№ას-229-221-2013 18 სექტემბერი, 2013 წელი, ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. ხ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. მ-ი (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხე - თ. გ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ხ-მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს რ. მ-სა და თ. გ-ის წინააღმდეგ სარჩელით მიმართა და მოითხოვა უძრავი ქონების მოპასუხე რ. მ-ის საკუთრებად ცნობა, კომპენსაციის (ბინის საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 3000 ლარის) გადახდის სანაცვლოდ, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა.

მოსარჩელის განმარტებით, მისმა მშობლებმა ლ. პ-ან შინაურული ხელწერილის საფუძველზე შეიძინა ქ. თბილისში, ნ-ის ქ. N35-ში მდებარე 36 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა, რომელსაც ამჟამად ე. ხ-ი ფლობს. ლ. პ-ის გარდაცვალების შემდეგ მისი სამკვიდრო მიიღო შვილმა, მ. პ-ამ, რომლის უფლებამონაცვლეა რ. მ-ი.

რ. მ-ის წარმომადგენელმა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე ნაწილობრივ ცნო სარჩელი და თანხმობა განაცხადა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის - 7500 ლარის მიღების სანაცვლოდ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე.

მოპასუხე თ. გ-მა განმარტა, რომ მისი კუთვნილი ფართი საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე მდებარეობს, ამდენად, მას პრეტენზია არ აქვს ე. ხ-ის მიერ დაკავებულ ფართზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ის სარჩელი რ. მ-ის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: რ. მ-ი ცნობილი იქნა თბილისში, ა-ის ქუჩა 35-ში მდებარე ქონებიდან მ. პ-ის კუთვნილი წილის მესაკუთრედ, რაც შეადგენს 44/114 ნაწილიდან დარჩენილ ნაწილს გარდა სახლის მეორე სართულზე მდებარე 52 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომისა, ე. ხ-ი ცნობილ იქნა ტექინვენტარიზაციის ბიუროს არქივში დაცული სახლის გეგმის შესაბამისად რ. მ-ის კუთვნილი წილიდან მეორე სართულზე მდებარე 22.92 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ; ე. ხ-ს დაეკისრა მოპასუხე რ. მ-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის, 7500 ლარის, გადახდა; ე. ხ-ს უარი ეთქვა მოპასუხე რ. მ-ის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების მხოლოდ 10%-ის გადახდაზე; ე. ხ-ს უარი ეთქვა მოპასუხე თ. გ-ის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ე. ხ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-ის წინააღმდეგ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, მისთვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის დაკისრებისა და სადავო ბინის 22.92 კვ. მ-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით, ე. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ე. ხ-ს რ. მ-ის კუთვნილი წილიდან საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ნ-ის (ყოფილი ა-ის) ქუჩის №35-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მე-2 სართულზე მის მიერ დაკავებული 35.18 კვ. მ, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი მხოლოდ სპეციალური მტკიცებულების - წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე) არსებობის შემთხვევაში, დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარგებლეს საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების მოპოვების უფლებას ანიჭებს. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო საცხოვრებელ სადგომზე მარტივი წერილობითი ფორმით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის დადასტურების და ამ მტკიცებულების სასამართლოში წარმოდგენის ვალდებულება მოსარჩელე მხარეს აკისრია, რომელმაც ვერ უზრუნველყო მისზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის სათანადოდ რეალიზება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მოსარგებლესა და მესაკუთრეს შორის წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი დასტურდება მოწმეებისა და მესამე პირების განმარტებებით, გამომდინარე იქიდან, რომ ხსენებული სადავო ფაქტობრივი გარემოება არ შეიძლება, დადასტურდეს მოწმეთა ანდა მესამე პირთა ზეპირი განმარტებებით.

სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ თავდაპირველ მოსარგებლეებს, მ. და შ. ხ-ს, საცხოვრებელ სადგომზე უფლება მოპოვებული ჰქონდათ საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე, რაც დასტურდება რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდით. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება არც მოპასუხეს გაუხდია სადავოდ. მხარეებს შორის არსებობდა გარიგება საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ, რაც, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, მოსარგებლეს ანიჭებს უფლებას, დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მესაკუთრეს მოსთხოვოს დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ ე. ხ-ს ქ. თბილისში, ნ-ის (ყოფილი ა-ის) ქუჩის N35-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მე-2 სართულზე დაკავებული აქვს 35.18 კვ.მ (ამ ფართში შედის ოთახები ფართობით 11.79 კვ.მ, 8.90 კვ.მ, 4.57 კვ.მ, 2.22 კვ.მ, ასევე 7.70 კვ.მ სხვენი). აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი ტექინვენტარიზაციის ბიუროს არქივში დაცული გეგმა-ნახაზით და შპს „უ--ის“ აზომვითი ნახაზით (ტ. I. ს.ფ. 20, 62-66). აღსანიშნავია, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოება სადავოდ არ გაუხდია მოპასუხე რ. მ-ს (ტ. II. ს.ფ. 39).

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 2009 წლის 2 ნოემბრის დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნით, რომელსაც დაეყრდნო პირველი ინსტანციის სასამართლო, შეფასებულ იქნა ე. ხ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი სრულად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარგებლის მიერ დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულების (30 000 ლარის) 25%-ის - 7500 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარჩელე ე. ხ-ს უნდა გადაეცეს ქ. თბილისში, ნ-ის (ყოფილი ა-ის) ქუჩა N35-ში მდებარე სახლთმფლობელობის მე-2 სართულზე მის მიერ დაკავებული 35.18 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ე. ხ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა მისთვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის დაკისრების ნაწილში. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს, ბინის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ უნდა ეცნო მესაკუთრედ, მიუხედავად იმისა, რომ წერილობით დადებული ხელშეკრულება ვერ წარადგინა. მოწმეებმა და მესამე პირებმა დაადასტურეს, რომ ე. ხ-ის მშობლებმა, მ. და შ. ხ-ა, წერილობით დადებული შინაურული ხელშეკრულების საფუძველზე იყიდეს სადავო ფართი იმჟამინდელი მესაკუთრისაგან. სააპელაციო სასამართლომ კი, არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვისას არ დაურღვევია საპროცესო კანონმდებლობა, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ Nას-539-507-2010), ხოლო საკასაციო სასამართლოს მიერ საჩივრის განხილვისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე