საქმე №ას-525-499-2013 8 ივლისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ლ. ი-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ე. ი-ი, ი. რ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - რემონტის ხარჯების დაკისრება, საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ი-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ი-სა და ი. რ-ას მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებისათვის უძრავი ნივთის გაუმჯობესების გამო 8357,90 ლარის, ხოლო ე. ი-ის დამატებით 1684 ლარის დაკისრება (იხ. დამატებითი სასარჩელო მოთხოვნა), ასევე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილ მოძრავ ნივთებზე დადგენილი საზიარო უფლების ამ ნივთების აუქციონზე რეალიზაციის გზით გაუქმება (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 18 დეკემბრის სხდომის ოქმი). მოსარჩელემ მოთხოვნა დაამყარა შემდეგ გარემოებებზე:

2001 წლის 25 იანვრიდან ე. ი-ი და ლ. ი-ი იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. 2004 წლის 4 ივლისს დედა-შვილ ი. რ-სა და ე. ი-ს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, მჩუქებელმა ი.რ-ამ, დასაჩუქრებულ ე.ი-ს საჩუქრად გადასცა 10000 აშშ დოლარი ე.ი-ის მიერ ქ.თბილისში, ლ. ქ. მე-6 დასახლების 186-ე სახლში მდებარე №6 ბინის შესაძენად. 2006 წლის 4 ივლისს ვ. ი-სა და ე. ი-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, 10000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 17800 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ე.ი-მა ვ.ი-ან შეიძინა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება, 2009 წლის 17 ნოემბერს დედა-შვილს ი. რ-სა და ე. ი-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ე.ი-მა ი.რ-ას 10000 აშშ დოლარადვე მიჰყიდა ი.რ-ას შეძენილი ქონება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ე. ი-სა და ლ. ი-ს შორის 2001 წლის 25 იანვარს რეგისტრირებული ქორწინება შეწყდა. ე.ი-ან თანაცხოვრების პერიოდში ლ.ი-მა ქ.თბილისში, ლ. ქ. მე-6 დასახლების 186-ე სახლში მდებარე №6 ბინაში ჩაატარა სარემონტო სამუშაოები და ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, გაწეული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 8357.9 ლარი. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ბინაში განხორციელებული სარემონტო სამუშაოების, აზომვების შედეგად მიღებული მონაცემებისა და 2007 წლის პირველი კვარტლის სამშენებლო რესურსების ფასების ურთიერთშედარებით დადგინდა, რომ შესრულებული სამუშაოთა ღირებულება, სათანადო ნორმატიული დარიცხვებით, საორიენტაციოდ შეადგენს 8357.9 ლარს. 2007 წლის მდგომარეობით, ბინის საბაზრო ღირებულება, სარემონტო სამუშაოების გაუთვალისწინებლად, საორიენტაციოდ შეადგენდა 16842 აშშ დოლარს, ხოლო სარემონტო სამუშაოების გათვალისწინებით - 21000 აშშ დოლარს.

ლ. და ე. ი-ის თანაცხოვრების პერიოდში, ე.ი-სა და სს „გ-ის“ დირექტორ ნ. მ-ეს შორის 2008 წლის პირველ ივნისის ერთი წლის ვადით გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, ლ.ი-მა ე.ი-ის ნაცვლად გადაიხადა იჯარით აღებული ფართის ქირა - 740 ლარი, ხელშეკრულების თანახმად, საიჯარო გადასახადის ოდენობა განისაზღვრა ყოველთვიურად 100 (ასი) ლარით, მოიჯარეს აგრეთვე უნდა გადაეხადა კომუნალური მომსახურების ხარჯები. ამავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული იყო მხარეთა უფლება, იჯარის 1-წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ, თუ რომელიმე მხარე არ განაცხადებდა ხელშეკრულების შეცვლის ან შეწყვეტის სურვილს, იგი გაგრძელებულად ჩაითვლებოდა ერთი წლით.

2009 წლის 19 თებერვალს სს „პ. ბ-ან“ გაფორმებული სოლიდარული ვალდებულების შესახებ №26/61/5896 ხელშეკრულების თანახმად, მსესხებელს წარმოადგენდა ე.ი-ი, ხოლო კონრაჰენტს - ლ.ი-ი. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, სესხის თანხა შეადგენდა 5700 ლარს. კონტრაჰენტმა იკისრა ვალდებულება და თანხმობა განაცხადა მსესხებელთან ერთად, სოლიდარულად გადაეხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა. გადახდის გრაფიკის თანახმად, ყოველთვიური გადასახადი განისაზღვრა 236 ლარით. მოსარჩელემ 2009 წლის მაისიდან ამავე წლის აგვისტოს ჩათვლით ე.ი-ის ნაცვლად გადაიხადა 944 ლარი.

2012 წლის პირველ ნოემბერს ლ. ი-მა კვლავ გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა ე. ი-ის, ნაცვლად 1648 ლარისა, 1920 ლარის დაკისრება, ამასთან, თანასაკუთრებაში არსებული ნივთების გაყოფის წესთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ რამდენჯერმე დააზუსტა მოთხოვნა, ხოლო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე ითხოვა თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილ მოძრავ ნივთებზე საზიარო უფლების გაუქმება მათი აუქციონზე რეალიზაციის გზით.

მოპასუხეებმა ქონების გაუმჯობესების გამო გაწეული ხარჯებისა და მეუღლეთა საერთო ვალების დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი არ ცნეს, ე.ი-ი დაეთანხმა მოსარჩელის მოთხოვნას თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით თანასაკუთრებად ცნობილ ნივთებზე საზიარო უფლების ნივთების აუქციონზე რეალიზაციის გზით გაუქმების თაობაზე, ამასთან, წარმოდგენილი შესაგებელში ე.ი-მა მიუთითა შემდეგი გარემოებები:

2008 წლის პირველ ივნისს სს „გ-ან“ გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირა 2008 წლიდან 2011 წლამდე ლ. ი-მა მხოლოდ 6-ჯერ გადაიხადა, თუმცა აღნიშნული არ შეესაბამება რეალობას, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მის მიერ ქირის სახით საკუთარი ხარჯების გადახდის ფაქტი, გადახდის დამადასტურებელი ქვითრების დედნები კი, მოსარჩელესთან ინახება. ამასთან, 2010 წლის იანვარში მხარეები უკვე აღარ იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. რაც შეეხება სესხის ხელშეკრულებას, იგი გაფორმებული იყო თანაცხოვრების პერიოდში და მოხმარდა ოჯახის კეთილდღეობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ი-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ე. ი-ს ლ. ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი ბინის რემონტზე გაწეული ხარჯის - 4178.95 ლარის ანაზრაურება, გაუქმდა ლ. ი-სა და ე. ი-ის საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ლ. მე-6 დასახლების №186 სახლის №6 ბინაში არსებულ მოძრავ ნივთებზე (ავეჯის გარნიტური „კედელი“, დივან-სავარძლები, მასიური მაგიდა, 6 ცალი სკამი, ტელევიზორის დასადგმელი, ჟურნალების მაგიდა, კომპიუტერის მაგიდა, კომპიუტერი, სატელიტური ანტენა, დივიდი, ვიდეომაგნიტოფონი, ტელევიზორი, წყლის გამაცხელებელი, უნიტაზი, პირსაბანი, პირსაბანის კარადა, წყლის შემრევი, გაზის წყალგამაცხლებელი, კომოდი) მათი აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა მოსარჩელე ლ. ი-სა და მოპასუხე ე. ი-ს შორის განაწილდა საზიარო საგანზე მათი კუთვნილი 1/2-1/2 წილების შესაბამისად, ლ. ი-ის ე. იოსიანისათვის 1920 ლარის დაკისრებაზე ეთქვა უარი.

სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 აპრილის განჩინებით ლ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ე. ი-ი და ლ. ი-ი 2001 წლის 25 იანვარიდან 2009 წლის 30 დეკემბრამდე იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. რეგისტრირებულ ქორწინების დროს ე. ი-მა გააფორმა სადავო ურთიერთობის საფუძვლად მიჩნეული ორი ხელშეკრულება: 2008 წლის პირველ ივნისს, ერთი მხრივ, სს „გ-ის“ დირექტორ ნ.მ-ეს, როგორც „მეიჯარესა“ და, მეორე მხრივ, ე. ი-ს, როგორც „მოიჯარეს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მეიჯარემ გადასცა, ხოლო მოიჯარემ მიიღო სს „გ-ის“ ადმინისტრაციის შენობის 22მ² ერთი ოთახი დროებით სარგებლობაში. საიჯარო გადასახადის ოდენობა განისაზღვრა ყოველთვიურად 100 ლარით. იჯარის ვადა განისაზღვრა 2008 წლის პირველი ივნისიდან 2009 წლის პირველ ივნისამდე. ამ ვადის გასვლის შემდეგ, თუ რომელიმე მხარე არ განაცხადებდა ხელშეკრულების შეცვლის ან შეწყვეტის სურვილს, იგი გაგრძელებულად მიიჩნეოდა 2010 წლის პირველ ივნისამდე. 2009 წლის 19 თებერვალს, ერთი მხრივ, ე. ი-ს, როგორც „მსესხებელს“ და, მეორე მხრივ, „პ. ბ-ს“, როგორც „ბანკს“ შორის გაფორმდა N26/61/5896 ხელშეკრულება, რომლითაც მსესხებელზე გაიცა სამომხმარებლო კრედიტი 4000 ლარი. სესხის გადახდის გრაფიკით ყოველთვიურად გადასახდელი თანხის ოდენობა განისაზღვრა 236 ლარით. იმავე დღეს, მოსარჩელე ლ. ი-ს, როგორც „კონტრაჰენტს“, მეორე მხრივ, ე. ი-ს, როგორც „მსესხებელსა“ და, მესამე მხრივ, „პ. ბ-ს“, როგორც „ბანკს“ შორის გაფორმდა N26/61/5896 ხელშეკრულება. ხელშეკრულებით კონტრაჰენტმა აიღო ვალდებულება და თანხმობა გამოთქვა მსესხებელსა და ბანკს შორის 2009 წლის 19 თებერვალს გაფორმებული N26/61/5896 საკრედიტო ხელშეკრულებით მსესხებლის მიერ ნაკისრი ფულადი ვალდებულებები მსესხებელთან ერთად ეკისრა სოლიდარულად, ბანკს შეეძლო კონტრაჰენტისთვის აღნიშნული ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა მსესხებლის მიმართ იძულებითი აღსრულების მცდელობის გარეშე წაეყენებინა. ამავე ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, კონტრაჰენტი იღებდა ვალდებულებას, მსესხებლის მიერ საკრედიტო დავალიანების გადაუხდელობის შემთხვევაში, გადაეხადა ბანკისათვის თანხა. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, გარკვეული თანხა (კრედიტის, საიჯარო ქირის) გადაიხადა ლ. ი-მა, კერძოდ: 2008 წლის პირველი ივნისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირა გადაიხადა ლ. ი-მა შემდეგი პერიოდულობით: 2009 წლის 19 მაისი - 130 ლარი; 2009 წლის 29 სექტემბერი - 110 ლარი; 2009 წლის 19 ოქტომბერი - 120 ლარი; 2009 წლის 25 ნოემბერი - 120 ლარი; 2009 წლის 20 დეკემბერი - 130 ლარი, 2010 წლის 27 იანვარი - 130 ლარი მთლიანობაში ლ. ი-ის მიერ, იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, გადახდილი თანხა შეადგენდა 740 ლარს. ე. ი-ის 2009 წლის 19 თებერვლის საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სასესხო დავალიანება 1180 ლარი გადაიხადა ლ. ი-მა შემდეგი პერიოდულობით: 2009 წლის 15 მაისი - 236 ლარი; 2009 წლის 15 ივნისი - 236 ლარი; 2009 წლის 14 ივლისი - 236 ლარი; 2009 წლის 15 აგვისტო - 236 ლარი; 2009 წლის 14 ნოემბერი. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საიჯარო ქირის სახით გადახდილი 740 ლარის ანაზღაურებისა და სესხის დავალიანების სახით გადახდილი 1180 ლარის ნაწილში, მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ აპელანტის პოზიცია დაუსაბუთებელი იყო, მეუღლეთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპიდან (სკ 1152-ე მუხლი), საოჯახო საკითხების ერთობლივად გადაწყვეტის უფლებიდან (სკ 1155-ე მუხლი), თანასაკუთრებაში არსებული ქონების ურთიერთშეთანხმებით მართვისა და განკარგვის უფლება-მოვალეობებიდან (სკ 1159-1160-ე მუხლები) გამომდინარე, აღნიშნული ნორმების თანახმად, არსებობდა პრეზუმფცია იმისა, რომ ერთ-ერთი მეუღლის მიერ აღებული ვალი ხმარდებოდა ოჯახის საჭიროებას. სასამართლომ მიუთითა მხარეთა განმარტებაზე, რომ ე. ი-ი და ლ. ი-ი იჯარით აღებულ ფართში ამუშავებდნენ მაღაზიას. 19 თებერვალს აღებული სესხით 20 თებერვალს მაღაზიაში შეიტანეს საქონელი, კრედიტის სახით აღებული თანხა სწორედ მაღაზიას მოახმარეს. მეუღლეთა შორის ქონების გაყოფის შემდეგ მაღაზია დარჩა ე. ი-ს. აღნიშნული განმარტების ანალიზით პალატამ ჩათვალა, რომ 2009 წლის 19 თებერვალს სს „პ. ბ-ან“ ე. ი-ის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული თანხა მოხმარდა ლ. და ე. ი-ის ოჯახის საერთო ინტერესებს, შესაბამისად, ვალის დაფარვა უნდა განხორციელებულიყო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე. ლ. ი-მა კრედიტისა და საიჯარო ქირის ნაწილი ქორწინების პერიოდში დაფარა, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლიდან გამომდინარე, ითვლებოდა, რომ იგი დაფარულ იქნა ოჯახის საერთო შემოსავლიდან. ლ. ი-სა და „სს პ-ს“ შორის 2009 წლის 19 თებერვალს გაფორმებული სოლიდარული ვალდებულების ხელშეკრულება, სასამართლოს შეფასებით, თავისი შინაარსიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა ბანკსა და მოსარჩელეს შორის გაფორმებულ თავდებობის ხელშეკრულებას. აპელანტის მითითება, რომ ლ. ი-მა, როგორც თავდებმა, გადაიხადა ე. ი-ან დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალი, რაც მას აძლევდა ე. ი-ის მიმართ მოთხოვნის უფლებას, არ იქნა გაზიარებული. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 905-ე მუხლზე, რომელიც ითვალისწინებს თავდების მიერ კრედიტორის სასარგებლოდ მოვალის დავალიანების დაფარვისას მისი ანაზღაურების მოთხოვნას მოვალისგან, თუმცა ამავე ნორმის მიხედვით, ძირითადი მოვალის შესაგებლები, რომელიც გამომდინარეობს მას და თავდებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობებიდან, ძალაში რჩება. სასამართლოს მიერ დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ლ. ი-მა საიჯარო ქირა და კრედიტი მეუღლეთა საერთო შემოსავლებიდან დაფარა, მაშინ, როდესაც მას კანონით (სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) ეკისრებოდა ვალის გადახდის ვალდებულება თავისი წილის (1/2-ის) შესაბამისად, ამ ნაწილში აპელანტის მოთხოვნის უსაფუძვლობაზე მიუთითებდა. საქმის მასალებით არ დგინდებოდა ლ. ი-ის მიერ თავისი წილის შესაბამისზე მეტი თანხის გადახდის ფაქტი. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პოზიცია, რომ ქ.თბილისში, ლ. მე-6 დასახელების 186-ე სახლში მდებარე N6 ბინაში სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაზე მის მიერ გაწეული ხარჯის - 8357,90 ლარის განახევრება დაუსაბუთებელი იყო იმ მოტივით, რომ ხარჯები უშუალოდ ლ. ი-მა გასწია, ხოლო მოპასუხეს რაიმე მონაწილეობა არ მიუღია მასში საამისო შემოსავლის უქონლობის გამო. ამ კუთხით სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე და 1159-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ ამ ნორმებიდან გამომდინარე, არსებობდა პრეზუმფცია იმისა, რომ მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯები მათი საერთო ქონებიდან იქნა გაღებული. სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მე-2 ნაწილი საერთო საკუთრებად მიიჩნევდა იმ ქონებასაც, რომელიც შეძენილი იქნა ისეთ პირობებში, როდესაც ერთ-ერთ მეუღლეს საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. ვინაიდან საცხოვრებელ ბინაში სარემონტო სამუშაოები ჩატარდა ლ. ი-სა და ე. ი-ის ერთად ცხოვრებისა და რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, ხარჯების ოდენობამ საორიენტაციოდ შეადგინა 8357,90 ლარი, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული თანხა უნდა ჩაითვალოს მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდილად. რაც საკმარისი საფუძველი იყო ამ ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში, მოსარჩელის მოთხოვნის მხოლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებისათვის.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ი-მა, მოითხოვა მისი სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, კერძოდ, ე. ი-სა და ი. რ-ის 4178,95 ლარის, ხოლო ე. ი-ის 1920 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 463-ე 464-ე, 991-ე მუხლები, ამასთან, არასწორად იხელმძღვანელა ამავე კოდექსის 1169-ე და 1170-ე მუხლებით, რომლებშიც საუბარია მეუღლეთა საერთო ქონების გაყოფის წესზე და დადგენილია მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფა საერთო ქონებაში მათი წილის შესაბამისად. ხსენებული ნორმის გამოყენებისას სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებით არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ყველანაირი ხარჯი გაწეულია მხოლოდ ლ.ი-ის მიერ შვილის (ვ. ი-ან) ნაჩუქარი თანხით. ე.ი-ს რაიმე შემოსავალი არ გააჩნია, რაც მან განმარტა კიდეც სასამართლო სხდომაზე, კერძოდ, სადავო თანხები გადახდილია ლ.ი-ის ხარჯებით და ე.ი-ის სახელით, მოპასუხის ამგვარი განმარტება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის საფუძველზე, საკმარისი მტკიცებულებაა საიმისოდ, რომ სასამართლოს მთლიანად დაეკმაყოფილებინა სარჩელი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი.

გასაჩივრებული განჩინებით უდავო ფაქტობრივ გარემოებად არასწორა იქნა მიჩნეული, რომ 2009 წლის 19 თებერვალს სს „პ. ბ-სა“ და ლ. ი-ს შორის გაფორმდა სოლიდარული ვალდებულების შესახებ ხელშეკრულება და ლ. ი-ის სახელზე გაიცა სესხი - 5700 ლარი. არასწორად მსჯელობს სასამართლო აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით, როდესაც აღნიშნავს, რომ ამ ხელშეკრულებით ლ. ი-მა ე. ი-ან ერთად სოლიდარულად იკისრა ბანკის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულება. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების დასათაურებაში, მართალია, მითითებულია სოლიდარული ვალდებულების შესახებ, მაგრამ აღნიშნული არ ნიშნავს იმას, რომ ლ.ი-ს ე.ი-ან ერთად, სოლიდარულად (თანაზომიერად ან სხვაგვარი პროპორციით) მონაწილეობა უნდა მიეღო სესხის გადახდაში. ხელშეკრულებაში მსესხებლად მითითებულია ე.ი-ი და სესხის გადახდის გრაფიკზეც სწორედ ის აწერს ხელს, რაც შეეხება ლ.ი-ს, ხელშეკრულებაში ის მითითებულია როგორც კონტრაჰენტი ანუ გარანტორი ბანკისთვის იმ შემთხვევაში, თუ მსესხებელი ე.ი-ი ვერ ან არ გადაიხდის სესხს.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მოპასუხის მიერ აღებული სესხი არ უნდა იქნას მიჩნეული მეუღლეთა საერთო ვალად იმის გამო, რომ ე.ი-სა და ლ.ი-ს შორის რეგისტრირებული ქორწინება შეწყდა 2009 წლის 30 დეკემბერს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ მხარეები ერთ ოჯახად არ ცხოვრობდნენ და აღარ ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას. ასეთი მოსაზრება მოსარჩელეს სასამართლო სხდომაზე არ გამოუთქვამს.

ლ.ი-ი მოითხოვდა ე.ი-ს დაკისრებოდა, აგრეთვე, 1920 ლარი, ვინაიდან აღნიშნული თანხა გადახდილი ჰქონდა ლ.ს-ს, ნაცვლად ე.ი-სა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები ამ მოსაზრებას ეწინააღმდეგებოდა, მაგრამ დასაბუთებული არ არის საქმეში არსებული რომელი მტკიცებულებები ეწინააღმდეგება მოსარჩელის მოსაზრებას. მოპასუხე ე.ი-ის მიერ შესაგებელზე თანდართული სს „პ. ბ-ის“ ამონაწერით ირკვევა, რომ ლ.ი-ს ე.ი-ის ნაცვლად, თანხა ხუთჯერ აქვს გადახდილი. თითო ჯერზე გადახდილია 236 ლარი, ლ.ი-ის მიერ გადახდილი თანხა ხუთ თვეზე შეადგენს 1180 ლარს. საქმეში არსებული მტკიცებულებები მოსარჩელის მოთხოვნას კი არ ეწინააღმდეგება, პირიქით, ადასტურებს მოთხოვნის საფუძვლიანობას, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილია ე.ი-სა და ლ.ი-ის ერთად თანაცხოვრების პერიოდში, 2008 წლის 1 ივნისს, სს „გ-ის“ დირექტორ ნ. მ-სა და ე. ი-ს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ლ.ი-მა 2009 წლის მაისში, სექტემბერში, ოქტომბერში, ნოემბერში, დეკემბერში და 2010 წლის იანვარში სულ 740 ლარი გადაიხადა.

არასწორად მსჯელობს სასამართლო ქ.თბილისში, ლ. ქ. მე-6 დასახლების 186-ე სახლის მდებარე №6 ბინაში ჩატარებულ რემონტზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებაზე, რადგანაც ერთად ცხოვრების პერიოდში საცხოვრებელი ბინის რემონტით მიღებული გაუმჯობესება, რამაც გამოიწვია ბინის ღირებულების გაზრდა, წარმოადგენს მეუღლეთა საერთო საკუთრებას, რომ საკუთრების უფლება გაუმჯობესებაზე თანაბარწილად ეკუთვნის ორივე მეუღლეს და მოპასუხე ე. ი-ს და არა ი. რ-ას უნდა დაეკისროს არა 8357.9 ლარი, არამედ ამ თანხის ნახევარი.

სასამართლომ არ მიიჩნია ლ.ი-ი ნაჩუქარი თანხით შეძენილი ბინის მესაკუთრედ, კასატორის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოები და გადაკეთებები იმ ტიპის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებად, რამაც გამოიწვია ბინის გაუმჯობესება და მისი ღირებულების გაზრდა, თუმცა, ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, სასამართლოს მოუხდა იმის აღიარება, რომ ბინის ღირებულება გაიზარდა სწორედ ლ.ი-ის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების შედეგად. ერთ შემთხვევაში სასამართლომ ე.ი-ის ბინა, მიუხედავად, ლ.ი-ის მიერ მასში ჩატარებული სარეკონსტრუქციო და სარემონტო სამუშაოებისა არ ცნო ლ.ი-ის თანასაკუთრებად, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, ე.ი-ი მიიჩნია ლ.ი-ის მიერ ჩატარებული რემონტის საფუძველზე ბინაში განხორციელებული გაუმჯობესებისა და გახარჯული თანხების თანამესაკურედ, რაც საფუძვლად დაუდო რემონტზე გაწეული ხარჯების მათ შორის თანაბრად განაწილებას.

სასამართლომ არ იმსჯელა ი. რ-ის თანხის დაკისრების მოთხოვნაზე. იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლომ ჩათვალა, რომ ი.რ-ას თანხის გადახდა არ უნდა დაკისრებოდა, გადაწყვეტილებაში უნდა ემსჯელა და დაესაბუთებინა აღნიშნული. სადავო ბინა გააუმჯობესა ლ.ი-მა ე.ი-ან თანაცხოვრების პერიოდში, რომელიც შემდეგ უძრავი ნივთი მხოლოდ თვალთმაქცურად გაიყიდა ი.რ-ზე იმ მოსალოდნელი პრობლემების თავიდან აცილების მიზნით, რაც შეიძლება გამოეწვია ლ.ი-ან მის განქორწინებას და ქონებრივ დავას. სადავო ბინა საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ი.რ-ას სახელზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ ი.რ-ა სარგებლობს ლ.ი-ის მიერ გაუმჯობესებული საცხოვრებელი ბინით, რომლისთვისაც თავიდანვე ცნობილი იყო, როგორც ბინაში ჩატარებული რემონტის, ისე ლ.ი-სა და ე.ი-ს შორის მოსალოდნელი განქორწინების შესახებ. ის გარემოება, რომ ხსენებული ბინა საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ი.რ-ას სახელზე, ადასტურებს მის უსაფუძვლო გამდიდრებას, შესაბამისად, ბინის რემონტის ხარჯის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს ი.რ-აც.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 მაისის განჩინებით ლ. ი-ი საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. ი-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-3 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება განისაზღვრება იმის მიხედვით, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების რა ზომით შეცვლაზე შეაქვს საჩივარი მხარეს.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია ე. ი-ის სესხისა და საიჯარო ქირის თანხის - 1920 ლარის დაკისრება, ასევე სარემონტო ხარჯების ნახევრის - 4178,95 ლარის მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად დაკისრება. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დავის საგნის ღირებულება უნდა განისაზღვროს 6098,95 ლარით, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ფულის გადახდევინების შესახებ სარჩელის საგნის ფასი განისაზღვრება გადასახდელი თანხით, მე-40 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, თუ ერთ სარჩელში რამდენიმე სხვადასხვა მოთხოვნაა ჩამოყალიბებული, მაშინ ეს მოთხოვნები უნდა შეჯამდეს და ამის შემდეგ განისაზღვროს სადავო საგნის ღირებულება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა დავის საგნის ღირებულების 5%-ით განისაზღვრება, ამდენად, განსახილველ საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობაა 304,90 ლარი. საქმეში წარმოდგენილი სახელმწიფო ბაჟის ჩარიცხვის ქვითრის დედნის შესწავლით ირკვევა, რომ ლ. ი-მა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადაიხადა 346 ლარი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლისა (კანონის ანალოგია) და 42-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ლ. ი-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 10 მაისს N1 საგადახდო დავალებით ზედმეტად გადახდილი 41,10 ლარი (346-304,90) და დარჩენილი თანხის - 304,90 ლარის 70% - 213,43 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ი-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ლ. ი-ს (პ/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 10 მაისს N... საგადახდო დავალებით ზედმეტად გადახდილი 41,10 ლარი (346-304,90) და დარჩენილი თანხის - 304,90 ლარის 70% - 213,43 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე