№ას-339-322-2013 1 ივლისი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. პ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, ახალი სამკვიდრო მოწმობის გაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 22 ივნისს სამტრედიის რაიონულ სასამართლოს სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელით მიმართა გ. პ-მა მოპასუხის – ნოტარიუს ქ. ჭ-ის მიმართ.

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს საოქმო განჩინებით არასათანადო მოპასუხე, ნოტარიუსი ქ. ჭ-ე შეიცვალა სათანადო მოპასუხე თ. მ-ით.

საბოლოოდ, სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა გ. პ-ის სახელზე 2011 წლის 10 იანვარს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და ანდერძის შესაბამისად ახალი სამკვიდრო მოწმობის გაცემა.

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. პ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 იანვრის განჩინებით გ. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე გ. პ-ი არის აწ გარდაცვლილი ვ. კ-ის შვილი – მისი პირველი რიგის მემკვიდრე.

ვ. კ-ე გარდაიცვალა 2010 წლის 9 ივლისს. შესაბამისად, ვ. კ-ის სამკვიდრო გაიხსნა მითითებულ დღეს.

ვ. კ-ის დანაშთ ქონებაზ წარმოადგენს სამტრედიაში, ნ-ის ქუჩაზე მდებარე 458კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, მასზე განლაგებული 100.5კვმ საცხოვრებელი სახლით.

1999 წლის 26 ოქტომბერს, ქ.სამტრედიის ნოტარიუსმა მ.გ-ემ დაამოწმა ანდერძი, რომლითაც ვ. კ-ემ, ქ.სამტრედიაში, ნ-ის ქ.№4-ში მდებარე მისი კუთვნილი სახლი უანდერძა თ. მ-ეს.

2011 წლის 10 იანვარს, ნოტარიუსმა გასცა სამკვიდრო მოწმობა ვ. კ-ის სამკვიდრო ქონების 1/2 ნაწილზე, კანონისმიერ მემკვიდრეზე – გ. პ-ზე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ კანონისმიერ მემკვიდრეზე – გ. პ-ზე სამკვიდრო ქონების 1/2 ნაწილზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა კანონშესაბამის ქმედებას წარმოადგენდა, ვინაიდან არსებობდა ანდერძი, რომლითაც ვ. კ-ემ თავისი საცხოვრებელი სახლი უანდერძა თ. მ-ეს. შესაბამისად, კანონისმიერი მემკვიდრის სავალდებულო წილი შეადგენდა იმ ოდენობის ნახევარს, რაც მემკვიდრეს უნდა მიეღო ანდერძის არარსებობის პირობებში.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება იმის შესახებ, რომ ვ.კ-ის ანდერძი მოიცავდა მამკვიდრებლის საკუთრებაში არსებულ მთლიან სახლთმფლობელობას, კერძოდ: 458კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს და ამავე ფართზე განთავსებულ 100.5კვ.მ საცხოვრებელ სახლს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1306-1307-ე მუხლებით, 1336-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, ამავე კოდექსის 1344-ე, 52-ე მუხლებით.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ვ. კ-მ მისი ანდერძის შედგენისას გამოხატა ნება, ეანდერძა მის საკუთრებაში არსებული სახლთმფლობელობა თ. მ-ის, რაც შეადგენდა 458კვ.მ საცხოვრებელ სახლს. სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე მუხლის თანახმად, მამკვიდრებლის შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად, ეკუთვნით სავალდებულო წილი, რომელიც უნდა იყოს იმ წილის ნახევარი, რაც თითოეულ მათგანს კანონით მემკვიდრეობის დროს ერგებოდა (სავალდებულო წილი).

ზემომითითებული გარემოებებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ გააკეთა შემდეგი დასკვნა: ანდერძის არარსებობის შემთხვევაში გ. პ-ი მიიღებდა ვ. კ-ის მთლიან სამკვიდრო ქონებას, რადგან იგი იყო მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრე. ხოლო, ანდერძის არსებობის გათვალისწინებით, სავალდებულო წილი შეადგენდა ამ ქონების ნახევარს. შესაბამისად, ნოტარიუსმა მართლზომიერად და კანონშესაბამისად გასცა სამკვიდრო მოწმობა ქონების ½ ნაწილზე. აპელანტმა ვერ მიუთითა და დაამტკიცა გარემოებები, რომელთა არსებობის შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და მისი სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა გ. პ-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგნაირად:

სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, დადგენილი გარემოებები სამართლებრივად არასწორად შეაფასა. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე, 1306-ე, 1336-ე, 1344-ე და 1371-ე მუხლები;

სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ თითქოს ვ. კ-ემ თ. მ-ეს უანდერძა მიწის ნაკვეთი. ასეთი რამე ანდერძში არ წერია. ანდერძი მოიცავს მხოლოდ ნ-ის ქ.№4-ში მდებარე სახლს. აქედან გამომდინარე, სამკვიდრო მოწმობა გასაუქმებელია, რადგან იგი მიწის ნაკვეთზეც გაიცა;

გ. პ-მა სარჩელის მოთხოვნები დააზუსტა და ისინი შემდეგნაირად ჩამოაყალიბა: 1. ძალადაკარგულად იქნეს ცნობილი 1999 წლის 26 ოქტომბერს ვ.კ-ის მიერ თ. მ-ის სახელზე შედგენილი ანდერძი, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 1402-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტიდან; 2. ბათილად იქნეს ცნობილი ნოტარიუს ქ. ჭ-ის მიერ გ. პ-ის სახელზე 2011 წლის 10 იანვარს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა და დაევალოს ხსენებულ ნოტარიუსს, აღნიშნულ ქონებაზე გასცეს ახალი სამკვიდრო მოწმობა. მიუხედავად ამისა, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაარღვიეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილისა და 248-ე მუხლის დანაწესები, მათ არ იმსჯელეს დაზუსტებულ სარჩელის მოთხოვნებზე;

კონკრეტულ შემთხვევაში არ მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლით გათვალისწინებული წესი, რადგან სახლი წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის შემადგენელ ნაწილს და არა პირიქით. ამიტომ, მიწის ნაკვეთი მიიჩნევა ანდერძის გარეთ დარჩენილ ქონებად. ვ. კ-ის ანდერძი იმ საფუძვლითაცაა გასაუქმებელი, რომ ანდერძით განიკარგა მხოლოდ სახლი. აღნიშნული ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის დანაწესს. რამდენადაც სახლი წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი, მოცემულ შემთხვევაში ანდერძის ობიექტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. პ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ¹“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. პ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი,

დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე