№ას-103-98-2013 1 ივლისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს. რ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. ფ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მარჩენალის დაკარგვის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ფ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა მარჩენალის დაკარგვის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ, სს „ს. რ-ის“, მის სასარგებლოდ, 2012 წლის მაისიდან ყოველთვიურად გაზრდილი სარჩოს 550 ლარისა და ერთობლივად მიუღებელი სარჩოს სხვაობის – 9787.52 ლარის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიის 2012 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილებით ვ. ფ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სს ,,ს. რ-ას” ვ. ფ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა: ა) 2009 წლის მაისიდან 2012 წლის მაისამდე პერიოდის გადაანგარიშებული სარჩო სხვაობის სახით 9787,52 (ცხრა ათას შვიდას ოთხმოცდაშვიდი და 52) ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; ბ) 2012 წლის მაისის თვიდან ყოველთვიურად 400 ლარის გადახდა იმ დროისთვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ არ გაიზიარა სს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივრის დასაბუთებები მასზე, რომ: ა) საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენლება არ ითვალისწინებს სარჩოს გადაანგარიშებას; ბ) საქმის მასალებით არ ირკვევა, რომ მოსარჩელის მეუღლეს დაკარგული ჰქონდა შრომის უნარი 100%-ით; გ) შპს „ს. რ-ას“ ბრალი არ მიუძღვის ზიანის დადგომაში; დ) მოსარჩელეს საქართველოს სსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, არ წარმოუდგენია მტკიცებულება იმისა, რომ იგი იღებდა შპს ,,ს. რ-ან’’ ყოველთვიურ სარჩოს; ე) მოსარჩელე ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, თუ რომელ თანამდებობაზე მუშაობდა მისი მეუღლე შპს ,,ს. რ-ი’’; ვ) სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი ადგენს საკითხის განსხვავებულ მოწესრიგებას.

პალატამ აპელანტის ყველა არგუმენტი სრულიად განუკუთვნელად მიიჩნია მოცემული შემთხვევისათვის, და მათ რაიმე მნიშვნელობა საქმის არსებითი განხილვისათვის არ უნდა მიენიჭოთ, შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმის მასალებით, კერძოდ, ქ. თბილისის ლენინის სახ. რაიონის 1972 წლის 23 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (ტომი 1; ს. ფ. 14) დადგენილია, რომ თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ვ. ფ-ის სასარგებლოდ სარჩო 80 მანეთის ოდენობით დაეკისრა ჯერ კიდევ 1972 წელს, იმ დასაბუთებით, რომ მოსარჩელის მეუღლე შ. ფ-ი, რომელიც მუშაობდა ა/კავკასიის რ-ის თბილისის სალოკომოტივო დეპოში მემანქანედ, მისი საშუალო თვიური ხელფასი შეადგენდა 217 მანეთს. გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით (ტ. 1. ს. ფ. 15-18) დადგენილია ასევე ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის სალოკომოტივო დეპოს ვ. ფ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩო მარჩენალის დაკარგვასთან დაკავშირებით 61 ლარისა და 64 თეთრის ოდენობით - მდგომარეობის შეცვლამდე, იმ დასაბუთებით, რომ იმ საქმეში არსებული ცნობით, 2001 წლისათვის მემანქანის თანაშემწის ხელფასი შეადგენდა 61 ლარს და 64 თეთრს. ამდენად, მითითებული გადაწყვეტილებებით ვ. ფ-ს სარჩოს სახით ეკუთვნოდა სარჩო მემანქანედ მომუშავე პირის ხელფასიდან, რომელიც იმ დროისათვის იყო ჯერ 80 მანეთი, ხოლო, შემდეგ - 61 ლარი და 64 თეთრი. ანუ გადაწყვეტილებებით ვ. ფ-ის მიერ მიღებულმა სიკეთემ შეადგინა არა რაიმე კონკრეტული თანხა, არამედ მემანქანის ხელფასი. ეს გარემოება არაპირდაპირ ასევე დგინდება იმით, რომ თავად აპელანტი პერიოდულად ზრდიდა ამ თანხას და ბოლო მონაცემებით (ტ.1. ს. ფ. 54) ვ. ფ-ს ურიცხავდა არა გადაწყვეტილებით დადგენილ 61 ლარსა და 64 თეთრს, არამედ, 93 ლარს და 68 თეთრს.

საქართველოს კონსტიტუციის 84-ე მუხლის მე-5 პუნქტით „სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, შეცვლა ან შეჩერება შეუძლია მხოლოდ სასამართლოს კანონით განსაზღვრული წესით“. მხარეები სადავოდ არ ხდიან, რომ ზემოხსენებული გადაწყვეტილებები არ შეცვლილა და არ გაუქმებულა. ამდენად, იგი შესასრულებლად სავალდებულოა. ვინაიდან ვ. ფ-ს მიეკუთვნა მემანქანის ხელფასი და ვ. ფ-ი სარჩოს სახით 2009 წლის მაისის თვიდან 2012 წლის მაისი თვემდე ღებულობდა 93.68 ლარს, ხოლო ეს თანხა აპელანტის 2012 წლის 18 მაისის წერილით განსხვავდება 2009 წლიდან - 2010 წლის მარტის თვემდე და 2010 წლის მარტის თვიდან - 2012 წლის მაისის თვემდე სს ,,ს. რ-ის” მემანქანის თანაშემწის ხელფასისაგან, რომელიც ერთ შემთხვევაში შეადგენს 552 ლარს, ხოლო, მეორე შემთხვევაში - 800 ლარს, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შესაბამისად (ტომი 1; ს.ფ. 57-65), თანხებს შორის სხვაობის 50% უნდა გადახდეს აპელანტს 1972 წლის და 2001 წლის გადაწყვეტილებების სრულყოფილად აღსრულების მიზნით, და არა რაიმე ახალი საფუძვლით, ახალი ბრალით თუ მთავრობის ახალი ნორმატიული აქტით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ არ არსებობდა რაიმე სამართლებრივი საფუძველი სარჩელის დაკმაყოფილებისა, ვინაიდან საქრათველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის“ 38-ე პუნქტი შეეხებოდა მარჩენალის გარდაცვალების გამო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას. საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულებით 38-ე პუნქტში შევიდა ცვლილება და დანიშნული სარჩო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად გადაანგარიშებას აღარ დაექვემდებარა, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა მოქმედი მუშაკის ხელფასიდან მისთვის სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

კასატორის აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძვლად მითითებული აქვს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც ვრცელდება სახელშეკრულებო ან სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ ვალდებულების შეუსრულებლობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებაზე და არ შეიძლება გავრცელდეს ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე. ამდენადნ, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა აღნიშნული მუხლი და ასევე ამავე კოდექსის 992-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 თებერვლის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1209.38 ლარი) 70% –846.56 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „ს. რ-ას“ დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 11 იანვარს №... საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1209.38 ლარი) 70% –846.56 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე