№ას-95-90-2013 14 ივნისი, 2013 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

1. კასატორი - ს. ს-ა, ა. ს-ი (მოსარჩელეები)

2. კასატორი - ი. ხ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - 1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება 2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ზიანის ა.ზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ს. ს-ამ და ა. ს-მა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ი. ხ-ის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრეს.

მოსარჩელეების განმარტებით, 2009 წლის 16 დეკემბერს 18:30 საათზე პ-ის ქუჩაზე მათ დაეჯახა ავტომანქა., რომელსაც მოპასუხე მართავდა. ავტოსაგზაო შემთხვევასთან დაკავშირებით აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე და კანონიერ ძალაში შესული გა.ჩენით ი. ხ-ე ცნობილია დამნაშავედ. შეჯახების შედეგად, ს. ს-ას დაუზიანდა მენჯის ძვლები, ხერხემალი და მიიღო ტვინის შერყევა. კლინიკა „ემერჯენსში“ და „აკადემიკოს ყიფშიძის სახელობის ცენტრალურ საუნივერსიტეტო კლინიკაში“ მკურნალობის გაწეულმა ხარჯებმა შეადგინა 2123 ლარი. ს. ს-ას განმარტებით, მას მომავალშიც ესაჭიროება მკურნალობა.

ა. ს-ის განმარტებით, მას დაუზიანდა თავი და კისრის მალები, ჰქონდა ქალა-ტვინის ღია ტრავმა, განუვითარდა მწვავე სუბდურული ჰემატომა, ქალა-ფუძის და ქალა-სარქვლის მოტეხილობა. თავის ქალის მარჯვენა ნახევარსფერო შეუცვალეს პლასტიკით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ს. ს-ამ მოითხოვა მოპასუხისათვის გაწეული მკურნალობის ხარჯის - 2123 ლარის და გასაწევი ხარჯის - 5000 ლარის გადახდის დაკისრება, ხოლო მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ 90 0000 ლარის გადახდა. ა. ს-მა მოითხოვა 100 000 ლარის არაქონებრივი ზიანის გადახდის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ 2012 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა ს. ს-სა და ა. ს-ის სარჩელი, კერძოდ მოპასუხე ი. ხ-ეს ა. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 15000 ლარის, ხოლო ს. ს-ას სასარგებლოდ 10000 ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ი. ხ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

ა. ს-მა და ს. ს-ამ სააპელაციო შესაგებელთან ერთად წარადგინეს შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დააკმაყოფილა ი. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი, არ დააკმაყოფილა ს. ს-სა და ა. ს-ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება, ი. ხ-ეს ს. ს-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 2969 ლარის, ხოლო ა. ს-ის სასარგებლოდ - 4200 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 ოქტომბრის გა.ჩენით დამტკიცდა პროკურორსა და ი. ხ-ეს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება. ი. ხ-ე ცნობილი იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილით და ამავე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული და.შაულის ჩადენისათვის. აღნიშნული განაჩენის მიხედვით, 2009 წლის 16 დეკემბერს, დაახლოებით 18:30 საათზე ი. ხ-ე მართავდა მსუბუქ ავტომობილს და მოძრაობდა ქ. თბილისში, პ-ის გამზირზე, რა დროსაც დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნები, ვერ უზრუნველყო ავტომობილის უსაფრთხო მართვა და გზის სავალ ნაწილზე შეეჯახა ს. ს-ას და ა. ს-ს. აღნიშნული ავტოავარიის შედეგად ს. ს-ამ მიიღო ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე, ხოლო ა. ს-მა - ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება.

პალატამ აღნიშნა, რომ გარდა საქმეში წარმოდგენილი გა.ჩენისა, რომლითაც უდავოდ დგინდება 2009 წლის 16 დეკემბერს მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევაში მოპასუხე ი. ხ-ის ბრალეულობა, ავტოსაგზაო შემთხვევის მონაწილეთა სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის, მნიშვნელოვანია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 04.10.2010 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი, რომელიც ასახავს ექსპერტ შსს მთავარი სამმართველოს ტექნიკური განყოფილების ავტოტექნიკური მიმართულების უფროს ექსპერტ ი. ს-ის დაკითხვას, რომელმაც სისხლის სამართლის საქმეზე გასცა ავტოტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა. აღნიშნული ოქმის მიხედვით, ექსპერტი განმარტავს, რომ იმ ადგილას, სადაც დაზარალებულები (ქვეითად მოსიარულეები) მოძრაობდნენ, გადასასვლელი არ არის, შესაბამისად, ამ უკა.სკნელთა მიერ დარღვეულია ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 23.3 და 23.5 მუხლები, რომლებიც ადგენენ ქვეითის ვალდებულებას საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. ექსპერტი ასევე განმარტავს, რომ განსახილველ საგზაო შემთხვევაში, ადგილი აქვს ორმაგ ბრალს, ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონი დაარღვიეს, როგორც დაზარალებულებმა, ასევე, განსასჯელმა. თუმცა შერეული ბრალი არ გამორიცხავს მძღოლის პასუხისმგებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა აპელანტ ი. ხ-ის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ შეაფასა მითითებული მტკიცებულება და მხარეთა ბრალეულობა განსაზღვრა მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი გა.ჩენით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ არ დასტურდება მიზეზობრივი კავშირი მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ს. ს-ას მიერ მიღებულ დაზიანებასა და სარჩელზე დართულ სამედიცინო მომსახურების და მედიკამენტების ღირებულების ანაზღაურების შესახებ დოკუმენტების ნაწილს შორის. ს. ფ. 36–40-ზე მოთავსებული დოკუმენტები, ს. ს-ას მიერ სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ა.ზღაურების შესახებ, ეხება 2008 წელს, მაშინ როდესაც ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა 2009 წელს. ბუნებრივია, 2008 წელს სამედიცინო მომსახურებისათვის გადახდილ ხარჯებს კავშირი ვერ ექნება 2009 წელს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიღებულ დაზიანებასთან.

სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევის გამო ჩატარებული სამედიცინო მომსახურების და მედიკამენტების შეძენაზე ს. ს-ას და.ხარჯებმა შეადგინა სულ 948.27 ლარი, კერძოდ, 16.12.2009 წლიდან 17.12.2009 წლამდე იგი მკურნალობდა შპს „აკადემიკოს ნიკოლოზ ყიფშიძის სახელობის ცენტრალურ საუნივერსიტეტო კლინიკაში“, სადაც გადაყვანილი იქნა ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდეგ, ჩატარებული მკურნალობის ხარჯმა სულ შეადგინა 441.17 ლარი, რაც ს. ს-ამ გადაიხადა. იმავე კლინიკაში ს. ს-ამ, სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების მიზნით, გადაიხადა 38 ლარი და 115 ლარი (ს.ფ. 28, ს.ფ. 115), ანუ სულ 153 ლარი, რაც ასევე უკავშირდება ავტოსაგზაო შემთხვევას. ს. ფ. 30–ზე მოთავსებული დოკუმენტით დასტურდება, რომ 2010 წლის 7 ივლისს ს. ს-ამ შპს „ავერსის კლინიკაში“ ჩაიტარა ხერხემლის და ზურგის ტვინის სეგმენტის მ.რ. კვლევა, რაშიც გადახდილია 250 ლარი, ხოლო ის გარემოება, რომ ჩატარებული კვლევა მიზეზობრივ კავშირშია ავტოსაგზაო შემთხვევასთან, პალატას დადასტურებულად მიაჩნია ს.ფ. 16-ზე მოთავსებული ცნობით ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, რომელიც ასევე გაცემულია ყიფშიძის სახელობის კლინიკის მიერ 17.09.2010 წელს და ამ მომსახურების გადახდის ღირებულება შესულია ზემოთ მითითებულ 115 ლარში.

რაც შეეხება მედიკამენტებს, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, საქმეში მოიპოვება სხვადასხვა დასახელების მედიკამენტების შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მაგრამ მათგან მხოლოდ „ანოდინ-დუალის“ შეძენაზე გაწეული დანახარჯები – 104.10 ლარი (ს.ფ. 24) უნდა დაეკისროს მოპასუხეს, რადგან საქმის მასალებით არ დასტურდება სხვა მედიკამენტების კავშირი მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევასთან. მითითებული პრეპერატი „ანოდინ - დუალი“ კი, დანიშნულია ყიფშიძის სახელობის კლინიკის ნევროლოგის მიერ, რომელთანაც ს. ს-ამ სწორედ ავტოავარიის შედეგად მიღებული დაზიანებებით გამოწვეული გართულებების გამო გაიარა კონსულტაცია.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ს.ფ. 41-ზე მოთავსებულია ცნობა, რომლის მიხედვით, 2009 წლის 18 დეკემბრიდან 2010 წლის 16 იანვრამდე ს. ს-ა მკურნალობდა სახალხო მკურნალ ბ. ა-ან, სხვადახვა მოტეხილობებით, მკურნალობის ხარჯმა შეადგინა 500 ლარი, თუმცა ყიფშიძის კლინიკაში ჩატარებულ პირველად კვლევებში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიღებულ მოტეხილობებზე არაფერია ნათქვამი, შესაბამისად, მოსარჩელე ვერ ადასტურებს მიზეზობრივ კავშირს გაწეულ ხარჯებსა და მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევას შორის.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეების (შეგებებული სააპელაციო საჩივრის ავტორების) მიერ მორალური ზიანის სახით მოთხოვნილი 90 000 ლარი (ს. ს-ას მოთხოვნა) და 100 000 ლარი (ა. ს-ის მოთხოვნა) არ არის გონივრული და სამართლიანი. პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ოდენობა ს. ს-ას შემთხვევაში უნდა განისაზღვროს 4 000 ლარით, ხოლო ა. ს-ის შემთხვევაში – 7 000 ლარით. ამასთან, ვინაიდან ზიანის დადგომაში ბრალი მიუძღვის როგორც მოპასუხეს, ისე მოსარჩელეებს. დასაკისრებელი კომპენსაციის (მატერიალური და მორალური) ოდენობები უნდა განისაზღვროს ზიანის დადგომაში მხარეთა ბრალის მოცულობის გათვალისწინებით.

საქმის ყველა გარემოების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ი. ხ-ის ბრალი ზიანის დადგომაში უნდა შეფასდეს 60%-ით, ხოლო, ს. ს-სა და ა. ს-ის ბრალი კი - 40%-ით. ამ პროპორციის გათვალისწინებით, ი. ხ-ეს ს. ს-ას სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს (948+4000) 4948,27 ლარის 60%-ის – 2969 ლარის გადახდა, ხოლო ა. ს-ის სასარგებლოდ – 7000 ლარის 60%-ის – 4200 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

ს. ს-ა და ა. ს-ი მოითხოვენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებას და საქმეზე მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას შემდეგი საფუძვლებით: გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 999-ე, 413-ე, 408-ე მუხლები. საააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ზიანის მიყენების ფაქტი კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი გა.ჩენით დასტურდება. საპროცესო კანონმდებლობით, მხოლოდ გამამტყუნებელი გა.ჩენია ზიანის ა.ზღაურების მოთხოვნის უშუალო და პირდაპირი მტკიცებულება. საქმეში არსებული გა.ჩენით ცალსახად დასტურდება ი. ხ-ის მიერ ზიანის მიყენების ფაქტი და მასში საერთოდ არ არის ნახსენები შერეული ბრალი, რასაც სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო გადაწყვეტილების გამოტანისას.

კასატორებმა ასევე აღნიშნეს, რომ სააპალაციო სასამართლოს მიერ მტკიცებულებად გამოყენებული ექსპერტის მოსაზრება არ არის ოფიციალური დასკვნა, ამასთა.ვე სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას სასამართლომ მოისმინა აღნიშნული ექსპერტის დასკვნა და ამის მიუხედავად, მაინც გამამტყუნებელი გა.ჩენი გამოიტა., შესაბამისად ეს კიდევ ერთხელ ამტკიცებს ი. ხ-ის ბრალეულობას მომხდარ ავტო-საგზაო შემთხვევაში.

რაც შეეხება მორალური ზიანის განსაზღვრას, ამ ნაწილში კასატორებმა მიუთითეს, რომ მათ პირველ ინსტანციაში მოითხოვეს მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით 100 000 და 90 000 ლარის გადახდა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათი მოთხოვნა ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და ი. ხ-ეს მათ სასარგებლოდ დააკისრა 15 000 და 8 000 ლარი. შეგებებულ სააპელაციო საჩივარში მოითხოვეს პირველ ინსტანციაში მოთხოვნილი თანხების მოპასუხისათვის სრულად დაკისრება, სასამართლომ კი, თავისი ინიციატივით, მათდა საუარესოდ შეაბრუნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და ი. ხ-ეს გაცილებით ნაკლები თანხა დააკისრა.

კასატორების მოსაზრებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები ადასტურებდა ჯანმრთელობის დაზიანებასა და ავტოსაგზაო შემთხვევას შორის მიზეზობრივ კავშირს და სააპელაციო სასამართლომ ისინი არასწორად არ გაიზიარა. სააპელაციო სასამართლოს ასევე არასწორად აქვს დაანგარიშებული ს. ს-ას მიერ გაწეული მკურნალობის ხარჯები.

ი. ხ-ე ითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმებას და საქმეზე მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით ი. ხ-ის ს. ს-ას სასარგებლოდ 948,27 ლარის გადახდის დაკისრებას. კასატორის მტკიცებით, მორალური ზიანის განსაზღვრისას მტკიცების ტვირთი უნდა გადასულიყო ს. ს-სა და ა. ს-ე, მათ უნდა ამტკიცონ, თუ რა სახის და ოდენობის მორალური ზიანი მიიღეს მოცემული ავტო-საგზაო შემთხვევიდან, რომელშიც თავადაც მიუძღვით ბრალი. შემთხვევის შედეგად, თავად ი. ხ-ემ მიიღო მორალური ტრავმა, რაც გამოიხატა მისი სისხლის სამართლის საქმეზე დამნაშავედ ცნობაში, პირობითი მსჯავრის დაკისრებაში, მართვის მოწმობის ერთი წლით ჩამორთმევასა და ჯარიმის სახით 3000 ლარის გადახდაში. კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ არასწორია შერეული ბრალის პროცენტული განაწილება, რადგან მოძრაობის წესები თავად ქვეითებმა დაარღვიეს პირველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ განიხილა საკასაციო საჩივრები, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ი. ხ-ის საკასაციო საჩივარ არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ასევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი, ხოლო ს. ს-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 ოქტომბრის განაჩენით დამტკიცდა პროკურორსა და ი. ხ-ეს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება. ი. ხ-ე ცნობილი იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილით და ამავე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. აღნიშნული განაჩენის მიხედვით, 2009 წლის 16 დეკემბერს, დაახლოებით 18:30 საათზე ი. ხ-ე მართავდა მსუბუქ ავტომობილს და მოძრაობდა ქ. თბილისში, პ-ის გამზირზე, რა დროსაც დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნები, ვერ უზრუნველყო ავტომობილის უსაფრთხო მართვა და გზის სავალ ნაწილზე შეეჯახა ს. ს-ას და ა. ს-ს. აღნიშნული ავტოავარიის შედეგად ს. ს-ამ მიიღო ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე, ხოლო ა. ს-მა - ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება.

2. გარდა საქმეში წარმოდგენილი განაჩენისა, რომლითაც დგინდება 2009 წლის 16 დეკემბერს მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევაში მოპასუხე ი. ხ-ის ბრალეულობა, ავტოსაგზაო შემთხვევის მონაწილეთა სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის, მნიშვნელოვანია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 04.10.2010 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი, რომელიც ასახავს შსს მთავარი სამმართველოს ტექნიკური განყოფილების ავტოტექნიკური მიმართულების უფროს ექსპერტ ი. ს-ის დაკითხვას. ამ უკა.სკნელმა სისხლის სამართლის საქმეზე გასცა ავტოტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა. აღნიშნული ოქმის მიხედვით, ექსპერტი განმარტავს, რომ იმ ადგილას, სადაც დაზარალებულები (ქვეითად მოსიარულეები) მოძრაობდნენ, გადასასვლელი არ არის, შესაბამისად, ამ უკა.სკნელთა მიერ დარღვეულია ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 23.3 და 23.5 მუხლები, რომლებიც ადგენენ ქვეითის ვალდებულებას საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. ექსპერტი ასევე განმარტავს, რომ განსახილველ საგზაო შემთხვევაში, ადგილი აქვს ორმაგ ბრალს, ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონი დაარღვიეს, როგორც დაზარალებულებმა, ასევე, განსასჯელმა, თუმცა შერეული ბრალი არ გამორიცხავს მძღოლის პასუხისმგებლობას.

3. ავტოსაგზაო შემთხვევის გამო ჩატარებული სამედიცინო მომსახურების და მედიკამენტების შეძენაზე ს. ს-ას დანახარჯებმა შეადგინა სულ 948.27 ლარი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას შერეულ ბრალთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეზე ი. ხ-ის პასუხისმგებლობის საფუძველია სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი, რომელის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი.

აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი პრინციპიდან (პასუხიმგებლობა მიყენებული ზიანის გამო პირს ეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი მოქმედება არის ბრალეული) განსხვავებულ _ სატრანსპორტო საშუალების მომხმარებლის ისეთ განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას, რა დროსაც მისი დაკისრებისათვის ბრალეულობა სავალდებულო არ არის. ამ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენცი. საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია. ამავდროულად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას სატრანსპორტო საშუალების მფლობელის პასუხისმგებლობა უნდა გამოირიცხოს, თუ ზიანი გამოწვეულია თუნდაც ნივთის ექსპლუატაციის დროს, მაგრამ სხვა გარე ფაქტორების ზემოქმედებით და არა მომეტებული საფრთხის წყაროს თვისებებიდან გამომდინარე (სუსგ Nას-494-463-2010). მომეტებული საფრთხის წყაროთი მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობის განსაკუთრებული ნორმები მოქმედებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ზიანის დადგომა გამოწვეულია იმ ფაქტორების მოქმედებით, რომელთა გამოც ეს საშუალება მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული. პასუხისმგებლობის მთლიან ან ნაწილობრივ გამომრიცხველ გარემოებად უნდა ჩაითვალოს როგორც დაუძლეველი ძალა (სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი), ასევე დაზარალებულის ბრალი, ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თუ ზიანის დადგომა დაზარალებულის ბრალითაცაა გამოწვეული, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე და 415-ე მუხლები ერთობლივად უნდა იქნეს გამოყენებული.

სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს ა. ს-სა და ს. ს-ას განმარტებას, რომ ზიანი შერეული ბრალით არ არის გამოწვეული, ვინაიდან სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ განაჩენში მხოლოდ ი. ხ-ის ბრალეულობაზეა საუბარი, ექსპერტის განმარტება კი, მტკიცებულებას არ წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 ოქტომბრის გა.ჩენით დამტკიცდა პროკურორსა და ი. ხ-ეს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება, ამდენად, სასამართლოს არ დაუდგენია განაჩენში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები, განაჩენი განსასჯელისა და პროკურორის ბრალზე შეთანხმებას ემყარება, გარდა ამისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. სამოქალაქო საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებები ერთობლიობაში უნდა შეფასდეს და იმგვარად დადგინდეს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები. მოცემულ შემთხვევაში, განაჩენი და სისხლის სამართლის საქმეზე ექსპერტის ახსნა-განმარტება ადასტურებს ორივე მხარის ბრალეულობას ზიანის დადგომაში, ვინაიდან საგზაო მოძრაობის წესები დაზარალებულებმაც დაარღვიეს. რაც შეეხება კასატორების არგუმენტს, რომ განაჩენში მხოლოდ ი. ხ-ის ბრალზეა საუბარი, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე განსასჯელი მხოლოდ ი. ხ-ე იყო, ამდენად, ბუნებრივია, რომ განაჩენი მისი ქმედების სამართლებრივ შეფასებას ასახავს.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ ბრალის გადანაწილების პროპორციას. მოცემულ შემთხვევაში, ი. ხ-ე, როგორც ავტომანქანის, მომეტებული საფრთხის წყაროს, მძღოლი მეტი რისკის მატარებელია, ვიდრე დაზარალებულები, მიუხედავად იმისა, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევაში ბრალი ორივე მხარეს მიუძღვის.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში.

სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანის ანაზღაურება სამართლიანი და გონივრული ოდენობით უნდა განისაზღვროს. შეუძლებელია, თითოეული ადამიანის ჯანმრთელობის ან სიცოცხლის ფასის განსაზღვრა, ამდენად, მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზანი, გარკვეულწილად, განცდილი ტკივილისა და დისკომფორტის შემსუბუქებაა. კომპენსაციის ოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო დაზარალებულის მიერ განცდილი სულიერი, ფიზიკური ტანჯვისა და ზიანის მიმყენებლის ბრალის გათვალისწინებით, თუ ზიანის ანაზღაურების მოცემული სახე ბრალეულ მოქმედებაზეა დამოკიდებული. სასამართლომ უნდა შეაფასოს, თუ რაოდენ დიდი ფიზიკური ან სულიერი ტანჯვა მიაყენა რაიმე ქმედებამ დაზარალებულს.

საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ ა. ს-მა ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება მიიღო, ამასთან თავის ქალის ნაწილი შეუცვალეს პლასტიკით, ხოლო ს. ს-ას, მიღებული დაზიანებების გამო, ხანგრძლივი მკურნალობა დასჭირდა და მიიჩნევს, რომ, შესაბამისად, 4200 და 2400 ლარი სამართლიანი ანაზღაურებაა მათ მიერ განცდილი ფიზიკური თუ ფსიქოლოგი. ტრავმის საკომპენსაციოდ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ი. ხ-ე არ ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას ს. ს-ას მკურნალობის ხარჯების დაკისრების ნაწილში, ხოლო ა. ს-ის სასარჩელო მოთხოვნა მხოლოდ მორალური ზიანის ანა+ზღაურება იყო, საკასაციო სასამართლომ კი, ზემოთ უკვე დაასაბუთა ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება, ი. ხ-სა და ა. ს-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

რაც შეეხება ს. ს-ას საკასაციო საჩივარს, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში იგი უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ს. ს-ამ მე-3 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოების მიმართ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინა, რომელიც გაზიარებული უნდა იქნეს, კერძოდ, სასამართლო ეთანხმება კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ მკურნალობის ხარჯების ოდენობის განსაზღვრისას არასრულად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ს.ფ. 41-ზე წარმოდგენილია ცნობა, რომლის მიხედვით, 2009 წლის 18 დეკემბრიდან 2010 წლის 16 იანვრამდე ს. ს-ა მკურნალობდა სახალხო მკურნალ ბ. ა-ან, სხვადახვა მოტეხილობებით, მკურნალობის ხარჯმა შეადგინა 500 ლარი, თუმცა ყიფშიძის კლინიკაში ჩატარებულ პირველად კვლევებში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიღებულ მოტეხილობებზე არაფერია ნათქვამი, შესაბამისად, მოსარჩელე ვერ ადასტურებს მიზეზობრივ კავშირს გაწეულ ხარჯებსა და მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევას შორის.

საკასაციო სასამართლო, აღნიშნულის საპირისპიროდ მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ტრავმატოლოგის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ს. ს-ას 2009 წლის 16 დეკემბერს გარკვეული მოტეხილობები აღენიშნებოდა (1-ლი ტომი, ს.ფ. 22), ს.ფ. 19-ზე განთავსებულ ქირურგის დასკვნაში ასევეა მოტეხილობებზე საუბარი, ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მტკიცებულებები და სახალხო მკურნალ ბ. ა-ას ცნობა ერთობლივად უნდა შეეფასებინა, განესაზღვრა, იმავე დაზიანებების სამკურნალოდ მიმართა თუ არა მოსარჩელემ სახალხო მკურნალს, რაც ავარიის შემდეგ საავადმყოფოში მიყვანისას აღენიშნებოდა და აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით განესაზღვრა ასანაზღაურებელი მკურნალობის ხარჯების ოდენობა.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში მოიპოვება სხვადასხვა დასახელების მედიკამენტების შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მაგრამ მათგან მხოლოდ „ანოდინ-დუალის“ შეძენაზე გაწეული დანახარჯები – 104.10 ლარი (ს.ფ. 24) უნდა დაეკისროს მოპასუხეს, რადგან საქმის მასალებით არ დასტურდება სხვა მედიკამენტების კავშირი მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევასთან.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ს.ფ. 16-17 წარმოდგენილ ე.წ. ფორმა N100-ზე, საიდანაც ირკვევა, რომ ექიმმა ნევროლოგმა ს. ს-ას ავტოავარიასთან დაკავშირებით „ანოდინ-დუალის“ გარდა, კიდევ 3 პრეპარატი დაუნიშნა, რომელთა შესაძენად გაწეული ხარჯი ასევე ექვემდებარება ანაზღაურებას, რაც სააპელაციო სასამართლოს არ გაუთვალისწინებია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება და ს. ს-ას მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების საკითხი ამგვარი შეფასების შედეგად გადაწყვიტოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ი. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. ს. ს-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. ს. ს-ას მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდეს;

5. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე