საქმე №ას-211-203-2013 3 ივნისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – გ., გ., ნ. ა-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ა-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ., გ. და ნ. ა-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში გ. ა-ის მიმართ და მოითხოვეს, ბათილად იქნეს ცნობილი 2008 წლის 6 ნოემბერს დ. ა-სა და გ. ა-ს შორის გაფორმებული №1-16584 ჩუქების ხელშეკრულება და მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ ქ.თბილისში, დიდი ლილოს სოფელ ნ-ი მდებარე სახლის (საკადასტრო კოდი №...) ¾ ნაწილის თანამესაკუთრეებად შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელეები ცხოვრობენ სადავო სახლში. მათთვის ცნობილი გახდა, რომ გ. და გ. ა-ის მამამ – დ. ა-მა აღნიშნული სახლი მთლიანად აღრიცხა საკუთარ სახელზე და აჩუქა მოპასუხეს. თავად დ. ა-ი 2011 წელს გარდაიცვალა. ამჟამად მხარეთა შორის დაძაბული ურთიერთობაა. მოპასუხისათვის ჩუქების ხელშეკრულების დადებისასვე იყო ცნობილი, მამამ მთლიანი ქონება თავის სახელზე უკანონოდ აღრიცხა, რითაც მიითვისა მოსარჩელეთა წილიც.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, დ. და გ. ა-ს შორის 2008 წლის 6 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულება 3/4 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი, მოსარჩელეები – გ., ნ. და გ. ა-ი ცნობილ იქნენ ქ.თბილისში, დიდი ლილოს სოფელ ნ-ი მდებარე სახლის (საკადასტრო კოდი №...) ¾ ნაწილის თანამესაკუთრეებად, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა.

მოცემულ საქმეზე სასამართლომ დაადგინა, რომ 1994 წელს №578 მიღება-ჩაბარების აქტით გარდაბნის სამგორის მევენახეობის მეურნეობაში მცხოვრებ დ. ა-ს გადაეცა მის სარგებლობაში გამოყოფილი მიწები, სულ 0.65 ჰექტარი ორ ნაკვეთად. სწორედ მითითებული ქონების ნაწილი წარმოადგენს მხარეთა შორის დავის საგანს.

პალატამ განმარტა, რომ მიწის რეფორმა საქართველოში დაიწყო 1992 წელს, რომლის საფუძველი გახდა ნორმატიული აქტები. ამ მხრივ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილება „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №128 დადგენილება „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე.

„საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილებით საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბარე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №128 დადგენილების მეორე პუნქტით დადგინდა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა უნდა განხორციელებულიყო 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით. 1992 წლის 1 იანვრის შემდეგ გაყრის შედეგად წარმოქმნილი ახალი კომლები დაკმაყოფილდნენ ამ მიზნით მიწის სარეზერვო ფონდის შექმნის შემდეგ.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 24 თებერვლის №148 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-13 პუნქტის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთი გადაეცემოდა ოჯახის ერთ-ერთ სრულწლოვან წევრს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მიუხედავად ქონების ოჯახის მხოლოდ ერთი სრულწლოვანი წევრისათვის გადაცემისა, აღნიშნულ ქონებაზე უფლებას იძენდნენ ოჯახის სხვა წევრებიც.

ამ მიმართებით არსებითი მნიშვნელობა ენიჭებოდა იმ ფაქტს, რომ ნორმატიული აქტით დადგენილი პერიოდისათვის, კერძოდ, 1992 წლის 1 იანვრის მდომარეობით, პირი ოჯახის წევრად უნდა ყოფილიყო რეგისტრირებული (აღრიცხული). ამავე ნორმატიული ბაზიდან გამომდინარე, აღნიშნულ ფაქტს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდა, რადგან დამოუკიდებელ ოჯახად გასულ და რეგისტრირებულ ოჯახს უფლება წარმოეშობოდა, სხვა ადგილას მიეღო ასევე ქონება მიღება-ჩაბარების აქტით. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ნორმატიული წყაროს მიზანი იყო ოჯახების მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებული მიწების დაკანონება, ამდენად, აღნიშნული პერიოდისათვის ოჯახის ერთ-ერთი სრულწლოვანი წევრის სახელზე მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემულ ქონებაზე საკუთრების უფლებას იძენდა ამავე ოჯახის ყველა ის წევრი, რომელსაც სხვა მიწის ნაკვეთის მიღებაზე უფლება არ გააჩნდა, მიუხედავად იმისა, აპირებდა თუ არა იგი აღნიშნული უფლების რეალიზებას.

განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ არც 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით და არც 1994 წელს დ. ა-ის მიღება-ჩაბარების აქტით ქ.თბილისში, დიდი ლილოს სოფელ ნ-ი მდებარე უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის მომენტში გ. დ.ის ძე ა-ი, ნ. გ.ს ასული ა-ი და გ. გ.ს ძე ა-ი არ ირიცხებოდნენ პაპის – დ. ი. ძე ა-ის ოჯახში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო პალატას მიიჩნია, რომ 2008 წლის 6 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებად მოსარჩელეების ცნობის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ., გ. და ნ. ა-მა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, ვინაიდან უგულებელყო ის ფაქტი, რომ სადავო ქონება, სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, წარმოადგენს საერთო საკუთრებას.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელეები რეგისტრირებული არიან აღნიშნულ ქონებაში და დამოუკიდებლად იხდიან კომუნალურ გადასახადებს. ასევე ის, რომ გ. და ნ. ა-ი სადავო პერიოდში დ. ა-ის კომლში ცხოვრობდნენ დაბადებიდან დღემდე.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად აღნიშნა, რომ ნ. და გ. ა-ი 1992-1994 წლებში არ ირიცხებოდნენ დ. ა-ის ოჯახში. აღნიშნული გარემოების გამოკვლევისას კასატორმა მიუთითა, რომ არქივში დაცულ მონაცემებში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ არსებობდა და სააპელაციო სასამართლოს შეფასება გ. და ნ. ა-ის კომლის წევრებად არ მიჩნევის თაობაზე სუბიექტურია, რადგან ორივე მოსარჩელე ნამდვილად ცხოვრობდა დ. ა-ის კომლში.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ მხარემ კიდევ ერთხელ მიმართა არქივს, საიდანაც წერილობით დაუდასტურეს ნ. და გ. ა-ის აღნიშნულ წლებში დ. ა-ის კომლში ცხოვრების ფაქტი. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს შეფასება დაუსაბუთებელია.

გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ გ. ა-ს, მისივე განმარტებით, თეთრიწყაროს რაიონში გადაეცა მიწის ნაკვეთი, რაც არასწორია. გ. ა-ი იქ მუშაობის პერიოდში სარგებლობდა მისი ნათესავის მიწის ნაკვეთით, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი (სახნავი) მას გადაეცა მხოლოდ 1997 წელს. აქვე აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ სადავო სახლი 1982 წლისათვის დ. და გ. ა-ების მიერ უკვე აშენებული იყო.

გ. ა-მა ახსნა-განმარტებაშიც დაადასტურა ის ფაქტი, რომ თეთრიწყაროს რაიონში მუშაობის პერიოდშიც ნასაგურში არსებულ ოჯახს ეხმარებოდა მით უფრო, რომ ამ პერიოდში მისი შვილები დ. ა-ის კომლში ცხოვრობდნენ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 მარტის განჩინებით გ., გ. და ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ., გ. და ნ. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს – გ., გ. და ნ. ა-ს უნდა დაუბრუნდეთ 2013 წლის 18 მარტს №2 საგადასახადო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. ა-ის მიერ გადახდილი 1240 ლარის 70% – 868 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ., გ. და ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. ა-ს (პირადი №...), გ. ა-ს (პირადი №...), ნ. ა-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ 2013 წლის 18 მარტს №... საგადასახადო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. ა-ის მიერ გადახდილი 1240 ლარის 70% – 868 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე