№ას-1251-1180-2012 1 ივლისი , 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - 1. ვ. ბ-ი (მოსარჩელე)

2. ნ. გ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ხ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორ ვ. ბ-ის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

კასატორ ნ. გ-ის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გარიგების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ბ-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ნ. გ-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: 2008 წლის 7 თებერვალს მოსარჩელესა და მ. ხ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება. სესხად გაიცა 45000 აშშ დოლარი, 3 თვის ვადით, თვეში 3% სარგებლით, გირავნობის საგანს წარმოადგენდა მოვალე მ. ხ-ის კუთვნილი წილის უფლება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ვ. ქ.№4-ში“, პირველ სადარბაზოში, მე-11 სართულზე მდებარე 80 კვ.მ ბინაზე. ნასესხები თანხა, დადგენილი ვადის თანახმად, არ დაბრუნებულა და 2009 წლის 19 ოქტომბრის თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ ზ. ფ-ის განკარგულების საფუძველზე გირავნობის საგანი მოსარჩელემ აუქციონზე 41940 ლარად იყიდა, რომელმაც აღნიშნული განკარგულების საფუძველზე მიმართა საჯარო რეესტრს და მოითხოვა წილის რეგისტრაცია, რაზეც მიიღო უარი იმ მოტივით, რომ წილს საგადასახადო ორგანოები არეგისტრირებს. 2009 წლის 10 დეკემბერს ვ. ბ-მა განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა ამხანაგობა „ვ. ქ.№4-ში“ აღმასრულებლის განკარგულების საფუძველზე ცვლილების რეგისტრაცია, რაზედაც ასევე უარი მიიღო იმ მოტივით, რომ მას უნდა წარმოედგინა საგადასახადო რეგისტრაციის შესახებ ამხანაგობის უფლებამოსილი პირის (თავმჯდომარის) განკარგულება, რის გაცემაზეც ამხანაგობის თავმჯდომარემ უარი განაცხადა. მ. ხ-ის წარმომადგენელმა ზ. მ-ემ ჩაიბარა მოსარჩელისგან განცხადება და თანდართული დოკუმენტების პაკეტი, თუმცა იგი შესაბამისი პასუხის გარეშე დატოვა და პრეტენზიის განხილვის მიზნით ვ. ბ-ის ნოტარიუს ნ.გ-ან წაიყვანა, რომლის მიერაა გაფორმებული ყველა სადამფუძნებლო საბუთი, ამხანაგობის რეგისტრაციის დოკუმენტაცია და კრების ოქმები, მათ შორის, უძრავი ქონების გაყოფის ხელშეკრულება. ნოტარიუს ნ.გ-ან შეხვედრისას მან განაცხადა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ხ-მა გაყიდა ამხანაგობა ,, ვ. ქ.№4-ში” მდებარე თავის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება, შესაბამისად, გამოირიცხა აღნიშნულ ფართზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შესაძლებლობა, რადგან იგი არც მ.ხ-ის და არც ამხანაგობის სხვა წევრის სახელზე რეგისტრირებული არ არის. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მისი გირავნობის უფლება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა არარსებულ ქონებაზე, რაც გამოწვეული იყო ნოტარიუს ნ. გ-ის კანონშეუსაბამო მოქმედებით, კერძოდ, მან უგულებელყო მისთვის კანონით დაკისრებული მოვალეობები და არასწორად შეაფასა წარმოდგენილი დოკუმენტაცია, რასაც მოჰყვა კიდეც გარიგების დადება არსებული სახით.

მოპასუხე ნ. გ-მა სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: ნოტარიუსის ქმედება იყო კანონშესაბამისი, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რასაც მისივე წარმოდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებს. მოპასუხემ განმარტა, რომ ვ. ბ-ის მოთხოვნის ადრესატი შეიძლება მხოლოდ ზიანის მიმყენებელი იყოს, ნ. გ-ს კი, მისთვის რაიმე სახის ზიანი არ მიუყენებია, რის გამოც სრულიად გაუგებარი ხდება მის მიმართ არსებული საფუძვლებით მოთხოვნის წაყენება, რადგან, როგორც მოპასუხე უთითებს, იგი არც მოვალეა და მოსარჩელისათვის არც რაიმე ზიანი არ მიუყენებია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ვ. ბ-ს უარი ეთქვა 2008 წლის 7 თებერვლის სანოტარო აქტით დამოწმებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე; ვ.ბ-ს უარი ეთქვა ნ. გ-სა და მ. ხ-ის მიმართ სოლიდარულად 83 790 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრების თაობაზე; წარმოება შეწყდა მოსარჩელის მოთხოვნის ნაწილში ნ. გ-სა და მ.ხ-ის მიმართ 45 000 აშშ დოლარის, როგორც სესხის ძირითადი თანხის, პირგასამტეხლოს ყოველ დღეზე 90 აშშ დოლარისა და საარბიტრაჟო მოსაკრებლის - 1748.4 ლარის დაკისრების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ბ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინებით ვ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 2 თებერვლის გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ბ-მა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინებით ვ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 ივნისის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, უარი ეთქვა ვ. ბ-ის მოთხოვნას 2008 წლის 7 თებერვლის სანოტარო აქტით დამოწმებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე, უარი ეთქვა ვ. ბ-ის მოთხოვნას მ. ხ-სა და ნ. გ-ის სოლიდარულად 83 790 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 6009.22 ლარის დაკისრების თაობაზე; შეწყდა საქმის წარმოება მოსარჩელის მოთხოვნის ნაწილში ნ. გ-სა და მ. ხ-ის მიმართ 45 000 აშშ დოლარის, როგორც ძირითადი სესხის თანხის, პირგასამტეხლოს ყოველ დღეზე 90 აშშ დოლარის (2008 წლის 7 აგვისტოდან საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე) და საარბიტრაჟო მოსაკრებლის 1748.4 ლარის დაკისრების თაობაზე შემდეგი ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთებით:

2008 წლის 7 თებერვალს მ. ხ-სა და ვ. ბ-ს შორის დაიდო სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ვ. ბ-მა მ. ხ-ს ასესხა 45 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით. სესხის ხელშეკრულებასთან ერთად, მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად, დაიდო გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მ. ხ-მა დააგირავა კუთვნილი არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, კერძოდ, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „.ვ. ქუჩა N4-ში“ წილის უფლება მშენებარე მრავალბინიანი სახლის პირველი სადარბაზოს მე-11 სართულზე 80 კვ.მ ფართი. ხელშეკრულების მიხედვით სესხისათვის გათვალისწინებული სარგებელი განისაზღვრა თვეში 3%-ი (ტ.1. ს.ფ. 30-33).

პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენდა: ა) 2008 წლის 7 თებერვლის ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ დამოწმებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა გირავნობის ნაწილში; ბ) მ. ხ-სა და ნ. გ-ის ზიანის ანაზღაურების სახით სოლიდარულად 83 790 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 6009.22 ლარის დაკისრება. მოსარჩელე სარჩელის დაკმაყოფილებას მოპასუხეებისათვის, მ. ხ-სა და ნ. გ-ის სოლიდარულად ვალდებულების დაკისრებით ითხოვს.

საქალაქო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილად მიიჩნია რა ფაქტობრივი გარემოებები, გირავნობის ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე, დაასკვნა, რომ მ.ხ-ის უფლება ჰქონდა, დაეგირავებინა მისი კუთვნილი წილის უფლება ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ვ. ქუჩა №4-ში.

სამოქალაქო საქმეთა პალატა დაეთანხმა სასამართლოს ამ დასკვნას, თუმცა აქვე მიუთითა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავოდ მიიჩნევდა არა მ. ხ-ის უფლებას საკუთრებაში არსებული წილის დაგირავებაზე, არამედ სადავო ხელშეკრულებაში აღნიშნული გირავნობის საგნის გირავნობის ხელშეკრულებაში მითითებული ნიშნებით - ვ. ქუჩა №4-ში მშენებარე მრავალბინიანი სახლის მე-11 სართულზე არსებული 80 კვ.მ განსაზღვრას და ამგვარი მახასიათებლების მქონე ნივთის, მ. ხ-ის საკუთრებაში არ არსებობის გამო, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალების არაკანონიერად გამოყენებას.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 258-ე მუხლი. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეებმა გამოიყენეს სამოქალაქო კოდექსის 254-ე მუხლით გათვალისწინებული უზრუნველყოფის სანივთოსამართლებრივი საშუალება – გირავნობა. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ გირავნობის ხელშეკრულებაში სესხის ხელშეკრულება უზრუნველყოფილ იქნა მ. ხ-ის კუთვნილი წილის უფლებით, კერძოდ, ვ. ქუჩა №4-ში, მე-11 სართულზე მდებარე 80 კვ.მ ფართით. ამავე ხელშეკრულებით შემოწმდა ის ფაქტი, რომ გირავნობის საგანი – წილის უფლება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ვ. ქ. №4-ში საკუთრების უფლება ნამდვილად ეკუთვნის მ. ხ-ს - თანახმად ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ვ. ქ. №4-ის“ 2005 წლის 12 ივლისის სადამფუძნებელო ხელშეკრულებისა. საქმეში წარმოდგენილია ასევე მითითებული სადამფუძნებლო ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც, მ. ხ-ს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ეკუთვნის გასანაწილებელი ბინების 30%. აღნიშნული ხელშეკრულება მ. ხ-ის უფლებასთან დაკავშირებით არ მოიცავს მითითებას საცხოვრებელი ბინის კონკრეტულ სართულზე დაზუსტებული ფართის განთავსების თაობაზე. ამდენად, სესხისა და გირავნობის სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული გირავნობის საგანზე - პირველ სადარბაზოში მე-11 სართულზე განთავსებულ 80 კვ.მ-ზე მ.ხ-ის წილის უფლების განსაზღვრის საფუძვლიანობა გირავნობის წარმოშობის დროისათვის არ დგინდება.

სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ვ.ბ-მა სადავო სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებით განიცადა ქონებრივი ზიანი, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მ.ხ-ის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოყენებული მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებით ვერ იქნა გარანტირებული. მართალია, ვ.ბ-ი, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულების იძულებით აღსასრულებლად აუქციონზე რეალიზებული ქონების - ქ.თბილისში, ვ. ქუჩა №4-ში, პირველ სადარბაზოში, მე-11 სართულზე არსებული 80 კვ.მ ფართის მყიდველი გახდა, მაგრამ ნივთის საკუთრებაში მიღება კანონით გათვალისწინებული წესით (საჯარო რეესტრში აღრიცხვა) ვერ განხორციელდა ნივთის ზემოდასახელებული ნიშნებით არარსებობის გამო. აღნიშნულით მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებამ თავისი ძირითადი დანიშნულება ვერ შეასრულა და ვალდებულების დარღვევით – მსესხებლის მიერ სესხის დაუბრუნებლობით გამოწვეული შეუსრულებლობა ვერ ჩაანაცვლა, შესაბამისად, კრედიტორმა აშკარად მიიღო ზიანი.

კრედიტორისათვის (მოსარჩელისათვის) მიყენებულ ზიანში მოპასუხეების ბრალის დადგენისა ან გამორიცხვის მიზნით პალატამ ყურადღება გაამახვილა შემდეგ გარემოებებზე: დადგენილია, რომ 2008 წლის 7 თებერვალს მ. ხ-სა და ვ. ბ-ს შორის დაიდო სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ. ბ-მა მ. ხ-ს ასესხა 45 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, სარგებელი 3%-იანი სარგებლით. ამავე ხელშეკრულებით სესხის უზრუნველყოფის მიზნით მ. ხ-მა დააგირავა თავისი კუთვნილი არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე – წილის უფლება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ვ. ქუჩა N4”-ში, კერძოდ, უფლება ქ. თბილისში, ვ. ქ. N4-ში მშენებარე მრავალბინიანი სახლის პირველი სადარბაზოს მე-11 სართულზე 80 კვ.მ ფართზე. დადგენილია ასევე, რომ სესხისა და გირავნობის სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული გირავნობის საგანზე - პირველ სადარბაზოში, მე-11 სართულზე არსებულ 80 კვ.მ-ზე მ. ხ-ის წილის უფლების განსაზღვრის საფუძვლიანობა გირავნობის წარმოშობის დროისათვის არ დგინდებოდა. გირავნობის წარმოშობის დროისათვის საქმეში წარმოდგენილი სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით, მ. ხ-ს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ეკუთვნოდა გასანაწილებელი ბინების 30%. აღნიშნული ხელშეკრულება მ. ხ-ის უფლებასთან დაკავშირებით არ მოიცავდა მითითებას საცხოვრებელი ბინის კონკრეტულ სართულზე დაზუსტებული ფართის არსებობის თაობაზე. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ხ-ი წარმოადგენდა რა ხელშეკრულების მხარეს, გამოხატა რა ნება ხელშეკრულების დასადებად, მას უნდა სცოდნოდა, თუ რეალურად რა სახის ქონება იყო მის საკუთრებაში, რა ნივთს სთავაზობდა კონტრაჰენტს მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სადავო ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მ. ხ-ი წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ვ. ქუჩა N4-ის“ თავმჯდომარეს. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. ხ-ი დამდგარ ზიანთან მიმართებით მოქმედებდა ბრალეულად.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 258.2-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ დადგენილია, რომ სესხისა და გირავნობის სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული გირავნობის საგანზე - პირველ სადარბაზოში მე-11 სართულზე განთავსებულ 80 კვ.მ-ზე მ. ხ-ის წილის უფლების განსაზღვრის საფუძვლიანობა გირავნობის წარმოშობის დროისათვის არ დგინდებოდა.

სამოქალაქო კოდექსის 3.2-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ვ.ბ-მა გამოხატა რა ნება სადავო ხელშეკრულების დადების თაობაზე, კანონის ცოდნის პრეზუმფციიდან და წინდახედულობის ნორმიდან გამომდინარე, მას გააჩნდა ვალდებულება, სამოქალაქო კოდექსის 258-ე მუხლის შესაბამისად, გულისხმიერად შეემოწმებინა გირავნობის საგანი, რაც არ შეუსრულებია, შესაბამისად, პალატამ მიაჩნია, რომ ზიანის წარმოშობას ასევე ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც.

პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 12 ივნისს, უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისში, ვ. ქუჩა N4 საჯარო რეესტრში აღირიცხა იბა „ვ. ქუჩა 4–ის“ საკუთრებად. ვ.ბ-ს წინდახედულობის გამოჩენის შემთხვევაში შეეძლო, გადაემოწმებინა და გაერკვია სადავო უძრავი ნივთის ხელშეკრულებით განსაზღვრული მახასიათებლების არსებობის საკითხი და კანონით დადგენილი წესით მოეხდინა არსებული ვალდებულების სხვაგვარი უფლებრივი უზრუნველყოფა უძრავი ნივთების რეესტრში, რაც მას არ განუხორციელებია. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ მიაჩნია, რომ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო ასევე დაზარალებულის მოქმედებამაც, ამდენად, ზიანის მიღებაში იკვეთება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით გათვალისწინებული დაზარალებულის ბრალი.

პალატამ მიიჩნია, რომ ნოტარიუსმა ნ. გ-მა სადავო გარიგების დადასტურების დროს უგულებელყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2005 წლის 22 დეკემბრის N2359 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება ,,სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ’’.

პალატამ აღნიშნა, რომ სანოტარო აქტში, რომელშიც აისახა მხარეთა შორის დადებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, ნოტარიუსმა დაადასტურა, რომ მ. ხ-ის საკუთრების უფლება გირავნობის საგანზე დგინდებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ვ. ქ. N4-ის“ სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით, რომელიც ასევე დადასტურებული იყო იმავე ნოტარიუსის მიერ და სადაც აღნიშნული იყო, რომ მ. ხ-ს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ეკუთვნოდა გასანაწილებელი ბინების 30%, საცხოვრებელი ბინის კონკრეტულ სართულზე დაზუსტებული ფართის განთავსების თაობაზე მითითების გარეშე. გარიგების დადებისას ნოტარიუსმა დაადასტურა რა მხარეთა შორის დადებული გარიგების შინაარსი და კანონიერება, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საგანზე მ. ხ-ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მიუთითა ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომლითაც გირავნობის საგნის იმ ნიშნებით არსებობა, რაც სადავო გარიგებაშია მითითებული, არ დგინდებოდა. ამდენად, ნოტარიუსმა სადავო გარიგების დადებისას არ დაადგინა გარიგებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტებისა და გარემოებების არსებობა, რომლებსაც ვ. ბ-ი, როგორც გარიგების მხარე, განიხილავდა ხელშეკრულების დადების ძირითად საფუძვლად. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ნოტარიუსის მიერ დაშვებული ზემოაღნიშნული შეცდომის თავიდან აცილების შემთხვევაში, რაც მის უპირობო ვალდებულებას წარმოადგენდა, ზიანი არ დადგებოდა, რადგან, ვ. ბ-ს რომ სცოდნოდა ზემოაღნიშნული ფაქტის შესახებ, იგი მ. ხ-ნ არ დადებდა სესხის ხელშეკრულებას, რადგან, მოსარჩელე ვ. ბ-ი მის მიერ გაცემული სესხის უზრუნველყოფის მიზნით გირავნობის საგნის არსებობას ხელშეკრულების დადების ძირითად საფუძვლად მიიჩნევდა.

პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაწესი, რის გამოც ნაწილობრივ ბათილად უნდა ცნობილიყო 2008 წლის 7 თებერვალს მ. ხ-სა და ვ. ბ-ს შორის დადებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, კერძოდ, იმ ნაწილში, რომლითაც დაგირავებულ იქნა მ. ხ-ის კუთვნილი წილის უფლება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ვ. ქ.4-ში“, პირველ სადარბაზოში, მეთორმეტე სართულზე მდებარე ბინა ოთხმოც (80) კვ.მ საერთო ფართის მქონე №1 ბინაზე.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408.1-ე, 992-ე, 415-ე მუხლებით, „ნოტარიატის შესახებ” საქართველოს კანონის 22-ე მუხლით და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ დამდგარ ზიანთან მიმართებით მხარეთა პასუხისმგებლობის ხარისხი უნდა გადანაწილებულიყო შემდეგნაირად: მ. ხ-ს - 40%-ით, ვ. ბ-ს - 40%-ით და ნოტარიუს ნ. გ-ს - 20%-ით.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ბ-ის მოთხოვნას ასევე წარმოადგენდა მ. ხ-სა და ნ. გ-ის სოლიდარულად 83 790 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 6009.22 ლარის დაკისრება. გამომდინარე იქიდან, რომ დამდგარ ზიანთან მიმართებით მოპასუხეთა პასუხისმგებლობის ხარისხი გადანაწილდა შემდეგნაირად: მ. ხ-ს - 40% და ნოტარიუს ნ. გ-ს - 20%, მიიჩნია, რომ ნ. გ-ს ვ. ბ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისრებოდა 16 758 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 1201,84 ლარის ანაზღაურება. ხოლო მ. ხ-ს - 33 516 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2403,68 ლარის ანაზღაურება.

პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება მის მიერ მიღებული ზიანის ოდენობის თაობაზე.

აღნიშნულთან მიმართებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით ვ. ბ-ის საარბიტრაჟო პრეტენზია მთლიანად დაკმაყოფილდა და მოპასუხე მ. ხ-ს დაეკისრა 45 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში – სესხის ძირითადი თანხა; 90 აშშ დოლარი _ შესაბამისი ექვივალენტი ლარში _ ყოველდღიურად -2008 წლის 07 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სესხის ძირითადი თანხის 0,2%, ასევე 1748,4 ლარი – პრეტენდენტ ვ. ბ-ის მიერ გადახდილი საარბიტრაჟო მოსაკრებელი. პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ აღნიშნულ მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოება უნდა შეწყვეტილიყო სსკ-ის 272-ე მუხლის „ვ“ და „ა“ პუნქტების შესაბამისად, ვინაიდან დავა უკვე განხილული იყო კერძო არბიტრაჟის მიერ, რომლის გადაწყვეტილება შესული იყო კანონიერ ძალაში (ასევე არის უკვე აღსრულებული).

პალატამ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულებასთან დაკავშირებით გაწეული დანახარჯების თაობაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ საჯარო აუქციონზე უფლების რეალიზაცია განხორციელდა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის და „სამოქალაქო კოდექსის“ დებულებების შესაბამისად. საჯარო აუქციონში მხარე მონაწილეობს თავისი ფინანსებით და თავისი რისკით. ამიტომ მოსარჩელეს თუ რაიმე პრეტენზია შეიძლება გაუჩნდეს, აღნიშნული პრეტენზიის ადრესატი არ შეიძლება იყოს მოპასუხე. მოცემულ შემთხვევაში, აღსრულების ეტაპზე გაწეული მოსარჩელის რისკი და ფინანსები უკავშირდება საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსრულებას და მოთხოვნის უზრუნველყოფას, რაც ვერ განხორციელდა სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით. შედეგად ვ.ბ-ს გაწეული ხარჯით გაეზარდა ზიანის ოდენობა, რაც, პალატის მოსაზრებით, პირდაპირ უკავშირდება სადავო გარიგების უზრუნველყოფის აღუსრულებლობით გამოწვეულ ზიანს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. ბ-მა და ნ. გ-მა.

კასატორმა ვ. ბ-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ ნაწილში, გადაწყვეტილება გამოტანილია ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი ანაზლიზის შედეგად, კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში, მართალია სააპელაციო სასამარტლომ გამოიყენა სამართლის ის ნორმების, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, თუმცა არასწორად განმარტა იგი.

კასატორის აზრით, იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად სრულად გაიზიარა მათი სამართლებრივი არგუმენტაცია, როგორც მოპასუხეთა ქმედებაში ბრალეულობის ნიშნების, ისე ზიანის არსებობასთან დაკავშირებით, გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას სადავო საკითხის არსებითად სწორად გადაწყვეტის თვალსაზრისით დაეთანხმნენ, მაგრამ აქვთ საფუძვლიანი პრეტენზია მხარეთა პასუხისმგებლობის ფარგლების განაწილებასთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლზე აპელირებით, დამდგარი ზიანის ფარგლებში, მხარეთა პასუხისმგებლობის ფარგლები იმგვარად განსაზღვრა, რომ ვ. ბ-სა და მ. ხ-ის ბრალეულობა 40-40%-ით დაადგინა, ხოლო ნოტარიუსის ბრალის ხარისხი განსაზღვრა 20%-ით, რაც არ შეესაბამება, როგორც დავის ფარგლებში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ლოგიკურ სამართლებრივ ანალიზს, ისე თავად გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოცემულ ფაქტობრივ და სამართლებრივ შეფასებებს.

კასატორის აზრით, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებების ყველაზე მნიშვნელოვანი მომენტები სწორედ ნოტარიუსის მიერ საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების ფარგლებში დაკისრებული ფუნქციის არაჯეროვნად განხორციელებით და კანონის უხეში დარღვევით არის არგუმენტებული. აღნიშნულს ადასტურებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.4. პუნქტის მე-5 აბზაცი, რომელშიც სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნოტარიუსის მიერ დაშვებული შეცდომის თავიდან აცილების შემთხვევაში, რაც მის უპირობო ვალდებულებას წარმოადგენდა, ზიანი არ დადგებოდა, რადგან ვ. ბ-ს რომ სცოდნოდა სადავო ფაქტის შესახებ, იგი მ. ხ-ან არ დადებდა სესხის ხელშეკრულებას, ვინაიდან ვ. ბ-ი მის მიერ გაცემული სესხის უზრუნველყოფის მიზნით გირავნობის საგნის არსებობას ხელშეკრულების დადების ძირითად საფუძვლად განიხილავდა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში დამდგარი ზიანი უმთავრესად გამოიწვია ნოტარიუსის მოქმედებამ, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა კიდეც. ყოველივე ამის ფონზე კი, ზიანის წარმოშობაზე პასუხისმგებლობის 80% გარიგების მხარეებზე გაანაწილა, რაც ნამდვილად არ შეესაბამება საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათი სამართლებრივი ანალიზის შედეგებს. მართალია, მოცემულ შეთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით დადგენილი წესით გამოყენება უადგილო არ არის, მაგრამ აღნიშნული ნორმა არ იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ პასუხისმგებლობის ფარგლები ასე არაადეკვატურად განაწილდეს. აღნიშნული ნორმა სააპელაციო სასამართლომ პრაქტიკულად იმგვარად გამოიყენა, რომ ,თითქოს იგი სასამართლოს ფართო დისკრეციის საშუალებას აძლევდეს პასუხისმგებლობის ფარგლების განაწილებასთან დაკავშირებით, თუმცა ხსენებული ნორმა არაა თუ დისკრეციულ უფლებამოსილებას განსაზღვრავს, არამედ მისი უმთავრესი პრინციპი ისაა, რომ პასუხისმგებლობა ზუსტად და ადეკვატურად განაწილდეს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სწორი კვალიფიკაციისა და სამართლებრივი შეფასების შედეგად.

ამდენად, პასუხისმგებლობა ყველაზე მეტად ნოტარიუსს ეკისრება ყველაზე დიდი რისკი მოცემულ შემთხვევაში ნოტარიუსის ქმედებაშია, რომელსაც ვ. ბ-ი სრულად ენდობოდა სანოტარო მოქმედების შესრულების დროს და რეალურად მისი იურიდიული მომსახურებით სარგებლობდა. შესაბამისად, თუ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის ჭრილში ვ. ბ-ს განესაზღვრება ბრალეულობის რაიმე ხარისხი, ეს უკანასკნელი ყველაზე მინიმალური ოდენობით მასთან მიმართებაში უნდა დადგინდეს და არა ნოტარიუსის მიმართ.

კასატორმა ნ. გ-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ ნ. გ-მა მოწინააღმდეგე მხარეს მიაყენა ზიანი და ეს ზიანი არის სესხის ძირითადი თანხის და პირგასამტეხლოს - სულ 83790 აშშ დოლარის 20%.

სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და ასევე არ შეისწავლა საქმის გარემოებები, წინააღმდეგ შემთხვევაში არ გამოიტანდა ასეთ გადაწყვეტილებას და უკვე ერთხელ არბიტრაჟის მიერ დაკისრებულ თანხას, მით უფრო აღსრულებულ მოთხოვნას არ დააკმაყოფილებდა მეორედ, ასევე არ არის დასაბუთებული, თუ რატომ იქნა ბათილად ცნობილი 2008 წლის 7 თებერვლის ხელშეკრულება, მაშინ, როდესაც აშკარაა და დავას არ ექვემდებარება ის გარემოება, რომ აღსრულება აღნიშნულ საქმეზე დასრულებულია, ქ.თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ აუქციონზე გაიყიდა უძრავი ქონება 41940 ლარად.

მოცემულ საქმეში ვ. ბ-ი გვევლინება ერთის მხრივ მოგირავნე კრედიტორად, ხოლო, მეორეს მხრივ, მოძრავი ქონების შემძენად. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით დასტურდება, რომ მოწინააღმდეგე მხარე ვ. ბ-მა 19.10.2012 წელს აუქციონზე შეიძინა სადავო ქონება 41940 ლარად, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარე ვ. ბ-მა, როგორც კრედიტორმა მიიღო სესხის და გირავნობის თანხა 41940 ლარი სააღსრულებო ბიუროდან. მოცემულ შემთხვევაში, დაუდგენელია და სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ დაუსაბუთებია, თუ მხარე რა სახით ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას. როგორც იპოთეკარი, რომელმაც აღასრულა რა რეალიზაცია მოახდინა უძრავი ქონების აუქციონზე და აუქციონის შედეგად მიიღო 41940 ლარი, თუ როგორც შემძენი, რომელმაც შეიძინა სადავო უძრავი ქონება ქ.თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ გამართულ აუქციონზე. პირველ შემთხვევაში მხარემ იპოთეკარმა მიიღო ნივთის რეალიზაციით 41940 ლარი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილებულია და სესხის და გირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა მხარემ მიიღო. მეორე შემთხვევაში კი ქონების შემძენმა შეიძინა ქონება, მაგრამ ვერ მიიღო აღნიშნული ქონების თანხა. ასეთ შემთხვევაში მოპასუხე მხარედ უნდა იქნას მიჩნეული სააღსრულებო ბიურო ვინაიდან ამ უკანასკნელმა გაყიდა ქონება საჯარო რეესტრის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე და ამ შემთხვევაში ნოტარიუსი არ გვევლინება როგორც მხარე.

ასევე სასამართლოს მიერ არ არის გამოკვლეული რეესტრის ამონაწერი, სადაც რეგისტრირებულია სადაო ხელშეკრულება, ასევე არ არის გამოკვლეული რის საფუძველზე მოახდინა აღიმასრულებელმა ქონების აუქციონზე რეალიზაია მაშინ როდესაც სააღსრულებო ფურცელში კონკრეტულად არ იყო მითითებული მოცემული ქონების რეალიზაცია, აღნიშნულიდანაც ნათლად ჩანს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, მოხდა სწორედ ქონების ჯერ იპოთეკით დატვირთვა და შემდგომ მისი რეალიზაცია აუქციონზე.

ასევე სასამართლომ არ გამოიკვლია და საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომლის საფუძველზე, საჯარო რეესტრმა არ მოახდინა ქონების რეგისტრაცია, აღნიშნული დოკუმენტი რომ ყოფილიყო სათანადო წესით გამოკვლეული, სასამართლო არ დააკმაყოფილებდა სარჩელს, იმ შემთხვევაშიც კი თუ საჯარო რეესტრმა უარი განაცხადა ქონების რეგისტრაციაზე არა იმ საფუძვლით რომ ეს ქონება არ არსებობს არამედ იმ საფუძვლით, რომ იგი არ ექვემდებარება რეგისტრაციას ეს მხარეს არ უკარგავს ქონებაზე საკუთრების მოპოვების უფლებას. მოცემულ შემთხვევაში მხარეს უჩნდება მოთხოვნის უფლება ამხანაგობის მიმართ და თუ ასეთი არ იქნა აღმოჩენილი არც შემდგომ ეტაპზე მას უჩნდება მოთხოვნის უფლება სააღსრულებო ბიუროს მიმართ ხოლო რაც შეეხება იპოთეკას იგი ვიდრე არ მოხდა მის საფუძველზე ქონების რეალიზაცია რეგისტრირებულდი იყო საჯარო რეესტრში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ბ-სა და ნ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2008 წლის 7 თებერვალს მ. ხ-სა და ვ. ბ-ს შორის დადებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება იმ ნაწილში, რომლითაც დაგირავებულ იქნა მ. ხ-ის კუთვნილი წილის უფლება ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ვ. ქ.4-ში“, პირველ სადარბაზოში, მეთორმეტე სართულზე მდებარე ბინა ოთხმოც (80) კვ.მ საერთო ფართის მქონე №1 ბინაზე.

ნ. გ-ს ვ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 16 758 (თექვსმეტი ათას შვიდას ორმოცდათვრამეტი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 1201,84 (ერთი ათას ორას ერთი და 84) ლარის ანაზღაურება;

მ. ხ-ს ვ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 33 516 (ოცდაცამეტი ათას ხუთას თექვსმეტი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2403,68 (ორი ათას ოთხას სამი და 68) ლარის ანაზღაურება;

ვ. ბ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მოპასუხეებისათვის: ნ. გ-სა და მ. ხ-ის 33 516 (ოცდაცამეტი ათას ხუთას თექვსმეტი) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2403,68 (ორი ათას ოთხას სამი და 68) ლარის სოლიდარულად დაკისრებაზე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლოში განხილვის საგანს წარმოადგენს ზიანის მიღებაში მხარეთა ბრალეულობის დადგენასთან დაკავშირებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ხ-ი დამდგარ ზიანთან მიმართებაში მოქმედებდა ბრალეულად, ხოლო ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო ასევე დაზარალებულის მოქმედებამაც, ამდენად, სახეზეა დაზარალებულის ბრალი ზიანის დადგომაში გათვალისწინებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით, შესაბამისად, პასუხისმგებლობის საკითხის განსაზღვრაში მიიჩნია, რომ მ. ხ-ი და ვ. ბ-ი ზიანის ანაზღაურებაში პასუხს აგებენ 40 – 40 პროცენტით.

რაც შეეხება ნოტარიუსის ქმედებას გარიგების დადებისას, მან დაადასტურა რა მხარეთა შორის დადებული გარიგების შინაარსი და კანონიერება, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საგანზე მ. ხ-ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მიუთითა ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომლითაც გირავნობის საგნის იმ ნიშნებით არსებობა, რაც სადავო გარიგებაშია მითითებული, არ დგინდებოდა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნოტარიუსმა სადავო გარიგების დადებისას არ დაადგინა გარიგებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტებისა და გარემოებების არსებობა, რომლებსაც ვ. ბ-ი, როგორც გარიგების მხარე, განიხილავდა ხელშეკრულების დადების ძირითად საფუძვლად. შესაბამისად, ნოტარიუსის პასუხისმგებლობის საკითხი განისაზღვრა 20 პროცენტით.

საკასაციო საჩივარი შემოტანილია, როგორც ვ. ბ-ის, ასევე ნოტარიუსს ნ. გ-ის მიერ.

ვ. ბ-ი საკასაციო საჩივარში სადავოდ ხდის პასუხისმგებლობის გადანაწილების ზემოაღნიშნულ წესს და აღნიშნავს, რომ პასუხისმგებლობის მეტი წილი ეკისრება ნოტარიუსს და არა მხარეებს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პასუხისმგებლობის ოდენობის გადანაწილების პრინციპი ამ შემთხვევაში უკავშირდება მხარეთა ბრალის ფორმასა და ხარისხის განსაზღვრას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში, თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი.

საქმეში არსებული მასალების გათვალისწინებით ცხადია, რომ ვ. ბ-ისათვის ზიანი უფრო მეტად გამოწვეულია არა ნოტარიუს ნ. გ-ის, არამედ, მ. ხ-ის მიერ. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტებზე იმასთან დაკავშირებით, რომ გირავნობის წარმოშობის დროისათვის საქმეში წარმოდგენილი სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით, მ. ხ-ს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ეკუთვნოდა გასანაწილებელი ბინების 30%. აღნიშნული ხელშეკრულება მ. ხ-ის უფლებასთან დაკავშირებით არ მოიცავდა მითითებას საცხოვრებელი ბინის კონკრეტულ სართულზე დაზუსტებული ფართის განთავსების თაობაზე.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად შენიშნა, რომ მ. ხ-ი წარმოადგენდა რა ხელშეკრულების მხარეს, გამოხატა რა ნება ხელშეკრულების დასადებად, მას უნდა სცოდნოდა, თუ რეალურად რა სახის ქონება იყო მის საკუთრებაში, რა ნივთს სთავაზობდა კონტრაჰენტს მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სადავო ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მ. ხ-ი წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ვ. ქუჩა N4-ის“ თავმჯდომარეს.

სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიაჩნია, რომ ზიანის წარმოშობას ასევე ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც,კერძოდ, ვ.ბ-მა გამოხატა რა ნება სადავო ხელშეკრულების დადების თაობაზე, კანონის ცოდნის პრეზუმფციიდან და წინდახედულობის ნორმიდან გამომდინარე, მას გააჩნდა ვალდებულება, სამოქალაქო კოდექსის 258-ე მუხლის შესაბამისად, გულისხმიერად შეემოწმებინა გირავნობის საგანი, რომელიც მან არ შეასრულა. შესაბამისად, ზიანის წარმოშობას ასევე ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვ. ბ-ი არ უთითებს საკასაციო საჩივარში ნოტარიუსის ბრალის ფორმასა და ხარისხზე, რომლის სიმძიმემ მეტად უფრო განაპირობა ზიანის დადგომა, ვიდრე გარიგების მონაწილეთა ბრალეულმა ქმედებამ.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ნოტარიუსმა ნ. გ-მა სადავო გარიგების დადასტურების დროს უგულებელყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2005 წლის 22 დეკემბრის N2359 ბრძანებით დამტკიცებული დებულება ,,სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ’’ მე-13 მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედება სრულდება სანოტარო დადასტურების ან სანოტარო დამოწმების ფორმით. სანოტარო დადასტურების დროს ნოტარიუსი ადასტურებს დასადასტურებელი გარიგების (დოკუმენტის) მთელ შინაარსს, მის შესაბამისობას მოქმედ კანონმდებლობასთან და გარიგების მონაწილეთა ნების შესატყვისობას მოქმედ სამართალთან. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სანოტარო დადასტურებისას ნოტარიუსი ადგენს სანოტარო აქტს ამ დებულებით დადგენილი წესების დაცვით, რა დროსაც იგი ვალდებულია: ა) დაადგინოს სანოტარო მოქმედების მონაწილის ქმედუნარიანობა; ბ) დაადგინოს სანოტარო მოქმედების მონაწილის უფლებამოსილება; გ) დაადგინოს ყველა ის ფაქტი და გარემოება, რაც აუცილებელია სამართლებრივად გამართული გარიგების დასადასტურებლად და ამ მიზნით გამოითხოვოს ყველა ის დოკუმენტი, რომლის გამოთხოვაც აუცილებელია ამ ინსტრუქციით, სხვა ნორმატიული აქტებითა და საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე; დ) დაადგინოს მიზანი, რომლის მიღწევაც სურს (მხარეს) მხარეებს; ე) განუმარტოს სანოტარო მოქმედების მონაწილეს სანოტარო აქტის სამართლებრივი შედეგები; ვ) დარწმუნდეს მხარეთა განზრახვის სერიოზულობასა და სანოტარო აქტის შინაარსის მხარის ნებასთან შესაბამისად. ზ) შეასრულოს ამ ინსტრუქციით გათვალისწინებული სხვა სავალდებულო პროცედურები.

ამასთან ერთად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლომ არასწორად გაანაწილა პასუხისმგებლობის საკითხი.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებაზე იმის შესახებ, რომ სანოტარო აქტში, რომელშიც აისახა მხარეთა შორის დადებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება, ნოტარიუსმა დაადასტურა, რომ მ. ხ-ის საკუთრების უფლება გირავნობის საგანზე დგინდებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ვ. ქ. N4-ის“ სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით, რომელიც ასევე დადასტურებული იყო იმავე ნოტარიუსის მიერ და, სადაც აღნიშნული იყო, რომ მ. ხ-ს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ეკუთვნოდა გასანაწილებელი ბინების 30%, საცხოვრებელი ბინის კონკრეტულ სართულზე დაზუსტებული ფართის განთავსების თაობაზე მითითების გარეშე, შესაბამისად, ნოტარიუსის ბრალი გამოიხატა იმაში, რომ გარიგების დადებისას ნოტარიუსმა დაადასტურა რა მხარეთა შორის დადებული გარიგების შინაარსი და კანონიერება, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საგანზე მ. ხ-ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მიუთითა ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომლითაც გირავნობის საგნის იმ ნიშნებით არსებობა, რაც სადავო გარიგებაშია მითითებული, არ დგინდებოდა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს ვ. ბ-ის მოსაზრება და ნოტარიუსს დაეკისროს უფრო მეტი პასუხისმგებლობა, ვინაიდან, სადავო გარიგებაში მითითებული ნიშნებით გირავნობის საგანი არ არსებობდა, მაგრამ უდავოა, რომ მ. ხ-ს საკუთრებაში გააჩნდა 30% და ნოტარიუსის მიერ დაშვებული შეცდომა დაამძიმა მ. ხ-ის არაკეთილსინდისიერმა დამოკიდებულებამ შესასრულებელი ვალდებულებებისადმი.

აქედან გამომდინარე, არც ნ. გ-ის მოსაზრება არ შეიძლება იქნეს გაზიარებული მისი პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების შესახებ, რადგან მან უგულებელყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2005 წლის 22 დეკემბრის N2359 ბრძანებით დამტკიცებული ,,სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ’’ დებულების ზემომითითებული წესები.

არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს კასატორი ნ. გ-ის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ არბიტრაჟის მიერ დაკისრებული და აღსრულებული თანხა ხელმეორედ დაეკისრა მას.

დადგენილია, რომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ვ. ბ-ის საარბიტრაჟო პრეტენზია მთლიანად და მოპასუხე მ. ხ-ს დაეკისრა 45 000 აშშ დოლარის _ შესაბამისი ეკვივალენტი ლარში – სესხის ძირითადი თანხა; 90 აშშ დოლარი _ შესაბამისი ეკვივალენტი ლარში _ ყოველდღიურად -2008 წლის 07 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სესხის ძირითადი თანხის 0,2%, ასევე 1748,4 ლარი-პრეტენდენტის ვ. ბ-ის მიერ გადახდილი საარბიტრაჟო მოსაკრებელი.

აღსანიშნავია, რომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით გადაწყდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, ამდენად, 2011 წლის 2 თებერვლის განჩინებით შეწყდა წარმოება ზემომითითებული საფუძვლით მოთხოვნის ნაწილში. კონკრეტულ შემთხვევაში განხილვის საგანს წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურება, რაც გამოიხატება ვ. ბ-ის მიერ ხელშეკრულებით მისთვის მინიჭებული და საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით დაცული უფლების რეალიზაციის შეუძლებლობაში.

ზემოაღნიშნულ ფაქტებთან მიმართებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ წარმოდგენილი არ არის დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, რაც შესაძლებელია განპირობებული იყოს სამართლებრივმატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენებითა ან განმარტებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ვერ უთითებენ ისეთ გარებოებებზე, რომლებიც კონკრეტული სადავო ურთიერთობის ზემოაღნიშნული თავისებურებებიდან გამომდინარე, მიუთითებს პრეტენზიების საფუძვლიანობაზე. ამდენად, საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც, საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ვ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს; უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე