№ ას-100-95-2013 1 ივლისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „უ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ლ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – უსაფუძვლოდ გადაცემული ქონების ღირებულების დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „უ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ლ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ღირებულების – 71 250 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელემ მოპასუხეს მიჰყიდა ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე უძრავი ქონება. ნასყიდობის ხელშეკრუელბაში ნასყიდობის საგნად მითითებულია 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული 39 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი სახლი. მოპასუხემ აღნიშნული ხელშეწკრულებით 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან ერთად მიიღო საცხოვრებელი სახლი, რომლის ფართობი 200 კვ.მ აღემატება. აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი არ წარმოადგენდა ნასყიდობის საგანს და იგი შემძენს – მოპასუხეს გადაეცა ვალდევბულების გარეშჱ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მან ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეიძინა მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული მთლიანი საცხოვრებელი სახლით.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „უ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „უ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით შპს „უ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2006 წლის 23 ივნისს, მ - მ. მ-ამ გაყიდა, ხოლო შპს „უ-ის” დამფუძნებელმა დირექტორმა, 100%-იანი წილის მფლობელმა ი. დ-იმ საზოგადოების სახელზე იყიდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე 600 კვ.მ. (დაუზუსტებელი) მიწის ნაკვეთი, მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობით, საცხოვრებელი სახლი საერთო ფართით 39კვ.მ.

შეძენილი ქონება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა შპს ”უ-ის” საკუთრებად.

2006 წლის 19 ივლისს, სპს ”მ.ა.ს.ტ.”-ს მიერ შედგენილი იქნა შპს „უ-ის“ ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში ასაშენებელი ორსართულიანი სახლის პროექტი. პროექტი შეთანხმდა ქ.ფოთის არქიტექტურის სამსახურთან და იმავე 10 ოქტომბერს, ფოთის არქიტექტურის სამსახურისმიერ გაიცა მშენებლობის ნებართვა №82.

ძველი 39 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი დაინგრა, ნასყიდობის დროისათვის ე.ი. 2009 წლისათვის ის არ არსებობდა, არამედ ამ დროისათვის უკვე აშენებული იყო ახალი საცხოვრებელი სახლი, რომლის ფართი 200 კვ.მ. აღემატება.

2009 წლის 29 ივნისს, შპს ”უ-ის” დამფუძნებელმა და დირექტორმა ი. დ-მა მიიღო გადაწყვეტილება თ. ლ-ის 2000 ლარად მიეყიდა შპს ”უ-ის” საკუთრებაში არსებული, ქ.ფოთი, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე მთლიანი უძრავი ქონება, ანუ 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული 200 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლით.

2009 წლის 30 ივნისს, შპს ”უ-ის” დირექტორს ი. დ-სა და თ. ლ-ეს შორის დაიდო ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც დამოწმებული იქნა ნოტარიუსის მიერ.

სადავო ქონება ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში, საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა თ. ლ-ის სახელზე.

2010 წელს, ფოთის საქალაქო სასამართლოში შპს ”უ-ის” დირექტორის მიერ აღიძრა სარჩელი მოპასუხე თ. ლ-ის წინააღმდეგ ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობის შესახებ.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „უ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

დასახელებული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად უძრავი ქონება შეფასდა 2000 ლარად.

ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საკითხის განმხილველი სასამართლო ინსტანციების მსჯელობის საგანი იყო ის ფაქტობრივი გარემოება, რამდენად იყო მხარეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება იძულებით დადებული გარიგება, რაც დადასტურების შემთხვევაში გარიგების ბათილობის საფუძველი იქნებოდა. ასევე, იყო თუ არა გამოვლენილი მხარეთა ნამდვილი ნება სადავო სახლთმფლობელობის გასხვისებისას.

ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საქმის განმხილველმა სასამართლო ინსტანციებმა დაადგინეს, რომ სადავო გარიგების ბათილობის საფუძველი არ არსებობდა. ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო გამყიდველის ნებითა და მისი სურვილით. მან თავად მიიტანა სანოტარო ბიუროში ხელშეკრულებისათვის საჭირო საბუთები, ხოლო რაც შეეხება ნასყიდობის ფასს, საშემოსავლო გადასახადის გამო ხელშეკრულებაში მიუთითეს უფრო დაბალი ფასი ვიდრე მთლიანი უძრავი ქონება, სადავო საცხოვრებელი სახლი ღირდა.

ზემოთმითითებულ სამოქალაქო საქმეზე დადგენილად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და თავად გამყიდველი მხარის განმარტების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის 30 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ. ფოთში, პ-ის ქ. № 13 -ში მდებარე მთლიანი უძრავი ქონება, როგორც 600კვ.მ მიწის ნაკევეთი, ასევე მასზე განთავსებული 206 კვ.მ ფართის საცხოვრებელი სახლი.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2009 წელს ნასყიდობის ხელშეკრულებაში საცხოვრებელი სახლის ფართად 39 კვ.მ. შეცდომით იქნა მითითებული, (რადგან ნასყიდობის საგანს არ შეადგენდა ამ ოდენობის ფართი) და ეს შეცდომა გამოწვეული იყო იმ გარემოებით, რომ ტექბიუროს ჩანაწერებში (რომელიც შემდგომ საჯარო რეესტრში აისახა) საცხოვრებელი სახლის ფართის ოდენობად მითითებული იყო 39.0 კვ.მ. (ანუ ის ოდენობა ფართისა, რა ოდენობისაც რეალურად იყო 600 კვ.მ. მიწაზე განთავსებული სახლი).

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-317-ე, 976.1-ე, 979.2-ე მუხლებით და არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ თ. ლ-ეს საცხოვრებელი სახლი გადაეცა ვალდებულების გარეშე, რამაც მისი უსაფუძვლო გამდიდრება გამოიწვია და რის გამოც მან ქონების გადამცემს უნდა დაუბრუნოს ქონების ღირებულება, რადგან პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობა შედგა მთლიან ქონებაზე, 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ 200 კვ.მეტრზე მეტი ოდენობის ფართზე (და არა არარსებულ 39 კვ.მ. ფართზე).

პალატის მოსაზრებით, სკ-ის 976-ე მუხლში კანონმდებლის მიერ გადმოცემულია, რომ პირის უსაფუძვლო გამდიდრება მაშინ გვაქვს სახეზე, თუ გვყავს ვითომ კრედიტორი, რომელიც ვალდებულია უკან დააბრუნოს მიღებული სარგებელი.

კონკრეტულ შემთხვევაში პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ თ. ლ-ემ ნასყიდობის თანხა გამყიდველს შპს ”უ-ს” სწორედ იმ ვალდებულების სანაცვლოდ გადასცა, რომ მას, როგორც მყიდველს, გამყიდველისაგან მიეღო მთლიანი უძრავი ქონება (600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე განთავსებული 200 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი).

რაც შეეხება ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებულ 39.0კვ.მ. ფართს, პალატის მოსაზრებით, იგი შეიძლება მიჩნეულ იქნას წერილობით განხორციელებულ ნების გამოვლენაში (ხელშეკრულებაში) წვრილმან შეცდომად (შეცდომა გამოანგარიშებაში ან წერილობით განხორციელებულ ნების გამოვლენაში - სამოქალაქო კოდექსის 78-ე მუხლი). აღნიშნული გარემოება კი არ შეიძლება გახდეს მითითებული სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 21 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „უ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოში დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ 2009 წლის 29 ივნისს შპს „უ-ის“ დამფუძნებელმა და დირექტორმა ი. დ-მა მიიღო გადაწყვეტილება თ. ლ-ის 2000 ლარად მიეყიდა შპს „უ-ის“ საკუთრებაში არსებული ქ. ფოთში, პ-ის ქ. №13-ში მდებარე მთლიანი უძრავი ქონება, ანუ 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული 200 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით. სასამართლომ ასევე არასწორად დაადგინა, რომ მხარეთა შორის უკვე არსებული სამოქალაქო საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებით თითქოსდა დადგენილია, რომ შპს „უ-მა“ გაყიდა 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული 200 კვ.მ საცხოვრებელი სახლით. შესაბამისად, აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დანაწესი. ამასთან სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 78-ე მუხლი, ვინაიდან განსახილველ საქმეში გარიგების დადებისას შეცდომით ნების გამოვლენაზე დავა არ იყო და შესაგებელში არც მოპასუხე მიუთიტებდა ასეთი გარემოების არსებობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 თებერვლის განჩინებით შპს „უ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „უ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „უ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (5904.49 ლარი) 70% –4133.46 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „უ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 15 თებერვალს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (5904.49 ლარი) 70% –4133.46 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე