№ ას-106-101-2013 1 ივლისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ს-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 დეკმებრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ს-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ლ. მ-სა და მ. ს-ს შორის ქ. თბილისში, გ-ის მე-3 შესახვევის №4-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით. მ. ს-ის თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა, კერძოდ, სასაზღვრო მიჯნის მონგრევა. მოსარჩელის განმარტებით, 1996 წლის 18 მარტის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს №2/111 გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს განესაზღვრა რეალური წილი დედის დანაშთ ქონებაზე, მდებარე, ქ. თბილისში, გ-ის მე-3 შესახვევის №4-ში შენობა-ნაგებობასთან და მიწის ნაკვეთთან ერთად, ეზოს ნაკვეთიდან მოსარჩელეს მიუკუთვნა 312 კვ.მ. მიუხედავად სასამართლო გადაწყვეტილებისა, თანამესაკუთრე მ. ს-მა თვითნებურად გამიჯნა და გადაღობა მიწის ნაკვეთი შუაზე და ეზოს ნაწილიდან ფლობს მოსარჩელის კუთვნილი წილის ნაწილს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეიის 2012 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით ლ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. თბილისში, გ-ის მე-3 შესახვევის N4-ში მდებარე 612 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 157.10 კვ.მ. შენობა-ნაგებობები თანასაკუთრების უფლებით ირიცხება მოდავე მხარეებზე, ლ. მ-ის სახელზე – 3/4 წილი, მ. სურამელაშვილის სახელზე – 1/4 წილი.

ლ. მ-ის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე დარეგისტრირდა საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილებით ლ. მ-ის სარჩელი თ. გ-ის (მ. ს-ის უფლებრივი წინამორბედი) მიმართ დაკმაყოფილდა, ლ. მ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, გ-ის მე-3 შესახვევი, N4-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 3/4 წილის მესაკუთრედ. ლ. მ-ს გამოეყო რეალური წილი იდეალური წილიდან. კერძოდ, ლიტერ „ა“ ნაგებობიდან ტიხრის მოწყობით 9.6 კვ.მ. ფართის ოთახი, ასევე ლიტერ „ა¹“ ნაგებობა მთლიანად საცხოვრებელი და დამხმარე სათავსოებით, ხოლო საეზოვე მიწის ნაკვეთი 312 კვ.მ. ფართობით დარჩა ლ. მ-ის სარგებლობაში.

ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეები, და-ძმა ლ. მ-ი და თ. გ-ი საეზოვე მიწის ნაკვეთით სარგებლობდნენ თანაბარ წილად, მათ შორის ჩამოყალიბებული იყო საეზოვე მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გარკვეული წესი. კერძოდ, მხარეებს ურთიერთშეთანხმებით გაყოფილი ჰქონდათ საეზოვე მიწის ნაკვეთი, გავლებული იყო მიწის ნაკვეთის გამყოფი მავთულბადე, მხარეები ცალცალკე იხდიდნენ მიწის რენტის გადასახდს.

სადავო უძრავი ქონების წილზე მ. ს-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია 2002 წლის 20 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, ლ. მ-ის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული მიწის ნაკვეთის ფართი შეადგენს 311 კვ.მ-ს, ხოლო მ. სურამელაშვილის მიერ დაკავებული ფართია 301 კვ.მ.

ლ. მ-ი საქალაქო სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით ითხოვდა კუთვნილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთას, საზიარო უფლების გაუქმებას, მიუთითებდა რა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეს თვითნებურად ჰქონდა ეზო გადაღობილი, მიტაცებული ჰქონდა მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის ნაწილი, მის საკუთრებაში დარჩენილი იყო 123 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ნაცვლად 312 კვ.მ-სა, მაშინ როდესაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით და საჯარო რეესტრის ამონაწერით ეკუთვნოდა 312 კვ.მ. მიწის ფართი ანუ 3/4 წილი (იხ. სარჩელი, ს.ფ. 1–8).

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საჯარო რეესტრში დაფიქსირებული წილობრივი საკუთრება უნდა გავრცელდეს მიწის ნაკვეთზეც, რადგან ასეთი დასკვნა არ გამომდინარეობს საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებიდან, რომელიც საჯარო რეესტრში მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლების რაგისტრაციის ერთადერთი საფუძველია.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ დაასკვნა, რომ რომ საჯარო რეესტრში დაფიქსირებული წილობრივი საკუთრება შეეხებოდა მხოლოდ შენობა-ნაგებობებს და იგივე წილობრივი მონაწილეობა მიწის ნაკვეთზე არ დასტურდებოდა შესაბამისი უფლების დამდგენი დოკუმენტით. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელესა და მოპასუხის უფლებრივ წინამორბედს შორის არსებობდა შეთანხმება მიწის ნაკვეთით სარგებლობაზე, რაც დადგენილი იყო კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით და თითოეული მხარე ფაქტობრივადაც ფლობდა ამ გადაწყვეტილებით გამოყოფილ მიწის ნაკვეთს, საუბარი მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში ხელშეშლაზე მოკლებული იყო ფაქტობრივ საფუძველს.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 958-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საზიარო საგნის – 612 კვ.მ. მიწის ნაკვეთით სარგებლობის წესი განსაზღვრული იყო მოსარჩელესა და მოპასუხის უფლებრივ წინამორბედს შორის არსებული შეთანხმებით. ამასთან, მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა მოპასუხის მხრიდან ამ წესის დარღვევის ფაქტს, უფრო მეტიც, საქმის მასალებით გაბათილებული იყო სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში დარჩენილი იყო 123 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ნაცვლად 312 კვ.მ-სა. შესაბამისად, უდავოა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები ნეგატორული სარჩელის დასაკმაყოფილებლად, რადგან არ დგინდება მოსარჩელისათვის მისი კუთვნილი ქონებით სარგებლობაში ხელშეშლის ფაქტი. რაც შეეხება მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმებას, ასეთი უფლება დღეის მდგომარეობით აღარც არსებობდა, რადგან რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში მხარეები (მათი უფლებრივი წინამორბედები) თანაბარ წილად, დამოუკიდებლად და იზოლირებულად სარგებლობდნენ 612 კვ.მ. მიწის ნაკვეთით, მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ეს წესი განმტკიცებული იყო საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით და, ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის საფუძველზე, მხარეები წარმოადგენდნენ მათ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეებს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემედგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ექსპერტიზის დასკვნით, საზიარო საგნის გაყოფა შეუძლებელი იყო ნატურით გაყოფის გზით მასზე ღირებულების შემცირების გარეშე, თუმცა უგულებელყო ფაქტობრივი მდგომარეობა, კერძოდ, მოპასუხემ დიდი ხანია ფაქტობრივად გააუქმა საზიარო უფლება, მიითვისა ¼ მისი კუთვნილი წილი და უკანონოდ აქვს საკუთრებაში, რითაც შემცირდა კასატორის წილობრივი მონაცემები და მისი ღირებულება, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დაუშვებელია.

სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ასევე მოთხოვნა მოპასუხის მიერ აღმართული ღობის მოშლაზე იმ მოტივით, რომ აღნიშნული ღობე თურმე არსებობდა 1966 წელს, თუმცა საქმეში არსებული საკადასტრო ნახატით ასეთი ღობე არ არსებობს. სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მოპასუხის ახსნა- განმარტებას და არ გაიზიარა და არ მიიჩნია მტკიცებულებად საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტები. ასევე არ მიიღო მტკიცებულებად 2002 წლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დამოწმებული ასლი იმ მოტივით, რომ ის პირველი ინსტანციის სასამართლოში უნდა წარდგენილიყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 თებერვლის განჩინებით ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს რ. ნ-ის მიერ 2013 წლის 22 იანვარს სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ((200 ლარი) და 2013 წლის 9 თებერვალს ლ. მ-ის მიერ საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (100 ) ლარის, სულ 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე