საქმე №ას-543-516-2013 8 ივლისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - რ. თ-ა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. მ-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 2 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - გარიგების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. თ-ას მიმართ წარმომადგენლის მიერ დადგენილი უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2008 წლის 5 აგვისტოს გ. მ-სა და რ. თ-ას შორის გაფორმდა ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 1010 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მემკვიდრეობით მიღების, მართვისა და განკარგვის უფლების მინდობილობა. მინდობილობაში არ იყო სპეციალური მითითება მინდობილობის მიმღები პირის უფლების თაობაზე, გ. მ-ას სახელით დაედო გარიგება საკუთარ თავთან. 2008 წლის 2 დეკემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 1010 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, გ. მ-ას სახელზე იქნა რეგისტრირებული. 2009 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რ. თ-ამ, როგორც გ. მ-ას მინდობილმა პირმა, 2000 ლარად შეფასებული უძრავი ქონება 1000 ლარად გაასხვისა საკუთარ თავზე და მისი საკუთრების უფლება აღირიცხა საჯარო რეესტრში.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

2006 წლის 20 ნოემბერს გ. მ-ს გარდაცვლილი მეუღლე ვ. ც-ის მიერ შედგენილი ხელწერილის თანახმად, მამკვიდრებელმა და მისმა მეუღლე გ. მ-ამ ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 1010 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მიჰყიდეს რ. თ-ას, აღნიშნულ ინფორმაციას ფლობდა გ. მ-აც, რომელმაც 2008 წლის 5 აგვისტოს რ. თ-ას მინდობილობის საფუძველზე მიანიჭა ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის შეუზღუდავად განკარგვის უფლებამოსილება, აღნიშნული მინდობილობის გაცემა განაპირობა იმან, რომ მხარეს, ფაქტობრივად, დადებული ჰქონდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, ნივთის გასხვისებისათვის დადგენილი ფორმის დაცვა მოსარჩელისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას აღარ წარმოადგენდა, შესაბამისად, მინდობილობა მხარეს აძლევდა საკუთარ თავთან უძრავ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების უფლებასაც.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი რ. თ-ას მიერ 2009 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 1010 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი ზემოაღნიშნული ქონების თაობაზე რ. თ-ას საკუთრების უფლების შესახებ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 2 აპრილის განჩინებით რ. თ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიჩნია, რომ 2008 წლის 5 აგვისტოს სანოტარო წესით გაფორმებული მინდობილობით, გ. მ-ამ რ. თ-ას მიანიჭა უფლებამოსილება, ეწარმოებინა სამკვიდრო საქმე გ. მ-ას 2008 წლის 21 მარტს გარდაცვლილი მეუღლე ვ. ც-ის დანაშთ, ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 1010 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე. მინდობილობაში არ იყო სპეციალური მითითება, რომ მინდობილობის მიმღებს ჰქონდა უფლება, გ. მ-ას სახელით საკუთარ თავთან დაედო გარიგება. რ. თ-ამ უზრუნველყო, უძრავი ქონების, როგორც მიღებული სამკვიდროს, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ყოფილიყო გ. მ-ას საკუთრებად. 2009 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რ. თ-ამ, როგორც გ. მ-ას მინდობილმა პირმა, იგივე უძრავი ქონება გაასხვისა საკუთარ თავზე და მისი საკუთრების უფლება რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, პალატამ არ გაიზიარა 2006 წლის 20 ნოემბრით დათარიღებული ხელწერილი იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ჯერ კიდევ 2006 წელს შეიძინა რ. თ-ამ ვ. ც-ან. სასამართლოს შეფასებით, ხელწერილის შედგენისას მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელი იყო სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთის შედგენა და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. სასამართლოს შეფასებით, წარმოდგენილი ხელწერილი კანონით დადგენილ ამ მოთხოვნებს (ფორმას) არ აკმაყოფილებდა.

პალატამ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება ამასთან, მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 114-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ წარმომადგენლის მიერ საკუთარ თავთან დადებული გარიგების აკრძალვის ზოგადი წესი ითვალისწინებს ორ გამონაკლისს: ა) წარმოდგენილი პირის თანხმობას; ბ) რაიმე ვალდებულების არსებობას, რომლის შესასრულებლადაც იდება გარიგება. პალატის მითითებით, სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს გარიგების დადებაზე თანხმობის, როგორც გარიგების ნამდვილობის პირობის, ორ სახეს: ა) წინასწარ გაცემულ თანხმობას - ნებართვას (მე-100 მუხლი) და ბ) შემდგომ თანხმობას - მოწონებას (101-ე მუხლი). მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა გ. მ-ას მიერ გასაჩივრებული გარიგების დადებისათვის არც წინასწარ განცხადებული თანხმობის (ნებართვის) და არც ამ გარიგების შემდგომი მოწონების ფაქტი. სასამართლომ ასევე მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ვ.ცენტერაძის ხელწერილზე და აღნიშნა, რომ სათანადო მტკიცებულებით ასევე არ დასტურდებოდა გ. მ-სა და რ. თ-ას შორის ისეთი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა, რაც განაპირობებდა სადავო გარიგების დადებას, შესაბამისად, ჩათვალა, რომ რ. თ-ას მიერ 2009 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ეწინააღმდეგებოდა კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვას და, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე, წარმოადგენდა ბათილ გარიგებას, რომელსაც იურიდიული შედეგები არ მოჰყოლია.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. თ-ამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ ვ.ც-ის ხელწერილს, რადგანაც კასატორს ეს მტკიცებულება ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დამადასტურებელ დოკუმენტად არასოდეს მიუჩნევია, აღნიშნული მტკიცებულება შემდგომში გაცემულ მინდობილობასა და ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან ერთად წარმოშობდა სადავო გარიგების დადების საფუძველს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, გ. მ-სა და რ. თ-ას შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არარსებობის თაობაზე. აღნიშნული ურთიერთობის ნამდვილობამ განაპირობა კასატორის მიერ სამკვიდრო ქონების გ.მ-ას სახელზე საკუთარი ხარჯით რეგისტრაცია. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 114-ე მუხლი, არასწორად არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2006 წელს ვ.ც-ემ გაასხვისა ქონება, რის თაობაზეც ცნობილი იყო მოსარჩელისათვის, ქონების შემძენი სწორედ რ.თ-ა. მხარეთა შორის არსებული ახლო ურთიერთობების გათვალისწინებით, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისათვის დადგენილი წესი არ ყოფილა დაცული, თუმცა მხოლოდ აღნიშნულით აიხსნება გ.მ-ას მიერ მინდობილობის იმგვარად გაცემა, რომლითაც წარმოდგენილ პირს ქონების გასხვისების უფლებამოსილებაც კი გააჩნდა, ხოლო მინდობილი პირი დავალებას ასრულებდა ანაზღაურების გარეშე. მოგვიანებით კასატორმა განცხადებით მომართა სასამართლოს და იშუამდგომლა მისი საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 მაისის განჩინებით რ. თ-ას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. თ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას რ. თ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის მის მიერ 2013 წლის 13 მაისს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

რაც შეეხება რ.თ-ას შუამდგომლობას საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს ამ შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგანაც, მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან არ არსებობს რ. თ-ას საკასაციო საჩივრის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის რომელიმე დანაწესით განსახილველად დაშვების წინაპირობა, საკასაციო პალატა მოკლებულია ფაქტობრივ შესაძლებლობას, იმსჯელოს და დააკმაყოფილოს მხარის ზემოაღნიშნული შუამდგომლობა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. თ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორის შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო.

3. კასატორ რ. თ-ას (პ/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 13 მაისს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე