№ას-316-301-2013 3 ივლისი, 2013 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი – ე. გ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – დ. გ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 თებერვლის განჩინება
კერძო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2003 წლის 29 ივლისს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა ე. გ-მა მოპასუხე დ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, ზ.ჭ-ის ქ.№4-ში მდებარე სახლის 12 კვ.მ ფართის მქონე საერთო სარგებლობის აბაზანით სარგებლობაში მის მიმართ დ. გ-ის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა და ხსენებული აბაზანის პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზნით საპირფარეშოს მხრიდან კარის მოწყობა (ტომი 1, ს.ფ. 3-4, 118-119).
მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინა დ. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა ე. გ-ის მის სასარგებლოდ კაპიტალური კიბის მშენებლობისათვის მის მიერ გაწეული ხარჯის ნახევარის – 400 ლარის დაკისრება, ხოლო, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მისთვის ამ კიბით სარგებლობის აკრძალვა (ტომი 1, ს.ფ. 25).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 14 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ე. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: დ. გ-ს დაევალა ე. გ-ან საერთო სარგებლობის 12 კვ.მ აბაზანის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა – შესასვლელი კარის აღდგენა საპირფარეშოს მხრიდან, მასვე აეკრძალა ე. გ-ის საერთო სარგებლობის 12 კვ.მ აბაზანით სარგებლობის ხელშეშლა. ამავე გადაწყვეტილებით დ. გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 125-127).
დაუსწრებელი გადაწყვეტილება დ. გ-მა გაასაჩივრა საჩივრით (ტომი 1, ს.ფ. 133-134), რაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 16 მაისის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა, გაუქმდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და დაინიშნა სასამართლოს მთავარი სხდომა (ტომი 1, ს.ფ. 151-153).
2008 წლის 14 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას შუამდგომლობით მიმართა მოპასუხე დ. გ-მა, რომელმაც ითხოვა ზემოხსენებულ საქმეზე მ. ტ-ის მოპასუხედ ჩაბმა მის მხარეზე (ტომი 1, ს.ფ. 220). თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 მაისის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება მ. ტ-ი. ამასთან, ამავე სასამართლოს ამავე თარიღის განჩინებით მოცემულ საქმეზე საქმის წარმოება შეჩერდა მოპასუხე დ. გ-ის სარჩელის გამო მოპასუხეების მ. ტ-სა და ე. გ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნაზე მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე (ტომი 1, ს.ფ. 236-243).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 აპრილის განჩინებით საქმეზე წარმოება განახლდა (ტომი 2, ს.ფ. 12-13).
ამავე სასამართლოს 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ე. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა დ. გ-ის შეგებებული სარჩელი (ტომი 2, ს.ფ. 62-66).
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 2, ს.ფ. 73-81).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 თებერვლის განჩინებით ე. გ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება ე. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე დ. გ-ის მიმართ, ე. გ-ის სარჩელზე დ. გ-ის მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება დავის საგნის არარსებობის გამო.
სააპელაციო სასამართლომ გამოარკვია, რომ ე. გ-ი სარჩელითა და დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრით მოითხოვდა თბილისში, ზ.ჭ-ის ქუჩის N4-ში მდებარე 12 კვ.მ საერთო სარგებლობის აბაზანით სარგებლობაში მოსარჩელისათვის მოპასუხე დ. გ-ის მხრიდან მომდინარე უკანონო ხელშეშლის აღკვეთას და ამ აბაზანის პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზნით, საპირფარეშოს მხრიდან შესასვლელი კარის მოწყობას. აღნიშნული გარემოების დასადგენად, სასამართლომ გამოიკვლია სარჩელის საფუძვლები, სარჩელის მოთხოვნა და მოტივები. ე. გ-ი, მის მიერ წარდგენილ დასაბუთებულ სააპელაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველ პუნქტში ე. გ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რაც გასაჩივრდა მის მიერ შემდეგი ფაქტობრივი და სამართლებრივი უსწორობის გამო, კერძოდ, სადავო ნივთი – ჭ-ის ქ.№4-ში მდებარე 12 კვ.მ აბაზანა, სამი თანამესაკუთრის (გ-ის, გ-ის და ტ-ის ოჯახის წევრების) საზიარო ქონებას წარმოადგენდა, რაც არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს. საქმეში წარდგენილი მტკიცებულების – კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების თანახმად, ტ-სა და გ-ს შორის შედგა მორიგება, რომლის თანახმად, მათი კუთვნილი უძრავი ქონება გაიმიჯნა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ ტ-მა დაკარგეს აბაზანის წილზე პრეტენზიის დაყენების უფლება. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ გ-ის წარმომადგენლის უსაფუძვლო განცხადებისა და ტერტერაშვილების ზეპირი ჩვენების საფუძველზე მიიჩნია, რომ ტ-მა თავისი წილი აბაზანის ნაწილი დაუთმეს გ-ს, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არსებობდა. უფრო მეტიც, პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში აბაზანის წილი მითითებული არ იყო და მათ, ფიქტიურად, ნოტარიუსს ცვლილება შეატანინეს (ტ.3, ს.ფ.12).
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ე. გ-ის სარჩელისა და დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის საფუძვლების შემოწმების შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ წარდგენილი სარჩელითა და სააპელაციო საჩივრით აპელანტი სადავოდ ხდიდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ წილობრივ მონაწილეობას სადავო აბაზანაზე და ითხოვდა აბაზანით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთას, საფუძვლად კი უთითებდა იმ ფაქტის თაობაზე, რომ ტერტერაშვილებს გ-ის თავიანთი წილი აბაზანიდან არ დაუთმიათ.
სასამართლომ საქმის მასალების შესწავლის შემდეგ დაადგინა, რომ თბილისში, ჭ-ის ქუჩის N4-ში მდებარე სადავო ფართზე არსებობდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 1 მარტის კანონიერ ძალაში შესული განჩინება, რომლითაც განუხილველი დარჩა ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 31 ოქტომბრის განჩინება, დ. გ-ის, ე. გ-სა და მ.ტ-ის საზიარო უფლების გაუქმებისა და დ. გ-ის და ე. გ-ის ინდივიდუალური საკუთრების ობიექტის გამიჯვნის თაობაზე, თბილისში, ზ.ჭ-ის ქუჩის №4-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე (ტომი 2, ს.ფ. 9). აღნიშნული კი ნიშნავდა იმას, რომ სასამართლომ ერთხელ უკვე იმსჯელა ზ.ჭ-ის ქუჩის N4-ში მდებარე სააბაზანოსთან დაკავშირებით დ. გ-ის, ე. გ-სა და მ. ტ-ის წილობრივი მონაწილეობის განსაზღვრის თაობაზე, დაადგინა თითოეული მათგანის წილობრივი უფლება სადავო ფართზე და დადგენილი წილობრივი მონაწილეობის მიხედვით, ქონების ნატურით გაყოფის გზით, საზიარო უფლება გააუქმა. შესაბამისად, დღეის მდგომარეობით, აღარ არსებობდა დავის საგანი, ანუ საზიარო უფლება ზ.ჭ-ის ქ.N4-ში მდებარე აბაზანაზე და არც აღნიშნული უფლებით სარგებლობის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ ფართი საერთო სარგებლობაში, ვინაიდან სადავო ფართზე არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე. შესაბამისად, ე. გ-ის დაზუსტებულ მოთხოვნას, აღკვეთილიყო საზიარო საგნით – აბაზანით – სარგებლობის ხელშეშლა, კანონიერ ძალაში შესული და აღსრულებული სასამართლოს გადაწყვეტილებით გამოეცალა დავის საგანი, რაც იმაში გამოიხატა, რომ ნატურით გაყოფის გზით სადავო აბაზანაზე საზიარო უფლება გაუქმდა და მხარეთა კუთვნილი წილების შესაბამისი ფართები აღნიშნულ აბაზანაში ნატურით გაიმიჯნა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის ა1 ქვეპუნქტის, კერძოდ, დავის საგნის არარსებობის გამო სასამართლოს მიერ საქმის წარმოების შეწყვეტის წინაპირობები (ტომი 3, ს.ფ. 60-63).
სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 5 თებერვლის განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ე. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნება შემდეგი საფუძვლით: მოდავე მხარეებს საერთო საკუთრებაში გააჩნიათ აბაზანა, რომლის ფართი შეადგენს 12 კვ.მ-ს. დ. გ-მა თვითნებურად გადატიხრა აბაზანა და მიისაკუთრა მისი 2/3 ნაწილი. მოსარჩელემ (კერძო საჩივრის ავტორმა) სასამართლოში წარადგინა ყველა საჭირო მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ აბაზანა წარმოადგენდა სამი ოჯახის საერთო საკუთრებას. უფრო მეტიც, მესამე ოჯახის წევრებს (ტ-ს-ი) აღნიშნული აბაზანა არ ჰქონიათ საკუთრებაში, რასაც ადასტურებს თბილისის მერიის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 2004 წლის 17 თებერვლის წერილი და საჯარო რეესტრის მიერ 2008 წელს გაცემული პრივატიზაციის ხელშეკრულება. მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემულ საქმეზე დავის საგანი არ არსებობდა და საზიარო ქონება მხარეებს შორის სწორად იყო გაყოფილი, თუმცა ეს მოსაზრება არ დაუსაბუთებია (ტომი 3, ს.ფ. 71-72).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, კერძო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. გ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 თებერვლის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლი შეიცავს იმ შემთხვევათა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის პირობებშიც, სასამართლოს შეუძლია მხარეთა შუამდგომლობის საფუძველზე ან თავისი ინიციატივით შეწყვიტოს საქმის წარმოება. მითითებული მუხლის ა1 ქვეპუნქტის მიხედვით, ერთ-ერთ ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს დავის საგნის არარსებობა. ასეთ დროს აღარ არსებობს საქმის განხილვის საჭიროება, რადგან რეალურად არ არსებობს საგანი, რომლისკენაც სადავოდ ქცეული უფლებაა მიმართული. სასამართლოში საქმის განხილვის მიზანი კი სწორედ ისაა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით განხილულ იქნეს საქმეები დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების, აგრეთვე კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ (სსკ-ის მე-2 მუხლი).
მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა დავის საგნის არარსებობის გამო.
საქმის მასალებით დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ე. გ-ის სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა - თბილისში, ზ.ჭ-ის ქ.№4-ში მდებარე სახლის 12 კვ.მ ფართის მქონე საერთო სარგებლობის აბაზანით სარგებლობაში მოპასუხე დ. გ-ის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა და ხსენებული აბაზანის პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზნით საპირფარეშოს მხრიდან კარის მოწყობა (ტომი 1, ს.ფ. 3-4, 118-119). იგივეს მოითხოვდა ე. გ-ი მის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით (ტომი 2, ს.ფ. 73-81);
2008 წლის 20 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას შუამდგომლობით მიმართა მოპასუხე დ. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა მოცემულ საქმეზე წარმოების შეჩერება ქ.თბილისში, ზ.ჭ-ის ქ.№4-ის პირველ სართულზე მდებარე აბაზანა-საპირფარეშოზე მასა და ე. გ-ს შორის საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით აღძრული სარჩელის გადაწყვეტამდე (ტომი 1, ს.ფ. 247);
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 მაისის განჩინებით ხსენებული შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე წარმოება შეჩერდა მოპასუხე დ. გ-ის სარჩელის გამო მოპასუხეების - მ. ტ-სა და ე. გ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნაზე მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე (ტომი 1, ს.ფ. 236-243);
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა დ. გ-ის, მ. ტ-ის და ე. გ-ის საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ზ.ჭ-ის ქ.№4-ის პირველ სართულზე მდებარე 10.64 კვ.მ სააბაზანო-საპირფარეშოზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შესაბამისად შემდეგნაირად: ე. გ-ს ნატურით (რეალურად) გამოეყო სანიტარული კვანძის 3.64 კვ.მ და საჯარო რეესტრში აღირიცხა ამ უკანასკნელის საკუთრებად, ხოლო, დ. გ-ს ნატურით (რეალურად) გამოეყო სანიტარული კვანძის 7.00 კვ.მ და საჯარო რეესტრში აღირიცხა ამ უკანასკნელის საკუთრებად.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო და საკასაციო წესით გასაჩივრების შემდეგ დარჩა ძალაში და, შესაბამისად, იგი შესულია კანონიერ ძალაში (ტომი 2, ს.ფ. 9-11).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ დღეის მდგომარეობით, აღარ არსებობს დავის საგანი, ანუ საზიარო უფლება ზ.ჭ-ის ქ.N4-ში მდებარე აბაზანაზე და არც აღნიშნული უფლებით სარგებლობის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ ფართი საერთო სარგებლობაში, ვინაიდან სადავო ფართზე არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე. შესაბამისად, ე. გ-ის დაზუსტებულ მოთხოვნას, მოპასუხეს აღეკვეთოს საზიარო საგნით – აბაზანით – სარგებლობის ხელშეშლა, კანონიერ ძალაში შესული და აღსრულებული სასამართლოს გადაწყვეტილებით გამოეცალა დავის საგანი, რაც იმაში გამოიხატა, რომ ნატურით გაყოფის გზით სადავო აბაზანაზე საზიარო უფლება გაუქმდა და მხარეთა კუთვნილი წილების შესაბამისი ფართები აღნიშნულ აბაზანაში ნატურით გაიმიჯნა.
კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, მოდავე მხარეებს საერთო საკუთრებაში გააჩნიათ აბაზანა, რომლის ფართი შეადგენს 12 კვ.მ-ს. მიუხედავად იმისა, რომ მან სასამართლოს წარუდგინა აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, სასამართლომ მაინც ჩათვალა, რომ მოცემულ საქმეზე დავის საგანი არ არსებობდა და საზიარო ქონება მხარეებს შორის სწორად იყო გაყოფილი.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კერძო საჩივრის ავტორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას, ვინაიდან იგი არ გამომდინარეობს საქმეზე დადგენილი უდავო გარემოებებიდან და ეწინააღმდეგება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.
განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, ამიტომ კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-420-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ე. გ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 თებერვლის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
