საქმე №ას-376-357-2013 24 ივნისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები: 1. შპს „ე. ე. ს-ა“ (მოპასუხე)

2. ვ. ჭ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინებები – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 თებერვლის განჩინება და საოქმო განჩინება

კასატორების მოთხოვნა: 1. გასაჩივრებული განჩინებების, ასევე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა;

2. გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულებიდან გასვლის გამო თანხის დაკისრება, ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ჭ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ე. ე. ს-ას“ მიმართ ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხისა და ზიანის, სულ 65416 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ გ-ი N1301 ბინის მე-13 სართულზე, მე-2 ბლოკში 45.00 კვ.მ ბინის თაობაზე. ხელშეკრულების 3.1 მუხლის თანახმად, გამყიდველმა მყიდველს მიჰყიდა ქონება, ხოლო ამ ქონების ღირებულება შეადგენდა 45000 აშშ დოლარს. შპს „ე. ე. ს-ას“ მიერ 2009 წლის 29 სექტემბერს გაცემული ცნობის თანახმად, ვ.ჭ-მა სრულად აანაზღაურა საფასური, ხოლო ბინა მოსარჩელე. უნდა ჩაბარებოდა 2010 წლის ივლისში. მიუხედავად მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების სრულად შესრულებისა, მოპასუხემ დაარღვია ამავე ხელშეკრულების პირობები, არსებული მდგომარეობით ვ.ჭ-ის კუთვნილი ფართი საჯარო რეესტრში სხვა პირზეა გასხვისებული. მოსარჩელის განმარტებით, ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, მას მიადგა ზიანი, შპს „ე. ე. ს-ის“ მიერ თანხის დროულად დაბრუნების შემთხვევაში მოსარჩელე განათავსებდა მას ანაბარზე და წლიურად შემოსავლის სახით მიიღებდა 7650 აშშ დოლარს, რაც დარღვევის ვადისა (32 თვე) და მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხის გათვალისწინებით 65416 აშშ დოლარს შეადგენს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის არავითარი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, რამაც განაპირობა მოსარჩელის მიერ მითითებული ქონების 2011 წელს შპს „ბ.თ. მ-ის“ სახელზე გასხვისება. არასწორია ასევე მოსარჩელის მტკიცება, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადახდის თაობაზე, რადგანაც მსგავსი მონაცემები საწარმოს საბუღალტრო დოკუმენტებში არ მოიძებნება, ამასთანავე, სარჩელს ამ თანხის რეალურად გადახდის დამადასტურებელი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97¹ მუხლით გათვალისწინებული მტკიცებულება არ ერთვის. 2009 წლის 29 სექტემბრის მდგომაროებით მხარეთა შორის ქონების გადაცემის თაობაზე რაიმე შეთანხმებას ადგილი არ ჰქონია, ხოლო წარმოდგენილი მტკიცებულება - ცნობა თანხის გადახდის თაობაზე არასწორია, მას ხელს არ აწერს საზოგადოების ბუღალტერი, არ აქვს ნომერი, ვერ დგინდება მისი გაცემის საფუძველი და სხვა. საყურადღებოა, რომ ამ თანხის გადახდის ფაქტი არც ნასყიდობის ხელშეკრულებაშია მითითებული. არასწორია მოსარჩელის განმარტება ბინის 2010 წელს ჩაბარების თაობაზე, ასეთ დათქმას წარმოდგენილი ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს, ხოლო თანხის ანაბარზე განთავსებისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელი დაუსაბუთებელია სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, რაც შეეხება ვადის გადაცილების საკითხს, ის არ შე.ძლება იქნას იმგვარად გაგებული, როგორც მოსარჩელე მიუთითებს, რადგანაც ასეთ დროს მისი ინტერე.ი უკვე აშენებული ბინის ჩაბარება იყო, ამასთანავე, წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება ურთიერთგამომრიცხავია.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. ჭ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ე. ე. ს-ას“ ვ. ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 45000 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო ზიანის ანაზღაურების სახით, შპს „ე. ე. ს-ის“ 20416 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ე. ე. ს-ამ“, ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ვ. ჭ-ი და მოითხოვა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 თებერვლის განჩინებით შპს „ე. ე. ს-სა“ და ვ. ჭ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის 26 ივლისს შპს „ე. ე. ს-სა“ და ვ. ჭ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება „მშენებარე სახლში საცხოვრებელი ფართის (ბინის) სამომავლო ნასყიდობის შესახებ“, რომლის საფუძველზეც ვ. ჭ-ს შპს „ე. ე. ს-ან“ უნდა ეყიდა 45 კვ.მ ბინა 45000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების 5.2. მუხლისა და ხელშეკრულების №1 დანართის თანახმად, მყიდველს ნასყიდობის საზღაური უნდა გადაეხადა ერთიანად, 5.3. მუხლის ბოლო წინადადების მიხედვით კი, მხარეთა შეთანხმებით, შე.აძლებელი იყო, ნაღდი ანგარიშსწორებაც. ვ. ჭ-მა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება შეასრულა და მოწინააღმდეგე მხარე. 45000 აშშ დოლარი გადაუხადა. 2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მე-3 მუხლის თანახმად, ვ. ჭ-მა მოწინააღმდეგე მხარისაგან იყიდა ქონება, რომელიც ვ. ჭ-ის სახელზე საჯარო რეე.ტრში არ დარეგისტრირებულა, მოგვიანებით კი, შპს „ე. ე. ს-ამ“ ე. ქონება გადასცა შპს „ბ.თ. მ-ს“.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და მიიჩნია, რომ სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი ნაწილობრივ, ამასთან, არ გაიზიარა შპს „ე. ე. ს-ას“ პოზიცია, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა ვ. ჭ-ის მიერ 45000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი. სასამართლოს შეფასებით, ნასყიდობის საზღაურის გადახდა დგინდებოდა შპს „ე. ე. ს-ას“ დირექტორ ა.ტ-ის მიერ 2009 წლის 29 სექტემბერს გაცემული ცნობით, რომლის სიყალბის დამადასტურებელი მტკიცებულებები შპს „ე. ე. ს-ას“ სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. ამ ცნობის ნამდვილობის დასადგენად სასამართლომ, მოპასუხის შუამდგომლობით, დანიშნა ექსპერტიზა, თუმცა დასკვნის სასამართლოსათვის გადაგზავნაზე უარის თქმა განაპირობა შუამდგომლობის ავტორის მიერ საექსპერტო ხარჯების გადაუხდელობამ, აღნიშნული გარემოება, პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ვ. ჭ-ის იმ პოზიციის დამადასტურებლად მიიჩნია, რომ სადავო ცნობა შპს „ე. ე. ს-ას“ დირექტორმა გასცა. დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული აპელანტის მტკიცება ვ. ჭ-ის მიერ თანხის გადახდის დასადასტურებლად სალაროს შემოსავლის ორდერის, სალაროს ქვითრისა და სხვა საბუღალტრო საბუთების წარდგენის თაობაზე, რადგანაც ეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებიდან არ გამომდინარეობდა. მითითებული საბუთები, პალატის შეფასებით, გამოიყენება საგადასახადო და საბუღალტრო აღრიცხვის სისწორის უზრუნველსაყოფად და საქართველოს კანონმდებლობა, სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, სამოქალაქო ურთიერთობის ნამდვილობას ამ მტკიცებულებების წარდგენას არ უკავშირებს. ასევე არ იქნა გაზიარებული შპს „ე. ე. ს-ას“ პოზიცია, რომ ამ ცნობაში მითითებულ ფაქტებს აქარწყლებდა ცნობის გამცემი პირის, ა. ტ-ის წერილობითი განცხადება. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ეს მტკიცებულება - განცხადება, სასამართლოს მიაწოდა იმ პირმა, რომელიც საპროცესო სუბიექტი არ იყო, შესაბამისად, განცხადება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მტკიცებულებას არ წარმოადგენდა. პალატამ მიუთითა თავად განცხადების შინაარსზეც, საიდანაც ირკვეოდა, რომ მისი ავტორი სადავოდ არ ხდიდა ცნობის გაცემის ფაქტს, მხოლოდ აღნიშნავდა, რომ მისი გაცემის დროს ადგილი ჰქონდა გაუგებრობას. თუ რაში გამოიხატებოდა ეს გაუგებრობა, მას არ მიუთითებია. განმცხადებელი მიუთითებდა იმასაც, რომ თანხა ვ. ჭ-ან არ აუღია, თუმცა, აღნიშნული სადავო ცნობის გასაქარწყლებლად არ იქნა საკმარისად მიჩნეული. პალატამ ასევე მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, 2009 წლის 26 ივლისს მხარეთა შორის უკვე დადებულ ხელშეკრულებაზე ბინის სამომავლო ნასყიდობის შე.ახებ, სადაც გათვალისწინებული იყო სამომავლო ხელშეკრულების ყველა არსებითი პირობა, ხელშეკრულების მე-2 და 7.2. მუხლებზე, რომელთა თანახმადაც, ძირითადი ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, ხოლო ხელშეკრულების 3.3. მუხლის მიხედვით, ბინა მყიდველს უნდა ჩაბარებოდა 2010 წლის ივნისში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არ ყოფილა ვ. ჭ-ის მიერ ნასყიდობის საზღაურის გადახდის დრო. ასეთ ვითარებაში, 2009 წლის 10 ნოემბერს, წინარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაზე 8 თვით ადრე მხარეები ძირითად ხელშეკრულებას დადებდნენ, მხოლოდ, იმ შემთხვევაში, თუ ვ. ჭ-ი შეასრულებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებას და თანხას გადაიხდიდა. წინარე ხელშეკრულების 7.2. მუხლის თანახმად, ძირითადი ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა დადებულიყო ქონებაზე საკუთრების უფლების გადასაცემად, ხოლო ხელშეკრულების 7.1. მუხლის თანახმად კი, საკუთრების უფლების გადასვლა შესაძლებელი იყო მხოლოდ იმ მყიდველზე, რომელიც სრულად გადაიხდიდა ქონების ღირებულებას. პალატის შეფასებით, აღნიშნული ადასტურებდა, რომ შპს „ე. ე. ს-ა“ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებას დებდა მხოლოდ იმასთან, ვისაც ნასყიდობის საზღაური გადახდილი ჰქონდა. ამასვე ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 27 ივლისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება შპს „ე. ე. ს-სა“ და იბრაიმ შალიკაძეს შორის. ხელშეკრულების შინაარსი, სასამართლოს შეფასებით, იდენტური იყო შპს „ე. ე. ს-სა“ და ვ. ჭ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსისა. ამასთან, ამ მტკიცებულებიდან და მასზე თანდართული საჯარო რეესტრის ამონაწერიდან ირკვეოდა, რომ ხელშეკრულებას მხარეებმა ხელი მოაწერეს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და შემძენი გახდა ქონების მესაკუთრე, ამდენად, სასამართლომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროისათვის ვ. ჭ-ის მიერ ნასყიდობის ფასი გადახდა დადგენილად ჩათვალა, ამასთანავე, პალატამ მიუთითა ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-3 მუხლზე, რომელშიც ნასყიდობა უკვე დასრულებულ გარიგებად იყო მიჩნეული. მყიდველის მიერ ნასყიდობის ფასის გადაუხდელობის შესახებ ნასყიდობის ხელშეკრულების მე-6 მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებზე მითითება არ იქნა გაზიარებული პალატის მიერ იმ საფუძვლით, რომ ეს წინადადებები ეხებოდა ნასყიდობის საგნის ნივთობრივ ნაკლს და არა შემძენის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულებას, ხელშეკრულების 6.4. მუხლის მითითება - ნასყიდობის საგანი გამოსადეგია იმ მიზნისათვის, რა მიზნითაც იგი შემდგომში იყიდის ნასყიდობის საგანს, არ შეიცავდა მითითებას, რომ შემძენი შემდგომში გადაიხდიდა ნასყიდობის საფასურს. სასამართლომ ხელშეკრულების ტექსტი ბუნდოვნად მიიჩნია, რადგან იგი ამავე ხელშეკრულების 3.1 პუნქტს ეწინააღმდეგებოდა. სასამართლოს შეფასებით, მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო სტანდარტული ხელშეკრულება, რომელსაც შპს „ე. ე. ს-ა“ დებდა უძრავი ქონების შემძენებთან, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 345-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების ბუნდოვანი დებულებები ვ. ჭ-ის სასარგებლოდ უნდა განმარტებულიყო. საქმეში წარმოდგენილი შპს „ე. ე. ს-სა“ და ი. შ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც, ასევე, შეიცავდა იდენტურ დათქმას, თუმცა ამას ხელი არ შეუშლია მხარეთათვის ხელშეკრულება ხელმოწერისთანავე დაერეგისტრირებინათ საჯარო რეესტრში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, შპს „ე. ე. ს-ას“ სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული და უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა ვ. ჭ-ის მოსაზრება, რომ რაიონულმა სასამართლომ შეცდომით არ დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ დავის საგანსა და საფუძვლებს განსაზღვრავენ მხარეები. ვ. ჭ-მა ზიანის ასანაზღაურებლად მოითხოვა მის მიერ მოწინააღმდეგე მხარისათვის გადაცემულ თანხაზე საპროცენტო სარგებლის დარიცხვა. სასამართლოს განმარტებით, ზიანი ის ქონებრივი თუ არაქონებრივი დანაკლისია, რომელსაც განიცდის კრედიტორი მოვალის მხრიდან ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით ან შეუსრულებლობით. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ვ. ჭ-ის მოთხოვნა საფუძვლიანი იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდებოდა შპს „ე. ე. ს-ას“ ვალდებულება ჯეროვნად რომ შეესრულებინა, მოსარჩელე ყოველთვიურად მიიღებდა მის მიერ მოთხოვნილ საპროცენტო სარგებელს. საქმის მასალების თანახმად, შპს „ე. ე. ს-ას“ ვალდებულება ჯეროვნად რომ შეესრულებინა, ვ. ჭ-ს 2010 წლის ივნისში გადასცემდა 45 კვ.მ ბინა, ამ ქონებიდან კი იგი საპროცენტო სარგებელს, ცხადია, ვერ მიიღებდა, რის გამოც, ამ თვალსაზრისით, ვ. ჭ-ის მოთხოვნა უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის ვალდებულება ხელშეკრულებიდან წარმოიშვა და თითოეული მხარე ვალდებული იყო, ამ ხელშეკრულების პირობები ჯეროვნად შეესრულებინა. ხელშეკრულებიდან გასვლამდე ვ. ჭ-ს შეეძლო, მოეთხოვა მოწინააღმდეგე მხარისათვის მხოლოდ ვალდებულების შესრულება და ქონების გადაცემა. შპს „ე. ე. ს-ამ“ ვალდებულება არ შეასრულა და სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ვ. ჭ-მა ხელშეკრულებაზე თქვა უარი. სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შპს „ე. ე. ს-ა“ ვალდებული იყო, დაებრუნებინა ვ. ჭ-ის 45000 აშშ დოლარი, ოღონდ მას შემდეგ, რაც იგი უარს იტყოდა ხელშეკრულებაზე. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულებაზე უარის თქმა ნების გამოვლენაა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტისაკენ, ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ხელშეკრულებაზე უარის თქმა ნამდვილია მას შემდეგ, რაც მხარის მიერ გამოვლენილი ნება მიუვა მეორე მხარეს შპს „ე. ე. ს-ას“ ვ. ჭ-ის ნება ქონების ნაცვლად თანხის დაბრუნების შესახებ, მიუვიდა მას შემდეგ, რაც ვ. ჭ-მა სარჩელი აღძრა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მხარეთა შორის ხელშეკრულება შეწყდა ვ. ჭ-ის მიერ სარჩელის აღძვრის მომენტიდან - 2012 წლის 17 მაისიდან. ამ დრომდე, შპს ე. ე. ს-ას ვ. ჭ-ის თანხის გადახდის ვალდებულება არ ჰქონია. ხელშეკრულების დადებიდან სარჩელის აღძვრამდე შპს „ე. ე. ს-ას“ ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადა არ დაურღვევია. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და ჩათვალა, რომ მოვალე. პროცენტის გადახდის ვალდებულება ეკისრებოდა იმ შემთხვევაში, თუ იგი გადააცილებდა ფულადი თანხის გადახდის ვადას. სარჩელის აღძვრამდე შპს „ე. ე. ს-ას“ მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის გადახდის ვალდებულება არ ჰქონია, ამიტომ, არარსებული ვალდებულების შესრულების ვადას იგი ვერ დაარღვევდა. აღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, სარჩელის აღძვრამდე პერიოდისათვის სარგებლის დარიცხვის თაობაზე მოთხოვნა უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული. სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელე თანხის გადახდას მოითხოვდა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. მას შემდეგ, რაც ვ. ჭ-ი ხელშეკრულებიდან გავიდა, შპს „ე. ე. ს-ას“ მის მიმართ წარმოეშვა თანხის გადახდის ვალდებულება, ამიტომ, 2012 წლის 17 მაისიდან შპს „ე. ე. ს-ა“ არღვევდა თანხის გადახდის ვადას. პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, სადაც განმარტებულია სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლით სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები. სასამართლოს შეფასებით, ასეთ ვითარებაში აუცილებელია შემდეგი პირობების არსებობა: მოვალეს შესასრულებელი უნდა ჰქონდეს ფულადი ვალდებულება; ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადა უნდა იყოს დარღვეული; ფულადი თანხის გადახდის ვადის გადაცილებისათვის უნდა არსებობდეს მხარეთა შეთანხმება პროცენტის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან ვ. ჭ-ი და შპს „ე. ე. ს-ა“ არ შეთანხმებულან ფულადი თანხის გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში პროცენტის გადახდაზე, თანახმად საკასაციო პალატის განმარტებისა, ვ. ჭ-ის მოთხოვნა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე მოწინააღმდეგე მხარისათვის სარგებლის დაკისრების თაობაზე არ იქნა გაზიარებული.

პალატა ასევე არ დაეთანხმა ვ.ჭ-ის პოზიციას, რომ რაიონულმა სასამართლომ შეცდომით გაანაწილა საპროცესო ხარჯი, რადგანაც მხარის ე. მოსაზრება არ გამომდინარეობდა სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებიდან.

სააპელაციო პალატის განჩინება, ასევე საოქმო განჩინება მოწმის დაკითხვისა და მტკიცებულებათა დართვაზე უარის თქმის შესახებ, საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ე. ე. ს-ამ“, მოითხოვა ამ განჩინებების, ასევე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

ვ. ჭ-მა მოთხოვნის დასაბუთების მიზნით სასამართლოში წარადგინა 2009 წლის 10 ნოემბერის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, 2009 წლის 29 სექტემბრის ცნობა და ამონაწერი საჯარო რეე.ტრიდან. შპს „ე. ე. ს-ამ“ სარჩელს არ ცნო და მოვითხოვა ვ. ჭ-ის მიერ დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენა, რადგანაც ცნობა არ შეე.აბამებოდა რეალობას, ვ. ჭ-ს სადავო თანხა არ ჰქონდა გადახდილი არც ნაღდი და არც უნაღდო ანგარიშსწორების გზით, ასეთი ჩანაწერები საწარმოს ბუღალტერიაში არ არსებობს. აღნიშნულთან დაკავშირებით შესაგებელზე თანდართული იქნა 2012 წლის 6 ივნისის ცნობა. შესაგებლით მოპასუხემ ასევე იშუამდგომლა მოსარჩელის დავალდებულება, წარედგინა ბინის შესაძენად თანხების გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები. ვ. ჭ-მა მოთხოვნის დასადასტურებლად, გარდა სადავო ცნობისა, სხვა მტკიცებულების წარდგენა ვერ უზრუნველყო. საყურადღებოა, რომ ვ. ჭ-მა სარჩელი აღძრა შპს „ე. ე. ს-ას“ მიმართ ა. ტ-ის დირექტორობიდან წასვლის შემდეგ. საწარმოს ბუღალტერიაში სადავო დოკუმენტების ასლები არ ინახებოდა, თანხა არც საწარმოს საბანკო ანგარიშზე და არც საწარმოს სალაროში არ ფიქსირდებოდა, საწარმოს ყოფილი დირექტორის ადგილსამყოფელის არცოდნის გამო კი, მისი მოწმის სახით შესაგებელში მითითება ვერ მოხდა. ვ. ჭ-მა ვერ მიუთითა პირზე, ვინც დაადასტურებდა საწარმოსათვის ან უშუალოდ ა. ტ-ის სადავო თანხის გადახდას, პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელემ ასევე განმარტა, რომ სადავო ცნობა თანხის გადახდის დღეს მიიღო, თუმცა, მოთხოვნის მიუხედავად, ვერ დააზუსტა რა ვითარებაში და ვისგან გადაეცა დოკუმენტი. საჯარო რეე.ტრში ქონება ვ. ჭ-ის საკუთრებად არ აღრიცხულა და არ არსებობს ვ.ჭ-ის წერილობითი პრეტენზია ამ საკითხთან დაკავშირებით 2009 წლის 29 სექტემბრის ცნობიდან სარჩელის შეტანამდე. სადავო თანხა ბინის შესაძენად ა. ტ-ის დირექტორობის პერიოდში გადახდის შემთხვევაში ბინას საზოგადოება ა. ტ-ის დირექტორობის პერიოდშივე არ გაასხვისებდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის დასრულებისას 2012 წლის 26 ოქტომბრით დათარიღებული წერილით ა. ტ-მა მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს და განმარტა რომ სადავო ცნობა არ შეესაბამებოდა რეალობას, რის გამოც ა. ტ-ის მოწმედ დაკითხვის შუამდგომლობა ზეპირად იქნა გაცხადებული, რასაც მხარი არ დაუჭირა ვ. ჭ-მა, არც სასამართლომ დააკმაყოფილა ზეპირი შუამდგომლობა ა. ტ-ის მოწმედ დაკითხვის თაობაზე. რაც შეეხება შპს „ე. ე. ს-ას“ სახელზე შედგენილ ა. ტ-ის 2012 წლის 5 ნოემბრის წერილს, ამ დროისათვის პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვა უკვე დასრულებული იყო და 2012 წლის 20 ნოემბერს მხოლოდ გადაწყვეტილების გამოცხადება უნდა მომხდარიყო. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ ამ დროის შემდეგაც შპს „ე. ე. ს-ას“ არ დაუყენებია შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვის თაობაზე. სარჩელის წინააღმდეგ შპს „ე. ე. ს-ის“ მიერ წარდგენილ შესაგებელში დაყენებული იყო შუამდგომლობა საწარმოს ბუღალტრის მოწმედ დაკითხვის შესახებ, თუმცა ამ საკითხზე არც პირველ და არც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით დაინიშნა ექსპერტიზა ვ. ჭ-ის მიერ საქმეში წარდგენილ დოკუმენტებზე ხელწერა ეკუთვნოდა თუ არა ა. ტ-ს და აღნიშნული დოკუმენტები შედგენილი იყო თუ არა მტკიცებულებაში მითითებულ დროს. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 9 ოქტომბრის კატეგორიული დასკვნით დადგინდა, რომ გამოსაკვლევი ხელმოწერები შესრულებულია არა ა. ტ-ის, არამედ სხვა პირის მიერ. აღნიშნული დასკვნის არსებობის მიუხედავად, ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს არ მიუწოდებია ინფორმაცია შპს „ე. ე. ს-ის“ ექსპერტიზის დასკვნის არსებობისა და საექსპერტო ხარჯების გადახდის შესახებ. ექსპერტის დასკვნა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს არ წარდგენია, რადგან მისი არსებობის შესახებ იმ დროისათვის ცნობილი არ ყოფილა, მისი არსებობა კასატორისათვის სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე გახდა ცნობილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ რაიონულ სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ 2009 წლის 26 ივლისის ხელშეკრულების 5.3 პუნქტზე მითითებით ჩათვალა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ნაღდი ანგარიშსწორების წე.ზე, თუმცა ასეთი შეთანხმება საქმის მასალებში არ მოიპოვება, სადავო თანხის ნაღდი ანგარიშსწორებით გადახდაზე შეთანხმების არსებობის შესახებ ვ. ჭ-მა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოში მხოლოდ სიტყვიერად დაადასტურა. მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ცნობაში არაფერია ნათქვამი 45000 აშშ დოლარი ნაღდი თუ უნაღდო ანგარიშსწორების წე.ით იქნა გადახდილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ ეს ფაქტი არასწორად შეაფასა, რითაც ასევე დაარღვია 105-ე მუხლის მოთხოვნები. 2009 წლის 10 ნოემბრის ხელშეკრულებაზე მითითებით სასამართლო არასწორად მიიჩნევს საწარმოს მიერ ჭ-ის ბინის გადაცემის ვალდებულების აღებას, ხოლო ვ. ჭ-ის მიერ ნასყიდობის ფასის - 45000 აშშ დოლარის გადახდას. ვ. ჭ-ს სარწმუნოდ არ დაუდასტურებია არც სადავო თანხის გადახდის ფაქტი და არც მატერიალური სახსრების ქონა ამ თანხის გადასახდელად. თანხის 2009 წლის 29 სექტემბერს გადახდის შემთხვევაში გაურკვეველია, რამ შეუშალა ხელი შემძენს იმავე დღეს ან უმოკლეს ვადაში გაეფორმებინა ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაურკვეველია, რატომ დასჭირდათ მხარეებს თვენახევარი ნასყიდობის ხელშეკრულების დასადებად, ასევე ის, თუ რატომ არ აღირიცხა ვ.ჭ-ის სახელზე გადასაცემი ბინის საჯარო რეესტრში. სარჩელის შეტანამდე წერილობითი მიმოწერა საწარმოს ყოფილ დირექტორსა და ვ.ჭ-ს შორის არ არსებობს, საყურადღეობოა, რომ სადავო ცნობას არ აქვს ნომერი, იგი არ არის აღრიცხული საწარმოს სარეგისტრაციო ჩანაწერებში და მას ხელს არ აწერს საწარმოს ბუღალტერი. ცნობა შეუსაბამობაშია საწარმოს სხვა საბუღალტრო მასალებთან და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან. სასამართლომ საქმის მასალები სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით არ შეაფასა.

გასაჩივრებულ გადაწყვეტილების თანახმად, 2009 წლის 26 ივლისის ხელშეკრულების 5.3 მუხლის ბოლო წინადადებით მხარეთა შეთანხმებით შესაძლებელი იყო ნაღდი ანგარიშსწორებაც, თუმცა ხელშეკრულებაში ამ ჩანაწერის არსებობა არ ნიშნავს, რომ ადგილი ჰქონდა ნაღდ ანგარიშსწორებას. აღნიშნული არ შეიძლება გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ ფაქტობრივ დასაბუთებად იქნას გამოყენებული. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ვ. ჭ-ს საწარმოსთან უნაღდო ანგარიშსწორება არ უწარმოებია. 2009 წლის 26 ივლისის ხელშეკრულების 5.3 მუხლის ბოლო წინადადების მიხედვით, ნაღდი ანგარიშსწორება მხარეთა შეთანხმებით შესაძლებელი იყო. საქმის მასალებით არ დასტურდება ნაღდი ანგარიშსწორების თაობაზე მხარეთა შეთანხმება, ასეთი არც სადავო ცნობაში არის მითითებული. შეთანხმება ორმხრივი გარიგებაა, რომელიც შეიძლება არსებობდეს წერილობითი ან ზეპირი ფორმით. განსახილველ შემთხვევაში, წერილობითი ფორმით შედგენილი მხარეთა შეთანხმება ნაღდი ანგარიშსწორების თაობაზე საქმეში წარმოდგენილი არ არის თანახმად სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა, ხოლო თუ კი ნაღდი ანგარიშსწორების თაობაზე შეთანხმება მოხდა ზეპირად, ასეთის დასადასტურებლად ვ. ჭ-ს უნდა მიეთითებინა პირი, ვისთანაც მოხდა შეთანხმება და თავისი არგუმენტების გასამყარებლად უნდა მოეთხოვა ამ პირის მოწმედ დაკითხვა, ამ ნაწილში ვ.ჭ-ი მხოლოდ სიტყვიერი განმარტებით შემოიფარგლა. სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების განსხვავებული წესი დაადგინა, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ ზეპირი ფორმით დადებული ორმხრივი გარიგების არსებობა შეიძლება დადასტურდეს მხოლოდ ერთ-ერთი მხარის განმარტებით და არ არის საჭირო მეორე მხარის მიერ ამ გარიგების არსებობის აღიარება, რაც არასწორია. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თანახმად, ვ. ჭ-მა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება შეასრულა და მოწინააღმდეგე მხარე. 45000 აშშ დოლარი გადაუხადა, ამ განცხადებას სასამართლო მხოლოდ ერთადერთ ცნობაზე დაყრდნობით აკეთებს, რაც არასწორია. 2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მესამე მუხლის თანახმად, ვ. ჭ-მა მოწინააღმდეგე მხარისაგან ქონება იყიდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ერთ-ერთ საფუძვლად 2009 წლის 10 ნოემბრის ხელშეკრულების აღნიშნული ჩანაწერის გამოყენება არასწორია. ხელშეკრულების ეს ჩანაწერი არ ნიშნავს იმას, რომ მყიდველმა გადაიხადა ნასყიდობის საგნის ღირებულება, ხოლო გამყიდველმა მიიღო სადავო თანხები, ამავე ხელშეკრულების 6.3 და 6.4 პუნქტებში საუბარია სადავო ბინის მომავალში შეძენაზე, რაც ზემოთ აღნიშნული დასკვნის საპირისპირო დებულებაა.

კასატორმა სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე მოცემული საქმის განხილვის შეჩერების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, შპს „ე. ე. ს-ამ“ საბუთის სიყალბის შესახებ განცხადებით მიმართა პროკურატურას. სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი შედეგი არსებით გავლენას იქონიებს ვ.ჭ-ის მოთხოვნის დასაბუთებულობაზე, დადასტურება შპს „ე. ე. ს-ას“ შუამდგომლობის – სადავო ცნობის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის საფუძვლიანობა და დადგინდება, რომ როგორც პირველი, ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებები ყალბ დოკუმენტებზე დაყრდნობით იქნა მიღებული. კასატორმა ასევე მოითხოვა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის პირველ და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარუდგენლობის საპატიოდ მიჩნევა და ხსენებული დასკვნის საქმისათვის დართვა-შეფასება.

სააპელაციო პალატის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ასევე ვ. ჭ-მა, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებულ ნაწილში სასამართლომ არასწორად დაადგინა მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი გარემოებები ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. ამ თვალსაზრისით, არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდება და სასამართლოც ადასტურებს, რომ 2009 წლის სექტემბერში მოპასუხისათვის გადახდილ იქნა 45000 აშშ დოლარი, მოპასუხეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია. სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლებზე, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ 405-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება მხარეს არ დაუკარგავს, ამდენად, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რაც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რაც არ უნდა გამოეყენებინა, მაშინ, როდესაც სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ზიანის ფაქტი მოსარჩელემ დაადასტურა. სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა და, შე.აბამისად, არასწორად თქვა უარი მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაზე, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები ყველა პირობაზე შეთანხმდნენ, რაც მოწინააღმდეგის მხრიდან იქნა დარღვეული. ამავე კოდექსის მე-400 მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების შე.რულების ვადა გადაცილებულად ითვლება, თუ დადგენილ ვადაში ვალდებულება არ შესრულდება. მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა ვალდებულების არსებითი დარღვევა, რაც გამოიხატება ხელშეკრულებით დადგენილი პირობების მოწინააღმდეგის მიერ შეუსრულებლობაში, რის გამოც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა კანონიერია და სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლისა და ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან მოსარჩელემ გადაიხადა ბინის აშენებისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა - 45000 აშშ დოლარი, ხოლო მენარდემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ გადასცა ბინა, მოსარჩელეს, სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლიდან გამომდინარე, უფლება აქვს, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე და მოითხოვოს თანხის უკან დაბრუნება, ხოლო 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. მიუღებელი შემოსავალი არის სავარაუდო შემოსავალი, ამასთან, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო, ანუ ეს იმ სახის ზიანია, რომელიც სავარაუდო იქნებოდა ნებისმიერ გონიერი ადამიანისათვის. ვინაიდან ფულადი თანხა სამოქალაქო ბრუნვის ყველაზე გავრცელებულ ობიექტს წარმოადგენს, ხოლო შპს „ე. ე. ს-ა“ სამეწარმეო სუბიექტია, მისთვის სავარაუდო უნდა ყოფილიყო, რომ ფულადი სახსრების გამოუყენებლობა ვ. ჭ-ის წარმოშობდა გარკვეული სახის ზიანს. თანხას კომერციულ ბანკში ანაბარზე განთავსების შემთხვევაში, ვ.ჭ-ი მიიღებდა სარგებელს წლიურ მინიმუმ 10%-ს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს არასწორად უთხრა უარი ზიანის ანაზღაურებაზე და არასწორადვე გადაწყვიტა ხარჯების საკითხი. 2009 წლის 26 ივლისს გაფორმდა ხელშეკრულება მშენებარე კომპლექსში საცხოვრებელი ფართის სამომავლო ნასყიდობის თაობაზე. აღნიშნული ხელშეკრულების 5.1 მუხლის თანახმად ბინის ნასყიდობის ღირებულება იყო 45000 აშშ დოლარი. ამავე ხელშეკრულების 5.3 მუხლის თანახმად მხარეთა შეთანხმებით შე.აძლებელი იყო ნაღდი ანგარიშსწორება. ვ.ჭ-ი შეტანილი თანხის სანაცვლოდ კომპანიის აშენებული ფართიდან მიიღებდა 45.000 კვ.მ ფართს. 2009 წლის 26 ივლისს გაფორმებული წინარე ხელშეკრულების 3.3 მუხლის თანახმად, მყიდველს ბინა უნდა ჩაბარებოდა 2010 წლის ივნისში. საქმეში არსებული მტკიცებულებით დგინდება, რომ ჭ-მა ბინის ღირებულების გადახდის ვალდებულება შეასრულა კეთილსინდისიერად, რის შემდეგაც 2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, კომპანიის ვალდებულება იყო, მოსარჩელისათვის ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ გონიოში გადაეცა კონკრეტული ბინა. სადავო სახლი აშენდა, მაგრამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ნივთი ვ. ჭ-ს არ გადასცემია, უფრო მეტიც, სადავო ფართს გასხვისდა სხვა პირზე. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანი მოსარჩელეს არ მიუღია და ზიანის მიღების ფაქტი, სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რითაც პალატამ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ივნისის განჩინებით შპს „ე. ე. ს-ას“, ასევე ვ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ შპს „ე. ე. ს-ას“, ასევე ვ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო განაცხადზე, რომლითაც მხარე სააპელაციო პალატის შემაჯამებელი და საოქმო განჩინების გაუქმებასთან ერთად მოითხოვს ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და თვლის, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო საჩივარი განუხილველად უნდა იქნას დატოვებული, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შე.ცავს. ამავე კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად კი, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით.

დასახელებული ნორმების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო, კანონმდებლობით დადგენილი შეზღუდვების გათვალისწინებით, იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XLVIII თავი არ შეიცავს ამა თუ იმ ურთიერთობის მარეგულირებელ სპეციალურ ნორმას, უფლებამოსილია, გამოიყენოს ურთიერთობის მარეგულირებელი ის ნორმა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმის გახილვა-გადაწყვეტისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ მოსამართლის განჩინება ჩაბარდება მოსარჩელეს, რომელსაც იმავდროულად უბრუნდება მის მიერ შეტანილი დოკუმენტები. თუ სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძველი გამოვლინდება ამ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, მაშინ იმის მიხედვით, თუ როგორია ეს საფუძველი, სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას ან სარჩელს განუხილველად დატოვებს (ამ კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლები). მთავარი სხდომის დანიშვნამდე სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში მოსარჩელეს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი, ხოლო საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში სახელმწიფო ბაჟი მოსარჩელეს არ დაუბრუნდება. დასახელებული ნორმის თანახმად, სასამართლო სარჩელს (საკასაციო საჩივარს) დატოვებს განუხილველად ან შეწყვეტს საქმის წარმოებას იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვისას გაირკვა, რომ არ არსებობს მისი წარმოებაში მიღების ესა თუ ის პირობა, ამასთან მითითებული ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი - საქმის წარმოების შეწყვეტა ან საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვება გამომდინარეობს საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძვლიდან.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის შეტანაზე უფლებამოსილი პირების ვინაობას და ადგენს ასევე საკასაციო საჩივრის ობიექტს, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება წარდგენილ იქნას მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩინების) მიმართ და საჩივრის საფუძვლიანობის საკითხს საკასაციო პალატა სწორედ ზემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილების ფარგლებში განიხილავს. მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობის არც ერთი დანაწესი პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივრის წარდგენის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. კანონმდებლის აღნიშნული პოზიცია, ბუნებრივია, არ არის მიმართული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლის შეუძლებლობისაკენ, რადგანაც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ყოველთვის ემყარება ამავე საქმეზე ქვემდგომი სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობას, შესაბამისად, სწორედ ამ ფარგლებშია უფლებამოსილი საკასაციო სასამართლო, შეაფასოს მხარეთა მოთხოვნის კანონიერება, ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ პროცესუალური თვალსაზრისით არ არსებობდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების მიმართ საკასაციო განაცხადის განსახილველად მიღების შესაძლებლობა, რაც ამ მოთხოვნის ნაწილში შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო საჩივრის განხილველად დატოვების წინაპირობაა. რაც შეეხება სახელმწიფო ბაჟის დაბრუნების საკითხს, ვინაიდან საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ განუხილველად დატოვების გამო, საჩივრის საგნის ღირებულება არ შემცირებულა, არ არსებობს არც ზედმეტად გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი და მისი დაბრუნების სამართლებრივი წინაპირობები.

მოცემულ შემთხვევაში შპს „ე. ე. ს-ა“ სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობს სისხლის სამართლის წესით საქმის განხილვამდე წინამდებარე საქმის წარმოების შეჩერებას იმ საფუძვლით, რომ გამოძიება მიმდინარეობს დოკუმენტის სიყალბის ფაქტზე, ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, შპს „ე. ე. ს-ამ“ საბუთის სიყალბის შესახებ განცხადებით მიმართა პროკურატურას. სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი შედეგი არსებით გავლენას იქონიებს ვ.ჭ-ის მოთხოვნის დასაბუთებულობაზე, დადასტურდება 2009 წლის 29 სექტემბრის ცნობის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის აუცილებლობა და დადგინდება, რომ როგორც პირველი, ასევე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებები ყალბ დოკუმენტებზე დაყრდნობით იქნა მიღებული.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მხარის აღნიშნულ შუამდგომლობას და თვლის, რომ ის უსაფუძვლოა, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე და 280-ე მუხლებით კანონმდებელი ამომწურავად ჩამოთვლის საქმის წარმოების შეჩერების საფუძვლებს. ამ საფუძვლების კლასიფიკაცია განპირობებულია, ერთი მხრივ, კანონის ძალით და, მეორე მხრივ, მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით. დასახელებულ ნორმათაგან არც ერთი არ ითვალისწინებს სისხლის სამართლის საქმის გადაწყვეტამდე სამოქალაქო საქმის განხილვის შეჩერების შესაძლებლობას, ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც სასამართლო სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, ვალდებულია შეაჩეროს საქმის განხილვა, რეგულირებულია ამავე კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, რომლის თანახმადაც, სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს სისხლის სამართლის საქმის გადაწყვეტამდე წინამდებარე სამოქალაქო საქმის შეჩერების საფუძველი.

შპს „ე. ე. ს-ა“ ასევე მოითხოვს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის პირველ და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარუდგენლობის საპატიოდ მიჩნევას, ხსენებული მტკიცებულების საქმისათვის დართვასა და საკასაციო პალატის მიერ მის შეფასებას. შუამდგომლობას მისი ავტორი ასაბუთებს იმით, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მას დასკვნის, ასევე საექსპერტო ხარჯების გადახდის თაობაზე არ აცნობეს და ამ მტკიცებულების შესახებ კასატორისათვის მხოლოდ მას შემდეგ გახდა ცნობილი, რაც ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ სარჩელით მოითხოვა ექსპერტიზის ხარჯების დაკისრება.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს შპს „ე. ე. ს-ას“ აღნიშნულ მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ მხარის ეს შუამდგომლობაც მოკლებულია როგორც ფაქტობრივ, ისე სამართლებრივ საფუძვლიანობას. ამ თვალსაზრისით, პირველ რიგში, პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. გარდა აღნიშნულისა, საწინააღმდეგო ვითარების არსებობის შემთხვევაშიც კი, საკასაციო პალატა ამ შუამდგომლობის ირგვლივ ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე გარემოებაზე:

საქმის მასალების შესწავლით დასტურდება, რომ ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 27 აგვისტოს სხდომაზე მოპასუხე შპს „ე. ე. ს-ას“ შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე დაკმაყოფილდა, საქმეში წარმოდგენილი საოქმო განჩინებით, რომლის გამოცხადებასაც ესწრებოდა მოპასუხე, განისაზღვრა როგორც ექსპერტისათვის დასასმელი კითხვების წრე, ისე ექსპერტიზის ხარჯები, კერძოდ, საოქმო განჩინებაში გარკვევითაა მითითებული, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილს შესაბამისად, ექსპერტიზის ხარჯების წინასწარ გადახდა დაევალა მოპასუხე შპს „ე. ე. ს-ას“, უდავოა, რომ ამ განჩინების საფუძველზე საქმის წარმოება შეჩერდა ექსპერტიზის დასრულებამდე, ხოლო თვითონ საქმე გადაეგზავნა ექსპერტიზის ბიუროს. საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 6 სექტემბრით დათარიღებული ექსპერტიზის ბიუროს წერილობითი მიმართვის საფუძველზე შპს „ე. ე. ს-ამ“ კვლევის სრულყოფილად ჩატარების მიზნით წარადგინა დამატებითი მტკიცებულებები (კვლევის ნიმუშები), ხოლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 9 ოქტომბრის მიმართვის საფუძველზე საქმე დაუბრუნდა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს, ირკვევა, რომ დასკვნა მომზადდა 2012 წლის 9 ოქტომბერს, დასკვნის წარდგენაზე უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია ექსპერტიზის ხარჯების გადაუხდელობა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უფლების სასამართლო წესით დაცვა არ მოიაზრებს მხარეთა პასიურ შესაძლებლობას, მიმართონ სასამართლოს. სამოქალაქო უფლების დაცვის თვალსაზრისით მხარე უფლებამოსილია განახორციელოს კანონით გათვალისწინებული ქმედებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი საპროცესო უფლებებით. მათ უფლება აქვთ, გაეცნონ საქმის მასალებს, გააკეთონ ამონაწერები ამ მასალებიდან, გადაიღონ ასლები, განაცხადონ აცილებანი, წარადგინონ მტკიცებულებანი, მათ შორის, ექსპერტის (საექსპერტო დაწესებულების) დასკვნები, სპეციალისტის ცნობები, მონაწილეობა მიიღონ მტკიცებულებათა გამოკვლევაში, შეკითხვები დაუსვან მოწმეებს, ექსპერტებს, სპეციალისტებს, სასამართლოს წინაშე განაცხადონ შუამდგომლობები, მისცენ სასამართლოს ზეპირი და წერილობითი ახსნა-განმარტებანი, წარადგინონ იმავე ტიპის საქმეზე სხვა სასამართლოს გადაწყვეტილებანი, წარადგინონ თავიანთი დასკვნები და გამოთქვან მოსაზრებები საქმის განხილვის დროს წამოჭრილ ყველა საკითხზე, უარყონ მეორე მხარის შუამდგომლობები, დასკვნები და მოსაზრებები, გაასაჩივრონ სასამართლოს გადაწყვეტილებები და განჩინებები, წარადგინონ მორიგების აქტი საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე და ისარგებლონ ამ კოდექსით მათთვის მინიჭებული სხვა უფლებებით. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი შემოიფარგლა მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ექსპერტიზის დასკვნის თაობაზე მას სასამართლომ არ აცნობა, ხოლო საექსპერტო ხარჯების გადახდის შესახებ მისთვის სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს სარჩელის საფუძველზე გახდა ცნობილი, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაზიარებს, რადგანაც საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მხარეს კანონით მისთვის გარანტირებული უფლებამოსილებები არ შეზღუდვია, შესაბამისად, სასამართლოს მხრიდან ხარჯებისა თუ ექსპერტიზის დასკვნის თაობაზე მისი არაინფორმირებულობა მოკლებულია საფუძვლიანობას.

განსახილველ შემთხვევაში, შპს „ე. ე. ს-ა“ მოითხოვს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 7 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლითაც მისი შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვისა და ახალი მტკიცებულების საქმისათვის დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარი დაამყარა შემდეგს:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვის დროს 2012 წლის 26 ოქტომბერს შპს „ე. ე. ს-ას“ ყოფილმა დირექტორმა ა.ტ-მა განცხადებით მიმართ სასამართლოს და განცხადება შეიცავს ინფორმაციას სადავო ცნობის ნამდვილობის თაობაზე. სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო 2012 წლის 20 ნოემბერს, რაც, პალატის შეფასებით, იმაზე მიუთითებდა, რომ მოპასუხისათვის გადაწყვეტილების გამოტანამდე ცნობილი იყო ყოფილი დირექტორის ადგილსამყოფელის თაობაზე და მას შეეძლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე ეშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე ახალი მტკიცებულების მიღების - მოწმის დაკითხვის შესახებ, შესაბამისად, არ არსებობდა ამ შუამდგომლობის სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში დაყენების საპატიო მიზეზი, რასაც საკასაციო პალატა სავსებით იზიარებს და თვლის, რომ ამ ნაწილში სასამართლომ სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ახალ მტკიცებულებასთან მიმართებით, სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მისი წარდგენის პროცესუალური ფორმის სისწორის მიუხედავად, თავად ა.ტ-ის წერილობითი მიმართვა განთავსებული იყო საქმეში და ეს მტკიცებულება შეფასებული იყო გასაჩივრებული განჩინებითაც, რის გამოც ამავე შინაარსის მტკიცებულების განმეორებით წარდგენის აუცილებლობა აღარ არსებობდა. სააპელაციო პალატის შეფასებით, სადავო მტკიცებულების შესწავლით არ დასტურდებოდა მოპასუხის პოზიციის ნამდვილობა, კერძოდ, განცხადებაში მითითებული იყო მხოლოდ ცნობის გაცემისას მომხდარ გაუგებრობაზე და არა დოკუმენტის სიყალბეზე, ხოლო, განმცხადებლის მითითება, რომ მას ვ. ჭ-ან თანხა არ აუღია, არ აქარწყლებდა უფლებამოსილი პირის მიერ გაცემულ სავალო საბუთს. საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული საოქმო განჩინების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას და თვლის, რომ არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. დასახელებული ნორმა იმპერატიულ ნორმათა კატეგორიას განეკუთვნება და დადგენილია, რომ სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე ახალი მტკიცებულების წარდგენა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ საქმის მასალები იძლევა იმ დასკვნის უტყუარ შესაძლებლობას, რომ გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში მხარეს საპატიოდ არ შეეძლო წარედგინა ისინი პირველი ინსტანციის სასამართლოში. ისეთ ვითარებაში, როდესაც ნორმის დისპოზიციით გათვალისწინებული წინაპირობები საქმის მასალებით არ დასტურდება, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საოქმო განჩინების გაუქმებისა და შუამდგომლობის დაკმაყოფილების თაობაზე შპს „ე. ე. ს-ას“ მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობა.

რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 7 თებერვლის შემაჯამებელი განჩინების გაუქმების თაობაზე, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:

გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია, რომ 2009 წლის 26 ივლისს შპს „ე. ე. ს-სა“ და ვ. ჭ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება „მშენებარე სახლში საცხოვრებელი ფართის (ბინის) სამომავლო ნასყიდობის შესახებ“.

ამ ხელშეკრულების მიხედვით, ვ. ჭ-ს შპს „ე. ე. ს-ან“ უნდა ეყიდა 45 კვ.მ ბინა 45000 აშშ დოლარად.

ხელშეკრულების 5.2. მუხლისა და ხელშეკრულების №1 დანართის თანახმად, მყიდველს ნასყიდობის საზღაური უნდა გადაეხადა ერთიანად, ხოლო 5.3. მუხლის ბოლო წინადადების მიხედვით, მხარეთა შეთანხმებით, შესაძლებელი იყო ნაღდი ანგარიშსწორებაც.

2009 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მე-3 მუხლის თანახმად, ვ. ჭ-მა მოწინააღმდეგე მხარისაგან ქონება იყიდა.

ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონება შემძენის სახელზე საჯარო რეესტრში არ აღრიცხულა, მოგვიანებით შპს „ე. ე. ს-ამ“ ე. ქონება გადასცა შპს „ბ.თ. მ-ს“.

სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ამ ფაქტობრივ გარემოებებს შპს „ე. ე. ს-ა“ საკასაციო საჩივრით სადავოდ არ ხდის, ამდენად, მათ საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

გასაჩივრებული განჩინებით ასევე დადგენილადაა მიჩნეული ვ. ჭ-ის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების - 45000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი. შპს „ე. ე. ს-ა“ არ ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ ამ ფაქტობრივ გარემოებას და თვლის, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის აღნიშნულ მოსაზრებას, რადგანაც თანხის გადახდის ფაქტის დადგენის მიზნით მოსარჩელემ წარმოადგინა სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ჯეროვანი მტკიცებულება - სავალო საბუთი, რომელიც ადასტურებს თანხის გადახდის ფაქტს. შპს „ე. ე. ს-ა“ არ ეთანხმება ამ მტკიცებულების ნამდვილობას, თუმცა საწინააღმდეგო გარემოების დადასტურების მიზნით საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ მოპასუხის მიერ 2012 წლის 6 ივნისს გაცემული ცნობა, რომელსაც ხელს აწერენ საზოგადოების დირექტორი და ბუღალტერი და ცნობაში აღნიშნულია, რომ ბინის საფასურის ნაღდი ანგარიშსწორების წესით გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება საზოგადოების საბუღალტრო დოკუმენტებში არ იძებნება.

თავად სადავო ცნობის ნამდვილობის დადგენის მიზნით, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, სასამართლომ, მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე, დანიშნა ექსპერტიზა, თუმცა დასკვნის საქმის განხილვის ეტაპზე წარუდგენლობა მოპასუხის მიერ საექსპერტო ხარჯების გადაუხდელობამ განაპირობა, ასეთ ვითარებაში, სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და სავსებით მართებულად გაათავისუფლა მოსარჩელე დოკუმენტის ნამდვილობის მტკიცების ტვირთისაგან.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით კი დადგენილია, რომ სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდე. მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ ვ.ჭ-ის მიერ თანხის გადახდის ფაქტი დადგენილად მიიჩნია ასევე საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 26 ივლისის ბინის ნასყიდობის სამომავლო ხელშეკრულებისა და 2009 წლის 10 ნოემბრის ხელშეკრულებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კერძოდ, სამომავლო ქონების შეძენის შესახებ ხელშეკრულება განსაზღვრავს ნასყიდობის საგნის ფასს, მისი გადახდის პირობას და დადგენილია მხარეთა უფლება, შეთანხმების შემთხვევაში, ანგარიშსწორება განხორციელდეს ნაღდი სახით. საყურადღებოა, რომ ნაღდი ანგარიშსწორების შემთხვევაში მხარეებს შეთანხმების რაიმე განსაკუთრებელ ფორმაზე არ მიუთითებიათ, რაც გამორიცხავს შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო პრეტენზიის გაზიარების შესაძლებლობას, რომ ხელშეკრულებაში ამ სახით ანგარიშსწორებაზე მითითება არასაკმარისია და ნაღდ ანგარიშსწორებაზე შეთანხმების მიღწევის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოსათვის უნდა წარედგინა, უფლებამოსილი პირის მიერ გაცემული ნაღდი ანგარიშსწორებით განხორციელებული შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულების მოსარჩელის მიერ წარმოდგენის პირობებში, ვ.ჭ-ს თანხის გადახდის დამატებითი მტკიცებულების წარდგენის მოვალეობას კანონმდებელი არ აკისრებს მანამ, ვიდრე სადავო ცნობის უსწორობას მოპასუხე არ დაადასტურებდა. 2009 წლის 10 ნოემბრის ხელშეკრულების შინაარსით დასტურდება, რომ მოპასუხემ ვ.ჭ-ს შეთანხმებული უძრავ ნივთი მიჰყიდა. რაც შეეხება შპს „ე. ე. ს-ას“ პრეტენზიას ხელშეკრულების ურთიერთწინააღმდეგი დებულებების თაობაზე (6.3 და 6.4 პუნქტები), საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ, მართალია, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების (ი.შ-ან გაფორმებული ხელშეკრულება) შეჯერებით არასწორად ჩათვალა მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების სტანდარტული პირობებით დადება და ამ ნაწილში არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 345-ე მუხლით (მოცემული ხელშეკრულებები არსებით პირობებზე შეიცავს მხარეთა შეთანხმებას, ამასთანავე, ხელშეკრულებათა ტექსტის ფორმალური მსგავსება არ შეიძლება ამ ტექსტის მრავალჯერადად გამოყენებისათვის გამიზნულ ხელშეკრულებად მიჩნევა), თუმცა ისეთ ვითარებაში, როდესაც მხარეებმა 2009 წლის 26 ივლისს გააფორმეს სამომავლო ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, 2009 წლის 29 სექტემბრის მდგომაროებით ნასყიდობის ფასის გადახდის ფაქტი მოსარჩელემ დაადასტურა და ამის შემდეგ, 2009 წლის 10 ნოემბერს გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამ ხელშეკრულების ის ნაწილი, რომელშიც ნასყიდობის საგნის ნივთობრივ უნაკლობაზეა საუბარი, გარიგების ნამდვილობის წინააღმდეგ წარდგენილ საფუძვლიან შესაგებლად არ შეიძლება იქნას მიჩნეული.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპზეა დამყარებული, რაც თავისთავად მიანიშნებს მხარეთა შესაძლებლობაზე, მათი მოთხოვნები თუ ამ მოთხოვნის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებლები დამაჯერებლად დაადასტურონ. მტკიცების პროცესში მხარე არ არის შეზღუდული და ის თავად წყვეტს რომელი ფაქტით დაამტკიცოს მოთხოვნის მართებულობა, თუმცა ვალდებულია მითითებული ფაქტები სარწმუნო მტკიცებულებებს დაამყაროს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების პროცესუალური წესი და დადგენილია თუ რა საშუალებითაა შესაძლებელი სადავო გარემოებების დადასტურება, ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით კანონმდებელმა დაადგინა მტკიცებულებათა სათანადოობის შემოწმების აუცილებლობა. ნორმის დისპოზიაცია, უმთავრესად, მტკიცების ტვირთის მატერიალური კანონმდებლობით განსაზღვრას უკავშირდება, კერძოდ, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამდენად, შეჯიბრებითი სამოქალაქო სამართალწარმოების მიზნებიდან გამომდინარე, ვ. ჭ-ის მიერ თანხის გადაუხდელობის ფაქტი (მოსარჩელის მიერ სავალო საბუთის წარდგენის პირობებში) მოპასუხეს ეკისრებოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, სწორად დააკმაყოფილა სარჩელი ვალდებულების დარღვევის გამო მიღებული შესრულების მოვალისათვის დაკისრების თაობაზე.

რაც შეეხება ვ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მხარემ განჩინების სამართლებრივი დასაბუთების ნაწილში საფუძვლიანი შედავება წარმოადგინა, თუმცა მხოლოდ აღნიშნული ვერ გახდება გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი შემდეგი გარემოებების გამო:

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია მხარეთა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ნამდვილობა, დადგენილია, რომ შემძენმა ვ.ჭ-მა, ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში შეასრულა თანხის გადახდის ვალდებულება, უდავოა, რომ გამყიდველს ქონების გადაცემის ვალდებულება არც ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში - 2010 წლის ივნისში და არც შემდგომ არ შეუსრულებია.

საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ ვ. ჭ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ხელშეკრულებიდან გასვლა, მიღებული შესრულების დაბრუნება და ხელშეკრულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება.

ვ. ჭ-მა ზიანის მიყენების ფაქტობრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო ბრუნვაში ფულადი თანხის როლზე, მის მსყიდველუნარიანობაზე და ჩათვალა, რომ შპს „ე. ე. ს-ას“ მიერ თანხის დროულად დაბრუნების შემთხვევაში, ის ამ თანხას ბანკში ანაბარზე განათავსებდა და წლიური სარგებელის სახით მიიღებდა თანხის 17%-ს.

მხარეთა შორის 2009 წლის 10 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება ქვემდგომი სასამართლოს მიერ შეფასებულია უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებად. ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ფაქტობრივ საფუძვლად სააპელაციო პალატამ სწორედ ვალდებულების არსი ჩათვალა, კერძოდ, გასაჩივრებული განჩინების თანახმად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხის მიერ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, მოსარჩელეს საკუთრების უფლებით გადაეცემოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული უძრავი ქონება და არა საპროცენტო სარგებელი, რასაც სავსებით იზიარებს საკასაციო სასამართლო, თუმცა მიიჩნევს, რომ განჩინების სამართლებრივი დასაბუთების კუთხით კასატორმა დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინა (სსსკ 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), კერძოდ, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამართლებრივი თვალსაზრისით მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რამდენიმე გარემოებაზე:

სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). დასახელებული ნორმით განსაზღვრულია ისეთი შემთხვევა, როდესაც ორმხრივი ხელშეკრულებაში დამატებითი ვადის (გაფრთხილების) მიუხედავად, მოვალე არ შეასრულებს ნაკისრ ვალდებულებას, რის გამო კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. აღნიშნული გარემოება მიღებული შესრულების დაბრუნების წინაპირობაა.

მოცემულ შემთხვევაში, გამყიდველმა დაარღვია რა უძრავი ქონების გადაცემის ვალდებულება, ხოლო შემძენმა უარი თქვა ხელშეკრულებაზე, მას სწორედ ამ საფუძვლით დაუბრუნდა უკვე განხორციელებული შესრულება - დაუბრუნდა ნასყიდობის საფასური, თუმცა ასეთ ვითარებაში, მოქმედი კანონმდებლობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას მხარეს არ უკარგავს.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ კანონის არასწორი განმარტების გზით მცდარად აღნიშნა, რომ მიუხედავად მოვალის მხრიდან ვალდებულების დარღვევისა, კრედიტორს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება მხოლოდ მოპასუხისათვის ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შეტყობინების შემდეგ წარმოეშვა. სააპელაციო პალატამ ამ თვალსაზრისით არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის მე-5 ნაწილის დათქმა, რომ ამ მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე ვალდებულებათა დარღვევისათვის 394-ე მუხლის მიხედვით კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა წინამდებარე დავის საგანი და სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული მეორადი მოთხოვნა არასწორად ჩათვალა ფულადი ვალდებულების შესრულების შესახებ სარჩელად, შესაბამისად, საკასაციო პალატა ხაზგასმით არ ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლსა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის გამოყენებაზე, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში ამ სამართლებრივი ურთიერთობის ზემოაღნიშნული ნორმით მაკვალიფიცირებელი გარემოებები არ არსებობს.

მოცემულ შემთხვევაში, იმის გათვალისწინებით, რომ დადგენილია მოვალის მხრიდან ვალდებულების დარღვევა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების აბსტრაქტული წინაპირობების არსებობა სადავო არაა, თუმცა პალატა ვერ გაიზიარებს ვ.ჭ-ის პრეტენზიას, რომ სასამართლომ ზიანის მიყენების ნაწილში არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით კი დადგენილია მხარეთა თანაბარი შესაძლებლობებანი, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. როგორც უკვე აღინიშნა, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი მოსარჩელემ დაუკავშირა მის მიერ გადახდილი ნასყიდობის თანხის ბანკში განთავსებასა და პროცენტის მიღებას. მოცემული ურთიერთობის მატერიალური ბუნებიდან გამომდინარე კი, ვინაიდან ნასყიდობის საგანს საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენდა, რომელსაც შემძენი ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში მიიღებდა, მასვე უნდა დაედასტურებინა ამ ხელშეკრულების (ნასყიდობის) შეუსრულებლობამ რამდენად განაპირობა 45000 აშშ დოლარის საპროცენტო სარგებლის მიუღებლობა, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გასვლისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც მას მიადგა ხელშეკრულების შეუსრულებლობით, ხოლო მიუღებელ შემოსავლად კანონმდებელი განიხილავს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, რომელიც მოვალისათვის სავარაუდო იყო, ამასთანავე, კრედიტორის მიერ მიუღებელი შემოსავლის სახით მოთხოვნილი თანხის მიღება სწორედ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების გზით უნდა ყოფილიყო გარანტირებული (სსკ 411-ე, 412-ე მუხლები).

აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოსარჩელემ მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში უტყუარად ვერ დაადასტურა სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებული გარემოება, რაც ამ ნაწილში სავსებით სამართლიანად იქნა მიჩნეული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს „ე. ე. ს-ასა“ და ვ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ არსებობს მათი დაკმაყოფილების წინაპირობა, შესაბამისად, მიუხედავად სამართლებრივი თვალსაზრისით არასწორი დასაბუთებისა, არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების წინაპირობები.

რაც შეეხება შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს: პროკურატურისადმი მიმართვის, ბათუმის რაიონული პროკურატურის წერილობით პასუხის, ექსპერტიზის ხარჯების გადახდის ქვითრის, ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 25 თებერვლის განჩინებისა და ამავე სასამართლოს კანცელარიის უფროსის წერილობითი მიმართვის ასლებს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს შპს „ე. ე. ს-ას“, რადგანაც, როგორც უკვე აღინიშნა, საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალური ფარგლები კანონით რეგლამენტირებულია და დადგენილია, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორ შპს „ე. ე. ს-ას“ უნდა დაუბრუნდე. მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 9 (ცხრა) ფურცლად (ტ.II, ს.ფ.138-146).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცე.ო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ე. ე. ს-ას“ საკასაციო საჩივარი ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში დარჩეს განუხილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს.

2. შპს „ე. ე. ს-ას“ უარი ეთქვას სისხლის სამართლის საქმის გადაწყვეტამდე წინამდებარე საქმის წარმოების შეჩერებისა და ახალი მტკიცებულებების მიღების თაობაზე.

3. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 9 (ცხრა) ფურცლად (ტ.II, ს.ფ.138-146).

4. ვ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

5. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 თებერვლის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

6. საკასაციო საჩივრებზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

7. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე