№ ას-1648-1545-2012 6 სექტემბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შ. ა-ი (მოსარჩელე)

2. სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინება

კასატორ შ. ა-ის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

კასატორ სსიპ „სახელმწიფო ქონების მართვის სააგენტოს“ მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის საკადასატრო აზომვით ნახაზში ცვლილების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. ა-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტორს, მესამე პირის ინდმეწარმე მ. ა-ის – „კ-ს“ წინააღმდეგ და მოითხოვა, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაევალოს, შეიტანოს ცვლილება მისი დაკვეთით ინდ. მეწარმე ”კ-ს” მიერ ქ. ახალქალაქში, ძ-ის ქ. #2-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე 2011 წელს შედგენილ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზში (სარეგისტრაციო ზონა 63, სექტორი 18, კვარტალი - 04, ნაკვეთი 181), შ. ა-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების გადაფარვის ფარგლებში. მოსარჩელის აზრით, სადავო 599 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მის საკუთრებას, რომელიც ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს მშრომელ დეპუტატთა აღკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის #187 გადაწყვეტილებით გამოეყო ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის და წარმოადგენს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს.

მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელმა მ. ბ-ემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 5 მარტის #268 დადგენილებით საერთოდ აკრძალული იყო სახელმწიფო ქონების გასხვისება ან იჯარით გადაცემა, ან უნდა ყოფილიყო სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტის თანხმობა და ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს მშრომელ დეპუტატთა აღკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის #187 გადაწყვეტილებით შ. ა-ის მიწის გამოყოფისის შესაბამისი თანხმობა არ არსებობდა. ამასთან, მოპასუხის აზრით, შ. ა-ის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, ვინაიდან საკარმიდამოდ მიწის ნაკვეთი გამოიყოფა ერთ ადგილზე და არა რამოდენიმე ადგილას

მესამე პირმა ინდმეწარმე მ. ა-მა განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზზე პასუხისმგებელია მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე. ახალქალაქის ვეტსადგურის უფროსის შეკვეთით შეადგინა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომელმაც (უფროსმა) თავად მიუთითა მიწის ნაკვეთის საზღვრების მონაცემები და მის მიერ მითითებული საზღვრების მიხედვით შეადგინა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი.

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილებით შ. ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაევალა, შეეტანა ცვლილება მისი დაკვეთით ინდმეწარმე „კ. დ-ს” მიერ ქ. ახალქალაქში ძ-ის ქ. #2-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე 2011 წელს შედგენილ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზში (სარეგისტრაციო ზონა 63, სექტორი 18, კვარტალი - 04, ნაკვეთი 181), შ. ა-ის საკუთრებაში არსებულ 39 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (მდებარე შ. ა-ის საცხოვრებელი სახლის უკანა მხარეს, უშუალოდ გვერდით) გადაფარვის ფარგლებში. დარჩენილი 560 კვ.მ (სამი ნაკვეთის) გადაფარვის ფარგლებში შ. ა-ის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

შ. ა-მა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ” (საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს უფლებამონაცვლემ) სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით შ. ა-სა და სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის #187 გადაწყვეტილებით შ. ა-ს ახალქალაქის ვეტსადგურის ტერიტორიიდან გამოეყო 0.08 ჰა მიწა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის.

მშენებლობის პროექტის მიხედვით, გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე შ. ა-მა 1993 წელს საცხოვრებელი სახლი ააშენა 201 კვ.მ. ფართზე.

2011 წლის 22 ივნისიდან ქ. ახალქალაქში, ძ-ის ქ.#2ბ-ში მდებარე 201.00 კვ.მ მიწა და მასზე განთავსებული #1 შენობა-ნაგებობა (საცხოვრებელი) საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია შ. ა-ის საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის #187 გადაწყვეტილება.

საქმის მასალებით დადგინდა, რომ საჯარო რეესტრმა შ. ა-ს უარი უთხრა სარგებლობაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის დარჩენილი ფართის (599 კვ.მ.) საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე, რადგან ეს ფართი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაკვეთით ინდ. მეწარმე მ. ა-ი – „კ-დ-ს” მიერ შესრულებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე სახელმწიფოს სახელზე იყო რეგისტრირებული.

ახალქალაქის ვეტსადგურის ტექპასპორტით დადგენილია, რომ თავდაპირველად ვეტ.სადგურის სარგებლობაში იყო 4732,4 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მათ შორის, სადავო მიწის ნაკვეთიც.

ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის #187 გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის კონკრეტული საზღვრები, ხოლო მშენებლობის პროექტში აღნიშნულია 4 ცალკ-ცალკე, ერთმანეთისაგან მოშორებით არსებული ნაკვეთი.

ქ. ახალქალაქი ძ-ის ქ. N2ბ საცხოვრებელი სახლის 1995 წლის ტექნიკური პასპორტის მიხედვით, ახალქალაქის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში შ. ა-ის სახელზე რეგისტრირებულია 800 კვ.მ - მათ შორის განაშენიანების ფართი 151.9 კვ.მ.; მიწის ნაკვეთის გეგმის მიხედვით, ასევე დასტურდება, რომ ეს ფართი შედგება ერთმანეთისაგან დაცილებული და დამოუკიდებელი ოთხი ნაკვეთისაგან, რომელთაგან მხოლოდ ერთზე მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი და დამხმარე ნაგებობა.

იმავე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, ახალქალაქის ვეტერინარიის სადგურზე რეგისტრირებული დარჩა 4732,4 კვ.მ, რომელშიც ასევე შედის ზემოთ აღნიშნული შ. ა-ის 800 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი.

ახალქალაქის ვეტსადგური სახელმწიფო დაწესებულება იყო, შესაბამისად, მის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთი სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენდა.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე მიწასთან დაკავშირებით წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობები მოწესრიგებული იყო საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მიწის კოდექსით, რომელიც ამოქმედდა 1971 წლის 1 ნოემბრიდან. მიწის კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით, მიწა წარმოადგენდა განსაკუთრებულ სახელმწიფო საკუთრებას და იგი გაიცემოდა მხოლოდ სარგებლობისათვის. ამავე კოდექსის მე-10 მუხლის მიხედვით, მიწა სარგებლობისათვის მიეცემოდათ სსსრ-ის კავშირის მოქალაქეებს.

მიწის კოდექსით განსაზღვრული იყო მიწის სარგებლობისათვის გაცემაზე უფლებამოსილი ორგანო. მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, სარგებლობისათვის მიწის ნაკვეთის გაცემის უფლება ჰქონდათ მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო, სადაბო საბჭოს აღმასრულებელ კომიტეტებს საწარმოების, ორგანიზაციების, დაწესებულებებისა და მოქალაქეების მუდმივ ან დროებით სარგებლობაში – ქალაქის, დაბების მიწებიდან. ამდენად, პალატამ არ გაიზიარა შ. ა-ის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ 1995 წლიდან შ. ა-ი წარმოადგენდა ტექბიუროში მის სახელზე რეგისტრირებული 800 კვ.მ. მიწის ფართის მესაკუთრეს, რაც ცხადყოფს, რომ შ. ა-ი იყო ამ მიწის ნაკვეთის მოსარგებლე და არა მესაკუთრე.

ადგილზე დათვალიერების ოქმით დადგინდა, რომ ვეტსადგურის ტერიტორია შემოღობილია გარეთა საერთო ღობით. შ. ა-ის სარგებლობაში არსებული სამი ნაკვეთი შემოღობილია ცალკე შიდა ღობით, ხოლო შ. ა-ის სარგებლობაში არსებულ მეოთხე ნაკვეთზე აშენებულია საცხოვრებელი სახლი. აღნიშნული მიწის ნაკვეთები მდებარეობს ერთმანეთისაგან ცალკ-ცალკე და საცხოვრებელი სახლისაგან მოშორებით, ამასთან, მიწის 39 კვ.მ ნაკვეთი, რომელიც არ შედის შ. ა-ის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 201 კვ.მ ფართში, მდებარეობს შ. ა-ის საცხოვრებელი სახლის უკანა მხარეს (უშუალოდ გვერდით). ამ სადავო 39 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე აშენებულია დამხმარე ნაგებობა, რომელიც ეკუთვნის შ. ა-ს.

პალატის აზრით, მართებული იყო სასამართლოს მითითება, რომ, ვინაიდან სადავო მიწის ნაკვეთები საერთო ფართობით 599 კვ.მ ტექინვენტარიზაციის ბიუროში აღრიცხული იყო, როგორც შ. ა-ზე, ასევე ვეტ. სადგურზე (სახელმწიფოს სახელზე) და გამოვლინდა სადავო მიწაზე დავა საკუთრების უფლების შესახებ, მოსარჩელის მოთხოვნა (მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზში ცვლილების შეტანის დავალდებულების შესახებ) შეიძლება დაკმაყოფილებულიყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდებოდა მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე საკუთრების უფლებას ადასტურებდა მხოლოდ 39 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მდებარეობდა შ. ა-ის საცხოვრებელი სახლის უკანა მხარეს, უშუალოდ გვერდით, რომელზეც აშენებული იყო დამხმარე ნაგებობა, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად იქნა მიჩნეული, რომ ამ ნაკვეთზე უნდა გავრცელებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლით რეგლამენტებული საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის სტატუსი და ეს ფართი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების დროიდან (1997 წლის 25 ნოემბერი) უნდა ჩათვლილიყო შ. ა-ის საკუთრებად. ამასთან, დარჩენილ 560 კვ.მ ფართზე (სამ ნაკვეთზე) მოსარჩელე საკუთრების უფლებას ვერ ადასტურებდა.

პალატამ არ გაიზიარა შ. ა-ის მითითება იმის შესახებ, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის საფუძველზე, სადავო მიწის ნაკვეთებზე მოპოვებული აქვს საკუთრების უფლება. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ტექბიუროში სადავო მიწის ნაკვეთზე რეგისტრაცია განხორციელდა 1995 წელს, თუმცა იმ პერიოდში ეს მიწის ნაკვეთი არ იყო შ. ა-ის საკუთრება. ამასთან, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ამავდროულად რეგისტრირებული იყო ახალქალაქის ვეტსადგურის სახელზე, რომელიც სახელმწიფო დაწესებულება იყო და ამდენად, ამ მიწის მესაკუთრეს წარმოადგენდა სახელმწიფო. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, უდავო იყო, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში არ იყო რეგისტრირებული მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით, ასეთ პირობებში კი, სამოქალაქო კოდექსის 167–ე მუხლის გამოყენების წინაპირობა წინამდებარე საქმეზე არ არსებობდა. ამასთან, პალატის აზრით, სადავო სამართალურთიერთობაზე სასამართლომ სწორად გაავრცელა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, შ. ა-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთები მდებარეობდა ერთმანეთისაგან განცალკევებით და საცხოვრებელი სახლისაგან მოშორებით. სამ ნაკვეთზე შენობა-ნაგებობა არ არის განლაგებული, მხოლოდ შ. ა-ის საცხოვრებელი სახლის უკანა მხარეს (უშუალოდ გვერდით) სადავო 39 კვ.მ მიწის ნაკვეთზეა აშენებული დამხმარე ნაგებობა, რომელიც ეკუთვნის შ. ა-ს, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მხოლოდ საცხოვრებელი სახლის უკანა მხარეს მდებარე 39 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ითვლებოდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთად, ხოლო დანარჩენი სამი მიწის ნაკვეთი არ წარმოადგენდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, რის გამოც ვერ გავრცელდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 1513–ე მუხლით განსაზღვრული წესი.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს” მითითება იმის შესახებ, რომ მოცემული დავა უნდა განხილულიყო არა სამოქალაქო, არამედ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით და მიიჩნია, რომ განსახილველი საქმე გამომდინარეობდა სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, რის გამოც იგი სწორად იქნა განხილული სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

პალატამ ასევე არ გაიზიარა სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს” მითითებას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლის დარღვევის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ საქმეზე სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა ინდ. მეწარმე მ. ა-ი – „კ-დ”.

პალატამ აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა მითითებული საპროცესო ნორმის გამოყენების წინაპირობა, რადგან, 2010 წლის 15 იანვარის საქართველოს იუსტიციის მინისტრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ” ინსტრუქციის 30-ე მუხლის თანახმად, საკადასტრო აზომვითი ნახაზის სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება უძრავი ნივთის მესაკუთრეს. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა სახელმწიფო, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სახით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამინისტროს მართებულად უთხრა უარი სათანადო მოპასუხით - იმ ,,კ. დ-ი’’ შეცვლაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

შ. ა-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორის განმარტებით, ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს გადაწყვეტილებით რომ შ. ა-ს 1992 წლის დეკემბერში 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გადაეცა სარგებლობაში კანონის საფუძველზე, შესაბამისად, უტყუარად იყო დამტკიცებული, რომ შ. ა-ი 1995 წლიდან, ანუ ტექბიუროში 800 კვ.მ მიწის დარეგისტრირების შემდეგ, გახდა აღნიშნული მიწის მესაკუთრე სრულად და არა მხოლოდ 201 კვ.მ-ისა როგორც ამის შესახებ მიუთითა სასამართლომ, ამდენად, სასამართლომ გადაწყევტილება მიიღო ისე, რომ არ გამოიყენა შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმები, არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 167-ე, 1507-ე, 1514-ე მუხლებით და სრულიად უსაფუძვლოდ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1413-ე მუხლი.

კასატორმა სსიპ „სახელმწიფო ქონების მართვის სააგენტომ“ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არ მიუთითა იმ სამართლებრივ საფუძვლებზე, თუ რატომ უნდა განხილულიყო მოცემული დავა სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, კერძოდ, სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო“ სააპელაციო საჩივრშიც და საქმის განხილვის ეტაპზეც მიუთითებდა, რომ აღნიშნული დავა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეს.

კასატორის აზრით, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი არ წარმოადგენს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს. რეგისტრაციის პერიოდში მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის N 800 ბრძანებით დამტკიცებული უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის მე-2 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტს წარმოადგენს ნორმატიული ანდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტი, გარიგება ან სხვა სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობს უძრავ ნივთზე უფლების, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას. ხოლო, ამავე ინსტრუქციის მე-10 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკადასტრო მონაცემები წარმოადგენენ რეგისტრაციის ერთ-ერთ (და არა ერთადერთ) საფუძველს. ამავე ინსტრუქციის მე-2 მუხლის „ჟ“ ქვეპუნქტის თანახმად) საკადასტრო აზომვითი ნახაზი არის უფლებამოსილი პირის მიერ ამ ინსტრუქციის მოთხოვნათა დაცვით შესრულებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემების ამსახველი დოკუმენტი და არა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო სასამართლომ თვითონ უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, რადგან არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლი).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის №187 გადაწყვეტილებით შ. ა-ს ახალქალაქის ვეტსადგურის ტერიტორიიდან გამოეყო 0.08 ჰა მიწა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის.

მშენებლობის პროექტის მიხედვით, გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე შ. ა-მა 1993 წელს 201 კვ.მ-ზე ააშენა საცხოვრებელი სახლი.

2011 წლის 22 ივნისიდან ქ. ახალქალაქში, ძ-ის ქ.№2ბ-ში მდებარე 201.00 კვ.მ მიწა და მასზე განთავსებული №1 შენობა-ნაგებობა (საცხოვრებელი) საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია შ. ა-ის საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის №187 გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ, საქმის მასალების მიხედვით საჯარო რეესტრმა შ. ა-ს უარი უთხრა სარგებლობაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის დარჩენილი 599 კვ.მ-ის საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე, რადგან ეს ფართი სახელმწიფოზე იყო რეგისტრირებული საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაკვეთით ინდმეწარმე მ. ა-ი – „კ-დ-ს” მიერ შესრულებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე.

ქ. ახალქალაქში, ძ-ის ქ. N2ბ საცხოვრებელი სახლის 1995 წლის ტექნიკური პასპორტის მიხედვით, ახალქალაქის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში შ. ა-ის სახელზე რეგისტრირებულია 800 კვ.მ - მათ შორის განაშენიანების ფართი 151.9 კვ.მ.; მიწის ნაკვეთის გეგმის მიხედვით, ასევე დასტურდება, რომ ეს ფართი შედგება ერთმანეთისაგან დაცილებული და დამოუკიდებელი ოთხი ნაკვეთისაგან, რომელთაგან მხოლოდ ერთზე მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი და დამხმარე ნაგებობა.

შ. ა-ის სახელზე 800კვ.მ-დან საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია 201 კვ.მ რაზედაც მდებარეობს მისი საცხოვრებელი სახლი.

ამასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ. ა-ის მიერ ვერ დასტურდება სადავო 599 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება, ამასთან ერთად 1971 წლის 1 ნოემბრიდან ამოქმედებული მიწის კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით, მიწა წარმოადგენდა განსაკუთრებულ სახელმწიფო საკუთრებას და იგი გაიცემოდა მხოლოდ სარგებლობისათვის. ამავე კოდექსის მე-10 მუხლის მიხედვით, მიწა სარგებლობისათვის მიეცემოდათ სსსრ-ის კავშირის მოქალაქეებს, ხოლო მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, სარგებლობისათვის მიწის ნაკვეთის გაცემის უფლება ჰქონდათ მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო, სადაბო საბჭოს აღმასრულებელ კომიტეტებს საწარმოების, ორგანიზაციების, დაწესებულებებისა და მოქალაქეების მუდმივ ან დროებით სარგებლობაში – ქალაქის, დაბების მიწებიდან.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შ. ა-ის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ 1995 წლიდან შ. ა-ი წარმოადგენდა ტექბიუროში მის სახელზე რეგისტრირებული 800 კვ.მ. მიწის ფართის მესაკუთრეს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ. ა-ი იყო ამ მიწის ნაკვეთის მოსარგებლე და არა მესაკუთრე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას, მიუხედავად ამისა, გადაწყვეტილება არსებითად სწორია. კონკრეტულ შემთხვევაში, შ. ა-ი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, ხოლო სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს წარმოადგენს ის, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას არ მოჰყვება ის იურიდიული შედეგი, რომლის ინტერესიც გააჩნია მოსარჩელეს.

საქმის მასალების შესწავლის შედეგად საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ მხარეთა შორის დავას იწვევს არა მარტო საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, არამედ საკუთრების უფლებაც სადავო მიწაზე. ამ თავისებურების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეუძლებელია სწორი დასკვნების გამოტანა საქმეზე მხოლოდ საკადასტრო აზომვითი ნახაზის სისწორის დადგენის გზით.

მოსარჩელე შ. ა-ის მოთხოვნა, დაევალოს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს (საქმეში უფლებამონაცვლედ ჩართულ იქნა სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო“) შეიტანოს ცვლილება მისი დაკვეთით ინდმეწარმე „კ. დ-ს“ მიერ ქ. ახალქალაქის ძ-ის ქ. №2-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე 2011 წელს შედგენილ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზში შ. ა-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების გადაფარვის ფარგლებში. მოსარჩელის აზრით, სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მის საკუთრებას, რომელიც ახალქალაქის საქალაქო საბჭოს მშრომელ დეპუტატთა აღკომის 1992 წლის 29 დეკემბრის №187 გადაწყვეტილებით გამოეყო ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის და წარმოადგენს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული მოთხოვნით არ მიიღწევა ის იურიდიული შედეგი, რომლის ინტერესიც გააჩნია მოსარჩელეს. მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი მიმართულია სადავო მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში თავის საკუთრებად რეგისტრაციისაკენ. ამასთან მიმართებაში მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლის თანახმად, საჯარო რეესტრმა შ. ა-ს უარი უთხრა სარგებლობაში გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის დარჩენილი სადავო 599 კვ.მ-ის საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე, რადგან ეს ფართი სახელმწიფოზე იყო რეგისტრირებული საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დაკვეთით ინდ. მეწარმე მ. ა-ი – „კ-დ-ს” მიერ შესრულებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე. ამდენად, უდავოა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია სახელმწიფოს სახელზე. გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელე სადავოთ არ ხდის არც საჯარო რეესტრის მიერ შ. ა-ის სახელზე მიწის ნაკვეთის დარჩენილი სადავო ფართის (599 კვ.მ.) საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე უარის შესახებ ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებას და არც ამ ფართის სახელმწიფოს სახელზე რეგისტრაციის ფაქტს, ამდენად, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს ამ ფაქტობრივ გარემოებებზე.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლი ადგენს რეგისტრაციის გაუქმების საფუძვლებს, რასაც ასევე ითვალისწინებს „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-17 მუხლი (ანალოგიური დანაწესს ითვალისწინებდა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის N 800 ბრძანებით დამტკიცებული უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის 68-ე მუხლი). ამ მხრივ მნიშვნელოვანია ის, რომ ზემომითითებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკადასტრო აზომვითი ნახაზში ცვლილებების განხორციელება არ იწვევს იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც სურს მოსარჩელეს.

მოსარჩელე სადავოდ ხდის მხოლოდ საკადასტრო აზომვითი ნახაზს, რაც თავისი სამართლებრივი მნიშვნელობით წარმოადგენს სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების ერთ-ერთ (და არა ერთადერთ) საფუძველს („საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი).

მითითებული ნორმის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველია განცხადება ან უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. განცხადებას უნდა ერთოდეს ინსტრუქციით განსაზღვრული სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია. მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილია, კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოითხოვოს სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელია განცხადებით მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკადასტრო აზომვითი ნახაზის განხორციელების სამართლებრივი ნორმები წარმოადგენენ საჯარო რეესტრის წარმოების ორგანიზაციულსამართლებრივ საფუძვლების ერთ-ერთ მარეგულირებელ მექანიზმს, რითაც განისაზღვრება საჯარო რეესტრის წარმოებასთან დაკავშირებული თავისებურებები. „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 25-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკადასტრო მონაცემები არის ამ ინსტრუქციით დადგენილი წესით ასახული, მიწის ნაკვეთის საზღვრის კონფიგურაციისა და ადგილმდებარეობის, მასზე არსებული ნაგებობების, მათ შორის ხაზოვანი ნაგებობების, ასევე სერვიტუტის ან სხვა სამართლებრივი შეზღუდვის ფარგლების შესახებ გრაფიკულად და ტექსტურად გამოსახული ზუსტი ინფორმაცია. აღნიშნული დანაწესი უზრუნველყოფს ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრის დადგენის რეალიზაციას („საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 15²-ე მუხლის პირველი ნაწილი). აქედან გამომდინარე, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი უნდა აკმაყოფილებდეს ტექნიკურ პირობებს, რომლის თანახმად, საკადასტრო აზომვთი ნახაზს თან უნდა ერთვოდეს წერილობითი ინფორმაცია საკადასტრო აღწერის უფლებამოსილი პირის, უძრავი ნივთისა და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობების აღწერილობისა და დაინტერესებული პირის შესახებ. დამსწრეთა და უძრავი ნივთის მოსაზღვრე უძრავი ნივთის (ნივთების) მართლზომიერი მფლობელის ან მესაკუთრის არსებობის შესახებ („საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 26-ე მუხლის მე-5 ნაწილი).

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორ სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საკადასტრო აზომვითი ნახაზი არ წარმოადგენს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს. რეგისტრაციის პერიოდში მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2006 წლის 13 დეკემბრის N 800 ბრძანებით დამტკიცებული უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის მე-2 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტს წარმოადგენს ნორმატიული ანდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტი, გარიგება ან სხვა სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობს უძრავ ნივთზე უფლების, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას. ხოლო ამავე ინსტრუქციის მე-10 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკადასტრო მონაცემები წარმოადგენენ რეგისტრაციის ერთ-ერთ (და არა ერთადერთ) საფუძველს. ამავე ინსტრუქციის მე-2 მუხლის „ჟ“ ქვეპუნქტის თანახმად) საკადასტრო აზომვითი ნახაზი არის უფლებამოსილი პირის მიერ ამ ინსტრუქციის მოთხოვნათა დაცვით შესრულებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემების ამსახველი დოკუმენტი და არა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ხარვეზიანობის დადგენა არ არის საკმარისი მოსარჩელის მიერ თავისი უფლების რეალიზაციისათვის. მნიშვნელოვანია, რომ ამ უსწორობით ილახებოდეს მოსარჩელის უფლება (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-2 მუხლი), რომლის დაცვას ის უნდა ახორციელებდეს კანონის მოთხოვნათა დაცვით.

საკადასტრო აზომვითი ნახაზის სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება უძრავი ნივთის მესაკუთრეს („საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის 30-ე მუხლი), მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე უთითებს საკუთრების უფლების დარღვევზე სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ფაქტით, მხოლოდ საკადასტრო აზომვითი ნახაზში ცვლილებების განხორციელება არ არის საკმარისი მოსარჩელის მიერ იურიდიული ინტერესის დასაკმაყოფილებლად.

ყოველივე ზემოაღნიშნული მიგვითითებს იმაზე, რომ საკადასტრო აზომვითი ნახაზი წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის ერთ-ერთ აუცილებელ ინფორმაციას, ხოლო მასში სასამართლო გადაწყვეტილებით განხორციელებულ ცვლილებები არ არის საკმარისი მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის დასაკმაყოფილებლად.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

მოცემულ შემთხვევაში, შ. ა-ს სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 (სამასი) ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. შ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

3. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 ნოემბრის განჩინება;

4. შ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

5. შ. ა-ს სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის გადახდა;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე