№ას-443-419-2013 24 ივნისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. ჩ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ქ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 28 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ი. ქ-ამ მოპასუხეების – ნ. ც-ის და მ. ჩ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 2012 წლის 18 სექტემბერს შედგენილ მოძრავი ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტში მითითებული მოძრავი ნივთების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. ქ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ყადაღისაგან გათავისუფლდა 2012 წლის 18 სექტემბრის თბილისის თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №2538 აქტში მითითებული მოძრავი ნივთები: ტელევიზორი „სამსუნგი“ – 1 ცალი; მაცივარი „ბეკო“ – 1 ცალი; „ტახტი“ ორი სავარძლით – 1 ცალი; ტელევიზორი „პანასონიკი“ – 1 ცალი; პერსონალური კომპიუტერი viewsonic – 1 ცალი; ტელევიზორი „სამსუნგი“; საძინებელი – 1 ცალი; ტელევიზორი „ჰიტაჩი“ – 1 ცალი; სარეცხი მანქანა „ინდეზიტი“ – 1 ცალი; სამზარეულოს მაგიდა ხუთი სკამით – 1 ცალი; „ტახტი“ – 1 ცალი.

გადაწყვეტილებითვე, მოსარჩელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯები 170 ლარის ოდენობით, დაეკისრა მოპასუხე ნ. ც-ეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჩ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინებით მ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნივთის აღწერისა და დაყადაღების შესახებ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2012 წლის 18 სექტემბრის №2538 აქტით ყადაღა დაედო თბილისში, ა-ის ქ.№4-ში მდებარე ბინაში შემდეგ მოძრავ ნივთებს: 1. ტელევიზორი „სამსუნგი“ – 1 ცალი; 2. მაცივარი „ბეკო“ – 1 ცალი; 3. „ტახტი“ ორი სავარძლით – 1 ცალი; 4. ტელევიზორი „პანასონიკი“ – 1 ცალი; 5. პერსონალური კომპიუტერი viewsonic – 1 ცალი; 6. ტელევიზორი „სამსუნგი“ – 1 ცალი; 7. საძინებელი – 1 ცალი; 8. ტელევიზორი „ჰიტაჩი“ – 1 ცალი; 9. სარეცხის მანქანა „ინდეზიტი“ – 1 ცალი; 10. სამზარეულოს მაგიდა ხუთი სკამით – 1 ცალი; 11. „ტახტი “ – 1 ცალი.

თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2012 წლის 18 სექტემბრის №2538 აქტში აღნიშნულია, რომ ნივთები დაყადაღდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს N2/13247-11 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე – მოვალე ნ. ც-ე, კრედიტორი – მ. ჩ-ი.

ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№4-ში მდებარე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოსარჩელე ი. ქ-ას სახელზე.

მოპასუხე ნ. ც-ე რეგისტრირებულია თბილისში, ო.ქ-ის ქ.N20-ში.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ 2012 წლის 18 სექტემბერს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ ბ. ჩ-ას მიერ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №2538 აქტით დაყადაღებული ნივთები ეკუთვნოდა მოსარჩელე ი. ქ-ას, ისინი შეძენილი იყო მისი მშობლების და ძმის მიერ და წარმოადგენდა საჩუქარს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 44-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ყადაღას ექვემდებარება მოვალის ყველა ნივთი, გარდა ამ კანონის 45-ე მუხლში ჩამოთვლილი ქონებისა (იგულისხმება, რომ ნივთები, რომლებსაც პოულობენ მოვალესთან, მას ეკუთვნის). ამავე კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ისევე როგორც სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, მოძრავ ნივთებზე მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია იცავს ფაქტობრივ მფლობელობას იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს აღნიშნულ ნივთებზე საკუთრების ვარაუდი. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგიმდა, რომ მოსარჩელე ი. ქ-ა წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ა-ის ქ.№4-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეს და ცხოვრობდა აღნიშნულ ბინაში. აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 18 სექტემბრის აქტით დაყადაღებულ იქნა ბინაში არსებული ნივთები. იგულისხმებოდა, რომ მესაკუთრის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ ბინაში განთავსებული მოძრავი ნივთები, უძრავი ნივთის მესაკუთრის საკუთრებას წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით არასწორად დააკმაყოფილა სარჩელი და ყადაღისაგან არასწორად გათავისუფლდა 2012 წლის 18 სექტემბრის თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის ბ. ჩ-ას მიერ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ № 2538 აქტით აღწერილი და დაყადაღებული მოძრავი ქონება, რომელიც განთავსებულია ქ. თბილისში, ა-ის ქ. №4-ში მდებარე ბინაში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული პირების – ა. ქ-ას და მ. ქ-ას ჩვენებებით დასტურდებოდა, რომ სადავო ნივთები შეძენილი იყო მათ მიერ და ნაჩუქარი იყო ი. ქ-ის( შვილისთვის). აღნიშნულს ადასტურებდნენ ასევე მოწმეები დ. ე-ე და თ. ფ-ე. მოწმეთა ჩვენებების თანახმად, ი. ქ-ას ბინაც და მასში განთავსებული ნივთებიც (მათ შორის დაყადაღებული) შეუძინეს მშობლებმა და აჩუქეს შვილს. იმავე სართულზე ი. ქ-ას ძმასაც ასევე მშობლების მიერ შეძენილი ჰქონდა ბინა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელემ დააფუძნა რა სარჩელის მოთხოვნა მოწმეთა ჩვენებებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადავიდა, რომელსაც თავისი პოზიცია სათანადოდ არ დაუდასტურებია და მხოლოდ მოსარჩელის არგუმენტების უარყოფით შემოიფარგლა. ამდენად, მოპასუხეს არ მოუხდენია თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, რის გამოც პირველი ინსტანციის სასამართლომ უტყუარად მიიჩნია მოწმეთა ჩვენება და მათ საფუძველზე დაადგინა სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარისი გარემოება, რომ ყადაღადადებული ნივთები მართლაც მოსარჩელეთა საკუთრება იყო.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, რომლის თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი მიჩნეულია მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში იკვეთებოდა ი. ქ-ას სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან ის იმ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით, რომლის აღსრულების მიზნითაც აღმასრულებლის 2012 წლის 18 სექტემბრის აქტით მოხდა ქონების დაყადაღება, წარმოადგენდა მესამე პირს, რომელიც საქმეში მხარედ არ მონაწილეობდა (მოსარჩელე არ წარმოადგენდა ნ. ც-ის მოვალეს), რის გამოც გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფა ვერ განხორციელდებოდა მისი ქონების რეალიზაციის ხარჯზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველი სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, აპელანტი პრეტენზიას აცხადებდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 26 ნოემბრის საოქმო განჩინებებზე, რომლითაც, არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა მოსამართლის აცილების და საქმის განსჯადობით ადმინისტრაციული კოლეგიისთვის გადაცემის შესახებ. დასახელებული ნორმის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც გამოტანილია საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვასთან დაკავშირებით და რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა ადმინისტრაციული კოლეგიისთვის განსჯადობით საქმის გადაცემაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 ნოემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება დავის ადმინისტრაციული წესით განხილვის თაობაზე და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება და დავა გამომდინარეობდა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლებიდან, რაც განეკუთვნებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა განსჯადობის საკითხი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ არსებობდა არც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 ნოემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. ჩ-ის შუამდგომლობა მოსამართლის აცილების თაობაზე. აპელანტი ვერ ასაბუთებდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულ მოსამართლის აცილების რაიმე საფუძველის არსებობას. რაც შეეხებოდა აპელანტის მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსამართლის აცილების საფუძველს არაგანსჯადი საქმის წარმოებაში მიღება წარმოადგენდა, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში წინამდებარე საქმე განხილული იყო განსჯადობის წესების სრული დაცვით, ამასთან, საწინააღმდეგოს დადასტურების შემთხვევაშიც კი აღნიშნული წარმოადგენდა საქმის განსჯადობით განსახილველად გადაცემის წინაპირობას და არა მოსამართლის აცილების საფუძველს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საოქმო განჩინება დასაბუთებული, კანონიერი იყო და სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა მისი გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჩ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ არ შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მოთხოვნები;

არანაირი სამართლებრივი შეფასება არ მიეცა უდავო ფაქტობრივ გარემოებას – 2012 წლის 18 სექტემბრის ნივთის აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტზე ი. ქ-ას ხელმოწერებს, აგრეთვე, იმ გარემოებას, რომ ი. ქ-ას არ განუცხადებია პრეტენზია დაყადაღებულ ნივთებზე. ამით მან დაადასტურა აქტის კანონიერება. ამასთან, არასწორი შეფასება მიეცა მოწმეების წინააღმდეგობრივ ჩვენებებს და ი. ქ-ას მეზობლების განცხადებას. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე და 105.2 მუხლები;

სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე, 1161-ე მუხლები, როლებიც არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან დავის საგანს არ წარმოადგენდა დაყადაღებულ ნივთებზე მფლობელობის (საკუთრების) განსაზღვრა ან/და მიკუთვნება, საკითხი არ შეეხებოდა მეუღლეთა ქონებრივ უფლება-მოვალეობებს;

არასწორია სასამართლოს მიერ აპელანტისათვის 150 ლარის დაკისრება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 აპრილის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე