საქმე №ას-612-582-2013 23 ივლისი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „მ. ო. ი. ჯ-ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ჯ. ქ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის ნატურით გაყოფის გზით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „მ. ო. ი. ჯ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ჯ. ქ-ის მიმართ ქ.თბილისში, მ-ის ქ№64-ში მდებარე 45,04 კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე შპს „A-ის“ 2011 წლის 2 დეკემბრის ნახაზის მიხედვით საზიარო უფლების გაუქმებისა და თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის გზით მოსარჩელისათვის თანასაკუთრებიდან ნახაზზე ლურჯი ფერით დაშტრიხული ფართის მიკუთვნების მოთხოვნით (იხ. დაზუსტებული მოთხოვნა) შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელესა და მოპასუხეს თანასაკუთრებაში გააჩნიათ ქ.თბილისში, მ-ის ქ№64-ში მდებარე 45,04 კვ.მ შენობა-ნაგებობება. ფართის 2/3 ეკუთვნის შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“, ხოლო დარჩენილი 1/3 - ჯ. ქ-ეს. ექსპერტიზის დასკვნით დგინდება, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის ნატურით გაყოფის გზით, კერძოდ, ნივთის დაყოფა ორ ერთგვაროვან ნაწილად ღირებულების შემცირების გარეშე მხარეთა წილების შესაბამისად, შესაძლებელია. 2012 წლის 8 დეკემბერს, მოსარჩელემ წარადგინა განცხადება მოთხოვნის დაზუსტების თაობაზე და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება შპს „A-ის“ 2011 წლის 2 დეკემბრის ნახაზის მიხედვით იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს მიეკუთვნოთ საზიარო საგნის 1/2-1/2 ნაწილი. საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის ნატურით გაყოფის გზით მხარეთა წილების (მოსარჩელის კუთვნილი 2/3 ნაწილი, მოპასუხის კუთვნილი 1/3 ნაწილი) შესაბამისად შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე, ამდენად, თუ საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელია მხარეთა საკუთრებაში არსებული წილების მიხედვით, ასეთი გაყოფა მით უფრო შესაძლებელი უნდა იყოს იმგვარად, რომ მხარეებს მიეკუთვნოთ საზიარო საგნის 1/2-1/2 ნაწილები.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

მოსარჩელემ მის საკუთრებაში არსებული ფართი შეიძინა ბ.გ-სა და ი. ქ-ან. გასხვისებული ფართი იზოლირებული იყო მოპასუხის კუთვნილი ქონებისაგან და თითოეულ ფართს გააჩნდა დამოუკიდებელი შესასვლელი. ფართით, რომლის გაყოფასაც ითხოვს მოსარჩელე, არასდროს უსარგებლიათ ძველ მესაკუთრეებს, არ მიიჩნევდნენ თავიანთ საკუთრებად და, შესაბამისად, ვერც მიჰყიდდნენ მოსარჩელეს. სადავო ფართი მოპასუხის ეზოში შესასვლელი დერეფანია, საიდანაც მხოლოდ მის საცხოვრებელ და დამხმარე ფართში შეიძლება მოხვედრა. დაუშვებელია ფართის გაყოფა მხოლოდ მოსარჩელის სურვილის გამო, ამასთან, საზიარო უფლების გაყოფით ილახება მოპასუხის, როგორც მესაკუთრის ინტერესები, ვინაიდან, გაყოფის შემთხვევაში, შეუძლებელი გახდება ფართში ავტომანქანის დაყენება. სადავო ფართი წარმოადგენს საცხოვრებელი სახლის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომლის გამოყოფა ძირითადი ნივთისგან დაუშვებელია. მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა საეჭვო, დაუსაბუთებელი და უკანონოა, მასში არ არის ასახული ფაქტობრივი გარემოებები. დასკვნა შედგენილია დაწესებულების მიერ, რომელიც არ წარმოადგენს სპეციალურ საექსპერტო დაწესებულებას, ამასთან, დასკვნა მოსარჩელის ინტერესების გათვალისწინებითაა შედგენილი და ლახავს მოპასუხის საკუთრების უფლებას, რის გამოც იგი არ უნდა იქნას გათვალისწინებული სასამართლოს მიერ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, მ-ის ქN64-ში მდებარე 45,04 კვ.მ შენობა-ნაგებობიდან მხარეთა საზიარო უფლება ნივთის ნატურით გაყოფის გზით, შპს „A-ის“ 2011 წლის 2 დეკემბრის ნახაზის შესაბამისად, კერძოდ, შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ მიეკუთვნა საზიარო საგნის 1/2 ნაწილი, რომელიც შპს „A-ის“ 2011 წლის 2 დეკემბრის ნახაზზე დაშტრიხულია ლურჯი ფერით, ხოლო ჯ. ქ-ეს მიეკუთვნა 1/2 ნაწილი, რომელიც შპს „A-ის“ 2011 წლის 2 დეკემბრის ნახაზზე დაშტრიხულია წითელი ფერით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით ჯ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, მ-ის ქN64-ში მდებარე N...საკადასტრო ერთეული თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით ჯ. ქ-სა და შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“. საჯარო რეესტრის ამონაწერში საკუთრების განყოფილების გრაფაში მითითებული იყო, რომ ნაკვეთი წარმოადგენდა არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთს, მისი დაზუსტებული ფართობი 172.00 კვ. მეტრია, ხოლო შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი - 294,68 კვ.მ. მესაკუთრის განყოფილების აღწერით გრაფაში მითითებული მოცემულობით დგინდებოდა, რომ მიწის ნაკვეთის საერთო ფართიდან - 172.00 კვ. მეტრიდან ნახევარ-ნახევარი - 86/86 კვ. მეტრი ინდივიდუალური საკუთრების უფლებით ეკუთვნით მოდავე მხარეებს. 294,68 კვ.მ საერთო ფართის შენობა-ნაგებობებიდან 150,12 კვ.მ ინდივიდუალური საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ჯ. ქ-ეს, 99,52 კვ.მ – შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“, ხოლო შენობა-ნაგებობებიდან დარჩენილ ((294,68-(150,12+99,52) 45.04 კვ. მეტრზე ვრცელდებოდა მხარეთა თანასაკუთრების უფლება, კერძოდ, შენობა ნაგებობის 45,04 კვ. მეტრიდან 2/3 ნაწილის მესაკუთრე შპს „მ. ო. ი. ჯ-აა“, ხოლო 1/3-ის მესაკუთრე - ჯ. ქ-ე. სასამართლომ მიუთითა მოსარჩელის მოთხოვნაზე, კერძოდ, მოსარჩელე მოითხოვდა საზიარო უფლების გაუქმებას არა შენობა-ნაგებობის 45.04 კვ. მეტრზე, რომელზეც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო მხარეთა თანასაკუთრება, არამედ თავისუფალ ფართზე - საცხოვრებელი სახლის ეზოში შესასვლელზე, რომელიც საჯარო რეესტრის მონაცემებით, არ წარმოადგენდა მხარეთა თანასაკუთრების ობიექტს, თანახმად საჯარო რეესტრის მონაცემებისა, რომელთაც, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად იცავდა სისრულის პრეზუმფცია. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ შპს „მ. ო. ი. ჯ-ა“ მოითხოვდა საზიარო უფლების გაუქმებას უძრავი ნივთის (საცხოვრებელი სახლის ეზოში შესასვლელი, ანუ განაშენიანებისაგან თავისუფალი ფართი) იმ ნაწილზე, რომელზეც, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, არ დასტურდებოდა მხარეთა საზიარო უფლების არსებობა.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმადაც მხარეს უფლება აქვს, მოითხოვოს თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვა, ხოლო სასამართლო ვალდებულია, დარღვეული უფლების ფარგლებში გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. პალატის განმარტებით, მოსარჩელეს უნდა გააჩნდეს უფლება, რის დასაცავადაც იგი მიმართავს სასამართლოს, ხოლო, თუ არ არსებობს უფლება, არც იმის საშიშროებაა, რომ იგი დაირღვევა. სარჩელის საფუძვლიანობის შემოწმებისას სასამართლოსათვის ცნობილი უნდა იყოს, თუ კონკრეტულად რომელი მატერიალური უფლების დაცვის თაობაზე იქნა აღძრული სარჩელი. სარჩელში ნათლად და გარკვევით უნდა იყოს მითითებული სარჩელის საგანი, ანუ მოსარჩელის მატერიალურსამართლებრივი მოთხოვნა მოპასუხისადმი. იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს მატერიალური მოთხოვნა - დავის საგანი, რამაც სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში ასახვა უნდა ჰპოვოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში, შეუძლებელია სარჩელის საფუძვლიანობის სრულყოფილად შემოწმება, რაც გამორიცხავს სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს დავის საგანზე (საცხოვრებელი სახლის ეზოში შესასვლელზე საზიარო უფლების გაუქმება) არ გააჩნდა საზიარო უფლება, რაც დასტურდებოდა საჯარო რეესტრის ამონაწერით, მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავ ქონებაზე ასეთი უფლება სწორედ საჯარო რეესტრის ჩანაწერით უნდა დადგენილიყო.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე, 953-ე მუხლებით, 961-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 963-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ სადავო უძრავ ნივთზე არ დასტურდებოდა რა მხარეთა საზიარო უფლების არსებობა, სამოქალაქო საქმეთა პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, სადავო სამართალურთიერთობისათვის ზემოთ მითითებული ნორმები შეეფარდებინა.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ. ო. ი. ჯ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს: საჯარო რეესტრის ამონაწერს, მათი მომზადებისთვის წარდგენილ დოკუმენტაციას, მხარის აღიარებებს, ადმინისტრაციული წესით განხილულ საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებას და სხვა და არასწორად დაადგინა, რომ უძრავი ქონების უკიდურეს მარცხენა მხარეს მდებარე შესასვლელი ე.წ „არკა“ მხარეთა წილადი თანასაკუთრების ობიექტს არ წარმოადგენდა და თითქოს მოსარჩელემ საზიარო უფლების გაუქმება განაშენიანებისაგან თავისუფალ ფართზე მოითხოვა. სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოაღნიშნული გარემოებით მხარეებს წაერთვათ თანასაკუთრება. სასამართლომ ამ კუთხით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტისა და 384-ე მუხლის მოთხოვნები, გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი. სააპელაციო პალატის მიერ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების არასწორად დადგენით საუარესოდ იქნა შებრუნებული გადაწყვეტილება, ამასთანავე, სასამართლომ ვერ მიუთითა, თუ სად მდებარეობდა 45,05 კვ.მ საზიარო უფლების ობიექტი. ზემოაღნიშნული საფუძვლებით არ დაეთანხმა კასატორი სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ გარემოებებს და დამატებით განმარტა, რომ სადავო ფართის ცალკე უფლების ობიექტად მიჩნევის შემთხვევაში, საჯარო რეესტრი მას დამოუკიდებელ კოდს მიანიჭებდა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს, ის გარემოება, რომ სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფართი წარმოადგენდა თანასაკუთრების უფლების ობიექტს, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად დასტურდება ასევე საჯარო რეესტრის ამონაწერით, ამ ამონაწერის მომზადების მიზნით შედგენილი შპს „ე-ის“ აზომვითი ნახაზით და მოსარჩელე ამ უფლების გაუქმებას მოითხოვდა შპს „ა-ის“ მიერ მომზადებული შიდა აზომვითი ნახაზის შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 ივნისის განჩინებით შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ, მართალია, სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილება სამართლებრივი თვალსაზრისით არასწორად დაასაბუთა (ქონების ნაწილი მიიჩნია განაშენიანებისაგან თავისუფალ ფართად, რასაც საკასაციო პალატა არ ეთანხმება), თუმცა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი პრეტენზია, რაც დაადასტურებდა 3,700 კვ.მ სიგანის თანასაკუთრების ფართის 1/2-1/2 ნაწილებად იმგვარად გაყოფის შესაძლებლობას, რომ ნივთს არ დაეკარგა დანიშნულებითი (ფუნქციონალური) ღირებულება და ვარგისი ყოფილიყო როგორც ინდივიდუალური საკუთრების ფართებში შესასვლელად, ისე ავტომანქანის დასაყენებლად, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლისა.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას (სსსკ 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. კ-ის მიერ შპს „მ. ი. ჯ-ას“ სახელით 2013 წლის 19 ივნისს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „მ. ო. ი. ჯ-ას“ (ს/N...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის გ. კ-ის მიერ შპს „მ. ი. ჯ-ას“ სახელით 2013 წლის 19 ივნისს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე