათვალისწინებულ უფლება-მოვალეობათა ადმინისტრაციულ ორგანოსა და შპს „ა-ს“ შორის წარმოშობის საფუძველი იყო, ვერ განიხილებოდა სადავო კომერციული ფართის საბაზრო ღირებულების განმსაზღვრელ სათანადო მტკიცებულებად. აღნიშნული მტკიცებულება ვერ აბათილებდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ აუდიტორულ დასკვნას. საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი რაიმე სხვა მტკიცებულება კი, მოპასუხეს არ წარუდგენია.

ასევე არ იქნა გაზიარებული შპს „ა-ის“ მოსაზრება, რომ თავად გარიგების მონაწილეებს: გ. ფ-ს და შპს „ა-ს“ მოსარჩელისთვის გადასაცემი ნივთის ერთი კვადრატული მეტრის ღირებულება 2006 წლის 10 იანვრის გარიგების 11.6 პუნქტით შეფასებული ჰქონდათ 350 აშშ დოლარად, რადგანაც 2006 წლის 10 იანვრის ხელშეკრულების 11.6. პუნქტი ადგენდა შპს „ა-ის“ მოვალეობას - ხელშეკრულების 5.2.2 მუხლში განსაზღვრულ მეორე ტრანშის გადახდასთან ერთად გ. ფ-ის სახელზე ერთი წლის ვადით მიეღო საბანკო გარანტია, რომელსაც უნდა უზრუნველეყო წილის მიმღების (შპს „ა-ის“) ვალდებულება - წილის დამთმობისთვის (გ. ფ-ის) გადაეცა საკუთრებაში ფართი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტში აღნიშნული ოდენობით, 1 კვ.მ ღირებულება 350 აშშ დოლარის ეკვივალენტობიდან გამომდინარე, ამდენად, პალატის მოსაზრებით, მითითებული ჩანაწერი ვერ შეფასდებოდა გადასაცემი ქონების საბაზრო ღირებულებაზე მხარეთა შეთახმებად. საწინააღმდეგო მტკიცებულებების არარასებობის პირობებში, სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შპს „ალპარი 2007-ის“ აუდიტორულ დასკვნაში დადგენილი უძრავი ქონების ღირებულება და 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებით გ. ფ-ის გადასაცემი 150 კვ.მ კომერციული ფართის ერთი ერთეულის საბაზრო ღირებულებად მიიჩნია 1200 აშშ დოლარით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობაზე, რომლითაც მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ოდენობა 23687 აშშ დოლარიდან შეამცირა 2368 აშშ დოლარამდე და ჩათვალა, რომ პირგასამტეხლოს ოდენობა საქალაქო სასამართლომ განსაზღვრა ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი, გონივრული ოდენობით.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებით შპს „ა-სა“ და გ. ფ-ს შორის წარმოიშვა ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობა. სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით გ. ფ-ს 150 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი უნდა მიეღო 2006 წლის 10 იანვრის გარიგების შედგენიდან 24 თვის განმავლობაში, რომელიც ვალდებულების შესრულებისათვის საჭირო გონივრულ ვადას წარმოადგენდა. შპს „ა-ს“ კი, არ გააჩნდა გ. ფ-ის მიმართ ნაკისრი ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობა და მოპასუხე ვერც უძრავი ქონების გადაცემის კონკრეტულ ვადას ასახელებდა. სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლის, 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პალატამ განმარტა ვალდებულების დარღვევის პირობებში დამატებითი ვადის მიცემისა თუ შესაბამისი საფუძვლებისას კრედიტორის მიერ მოვალის გაფრთხილების აუცილებლობა და აღნიშნა, რომ შპს „ა-მა“ დათქმულ ვადაში კომერციული ფართის გადაცემის ვალდებულება ვერ შეასრულა, შესაბამისად, მოსარჩელეს გააჩნდა კანონიერი საფუძველი, მოეშალა მოპასუხესთან დადებული ხელშეკრულება და მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება, თანახმად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 409-ე მუხლისა.

სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ გ. ფ-მა მოპასუხეს გადასცა სამეწარმეო სუბიექტში კუთვნილი წილი, რომელიც ამავე საზოგადოების რეორგანიზაციის შედეგად ობიექტურად აღარ არსებობდა გადაცემული ფორმით. გ. ფ-ს არც წილის გადაცემის შედეგად მისაღები უძრავი ქონება მიუღია. ვინაიდან ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად გ. ფ-ის სამეწარმეო სუბიექტში მისი წილის დაბრუნება შეუძლებელი იყო, გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა, რომ მოსარჩელეს ზიანი ფულადი სახით უნდა ანაზღაურებოდა. 2006 წლის 10 იანვრის გარიგებით გ. ფ-ის გადასაცემი 150 კვ.მ კომერციული ფართის ერთი ერთეულის ღირებულება განსაზღვრული იყო რა 1200 აშშ დოლარით, პალატის შეფასებით, შპს „ა-ს“ გ. ფ-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სახით უნდა დაკისრებოდა 180000 აშშ დოლარის გადახდა. გათვალისწინებით იმისა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით გ. ფ-ის სარჩელი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილებული იყო 60000 აშშ დოლარის ოდენობით სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ა-ს“ გ. ფ-ის სასარგებლოდ დამატებით უნდა დაკისრებოდა 120000 აშშ დოლარის გადახდა.

არ იქნა გაზიარებული გ. ფ-ის მოთხოვნა მოპასუხისთვის 10200 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, რომლის დაკისრებასაც მოსარჩელე ამყარებდა შპს „ა-ის“ მიერ გადასაცემი 120 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ოდენობას. სასამართლოს მითითებით, 2012 წლის 5 აპრილის უძრავი ქონების მიღება-ჩაბარების აქტით შპს „ა-მა“ გ. ფ-ს გადასცა 2006 წლის 10 იანვრის გარიგების 5.1 პუნქტით გათვალისწინებული ნივთის ნაწილი - საცხოვრებელი ფართი, რომლის გარემონტების მოვალეობაც ეკისრებოდა ამავე ხელშეკრულებით. უძრავი ქონების მიღება-ჩაბარების აქტის მე-2 პუნქტით მხარეებმა განსაზღვრეს გადაცემული ქონების კონდიცია. კონტრაჰენტები შეთანხმდნენ, რომ მიმღები ქონებას მიიღებდა მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერის მომენტისათვის არსებულ კონდიციაში და რაიმე სხვა პრეტენზია არ ექნებოდა. ამავე აქტის მე-6 პუნქტით დადგინდა, რომ გადაცემული ქონების მიმღების საკუთრებაში აღრიცხვისთანავე ქონების მიმღები კარგავდა წილის დათმობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რაიმე სახის პრეტენზიის ან მოთხოვნის წარდგენის უფლებას შპს „ა-ის“ მიმართ გადაცემული უძრავ ქონებასთან მიმართებაში და მისგან გამომდინარე, გარდა ქონების იპოთეკისაგან განთავისუფლების ვალდებულებისა. მე-7 პუნქტით ასევე განისაზღვრა, რომ გადაცემული ქონების მიმღების საკუთრებაში აღრიცხვისთანავე ქონების მიმღების მიმართ ნაკისრი ვალდებულება წილის დათმობის ხელშეკრულების 5.1 მუხლით განსაზღვრული საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ნაწილში ჩაითვლებოდა სრულად შესრულებულად და ქონების მიმღებს ვერ ექნებოდა რაიმე პრეტენზია, გარდა ქონების იპოთეკისაგან განთავისუფლების მოთხოვნის უფლებისა, ამდენად, გაზიარებულ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ გ. ფ-მა 2012 წლის 5 აპრილს უძრავი ქონების გადაცემით შპს „ა-ან“, მართალია, მიიღო ვალდებულების შესრულების განსხვავებული ფორმა, თუმცა მომავალში სრული სახით ვალდებულების მიღებაზე ამავე გარიგებით თავად განაცხადა უარი. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 428-ე, 448-ე მუხლებზე რომელთა თანახმადაც შპს „ა-ს“ გ. ფ-ის გადაცემული საცხოვრებელი ფართის სარემონტო სამუშაოების ანაზღაურება არ ეკისრებოდა და სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისთვის 10200 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის, 418-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 420-ე მუხლების საფუძველზე, სასამართლომ განმარტა, რომ სასამართლო მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ოდენობის შემცირებისას ითვალისწინებს როგორც კრედიტორის ინტერესს ვალდებულების შესრულების მიმართ, ასევე სარჩელის აღძვრამდე პერიოდზე დარიცხული პირგასამტეხლოს ოდენობას ძირითად ვალთან მიმართებაში. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, პირგასამტეხლო უნდა იყოს ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი და გონივრული. იმის გათვალისწინებით, რომ გ. ფ-ს პირგასამტეხლოს სახით უკვე მიღებული ჰქონდა სოლიდური თანხა, პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ სარჩელით მოთხოვნილი პირგასამტეხლო არაგონივრული, შეუსაბამოდ მაღალი ოდენობის იყო და 23 687 აშშ დოლარიდან ის სამართლიანად შემცირდა 2368 აშშ დოლარამდე.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ა-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით დამატებით 120000 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია როგორც პროცესუალური, ისე მატერიალური კანონმდებლობის მოთხოვნები, რაც გამოიხატა სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-105-ე მუხლების არასწორ განმარტებაში, კანონის დარღვევაა ასევე სასამართლოს მხრიდან ხელშეკრულების დებულებებისათვის უპირატესი ძალის მიუნიჭებლობა, აღნიშნულის გამო, საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ გადასაცემი ქონების ღირებულება დაამყარა შპს „ალპარი 2007-ის“ მიერ გაცემულ დასკვნაზე და არ გაითვალისწინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხის მიერ წარდგენილი მოსაზრებები დასკვნის უზუსტობისა და არაპროფესიონალური შედგენის თაობაზე, მართალია, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოპასუხის შუამდგომლობა ამ დასკვნის მტკიცებულებათა სიიდან ამორიცხვის თაობაზე, თუმცა არ გაითვალისწინა მხარის არგუმენტები, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა რა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გაცემული ადმინისტრაციული დაპირებით განსაზღვრული ქონების ღირებულება, თუმცა, ვალდებული იყო, გაეთვალისწინებინა 2006 წლის 10 იანვრის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულება წარმოადგენდა მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებულ გარიგებას, რომლის 11.6 მუხლით დადგენილია მხარეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულების საგარანტიო უზრუნველყოფა. კასატორის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში გადასაცემი ქონების 1 კვ. მეტრის ღირებულება შეფასებულია 350 აშშ დოლარად, აღნიშნული დათქმის არასწორი ინტერპრეტაციით პალატამ არასწორად დაადგინა, რომ ხელშეკრულების 11.6 მუხლის დათქმა მხოლოდ საბანკო გარანტიას შეეხებოდა. ხელშეკრულების ამ დებულების ნამდვილობას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ მიღება-ჩაბარების აქტით მოსარჩელისათვის გადაცემული ქონების ღირებულება განისაზღვრა სწორედ ამ თანხის შესაბამისად. პალატამ ასევე არ გაითვალისწინა ამავე ხელშეკრულების 5.5 მუხლი, რომლითაც განისაზღვრა გ.ფ-ის უფლება, დამატებით შეეძინა გარკვეული რაოდენობის ფართი და 1 კვ. მეტრის ღირებულება სწორედ 350 აშშ დოლარი იყო. სასამართლომ არ შეაფასა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მხარეთა შეთანხმებას უპირატესი ძალა გააჩნია, თუ ის არ ეწინააღმდეგება კანონს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 მაისის განჩინებით შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე ა-ებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო ა-ებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო ა-ებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივა- არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ო. ო-ის მიერ 2013 წლის 2 მაისს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა-ს“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ო. ო-ის მიერ 2013 წლის 2 მაისს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე