№ას-371-353-2013 10 ივნისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. წ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. შ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ე. შ-ის სარჩელი მოპასუხეების – გ. და ნ. წ-ის მიმართ, რომლითაც მან მოითხოვა თბილისში, გ-ის მე-7 მ/რ-ის 23-ე კორპუსში მდებარე №118 ბინის მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით ე. შ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ე. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

მოპასუხე ნ. წ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თბილისში, გ-ის მე-7 მ/რ-ის 23-ე კორპუსში მდებარე №118 ბინა და იგი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა ე. შ-ეს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1995 წლის 16 ივნისს, ვ. წ-ს (როგორც ,,გამყიდველს“) და ე. შ-ეს (როგორც ,,მყიდველს“) შორის გაფორმდა N4-1651 სანოტარო აქტი – ნასყიდობის ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულების თანახმად, თბილისში, გ-ის მე-7 მ/რ-ის 23-ე კორპუსში მდებარე N118 ბინა (საერთო ფართობით 17645.00კვ.მ (აქედან საცხოვრებელი ფართობი – 7141.00მ2; არასაცხოვრებელი ფართობი, სარდაფი, სხვენი/მანსარდა და დამხმარე ფართობი – 10 504,00მ2) შეიძინა ე. შ-ემ. ნასყიდობის საფასური განისაზღვრა 40000 მანეთით. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში უძრავი ქონება აღირიცხა მყიდველის – ე. შ-ის საკუთრების უფლებით. მოგვიანებით, 2011 წლის 19 აგვისტოს, უძრავ ქონებაზე ე. შ-ის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო მონაცემებში.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კანონის ეს მოთხოვნა ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როცა ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად მატერიალური კანონით გათვალისწინებულია მტკიცების სტანდარტი – სპეციალური მტკიცებულება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 311-ე და 312-ე მუხლებზე, რომლებიც განსაზღვრავენ საჯარო რეესტრის დანიშნულებას და ადგენენ, რომ საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა, რომლის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელე ე. შ-ის საკუთრების უფლება დასტურდებოდა 1995 წლის 16 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით და უძრავი ქონების შესახებ საჯარო რეესტრის ამონაწერით, რომლის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო.

საქმეზე დადგინდა, რომ მოპასუხე ნ. წ-ი წარმოადგენდა 2003 წლის 13 მაისს გარდაცვლილი ვ.წ-ის შვილს. მხარეებს შორის დავას არ იწვევდა ის გარემოება, რომ ე. შ-ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების – საცხოვრებელი ბინის მფლობელობას ამჟამად ახორციელებდნენ გ. და ნ. წ-ი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ე. შ-ის სარჩელი გ. წ-ის მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ თავის დროზე ე. შ-ემ მოპასუხეთა სასარგებლოდ დათმო საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დასტურდება საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეთა პოზიციის გასამყარებლად რაიმე სახის მტკიცებულება საქმეში წარდგენილი არ იყო, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 1997 წლის 22 ივლისის განჩინება, რომლითაც დამტკიცდა მორიგება და მ.კ-ს დაევალა ორი თვის ვადაში ე. შ-ის ოთხოთახიანი ბინის შეძენა გ-ის მასივში, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით არ წარმოადგენდა ისეთი სახის წერილობით მტკიცებულებას, რომლის საფუძველზე შეიძლებოდა ნ. და გ. წ-ის სასარგებლოდ ე. შ-ის მიერ უძრავი ნივთის (თბილისში, გ-ის მე-7 მ/რ-ის 23-ე კორპუსში, მდებარე N118 ბინა) დათმობის ფაქტის დადგენა. კერძოდ, აღნიშნული განჩინება არ შეიცავდა მითითებას ნ. და გ. წ-ის სასარგებლოდ საკუთრების უფლების დათმობის რაიმე ფორმაზე. აღნიშნული განჩინებით, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა ბინის შეძენა მ. კ-ის, თუმცა მხარეები არ შეთანხმებულან თუ რა შედეგი მოყვებოდა მ. კ-ის მიერ ე. შ-ის მიმართ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ 1995 წლიდან დღემდე მოსარჩელე რეგისტრირებულია სადავო ბინის მესაკუთრედ, 1995 წლის 16 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნული ჩანაწერის გაუქმების, ან ნასყიდობის საფუძველზე გადაცემული ნივთის დაბრუნების თაობაზე თავდაპირველად ვ. წ-ის, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდგომ ოჯახის წევრების (მემკვიდრეების) მიერ პრეტენზია არ გაცხადებულა. უფრო მეტიც, ნ. წ-მა დააყენა მოთხოვნა ე. შ-ის მიმართ საცხოვრებელ სადგომზე საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ მოსარგებლედ ცნობისა და მასზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ, რითაც ერთგვარად აღიარა აპელანტის საკუთრების უფლება აღნიშნულ უძრავ ნივთზე. ამდენად, მორიგებით შეთანხმებული პირობების აღსრულების ათწლიანი ვადის უშედეგოდ გავლის შემდეგ, მოსარჩელის ბინის მესაკუთრედ დარჩენის პირობებში, მხარეთა შორის ურთიერთობა სამართლებრივი რეგულირების ახალ ჩარჩოში მოექცა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეებს შორის არსებობდა გარიგება სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 22 მარტის განჩინებაზე რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 10%-ის ე. შ-ის გადახდის სანაცვლოდ სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ ნ. წ-ის მოთხოვნაზე უარის თქმის შესახებ (მითითებული განჩინება უცვლელად დარჩა ასევე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 28 მაისის განჩინებით).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო უძრავ ქონებაში (თბილისში, გ-ის მე-7 მიკრო/რაიონში, 23-ე კორპუსში, მდებარე N118 ბინა) მოპასუხეს ცხოვრების უფლება არ მოუპოვებია უძრავი ქონების კანონიერ მესაკუთრესთან (ე. შ-ე) შეთანხმებით. აღნიშნული კი, მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე უძრავ ნივთს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდა და შესაბამისად, სახეზე არ იყო მოპასუხის მართლზომიერი მფლობელობა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იქნებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივარი დააკმაყოფილა, გააუქმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ე. შ-ის სარჩელი დააკმაყოფილა.

სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. წ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგნაირად:

1995 წლის 16 ივნისს, ვ. წ-სა და ე. შ-ეს შორის მოტყუებით გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ.თბილისში, გ-ის მე-7 მ/რ-ის 23-ე კორპუსში მდებარე №118 ბინაზე. დასახელებულ ქონებაზე (მყიდველისა და შუამავლის თხოვნით) ნასყიდობის საფასური უნდა გადახდილიყო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, შუამავლის მეშვეობით. რეალურად, თანხის გადახდა არ მომხდარა. მყიდველმა (ე. შ-ემ) ხელშეკრულება ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში დაარეგისტრირა, თუმცა ბინაში არც ჩაწერილი ყოფილა და არც არასდროს უცხოვრია მასში.

1997 წლის 22 ივლისს, საქალაქო სასამართლომ განიხილა ვ., ნ. და გ.წ-ის საკასაციო პროტესტი. ამავე რიცხვში უზენაესმა სასამართლომ გამოიტანა განჩინება, რომლითაც გაუქმდა გლდანის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 4 ივნისის გადაწყვეტილება. ეს იმას ნიშნავს, რომ ე. შ-ეს უარი ეთქვა წ-ის გამოსახლებაზე. ამასთან, ე. შ-სა და მ. კ-ს შორის დამტკივდა მორიგება, რომლის მიხედვითაც, მ. კ-ს ე. შ-ის უნდა შეეძინა ბინა. როგორც კასატორისათვის არის ცნობილი, მითითებული პირობა მ. კ-მა შეასრულა, თუმცა საწინააღმდეგო შემთხვევაში, შესაბამისი მოტივით ე. შ-ეს უნდა მიემართა სააღსრულებო წარმოებისათვის მ. კ-გან თანხის ამოღების მოთხოვნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 24 აპრილი, საგადახდო დავალება № 1) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. წ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 24 აპრილი, საგადახდო დავალება № 1) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე