№ ას-1679-1575-2012 3 ივნისი,2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი: 1. თ. დ-ი, მ. ი-ი, ო. კ-ი, ვ. ნ-ი, ა. კ-ი, თ. ყ-დ-ე, ა. ა-ი, თ. დ-ი, ი. მ-ი, ს. კ-ი, თ. ლ-ა, ნ. გ-ი, ი. მ-ი, მ. ჩ-ი, ნ. ა-ი, მ. დ-ი, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გ-ი, მ. რ-ი, ბ. ყ-ი, მ. ქ-ე, ს. ი-ი, ი. მ-ე, ნ. ი-ი, რ. თ-ე, ე. მ-ე, ნ. ბ-ე, გ. მ-ი, ი. მ-ე, ი. გ-ი, გ. ც-ი, ა. ვ-ი, მ. მ-ი (მოსარჩელეები)

2. თ. ზ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების: თ. დ-სა და სხვების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

კასატორ თინა ზაქაიძის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. დ-მა, მ. ი-მა, ო. ქ-მა, ვ. ნ-მა, ა. ქ-მა, თ. ყ-დ-ემ, ა. ა-მა, თ. დ-მა, ი. მ-მა, ს. ქ-მა, თ. ლ-ამ, ნ. გ-მა, ი. მ-მა, მ. ჩ-მა, ნ. ა-მა, მ. დ-ემ, მ. გ-მა, მ. რ-მა, ბ. ყ-მა, მ. ქ-ემ, ს. ი-მა, ი. მ-ემ, ნ. ი-მა, რ. თ-ემ, ე. მ-ემ, ნ. ბ-ძემ, გ. მ-მა, ი. მ-ემ, ი. გ-მა, გ. ც-მა და ა. ვ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში იბა „ა. ჩ-ის“, ი. ჟ-ას, თ. ზ-სა და ხ. ა-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს 2009 წლის 16 თებერვალს თ. ზ-სა და იბა „ა. ჩ-ს“ შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებისა და 2009 წლის 28 იანვარს ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. მოსარჩელეთა განმარტებით, ამხანაგობის თავმჯდომარემ ამხანაგობის წევრების თანხმობის გარეშე ხ. ა-ან, ი. ჟ-ან და თ. ზ-ან გააფორმა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები, რაც ბათილია, რადგან ამხანაგობის დამფუძნებელი ხელშეკრულებით მ. ხ-ს უფლება არ ჰქონდა დაედო ზემოაღნიშნული გარიგებები.

მოპასუხეებმა ხ.ა-მ, ი. ჟ-ამ და თ. ზ-ემ სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები დადებულია მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით მ. ხ-ი უფლებამოსილი იყო ამხანაგობის სახელით აეღო სესხი და იპოთეკით დაეტვირთა ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. ქ-ის, ვ. ნ-ის, ა. ქ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ. დ-ის, ი. მ-ის, ს. ქ-ის, თ. ლ-ას, ნ. გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის, მ.რ-ის, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გ. მ-ის, ი. მ-ის, ი. გ-ის, გ. ც-ის, ა.ვ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 16 თებერვალს თ. ზ-ეს და ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 28 იანვარს ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. დ-მა, მ. ი-მა, ო. ქ-მა, ვ. ნ-მა, ა. ქ-მა, თ. ყ-დ-ემ, ა. ა-მა, თ.დ-მა, ი. მ--მა, ს. კ-მა, თ. ლ-ამ, ნ. გ-მა, ი. მ-მა, მ. ჩ-მა, ნ. ა-მა, მ. დ-ემ, მ. გ-მა, მ. რ-ა, ბ. ყ-მა, მ. ქ-ემ, ს. ი-მა, ი.მ-ემ, ნ. ი-მა, რ. თ-ემ, ე. მ-ემ, ნ. ბ-ემ, გ. მ-მა, ი.მ-მ, ი. გ-მა, გ. ც-მა და ა. ვ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება 16.02.2009 წელს თ. ზ-სა და იბა „ა. ჩ-ს“ შორის დადებული სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების სესხის ნაწილში ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება. ბათილად იქნა ცნობილი 16.02.2009წ. თ. ზ-ეს და ინდივიდულაური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ შორის დადებული სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება სესხის ნაწილში. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 17.12.2010 წლის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

27.11.2007წ. დაფუძნდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ა. ჩ-ი”. ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. ხ-ი (ტ. I, ს.ფ 110-136).

28.01.2009 წელს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ ხ. ა-ემ ასესხა 95 000 აშშ დოლარი, ხოლო ი. ჟ-ამ - 85 000 აშშ დოლარი და 10 000 ევრო. გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა იბა „ა. ჩ-ის“ კუთვნილი უძრავი ქონება მდებარე ქ. თბილისი გ. ა. ჩ-ი №1/11, №3,4,5 (ნაკვეთი №39/41), საკადასტრო კოდი №... (ტ. I, ს.ფ 37,38). იპოთეკა დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში (ტ. I, ს.ფ. 31,32).

16.02.2009წ. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და თ. ზ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ამხანაგობამ თ. ზ-ან სესხის სახით მიიღო 200 000 აშშ დოლარი. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა იბა „ა.ს ჩ-ის“ კუთვნილი ქონება მდებარე ქ. თბილისი გ. ა. ჩ-ი №1/11, №3,4,5 (ნაკვეთი №39/41), საკადასტრო კოდი №... (ტ. I, 34-36). იპოთეკა დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში (ტ. I, ს.ფ. 31,32).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 17.12.2010წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ბათილად იქნა ცნობილი 16.02.2009წ. თ. ზ-ეს და ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი 28.01.2009წ. ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება იპოთეკის ნაწილში (ტ. II, ს.ფ. 214-218).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 17.12.2010წ. გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში;

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ა.ის ჩ-ის” თავმჯდომარეს მ. ხ-ს სადამფუძნებლო დოკუმენტით მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის სახელით სესხის აღების უფლებამოსილება.

პალატამ მიუთითა 27.11.2007 წლის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ა. ჩ-ის” დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულების 5.1 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, ამხანაგობის მმართველობის ორგანოა დამფუძნებელთა კრება და ამხანაგობის თავმჯდომარე. ამავე ხელშეკრულების 5.3. მუხლის თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარე წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობასა და სასამართლოში, დებს გარიგებებს ამხანაგობის სახელით. ამასთანავე, ამხანაგობის თავმჯდომარე დებს შემდეგ გარიგებებს: ა) ამხანაგობის წევრთა ვალდებულებების შესრულების მიზნით, სესხებისა და კრედიტების აღება. ბ) ექსპლუატაციაში კერ კიდევ მიუღებელ საცხოვრებელ სახლში იმ ფართებზე უფლებების ვალდებულებებით დატვირთვა, რომელიც საპროექტო დოკუმენტაციის მომზადების შემდეგ გადანაწილდება ამხანაგობის წევრთა სახელზე. ეს წესი არ ეხება უფლებას იმ ბინებზე, რომლებიც წინამდებარე ხელშეკრულებით განაწილდება ამხანაგობის მესაკუთრე წევრების ინდივიდუალურ საკუთრებაში. გ) სახლის მშენებლობასთან დაკავშირებით სამშენებლო ორგანიზაციასთან ნებისმიერი ხელშეკრულების დადება.

ხელშეკრულების 5.4 მუხლის თანხმად, ყველა მნიშვენელოვანი საკითხი, რომელიც არ არის დარეგულირებული ამ ხელშეკრულებით და რომლის მნიშვნელობა სცილდება ყოველდღიურ სამეურნეო პროცესს, საჭიროებს წევრთა კრების მიერ გადაწყვეტას.

ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ა. ჩ-ის” სადამფუძნებლო დოკუმენტით ამხანაგობის თავმჯდომარეს მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის სახელით სესხის და კრედიტის აღების უფლებამოსილება. შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული საკითხი დარეგულირებული იყო სადამფუძნებლო აქტით და არ საჭიროებდა ხელშეკრულების 5.4 მუხლის შესაბამისად დამფუძნებელთა კრების მიერ მის გადაწყვეტას.

28.01.2009 წელს ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის გაფორმებული სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე, მსესხებელს გადაეცა სესხის თანხა - ხ. ა-ან 95 000 აშშ დოლარი, ხოლო ი. ჟ-ან - 85 000 აშშ დოლარი და 10 000 ევრო. 28.01.2009 წლის ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად, იპოთეკარებმა მესაკუთრეს ხემოწერისთანავე გადასცეს ხ. ა-ემ 95 000 აშშ დოლარი, ხოლო ი. ჟ-მ 85 000 აშშ დოლარი და 10 000 ევრო (ტ. I, ს.ფ 37,38).

საქმეში ასევე წარმოდგენილია მხარეთა შორის 28.01.2009წ. შედგენილი და ხელმოწერილი მიღება-ჩაბარების აქტით, პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ხ. ა-ან და ი. ჟ-ან აღნიშნული თანხების მიღების ფაქტი (ტ.I, ს.ფ.381).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის 15.02.2011წ. განაჩენის თანხმად, დაზარალებულების სტატუსის მქონე ი. ჟ-ას და ხ. ა-ის მიერ მიცემული ჩვენებებით დადგენილია შემდეგი: 2009 წლის იანვარში მათ დაუკავშირდა მ. ხ-ი და უთხრა, რომ იყო რა იბა „ა. ჩ-ის“ თავმჯდომარე, სურდა 200 000 აშშ დოლარად იპოთეკით დაეტვირთა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართი. მისივე განმარტებით, თანხა სჭირდებოდა იმავე მიწის ფართზე ძველი ბინების დემონტაჟისათვის, საძირკვლისა და პირველი სართულის ასაშენებლად. სესხი იქნებოდა სამთვიანი, ყოველთვიური 3%-ის დარიცხვით. განსასჯელმა მეტი დამაჯერებლობისთვის დაზარალებულები წაიყვანა ა-ის ქუჩაზე და ანახა ზემოხსენებული ფართი, ასევე იბა „ა. ჩ-ის“ სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია, რომლის თანახმად, ამ უკანასკნელს უფლება ჰქონდა აეღო სესხი. რადგან შეთავაზებული წინადადება მათთვის იყო ხელსაყრელი, 2009 წლის 28 იანვარს საჯარო რეესტრში გააფორმეს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. იქვე მოხდა თანხის გადაცემაც, რომელშიც ხ. ა-ის თანხა შეადგენდა 95 000 აშშ დოლარს, ხოლო ი. ჟ-ას თანხა 85 000 აშშ დოლარს და 10 000 ევროს. მ. ხ-ს როგორც ძირითადი თანხა, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროცენტი მათთვის არ გადაუხდია (ტ. III, ს.ფ. 148).

ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით, მიღება-ჩაბარების აქტით და სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დადგენილია, რომ 28.01.2009. ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ. ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის გაფორმებული სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე მსესხებელს გადაეცა სესხის თანხა - ხ. ა-ან 95 000 აშშ დოლარი, ხოლო ი. ჟ-ან - 85 000 აშშ დოლარი და 10 000 ევრო. ზემოაღნიშნულის საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის, არ არსებობს მითითებული საფუძვლებით სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

პალატამ ჩათვალა, რომ 16.02.2009 წელს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და თ. ზ-ეს შორის სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას სესხის თანხის - 200 000 აშშ დოლარის რეალურად გადაცემა არ განხორციელებულა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის 15.02.2011 წლის განაჩენით მ. ხ-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისიხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის III ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (ტ. III, ს.ფ. 145-150). განაჩენის თანხმად, დაზარალებულის სტატუსის მქონე თ. ზ-ის მიერ მიცემული ჩვენებით დადგენილია შემდეგი: იგი 2003-2005 წლებში გაწევრიანდა ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობებში ამხანაგობებში - „ა-ის 13“, „ვ-ის ქუჩა 4“ და „დ. ბ-ის ქუჩა 6“, სადაც ბინათმშენებლობის თავმჯდომარე იყო მ. ხ-ი. საწევრო შენატანების მიუხედავად, ზემოხსენებულ ბინათმშენებლობებში მისი ფართით დაკმაყოფილება არ მომხდარა, რის გამოც მ. ხ-ს სთხოვდა კუთვნილი თანხის, რაც ჯამში შეადგენდა 200 000 აშშ დოლარს, უკან დაბრუნებას. განსასჯელმა თანხის სანაცვლოდ შესთავაზა, რომ მის სასარგებლოდ იპოთეკით დატვირთავდა იბა „ა. ჩ-ის“ უძრავ ქონებას, რაც ერთხელ უკვე იყო დატვირთული იპოთეკური სესხით. 2009 წლის 16 თებერვალს, მას და მ. ხ-ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. თ. ზ-ის განმარტებით, განსასჯელს მისთვის ვალი არ დაუბრუნებია და თანხის სანაცვლოდ არც ბინა გადაუცია (ტ. III, ს.ფ. 148).

იმ გარემოებაზე, რომ 16.02.2009წ. ხელშეკრულების გაფორმებისას გამსესხებელ თ. ზ-ეს მსესხებლისთვის რეალურად სესხის თანხა არ გადაუცია, უთითებს თავად მ. ხ-იც. როგორც 25.06.2010წ. სისხლის სამართლის საქმეზე ბრალდებულის სტატუსით დაკითხულმა მ. ხ-მა განმარტა, თ. ზ-ე მისგან მოითხოვდა ფართით დაკმაყოფილებას ან თანხის დაბრუნებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში აპირებდა საჩივრის შეტანას პოლიციაში. აღნიშნულის გამო იგი იძულებული გახდა თ. ზ-ის სასარგებლოდ იპოთეკით დაეტვირთა იბა „ა. ჩ-ის“ უძრავი ქონება. მ. ხ-ის განმარტებით, ხელშეკრულებაში თანხის ოდენობად მიეთითა 200 000 აშშ დოლარი, რომელიც თ. ზ-ეს მისთვის ფაქტობრივად არ გადაუცია (ტ.II, ს.ფ. 110-114). თ. ზ-ე ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ამხანაგობებში - „ა-ის 13“, „ვ-ის ქუჩა 4“ და „დ. ბ-ის ქუჩა 6“ კუთვნილი ფართების გადაუცემლობის გამო მ. ხ-ს მის მიმართ გააჩნდა ვალდებულებები, ჯამში 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით, თუმცა განმარტავს, რომ სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებამდე მან მ. ხ-ან მიიღო 200 000 აშშ დოლარი და შემდეგ უკვე მ. ხ-ს, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარეს ასესხა ეს თანხა, რის უზრუნველსაყოფადაც ამხანაგობის კუთვნილი ქონება დაიტვირთა იპოთეკით (ტ. III, ს.ფ.251).

პალატის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც უდავო იყო, რომ მ. ხ-ს 16.02.2009 წლის ხელშეკრულების გაფორმებამდეც გააჩნდა ვალდებულება თ. ზ-ის მიმართ, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მ. ხ-ის მიერ, როგორც ამხანაგობების „ა-ის 13“, „ვ-ის ქუჩა 4“ და „დ. ბ-ის ქუჩა 6“ თავმჯდომარის მიერ მითითებული ამხანაგობების ვალდებულებები თ. ზ-ის მიმართ შეწყდა თანხის - 200 000 აშშ დოლარის დაბრუნებით და შემდგომში მ. ხ-ს, როგორც უკვე იბა „ა. ჩ-ის“ ამხანაგობის თავმჯდომარეს და თ. ზ-ეს შორის ახალი ვალდებულება წარმოიშვა 16.02.2009წ. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებით და 200 000 აშშ დოლარის თავიდან გადაცემით, ეკისრება თ. ზ-ეს. ზემოაღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება თ. ზ-ის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა. შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 16.02.2009წ. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ინდივიდუალურ ბინამშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და თ. ზ-ს შორის სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე 200 000 აშშ დოლარის რეალურად გადაცემას ადგილი არ ჰქონია.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე და 931-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ აპელანტების მიერ მიერ სადავო იყო 28.01.2009 წლისა და 16.02.2009 წლის სესხის ხელშეკრულებები იმ საფუძვლით, რომ ამხანაგობის სახელით გარიგებაში მონაწილე პირს – თავმჯდომარე მ. ხ-ს არ გააჩნდა უფლებამოსილება ერთპიროვნულად, დამფუძნებელ წევრთა თანხმობის გარეშე გაეფორმებინა სესხის ხელშეკრულებები. ვინაიდან ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “ა. ჩ-ის” სადამფუძნებლო დოკუმენტით ამხანაგობის თავმჯდომარეს მინიჭებული ჰქონდა ამხანაგობის სახელით სესხისა და კრედიტის აღების უფლებამოსილება, შესაბამისად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ აღნიშნული საკითხი დარეგულირებული იყო სადამფუძნებლო აქტით და არ საჭიროებდა ხელშეკრულების 5.4 მუხლის შესაბამისად, დამფუძნებელთა კრების მიერ მის გადაწყვეტას.

სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე და 623-ე მუხლებზე მითითებით, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დადასტურდა, რომ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, თანხა რეალურად არ გადაცემულა და მხარეებს ეს მიზანი არ ჰქონიათ, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 16.02.2009 წლის სესხის ხელშეკრულების მხარეები ხელშეკრულების დადებისას მოქმედებდნენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყოლოდა (200 000 სესხის სახით გადასცემოდა ამხანაგობას), რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

რაც შეეხება 28.01.2009წ. ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ და ხ.ა-ეს, ი. ჟ-ას შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ აღნიშნული თანხა რეალურად გადაეცა მსესხებელს - ამხანაგობა „ა. ჩ-ის“ თავმჯდომარე მ. ხ-ს. შესაბამისად, არ არსებობს ამ საფუძვლით 28.01.2009წ. ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი. პალატის განმარტებით, ამ ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის სამართლებრივად უმნიშვნელოა, რამდენად მიზნობრივად განკარგა აღნიშნული თანხა ამხანაგობის უფლებამოსილმა წარმომადგენელმა. როგორც საქმის მასალებით დგინდება, მითითებულ საკითხზე იმსჯელა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიამ და განაჩენით დადგინდა ამხანაგობის წინაშე მისი თავმჯდომარის არამართლზომიერი ქმედება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

თ. დ-მა, მ. ი-მა, ო. ქ-მა, ვ. ნ-მა, ა. ქ-მა, თ. ყ-დ-ემ, ა. ა-მა, თ. დ-მა, ი. მ-მა, ს. ქ-მა, თ. ლ-მ, ნ.გ-მა, ი.მ-მა, მ. ჩ-მა, ნ. ა-მა, მ. დ-ემ, მ. გ-მა, მ. რ-მა, ბ. ყ-მა, მ. ქ-მ, ს. ი-მა, ი. მ-ემ, ნ. ი-მა, რ. თ-მ, ე.მ-ემ, ნ. ბ-ემ, გ. მ-მა, ი. მა-ემ, ი. გ-მა, გ. ც-მა და ა. ვ-მა საკასაციო საჩივრით მოითჴოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ მ. ხ-ს ჟ-ამ და ა-ემ სესხის თანხა გადასცეს, რაც ფაქტობრივად არ განხორციელებულა, ვინაიდან სესხის აღების უფლებამოსილება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც გაფორმდა, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით მ. ხ-ს არ გააჩნდა.

თ. ზ-ემ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მას და ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა. ჩ-ს“ შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების სესხის ნაწილში გაუქმების თაობაზე და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით აღნიშნული ხელშეკრულების ძალაში დატოვება სესხის ნაწილში.

კასატორის მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 56-ე და 623-ე მუხლების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, რადგან სასამართლოს წარმოდგენით თ. ზ-ს თანხა არ გადაუცია სესხის ხელშეკრულების გაფორმებისას, შესაბამისად, მხარეებს შორის დაიდო მოჩვენებითი გარიგება. მართალია სასამართლო უთითებს მოჩვენებითობის შესახებ, თუმცა არ ასაბუთებს თუ რის მოსაჩვენებლად დაიდო გარიგება. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლომ ფაქტობრივად დაადგინა, რომ თ. ზ-ემ ხელშეკრულების გაფორმებამდე მიიღო მ. ხ-ან 200 000 აშშ დოლარი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მ. ხ-მა ფაქტიურად შეასრულა თ. ზ-ის მიმართ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებამდე არსებული ვალდებულება. თუმცა, სასამართლო ამბობს, რომ ეს თანხა თ.ზ-ეს მ. ხ-ის (ამხანაგობის თავმჯდომარისათვის) არ გადაუცია. ისმის კითხვა, თუკი მ. ხ-მა გადასცა თ. ზ-ეს მისი კუთვნილი თანხა (რაც სინამდვილეში მართლაც მოხდა) მაშინ რომელი გარიგების მოსაჩვენებლად იქნა დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება გაუგებარია.

თუკი დადგინდებოდა, რომ თ. ზ-ეს არ მიუღია მ. ხ-ნ მისი კუთვნილი თანხა და მათ შორის შედგა ახალი გარიგება, მაშინ კიდევ სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა ამის შესახებ და მიეღო გადაწყვეტილება, თუმცა ამ შემთხვევაშიც საქმეზე წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. ამდენად, სანამ სასამართლო გამართავდა მსჯელობას ამ საკითხზე, უნდა დადგენილიყო, რომ თ. ზ-ეს ხელშეკრულების გაფორმების დღეს მ. ხ-ან თანხა 200 000 აშშ დოლარი არ მიუღია. ასეთი გარემოება არ დადგენილა, პირიქით დადგინდა, რომ თანხა თ. ზ-ემ მიიღო მ. ხ-ან. ამდენად, სასამართლომ ჯერ არასწორად გადაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცებულების ტვირთი და რატომღაც თ.ზ-ეს დააკისრა ამის მტკიცება და შემდგომ გამოიყენა მოჩვენებითი გარიგებისათვის დადგენილი სამართლებრივი ნორმები, თუმცა ვერ დაასაბუთა მისი, ვერც ფაქტობრივი და ვერც სამართლებრივი, საფუძვლები. მიუხედავად მტკიცების ტვირთის არასწორად გადანაწილებისა საქმეში არსებობდა იმის დამადასტურბელი მტკიცებულებები, რომლითაც უდაოდ დასტურდება, რომ თანხა თ. ზ-ემ გადასცა ამხანაგობის თავმჯდომარეს, სააპელაციო პალატამ კი, მიიჩნია, რომ რეალურად 200 000 აშშ დოლარის გადაცემას არ განხორციელებულა, რაც არასწორია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ თ. ზ-ის განმარტებით, განსასჯელს მისთვის ვალი არ დაუბრუნებია და თანხის სანაცვლოდ არც ბინა გადაუცია.

განაჩენით დადგენილ გარემოებებთან დაკავშირებით უნდა აღინიშნოს, რომ ფაქტიურად განაჩენით ცნობილი არიან დაზარალებულად ყველა ამხანაგობის წევრები და დაზარალებულები ცნობილი არიან დაზარალებულად და სამოქალაქო მოსარჩელეებად, მათ მხარი დაუჭირეს თავის სარჩელს სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას და ითხოვეს ხ-ე თანხის დაკისრება. ამის საფუძველზე კი, მ. ხ-ს დაეკისრა ამხანაგობის წევრების სასარგებლოდ თანხა მათ შორის თ. ზ-ის მიერ მ. ხ-ე გადაცემული 200 000 აშშ დოლარი.

ამდენად გაუგებარია თუ რომელი სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე მოახერხა სააპელაციო პალატამ და ფაქტობრივად შეცვალა განაჩენით დადგენილი ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებაც თ. ზ-ე თანხის გადაცემის ნაწილში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინებით თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. კ-ის, ვ. ნ-ის, ა. კ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ. დ-ის, ი. მ-ის, ს. კ-ის, თ. ლ-ას, ნ. გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გი-ის, მ. რ-ის, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გი. მ-ის, ი. მ-ს, ი. გ-ის, გ.ც-ის, ა. ვა-ის, მ. მა-ის საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2013 წლის 22 თებერვლის განჩინებით თ.ზ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. კ-ის, ვ. ნ-ის, ა. კ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ.დ-ის, ი. მ-ის, ს. კ-ის, თ. ლ-ას, ნ.გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გ.ის, მ. რ-ს, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გ. მ-ის, ი. მ-ის, ი. გ-ის, გ. ც-ის, ა. ვ-ის, მ. მ-ის და თ. ე-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. კ-ის, ვ. ნ-ის, ა. კ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ.დ-ის, ი. მ-ის, ს. კ-ის, თ. ლ-ას, ნ.გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გ.ის, მ. რ-ს, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გ. მ-ის, ი. მ-ის, ი. გ-ის, გ. ც-ის, ა. ვ-ის, მ. მ-ის და თ. ე-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს: თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. კ-ის, ვ. ნ-ის, ა. კ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ.დ-ის, ი. მ-ის, ს. კ-ის, თ. ლ-ას, ნ.გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გ.ის, მ. რ-ს, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გ. მ-ის, ი. მ-ის, ი. გ-ის, გ. ც-ის, ა. ვ-ის, მ. მ-ის და თ. ე-ის უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000 – 6000) ლარის 70% – 4200 –4200 ლარი.

რაც შეეხება საკასაციო ინსტანციაში იბა „ა. ჩ-ის “ წარმომადგენლების ლ. ტ-სა და ა. გ-ას მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, პალატა თვლის, რომ ის უნდა დაუბრუნდეთ უკან, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ იბა „ა. ჩ-ის “ წარმომადგენლების ლ. ტ-სა და ა. გ-ას უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ 2013 წლის 27 თებერვალს წარმოდგენილი მტკიცებულებები „160 ფურცლად“.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. დ-ის, მ. ი-ის, ო. კ-ის, ვ. ნ-ის, ა. კ-ის, თ. ყ-დ-ის, ა. ა-ის, თ.დ-ის, ი. მ-ის, ს. კ-ის, თ. ლ-ას, ნ.გ-ის, ი. მ-ის, მ. ჩ-ის, ნ. ა-ის, მ. დ-ის, მ. გ-ის უფლებამონაცვლე ნ. გ.ის, მ. რ-ს, ბ. ყ-ის, მ. ქ-ის, ს. ი-ის, ი. მ-ის, ნ. ი-ის, რ. თ-ის, ე. მ-ის, ნ. ბ-ის, გ. მ-ის, ი. მ-ის, ი. გ-ის, გ. ც-ის, ა. ვ-ის, მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ ს. კ-ის მიერ 2013 წლის 10 იანვარს №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6000) ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. თ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

4. კასატორს დაუბრუნდეს თ. ხ-ს მიერ 2013 წლის 8 თებერვალს №... სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (800) ლარისა და თ. ზ-ის მიერ 2013 წლის 18 თებერვალს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (5200) ლარის, სულ 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

5. კასატორების წარმომადგენლებს ლ. ტ-სა და ა. გ-ას დაუბრუნდეთ მათ მიერ 2013 წლის 27 თებერვალს წარმოდგენილი მტკიცებულებები „160 ფურცლად“.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე