№ ას-1439-1357-2012 1 ივლისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები– სს „ა. დ. თ-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე –თ. ტ-ე, ჯ. ტ-ე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ა. დ. თ-მა“ და ჰ. გ-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ი/მ ჯ. ტ-ის, თ, თ. ტ-სა და ა. წ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს მოპასუხე ჯ. ტ-ის, სს „ა. დ. თ-ის“ სასარგებლოდ, 162663 აშშ დოლარის, ხოლო ჰ. გ-ის სასარგებლოდ - 162835 აშშ დოლaრის დაკისრება; 2011 წლის 18 აპრილს ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; 2011 წლის 23 მაისს ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; 2011 წლის 3 თებერვალს ჯ. ტ-სა და ა. წ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, ქ. ქუთაისში ჰქონდა აბაზანის აქსესუარების მაღაზია, სადაც პარტნიორობას უწევდა თ. ტ-ე. საქმიანობის დასწყისში ჯ. ტ-ე კეთილსინდისიერად უხდიდა წაღებული საქონლის ღირებულებას. 2008 წლის ომისა და მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისის შემდეგ შემცირდა რეალიზაცია და 2010 წლის შემოდგომაზე მოსარჩელე იძულებული გახდა, დაეხურა ქუთაისის მაღაზია. ჯ. ტ-ან საბოლოო ანგარიშსწორება და დარჩენილი საქონლის ამოღება გაჭირდა. არაერთი მოლაპარაკების შემდეგ მოპასუხემ დააბრუნა გარკვეული რაოდენობის საქონელი. დარჩენილ სხვაობაზე კი, ვერ შეთანხმდნენ. დავალიანების გადახდის თავიდან აცილების მიზნით, ჯ. ტ-ემ თავისი კუთვნილი ქონება მიჰყიდა ოჯახის წევრებს, ისე, რომ არ შეუწყვეტია აღნიშნული ქონებით სარგებლობა, რაც ადასტურებს გარიგებების მოჩვენებით დადების ფაქტს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არავითარი დავალიანება ჯ. ტ-ეს მოსარჩელის მიმართ არ გააჩნდა, ხოლო უძრავი ნივთების გასხვისება განპირობებული იყო მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით სს „ა. დ. თ-სა“ და ჰ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ჯ. ტ-ეს სს „ა. დ. თ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 147963 აშშ დოლარი, ხოლო ჯ. ტ-ეს ჰ. გ-ის სასარგებლოდ - 69146 აშშ დოლარი, ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ჯ. ტ-ეს დაეკისრა მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი სახლემწიფო ბაჟის – 5000 ლარის გადახდა სს „ა. დ. თ-სა“ და ჰ. გ-ის სასარგებლოდ.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სს „ა. დ. თ-მა“ და ჰ. გ-მა, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ჯ. ტ-ემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ს.ს. ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის წარმომადგენელ თ. ც-ის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება 2011 წლის 18 აპრილს ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება 2011 წლის 3 თებერვალს ჯ. ტ-სა და ა. წ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ს.ს ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის წარმომადგენელთ. ც-ის სარჩელი 2011 წლის 18 აპრილს ჯ. ტ-სა და თ.ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 2011 წლის 18 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, ს.ს. ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის წარმომადგენელ თ. ც-ის სარჩელი 2011 წლის 3 თებერვალს ჯ. ტ-სა და ა. წ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 2011 წლის 3 თებერვალს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში და ამ ნაწილში ს.ს ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის წარმომადგენელ თ. ც-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ჯ. ტ-ეს ს.ს ,,ა. დ. თ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა 147 963 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში, თვეში 0,4%-ის ოდენობით 2010 წლის 01 ნოემბრიდან. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე. ჯ. ტ-ეს, ჰ. გ-ის სასარგებლოდ, დაეკისრა 69 146 ა.შ.შ. დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში თვეში 0,4%-ის ოდენობით გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე 2010 წლის 1 ნოემბრიდან, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. ჯ. ტ-ეს ს.ს. ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის სასარგებლოდ, დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის, 5250 ლარის გადახდა, დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეებს შორის წლების მანძილზე არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, კერძოდ, მოსარჩელეები ჯ. ტ-ეს აწვდიდნენ შესაბამის საქონელს, ხოლო მოპასუხე ახდენდა მიწოდებული საქონლის რეალიზაციას ანუ სახეზე იყო საკომისიო ხელშეკრულება.

ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, დადგინდა, რომ ჯ. ტ-ის დავალიანება სს ,,ა. დ. თ-ის” მიმართ შეადგენდა 147963 აშშ დოლარს, ხოლო გ. თ-ის (ჰ. გ-ი) მიმართ 69146 აშშ დოლარს.

დადგენილ იქნა, რომ 2011 წლის 3 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, ჯ. ტ-ემ ქ.ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებარე, თავის საკუთრებაში არსებული №2 90.10 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი მიჰყიდა ა. წ-ეს 81 000 აშშ დოლარად, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ა. წ-ის საკუთრებად.

2011 წლის 23 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, დადგინდა,, რომ ჯ. ტ-ემ თავისი კუთვნილი უძრავი ნივთი მდებარე წყალტუბოს რაიონის სოფელ რ-ი 5457კვ.მ მიჰყიდა თავის შვილს - თ. ტ-ეს 5000 ლარად, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში და მესაკუთრედ აღრიცხულია თ. ტ-ე.

2011 წლის 18 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, დადგინდა, რომ ჯ. ტ-ემ ქ.ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებარე, თავის საკუთრებაში არსებული 93.53 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი მიჰყიდა შვილს ,თ. ტ-ეს 39 000 აშშ დოლარად.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება გაასაჩივრა როგორც ს.ს. ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის წარმომადგენლმა თ. ც-ემ, ასევე ჯ. ტ-ემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინებით ჯ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო დარჩა განუხილველად, რაც მას კერძო საჩივრით არ გაუსაჩივრებია.

დადგენილია, რომ 2012 წლის 23 აგვისტოს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართა სს ,,ა. დ. თ-ის” წარმომადგენელმა თ. ც-ემ და მოითხოვა მოპასუხე ა. წ-ეს აკრძალვოდა ქ. ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებარე სადავო უძრავი ქონების - 90.10 კვ/მ. №2 არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისება ანდა სხვაგვარად უფლებრივად დატვირთვა.

დადგენილია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 აგვისტოს განჩინებით ს.ს. ,,ა. დ. თ-ის” წარმომადგენელ, თ. ც-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მოპასუხე ა. წ-ეს აეკრძალა სადავო უძრავი ქონების, მდებარე - ქ. ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2 /გ-ის ქ. №2ა/ (საკადასტრო კოდი ...) 90,10 კვ.მ. №2 არასაცხოვრებელი ფართის გასხვისება ანდა სხვაგვარად უფლებრივად დატვირთვა.

სააპელაციო საჩივრის განხილვისას მოწმის სახით დაკითხული ზ.ნ-ის ჩვენებით დადგინდა, რომ მას სურდა ქ.ქუთაისში სასკოლო მაღაზიის გახსნის მიზნით, ექირავა ფართი, რაშიც მას დაეხმარა თ. (რ.) ც-ე. ამ უკანასკნელმა მას (ზ.-ეს) მისცა სამი ადამიანის ტელეფონის ნომერი, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ვინმე ,,ჯ.ი”, მეორე კი ვიღაც ირანელი, რომელსაც თავად ნაქირავები ჰქონდა ფართი და გადაქირავება უნდოდა სხვისთვის. ის (ზ.ნ-ე) მობილურით დაუკავშირდა, როგორც ირანელს, ისე ჯ. ტ-ეს და შეთანხმდნენ შეხვედრაზე ფართის გაქირავების საქმესთან დაკავშირებით. ირანელის მიერ შემოთავაზებული წინადადება არ მოეწონა. ამის შემდეგ შეხვდა ჯ. ტ-ეს. შეხვედრაზე ფართის ქირავნობის შესახებ მოლაპარაკებას მართავდა პირადად ჯ. ტ-ე, ამ მოლაპარაკებას ესწრებოდა ჯ. ტ-ის სიძეც. მას (ზ.ნ-ეს) მოეწონა ფართი და გადაწყვიტა ქირავნობის ხელშეკრულების გაფორმება. ხელშეკრულება ჯ. ტ-ემ წაიღო დასაბეჭდად, ხოლო მესაკუთრეს ხელი მოაწერინა ჯ. ტ-ის სიძემ, ამასთან, ჯ.მა უთხრა, რომ რაღაც პრობლემების გამო, სხვა პირთა სახელებზე ჰქონდა გაფორმებული ეს ფართი, ზუსტად არ ახსოვს შვილებზე თუ ნათესავებზე. ხელშეკრულების გაფორმებიდან ერთ თვეში უნდა გაეხსნა ამ უკანასკნელს მაღაზია, მაგრამ ისევ თ. ც-ან გაიგო, რომ მის მიერ ნაქირავები ფართი სადაო ყოფილა და თავი შეიკავა მაღაზიის გახსნისგან.

სასამართლო სხდომაზე წარმოდგენილი 2012 წლის 1 სექტემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებით დადგინდა, რომ ნ. ბ-ს, ა.წ-სა და ზ. ნ-ეს შორის დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება ქ.ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებარე ობიექტზე.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია ასევე ის ფაქტი, რომ 2011 წლის 18 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ჯ. ტ-ის მიერ შვილის სახელზე გასხვისებული, ქუთაისში, გ-ის ქუჩა №2-ში მდებარე 93.53კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი ამჟამად საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ნ. ბ-ის სახელზე.

იმის გათვალისწინებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ნაწილობრივ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რის გამოც ს.ს. ,,ა. დ. თ-სა” და ჰ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმით ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის, ჯ. ტ-სა და ა. წ-ეს შორის, ასევე ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების ნაწილში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლისა და 394-ე მუხლის ე1 პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების საფუძველს წარმოადგენდა და ამავე კოდექსის 386-ე მუხლის თანახმად, ამ ნაწილში უნდა მიღებულიყო ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი სადავო სამართლებრივი ურთიერთობები ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის, ჯ. ტ-სა და ა. წ-ეს შორის, ასევე ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის იყო გარიგებები, კერძოდ, ნასკიდობის ხელშეკრულება, ხოლო ურთიერთობა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ასევე წარმოადგენდა სახელშეკრულებო ურთიერთობებს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებების დადება განხორციელდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელეს გარკვეული პრეტენზია წარმოეშვა ჯ. ტ-ის მიმართ.

პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში ჯ. ტ-სა და მის შვილს თ. ტ-ეს შორის 2011 წლის 23 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მხარეთა შეთანხმება კანონსაწინააღმდეგო მიზნის მისაღწევად არ არსებობდა, რადგან აპელანტის მიერ აღნიშნულის თაობაზე არავითარი მტკიცებულება არ წარმოდგენილა. ასევე, გარდა ზეპირი ვარაუდისა მოცემული გარიგების მოჩვენებითობის შესახებ მის ნამდვილობასთან დაკავშირებით მოსარჩელეს არავითარი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

პალატამ მიიჩნია, რომ 2011 წლის 3 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ჯ. ტ-ემ ქ.ქუთაისში, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებარე, თავისი კუთვნილი 90.10 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი მიჰყიდა ა. წ-ეს 81 000 აშშ დოლარად, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ა. წ-ის საკუთრებად და 2011 წლის 18 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ჯ. ტ-ემ ქუთაისში, გ-ის ქუჩა №2–ში მდბარე, თავის საკუთრებაში არსებულკი93.53კ.მ არასაცხოვრებელი ფართი მიჰყიდა შვილს, თ. ტ-ეს 39 000 აშშ დოლარად, წარმოადგენდა მოჩვენებით გარიგებას, რადგან სადავო გარიგებების მონაწილე სუბიექტების ნების გამოვლენის მოჩვენებითობაზე მიუთითებდა ის გარემოება, რომ ქ.ქუთაისი, გ-ის ქუჩის №2-ში მდებრე უძრავ ნივთს ფაქტობრივად ფლობს გამყიდველი, რაც დადასტურებული იყო კიდეც მოწმეთა ჩვენებებით.

პალატამ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სადავო ნივთის ღირებულების გადახდის ფაქტები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2011 წლის 3 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება და 2011 წლის 18 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული იყო მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა. იგი დადებული იყო იმ მიზნით, რომ მოვალე ჯ. ტ-ეს თავი აერიდებინა კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესრულებისათვის.

პალატამ მიიჩნია, რომ საპელაციო საჩივრის მოთხოვნა ე.წ ძირი თანხის ჯ. ტ-ის დაკისრების ნაწილში სრულიად უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი იყო, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სწორად შეაფასა, ასევე სწორად იქნა გაზიარებული ექსპერტიზის დასკვნაც.

რაც შეეხება არაუფლებამოსილი პირისათვის გადახდილი თანხის თაობაზე სააპელაციო საჩივარში მითითებულ შეფასებას, პალატამ მიიჩნია, რომ ამ საკითხში დასაბუთება და მტკიცებულებითი ნაწილი აპელანტის მხრიდან არასრული იყო.

სააპელაციო საჩივარი მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების თაობაზე უარის თქმის შესახებ სადავო გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე პალატამ მიიჩნია, რომ ნაწილობრივ საფუძვლიანი იყო, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ, მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. მოცემულ შემთხვევაში, იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ (ამ ნაწილში სადავო გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში) 2010 წლის პირველი ნოემბრამდე იყო ვალდებული ჯ. ტ-ე, რომ გარიგების პირობები შეესრულებინა ჯეროვნად, შესაბამისად, ჯ. ტ-ეს ს.ს. ,,ა. დ. თ-ის” სასარგებლოდ უნდა გადაეხადა 147 963 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ხოლო ჰ. გ-ის სასარგებლოდ 69 146 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. პალატამ მიაჩნია, რომ ჯ. ტ-ეს მიუღებელი შემოსავლის სახით გონივრული გაანალიზების ფარგლებში მოპასუხეთა სასარგებლოდ უნდა გადაეხადა დაკისრებული თანხის 0,4 % თვეში, 2010 წლის პირველი ნოემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ტ-ემ, ა. წ-ემ და ასევე, სს „ა. დ. თ-მა“.

კასატორმა თ. ტ-ემ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 25 სექტემბერის გადაწყვეტილების გაუქმება თ. ტ-სა და ჯ. ტ-ეს შორის 2011 წლის 18 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკერულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ არასწორი იყო სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ თ. ტ-სა და ჯ. ტ-ეს შორის დადებული ხელშეკრულება თვალთმაქცური იყო. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია თ. ც-სა და მოწმე ზ. ნ-ის ურთიერთობა, ამასთან, არასწორად განმარტა და გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლი. გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორის აზრით, სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ თ. ტ-ემ ჯ. ტ-ის ჯარიმის თანხა გადაიხადა 2011 წლის იანვარში.

კასატორმა ა. წ-მ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ა. წ-ა და ჯ. ტ-ეს შორის 2011 წლის 3 თებერვალს ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: არასწორი იყო სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ თ. ტ-სა და ჯ. ტ-ეს შორის დადებული ხელშეკრულება თვალთმაქცური იყო. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია თ. ც-ა და მოწმე ზ. ნ-ის ურთიერთობა, ამასთან არასწორად განმარტა და გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლი.

სს „ა. დ. თ-მა“ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 23.05 11 წლის ნასყიდობის ბათილობაზე უარის თქმის ნაწილში, აგრეთვე ხარჯის – შპს „ბ. 007“-ზე აუდიტორულ დასკვნაზე გადახდილი 1650 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით აღნიშნულ ნაწილებში სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სადავო გარიგების ნამდვილად მისაჩნევად სასამართლოს არ გააჩნდა რაიმე საფუძველი, გამყიდველს გააჩნია მისი ვალი, მყიდველი კი, მისი შვილია, ქონება ნაყიდია ზალიან დაბალ ფასად. სასამართლომ კი არ შეაფასა გარემოება მასზე, რომ აშკარა შეუსაბამობაა ქონების ფასსა და ნასყიდობის ფასს შორის, რაც გარიგების ბათილობის პირობას წარმოადგენდა. ზემოაღნიშნული ცხადყოფს, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 144-ე და 105-ე მუხლები – არ დაადგინა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება თ. ტ-ის ნასყიდობის ნაწილში, არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, რის გამოც ეჭქვეშ დადგა გადაწყვეტილების აღსრულება, ვინაიდან თ. ტ-ემ შეძლო, ხელახლა გაეყიდა ქონება და ფაქტობრივად მხოლოდ 90 კვ.მ კომერციული ფართი შეიძლება მიექცეს აღსასრულებლად, რომლის უმაღლესი ფასი 100000 აშშ დოლარი შეიძლება იყო, მაშინ, როცა ჯ. ტ-ის დაკისრებული თანხა 250000 აშშ დოლარს შეადგენს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 1 თებერვლის განჩინებით თ. ტ-სა და ა. წ-ის საკასაციო საჩივრები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, დაუშვებლად იქნა ცნობილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 7 თებერვლის განჩინებით სს „ა. დ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ა.დ.თ-ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 23.05 11 წლის ნასყიდობის ბათილობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმეზე მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო იხილავს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების კანონიერებას სს ,,ა. დ. თ-ის” (წარმომადგენელ თ. ც-ის) საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. კასატორი ითხოვს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმებას ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 23.05 11 წლის ნასყიდობის ბათილობაზე უარის თქმის ნაწილში, აგრეთვე ხარჯის – შპს „ბ-007“-ზე აუდიტორულ დასკვნაზე გადახდილი 1650 ლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით აღნიშნულ ნაწილებში სარჩელის დაკმაყოფილებას იმ საფუძვლით, რომ სადავო გარიგების ნამდვილად მისაჩნევად სასამართლოს არ გააჩნდა რაიმე საფუძველი, გამყიდველს გააჩნია მისი ვალი, მყიდველი კი, მისი შვილია, ქონება ნაყიდია ძალიან დაბალ ფასად. სასამართლომ კი არ შეაფასა გარემოება მასზე, რომ აშკარა შეუსაბამობაა ქონების ფასსა და ნასყიდობის ფასს შორის, რაც გარიგების ბათილობის პირობას წარმოადგენდა.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამოვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამოვლენი, ასევე მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებითი გარიგებას ახასითებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება”, „გარიგება” მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკამ გვიჩვენა, რომ ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება, მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ “ურთიერთშეთანხმებაზე”, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

ამ მხრივ მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიოერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება, ევალება მოსარჩელეს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, მამა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე და, ასევე, მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე (იხ. პრტაქტიკა უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 30 აპრილის #ას-571-879-09 განჩინება).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ჯ. ტ-ეს არა აქვს შესრულებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სს „ა. დ. თ-ის“ მიმართ. იმ პერიოდში, როდესაც სს „ა. დ. თ-ი“ ითხოვდა ჯ. ტ-ან ვალდებულების შესრულებას, ამ უკანასკნელმა განკარკა თავის საკუთრებაში არსებული ქონება და მიჰყიდა თავისი ოჯახის წევრებს. ამ ვითარებაში ჯ. ტ-ეს მიერ შვილისათვის (თ. ტ-ის) ნივთის მიყიდვა შეიძლება მიუთითებდეს მხარეთა კეთილ ნებაზე და განპირობებული იყოს გარკვეული აუცილებლობით, მაგრამ ზუსტად, რომ თ. ტ-ეს ეკისრება ტვირთი, ამტკიცონ ის, თუ რამ განაპირობა და რა აუცილებლობა არსებობდა ამ ხელშეკრულებების დადება ჯ. ტ-ის მიერ ვალდებულების შესრულების მონაკვეთში,

თ. ტ-ეს ეკისრება ტვირთი ამტკიცონ, რომ ,მიუხედავად მათი ნათესაური კავშირისა მისთვის არ იყო ცნობილი ყოველი ამის თაობაზე და ის წარმოადგენს კეთილსინდისიერ შემძენებს, რაც არ დასტურდება საქმეში არსებული მასალებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზია საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. აღნიშნული ნორმის თანახმად, იმ ხარჯების გადახდა, რაც მოსარჩელემ შეიტანა სახელმწიფო ბაჟის სახით (აგრეთვე, სხვა ხარჯები), დაეკისრება მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც დააკმაყოფილა ან უარი უთხრა გადაწყვეტილებით. ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში, დაკმაყოფილდა სს „ა. დ. თ-ის“ სარჩელის მოთხოვნა ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, რომლის ფასი საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების თანახმად, განისაზღვრება 5000 ლარით, შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეებს, ჯ. და თ. ტ-ს, სს „ა. დ. თ-ი“ სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროთ, საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკმაყფილებული სარჩელის საგნის ღირებულების შესაბამისად, კასატორის მიერ პირველ, მეორე და საკასაციო ინსტანციებში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (5000 ლარის 3%, 4% და 5% ), სულ 650 (ექვსას ორმოცდაათი) ლარისა და კასატორის მიერ აუდიტორული მომსახურებისათვის გადახდილი 1650 ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. სს „ა. დ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 23.05 11 წლის ნასყიდობის ბათილობაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმეზე მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. სს „ა. დ. თ-ის“ სარჩელი ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის 23.05 11 წლის ნასყიდობის ბათილად ცნობის ნაწილში დაკმაყოფილდეს;

4. ბათილად იქნეს ცნობილი 2011 წლის 23 მაისს ჯ. ტ-სა და თ. ტ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება;

5. მოწინააღმდეგე მხარეებს, ჯ. და თ. ტ-ეს, სს „ა. დ. თ-ის“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის – 650 ლარის გადახდა;

6. მოწინააღმდეგე მხარეებს, ჯ., თ. თ. ტ-სა და ა. წ-ეს, სს „ა. დ. თ-ის“ სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ აუდიტორული მომსახურების ხარჯის - 1650 ლარის გადახდა;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე