№ას-26-24-2013 10 ივლისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ი. დ-ი, მ. დ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური; 2. დ. დ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 2 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს ი. და მ. დ-მა მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და დ. დ-ის მიმართ და მოითხოვეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 16 იანვრის აქტით დაყადაღებული მოძრავი ნივთების, კერძოდ: ორი სავარძლის, მაგიდის, ტახტის, კარადის, საძინებელი კომპლექტის, მაცივარი „მინსკი 16-ის“, გაზქურის, ტახტის (დაზიანებული), მაგიდის, სკამის, ტელევიზორის და სამზარეულოს კომპლექტის ყადაღისაგან გათავისუფლება.

სარჩელის თანახმად, ი. და მ. დ-ი ცხოვრობენ ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტალში, „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინაში. დასახელებული უძრავი ქონება ირიცხება ერთ-ერთი მათგანის – მ. დ-ის სახელზე. აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ, 2012 წლის 16 იანვრის აქტის თანახმად, დააყადაღა მათ საკუთრებასა და სარგებლობაში არსებული მოძრავი ნივთები, კერძოდ: ორი სავარძელი, ერთი მაგიდა, ერთი „ტახტი“, ერთი კარადა, საძინებელი კომპლექტი, მაცივარი „მინსკი 16“, გაზქურა, „ტახტი“ (დაზიანებული), მაგიდა, სკამი, ტელევიზორი, სამზარეულოს კომპლექტი და ცეცხლსასროლი იარაღი. ქონების დაყადაღების საფუძველია შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 16 იანვრის №006-9987 ბრძანება, რომელიც მიღებულია ინდმეწარმე დ. დ-ის მიმართ. დ. დ-ს იურიდიული მისამართი არ გააჩნია, იგი ჩაწერილი იყო ქ.თბილისში, ვ-ას პირველი შესახვევის №3-ში მდებარე №73 ბინაში, თუმცა 2011 წლის 29 ივლისიდან მოხსნილ იქნა რეგისტრაციიდან. ეს უკანასკნელი ღამეს ზოგჯერ მოსარჩელეებთან, ხოლო ზოგჯერ ახლო მეგობართან ათევდა. მოსარჩელეთა მითითებით, ზემოხსენებულ ქონებას შეცდომით დაედო ყადაღა. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებდნენ მეზობლები, რომელთა ნოტარიალურად დადასტურებული ახსნა-განმარტება სარჩელს თან ერთვოდა. ამასთან, ქონება წარმოადგენდა მათ აუცილებელ საყოფაცხოვრებო საშუალებას. მართალია, მოპასუხე დ. დ-ი მათი ძმაა, მაგრამ მოსარჩელეები პასუხს ვერ აგებდნენ ამ უკანასკნელის ქმედებებზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით ი. და მ. დ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 3 თებერვლის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო საქმეთა ოფიცრის მიერ ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლებაში, მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინაში აღწერილი და დაყადაღებული ნივთების რეალიზაციის შეჩერების შესახებ.

დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და მ. დ-მა. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით ი. და მ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 16 იანვრის აქტით დადგენილია, რომ საგადასახადო საქმეთა ოფიცერმა ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინაში, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე არსებული საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, აღწერა და დააყადაღა შემდეგი დასახელების ნივთები: 1. ორი სავარძელი; 2. მაგიდა; 3. ტახტი; 4. კარადა; 5. საძინებელი კომპლექტი; 6. მაცივარი „მინსკი“; 7. გაზქურა; 8. ტახტი (დაზიანებული); 9. მაგიდა; 10. სკამები (რვა); 11. ტელევიზორი; 12. სამზარეულოს კომპლექტი; 13. ცეცხლსასროლი იარაღი;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინა რეგისტრირებულია მ. დ-ის საკუთრებად;

დ. დ-ი ცხოვრობდა თავის დებთან – ი. და მ. დ-ან ერთად ზემომითითებულ მისამართზე და, შესაბამისად, მისი საცხოვრებელი ადილის მისამართი იყო: ქ.თბილისი, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტალის „ჟ“ კორპუსში მდებარე ბინა №38. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა დაეფუძნა შემდეგ მოსაზრებებს: თავად აპელანტები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ დ. დ-ს არ გააჩნდა დამოუკიდებელი საცხოვრებელი ფართი. უფრო მეტიც, 2011 წლის 29 ივლისს იგი მოხსნილი იყო უკანასკნელი რეგისტრაციის ადგილიდან (ქ.თბილისი, ვ-ას პირველი შესახვევი №3, ბინა 73). აპელანტთა მითითებით, მათი ძმა ღამეს ათევდა ხან მათთან, ხანაც ახლო მეგობართან;

ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის ,,ჟ“ კორპუსში მდებარე ბინა №38-ში, 2012 წლის 16 იანვრის აქტით, სადავო მოძრავ ნივთებთან ერთად ყადაღა დაედო დ. დ-ის სახელზე რეგისტრირებულ ცეცხლსასროლ იარაღს. ამასთან, საგადასახადო ინსპექციაში არსებული ჩანაწერებით, ინდმეწარმე „დ. დ-ის“ იურიდიული მისამართი აღნიშნული ბინა იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის მე-20 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ფიზიკური პირის საცხოვრებელ ადგილად მიიჩნევა ადგილი, რომელსაც იგი ჩვეულებრივ საცხოვრებლად ირჩევს.

სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების – დ. ფ-სა და მ.კ-ის ჩვენებების მიხედვით დადგინდა, რომ ისინი იყვნენ მოსარჩელეთა მეზობლები, მ. და ი. დ-მა საცხოვრებელი ბინიდან გაყიდეს თითქმის ყველა ნივთი მათი ძმის დ. დ-ის დავალიანების გამო, აღწერილი და დაყადაღებული ნივთები უნახავთ მოსარჩელეთა სახლში, დაუნახავთ როგორ ამოჰქონდათ ნივთები ბინაში. თითოეულ ნივთთან დაკავშირებით მოწმეებმა დაზუსტებით ვერ დაადასტურეს თუ ვის მიერ, როდის და სად იქნა შეძენილი სადავო ნივთები.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამ ტიპის სარჩელებზე სწორედ მოსარჩელეებს ეკისრებოდათ იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დაყადაღებულ ნივთებზე მათ გააჩნდათ უფლება. შესაბამისად, გაზიარებული ვერ იქნებოდა სააპელაციო საჩივრის მითითება საქმეზე მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებასთან დაკავშირებით. ამასთან, მსგავს დავებზე სასამართლოს არ ევალებოდა იმის დადგენა, ზოგადად კანონიერად მოხდა თუ არა ნივთების დაყადაღება და იყო თუ არა ისინი მოვალის საკუთრება. სასამართლო, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის კვალობაზე მსჯელობდა მხოლოდ იმის შესახებ, გააჩნდათ თუ არა უფლება მოსარჩელეებს დაყადაღებულ ნივთებზე.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებს არ წარუდგენიათ იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ სადავო ნივთები იყო მათი საკუთრება. სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების ჩვენებებით კი დაზუსტებით და ცალსახად ვერ დადასტურდა თითოეულ კონკრეტულ ნივთთან მიმართებით მათი მოსარჩელეებისადმი კუთვნილების ფაქტი, კერძოდ, სად, როდის და ვინ შეიძინა სადავო ნივთები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის წესს. მითითებული მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი. სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის მიხედვით, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე, თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ ბინაში, სადაც დაყადაღებული ნივთები აღმოჩნდა, ცხოვრობდნენ დ., ი. და მ. დ-ი, ეს პრეზუმფცია ვრცელდებოდა სამივეზე. ამ გარემოებებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ დასახელებული მოძრავი ნივთები წარმოადგენდა კრედიტორის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ერთადერთ საშუალებას, მხოლოდ ორი მოწმის ზოგადი ჩვენებებით არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო მოძრავ ნივთებზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლება. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ვერც მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურდა სარჩელში აღნიშნული გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება იმის შესახებ, რომ ისეთ სარჩელზე, როგორიცაა მოძრავი ნივთების ყადაღისაგან გათავისუფლება, მოსარჩელე ვალდებულია, სასამართლოს წარუდგინოს უფრო მყარი მტკიცებულებები, ვიდრე მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებია, რათა უტყუარად დადასტურდეს მოძრავ ნივთებზე მისი საკუთრების უფლება.

მტკიცებულებათა წარუდგენლობის გამო, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა საჩივრის მითითებას იმის შესახებ, რომ დაყადაღებული ნივთები წარმოადგენდა ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისათვის აუცილებელ ნივთებს, რომლებზეც ყადაღის დადება, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ’’ საქართველოს კანონის 45-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დაუშვებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და მ. დ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი დასაბუთებით:

დაყადაღებული ქონება განლაგებულია ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინაში, რომელიც საკუთრების უფლებით ირიცხება მ. დ-ის სახელზე. ამდენად, ამავე ბინაში განლაგებული ავეჯი და საყოფაცხოვრებო ნივთებიც მოსარჩელის საკუთრებაა. საგულისხმოა, რომ მითითებული ქონება წარმოადგენს ასევე მეორე მოსარჩელის, მ. დ-ის დის ი. დ-ის საკუთრებას. ამის შესახებ შესაბამის აღნიშვნას შეიცავს აღმასრულებლის მიერ შედგენილი აქტი, კერძოდ, ი. დ-ი მასზე მიუთითებს, რომ იგი არ ეთანხმება აქტის შინაარსს, რადგან ქონება წარმოადგენს მის საკუთრებას. ამასთან, სადავო ქონება განეკუთვნება ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისათვის აუცილებელ ქონებას და იგი არ ექვემდებარება დაყადაღებას. ნივთები შეძენილია მათი სახსრებით, საცხოვრებელ ბინაში სხვა ნივთები არ გააჩნიათ. რაც შეეხება მოწინააღმდეგე მხარეს – დ. დ-ს, იგი არ არის რეგისტრირებული რომელიმე კონკრეტულ მისამართზე და მათ ბინაში მხოლოდ დროგამოშვებით ათევდა ღამეს;

სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. თუკი კანონი მოითხოვს, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა წარუდგინოს სადავო ქონების მის საკუთრებაში არსებობის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულება, იგივე მოთხოვნა უნდა გავრცელდეს მოპასუხე შემოსავლების სამსახურის მიმართ. კონკრეტულ შემთხვევაში გაუგებარია, თუ რომელ კონკრეტულ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დაადგინა სასამართლომ, რომ მ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ სახლში განლაგებული ქონება დ. დ-ის საკუთრებაა. ასეთი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება, ამდენად, კასატორთათვის გაურკვეველია, თუ რატომ მიიჩნიეს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ ბინაში (სადაც დები დ-ი რეალურად ცხოვრობენ) განთავსებული მთელი მოძრავი ქონება მხოლოდ დ. დ-ის საკუთრებად. თავად კასატორებმა სადავო ნივთები შეიძინეს მეორად ბაზრობაზე, სწორედ ამან განაპირობა შეძენის დამადასტურებელი წერილობითი მტკიცებულებების წარდგენის შეუძლებლობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 16 იანვრის აქტის მიხედვით, საგადასახადო საქმეთა ოფიცერმა ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინაში, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის წინაშე არსებული დ. დ-ის საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, აღწერა და დააყადაღა შემდეგი დასახელების ნივთები: ორი სავარძელი; მაგიდა; ტახტი; კარადა; საძინებელი კომპლექტი; მაცივარი „მინსკი“; გაზქურა; ტახტი (დაზიანებული); მაგიდა; სკამები (რვა); ტელევიზორი; სამზარეულოს კომპლექტი; ცეცხლსასროლი იარაღი;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მესამე მასივის მე-10 კვარტლის „ჟ“ კორპუსში მდებარე №38 ბინა რეგისტრირებულია მ. დ-ის საკუთრებად;

დ. დ-ი ცხოვრობდა თავის დებთან – მ. და ი. დ-ან ერთად ზემომითითებულ მისამართზე;

სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების – დ.ფ-სა და მ. კ-ის (მოსარჩელეთა მეზობლების) ჩვენებებით დადგინდა, რომ მოსარჩელეებმა საცხოვრებელი ბინიდან გაყიდეს თითქმის ყველა ნივთი მათი ძმის დ. დ-ის დავალიანების გამო. მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ მოსარჩელეთა ბინაში მათ უნახავთ აღწერილი და დაყადაღებული ნივთები, თუმცა ვერ მიუთითეს თუ ვის მიერ, როდის და სად იქნა შეძენილი სადავო ნივთები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებისას სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო როგორც კანონისმიერი, ასევე ფაქტობრივი პრეზუმფციები, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა.

კასატორები მიიჩნევენ, რომ, ვინაიდან დაყადაღებული ქონება განლაგებულია მოსარჩელე მ. დ-ის საკუთრებაში არსებულ ბინაში, ამიტომ ამავე ბინაში განლაგებული ავეჯი და საყოფაცხოვრებო ნივთებიც მისი საკუთრებაა. კასატორთა მოსაზრებით, ასეთი დასკვნა გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის დანაწესიდან, შესაბამისად, კასატორები მიიჩნევენ, რომ სადავო მოძრავი ნივთების მოვალისადმი კუთნილების ფაქტი მოპასუხე შემოსავლების სამსახურს უნდა ემტკიცებინა. მიუხედავად ამისა, მითითებული ფაქტის მტკიცების ტვირთი სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს არ დააკისრა, შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სადავო მოძრავი ნივთები წარმოადგენს არა მოსარჩელეთა, არამედ მოვალე დ. დ-ის საკუთრებას.

კასატორთა ხსენებული პრეტენზიის დასაბუთებულობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგ საკითხებზე:

განსახილველი დავის საგანია ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება. მოცემული სარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი მოთხოვნის უფლება გამომდინარეობს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლიდან, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ მე­სა­მე პი­რი ამტკი­ცებს, რომ მას აღ­სრუ­ლე­ბის სა­გან­ზე გა­აჩ­ნია უფ­ლე­ბა, მა­შინ იმ სასამართლოში, რომ­ლის სა­მოქ­მე­დო ტე­რი­ტო­რი­ა­ზედაც ხდე­ბა აღ­სრუ­ლე­ბა, მე­სა­მე პირს შე­უძ­ლია აღ­ძრას სარ­ჩე­ლი (სარ­ჩე­ლი ყა­და­ღი­სა­გან ქო­ნე­ბის გათავი­სუფ­ლე­ბის შე­სა­ხებ). აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში, აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სარჩელი სასამართლოში მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

მსგავსი დავების განხილვისას, როგორც საპროცესო-სამართლებრივი, ასევე მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტით, მტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის პოზიცია ემყარება იმ გარემოებას, რომ იგი წარმოადგენს იმ უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რომელშიც განთავსებულია სადავო მოძრავი ნივთები, შესაბამისად, მისივე მოსაზრებით, იგი მოძრავი ნივთების მესაკუთრეცაა.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმის სწორად გადასაწყვეტად ყურადღება უნდა მიექცეს სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ პრეზუმფციას – ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული ვარაუდი (პრეზუმფცია) ასახავს იმ შემთხვევებს, როდესაც ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია მფლობელობის უკან არსებული უფლება, ხშირ შემთხვევაში უცნობია მფლობელის უფლებები, მაგრამ სამართლებრივი წესრიგი მოითხოვს, დავეყრდნოთ მფლობელის კეთილსინდისიერებას და იგი, საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე, ნივთის მესაკუთრედ მივიჩნიოთ.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეები ფლობენ სადავო მოძრავ ნივთებს, უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ სადავო ნივთები განთავსებულია მოსარჩელე მ. დ-ის საკუთრებაში რიცხულ ბინაში. ამდენად, მოსარჩელის სასარგებლოდ არსებული სამართლებრივი პრეზუმფციის პირობებში, რომელიც უნდა გაქარწყლებულიყო მოპასუხე შემოსავლების სამსახურის მიერ, დაუშვებელია კვლავ მოსარჩელის მხარეზე დარჩეს მტკიცების ტვირთი, შესაბამისად, საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სადავო ნივთების საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

ზემოხსენებული მსჯელობის სისწორის დასასაბუთებლად საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 151-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკუთვნებელი არის მოძრავი ნივთი, რომელიც, თუმცა არ არის მთავარი ნივთის შემადგენელი ნაწილი, მაგრამ განკუთვნილია მთავარი ნივთის სამსახურისთვის, დაკავშირებულია მასთან საერთო სამეურნეო დანიშნულებით, რის გამოც იგი სივრცობრივ კავშირშია მთავარ ნივთთან და, დამკვიდრებული შეხედულების მიხედვით, ითვლება საკუთვნებლად. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, საკუთვნებლის თვისებას შეადგენს ის, რომ იგი მთავარ ნივთთან დაკავშირებულია საერთო სამეურნეო დანიშნულებით, რაც გამოიხატება იმაში, რომ საკუთვნებელი განკუთვნილია მთავარი ნივთის სამსახურისათვის. საკუთვნებელი სივრცობრივად უკავშირდება მთავარ ნივთს. საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე, მთავარი ნივთის მესაკუთრე იმავდროულად საკუთვნებლის მესაკუთრედ მიიჩნევა. საცხოვრებელ ბინაში არსებული ავეჯი და საყოფაცხოვრებო ტექნიკა განკუთვნილია მისი სამსახურისათვის და დაკავშირებულია მასთან საერთო სამეურნეო დანიშნულებით. ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდება და სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ საცხოვრებელი ბინა რეგისტრირებულია მ. დ-ის საკუთრებაში, შესაბამისად, ივარაუდება, რომ ამ ბინაში განთავსებული ნივთების მესაკუთრე და კეთილსინდისიერი მფლობელია მ. დ-ი. ამდენად, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ გამოყენებულ უნდა იქნეს სამოქალაქო კოდექსის 151-ე და 158-ე მუხლებით გათვალისწინებული პრეზუმფციები, რაც ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია. საკასაციო სასამართლოს ამგვარი განმარტება სრულად შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკას (იხ. სუსგ 2012 წლის 25 ივნისი, საქმე №ას-262-253-2012; სუსგ 2012 წლის 4 ივნისი, საქმე №ას-1777-1755-2011; სუსგ 2013 წლის 1 ივლისი, საქმე №ას-204-197-2013).

რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლზე, ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 151-ე და 158-ე მუხლებით გათვალისწინებული პრეზუმფციების პირობებში, მოპასუხე შემოსავლების სამსახური ვერ დაეყრდნობა მხოლოდ მის მიერ მითითებული ნორმის პრეზუმფციას და მან უნდა ამტკიცოს, მოსარჩელეთა არაუფლებამოსილება მათ მფლობელობაში არსებულ ნივთებზე და ამ ნივთების მოვალისადმი კუთვნილების ფაქტი. ასეთი მტკიცებულებები მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც ამ გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეებმა პირველი ინსტანციის, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სულ გადაიხადეს სახელმწიფო ბაჟი 420 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 31, ტომი 2, ს.ფ. 10). აქედან გამომდინარე, ვინაიდან სარჩელი სრულად დაკმაყოფილდა, მოწინააღმდეგე მხარეს - მოპასუხეებს (შემოსავლების სამსახურსა და დ. დ-ს) მოსარჩელეების სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ 420 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. მ. და ი. დ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 ნოემბრის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ი. და მ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს: ყადაღისაგან გათავისუფლდეს ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 16 იანვრის აქტით დაყადაღებული შემდეგი მოძრავი ნივთები: ორი სავარძელი; მაგიდა; ტახტი; კარადა; საძინებელი კომპლექტი; მაცივარი „მინსკი 16“; გაზქურა; ტახტი (დაზიანებული); მაგიდა; სკამი; ტელევიზორი; სამზარეულოს კომპლექტი.

4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურსა და დ. დ-ს დაეკისროთ 420 ლარის გადახდა ი. და მ. დ-ის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელთა მიერ გაღებული სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე