№ ას-331-315-2013 20 სექტემბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ. პ-ი, ს. პ-ი, ტ. ა-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. შ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. შ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. ა-ას, თ. და ს. პ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა. მოსარჩელის განმარტებით, მამამისმა გ. შ-ამ გ. და ტ. ა-ან 1948 წელს შეიძინა თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში მდებარე სახლის სარდაფის სართულზე განთავსებული ერთი ოთახი. 1954-55 წლებში მოსარჩელის მშობლებმა გ. და ტ. ა-ან კვლავ შეიძინეს იმავე სახლის პირველ სართულზე მდებარე 12,42 კვ.მ და 3,29 კვმ ოთახები. 1957 წელს მოსარჩელის მშობლებს ა-ის თანხმობით, ა. ხ-ან დაეთმოთ კიდევ ერთი 19,86 კვ.მ ოთახი, ამასთან ი. რ-ის ოჯახთან ერთობლივად ფლობდნენ 7,62 კვ.მ სამზარეულოს. საბოლოოდ მოსარჩელის განმარტებით, მისი ოჯახის მფლობელობაში არსებობდა 41,69 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. მოსარჩელის განმარტებით, სახლი, სადაც განთავსებული იყო საცხოვრებელი ფართი, 1992 წლის თბილისის სამოქალაქო ომის დროს, ხანძრის შედეგად დაზიანდა და ცხოვრებისათვის უვარგისი გახდა, შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტებით, საცხოვრებელი სადგომის რეალური მფლობელობის შეწყვეტა აღნიშნულ ფაქტს უკავშირდება. 2007 წელს მოპასუხეებმა მიწის ნაკვეთი, სადაც განთავსებული იყო საცხოვრებელი სადგომი, გადასცეს ბინათმენაშენეთა ამხანაგობას, სადაც აშენდა ახალი სახლი. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეებმა მოსარჩელის კუთვნილი წილის ჩათვლით, ახალ სახლში ამხანაგობისგან მიიღეს 218 კვ.მ ბინა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, თ. შ-ამ, როგორც აწ გარდაცვლილი მშობლების უფლებამონაცვლემ, მოაპსუხეებისაგან მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 5107 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, ბ-ის ქუჩა №26-ში მდებარე №2 ბინიდან 41.69 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. შ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. შ-ამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. შ-ას უფლებამონაცვლე გ. შ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. შ-ას უფლებამონაცვლე გ. შ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში ტ. ა-ას, თ. და ს. პ-ის საკუთრებაში არსებულ 218მ² ფართის ბინა N2-დან (ს/კ: ...) 19,05მ² ფართის მესაკუთრედ მოპასუხეებისათვის 5 107 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თ. შ-ა გ. და ნ. შ-ის შვილია, რომლებიც 1948 წლიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდნენ ქ. თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში მდებარე სახლში განთავსებულ საცხოვრებელ სადგომში სადგომის მესკუთრეებთან - გ. და ტ. ა-ან შეთანხმებით და მთლიანობაში ფლობდნენ 41,69 მ2 საცხოვრებელი სადგომს. კერძოდ, 1948 წელს გ. შ-ამ გ. და ტ. ა-ან შეიძინა თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში მდებარე სახლის სარდაფის სართულზე ერთი ოთახი. 1954-55 წლებში მოსარჩელის მშობლებმა გ. და ტ. ა-ან კვლავ შეიძინეს იმავე სახლის პირველ სართულზე განთავსებული 12,42მ² ოთახი და 3,29მ² უფანჯრო ოთახი. 1957 წელს მოსარჩელის მშობლებს, ა-ის თანხმობით, ა. ხ-მა დაუთმო კიდევ ერთი 19,86მ² ოთახი. ამასთან, მოსარჩელის მითითებით, შ-სა და ი. რ-ის ოჯახებს საერთო მფლობელობაში ჰქონდათ 7,62მ² სამზარეულო. მთლიანობაში, მოსარჩელის ოჯახი ფლობდა ორ ოთახს, ერთ უფანჯრო ოთახს, აივანსა და სამზარეულოს ფართის ნახევარს, რომლის საერთო ფართი შეადგენდა 41,69მ²-ს (ტ. 1. ს.ფ. 47, 129-131, 170-172, 184-193).

გ. და ნ.შ-ის გარდაცვალების შემდეგ (ნ. გარდაიცვალა 1979 წლის 27 სექტემბერს, ხოლო გ. 1981 წლის 30 ნოემბერს) საცხოვრებელი სადგომზე მფლობელობა განაგრძო თ. შ-ამ, რომელიც რეგისტრირებული იყო (ჩაწერილი) ქ. თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში მდებარე სახლში 1968 წლის 22 იანვრიდან და აღნიშნულ მისამართზე აწარმოებდა კომუნალური გადასახადების გადახდას (ტ.1. ს.ფ. 18-22, 51).

პალატამ მიიჩნია, რომ თ. შ-ა წარმოადგენდა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით გათავალისწინებულ მოსარგებლე პირს და არ გაიზიარა მოპასუხეთა პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ კანონის მიღების მომენტისათვის მოსარჩელე არ ახორცილებდა საცხოვრებელი სადგომის ფაქტობრივ მფობელობას, რის გამოც სადავო ურთიერთობა არ უნდა დარეგულირებულიყო ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით.

პალატამ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ 1992 წლის სამოქალაქო ომის დროს თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26 მისამართზე მდებარე სახლი პრაქტიკულად განადგურდა, დარჩა მხოლოდ სახლის კედლები და ამ სახლში ცხოვრება შეუძლებელი გახდა. ამ გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონის მიღების მომენტისათვის საცხოვრებელ სადგომში ფაქტობრივი ცხოვრების ფაქტის დადასტურება მოსარჩელისათვის წარმოადგენდა მტკიცების იმგვარ სტანდარტს, რომლის გადალახვა ობიექტურად შეუძლებლია. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან სადგომის მფლობელობა ხორციელდებოდა იმ სახით, რა სახითაც ეს შესაძლებელი იყო სადგომის ფაქტობრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე, ამიტომ ამ შემთხვევაში, მოსარგებლის მიერ სადგომის ფლობის სტანდარტი არ შეიძლება იყოს სადგომის პირდაპირი მფლობელობის შესახებ ფაქტი.

დადგინდა, რომ 2007 წლის 08 ოქტომბერს დაფუძნდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ბ. ...“, რომლის მიზანს წარმოადგენდა ერთობლივი მოქმედება ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, რომელიც უნდა აშენებულიყო ქ. თბილისში, ბ-ის ქუჩა N26-ში. ამხანაგობის დამფუძნებლებს ასევე წარმოადგენდნენ მოპასუხეები - ტ. ა-ა, თ. პ-ი, ს. პ-ი.

სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-3 მუხლით დადგინდა,, რომ ტ. ა-ას, თ. პ-ის, ს. პ-ის შენატანს ამხანაგობაში შეადგენდა ქ. თბილისში, ბ-ის ქუჩა N26-ში მდებარე 270მ² მიწის ნაკვეთი, ხოლო დანარჩენი დამფუძნებელების შენატანს წარმოადგენდა ფულადი თანხა და ამხანაგობისათვის გაწეული ორგანიზაციული საქმინობა.

სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლით განისაზღვრა ფართების განაწილების წესი, რომლის თანახმად, ტ. ა-ა, თ. პ-ი, ს. პ-ი აშენებული საცხოვრებელი სახლის მე-2 სართულზე მიიღებდნენ ბინას საერთო ფართით 150მ² და ორ ავტოსადგომს საერთო ფართით 40 მ² (ტ.1. ს.ფ. 34-41).

დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ბ-...“-ის დაკვეთით წარმოებული სამშენებლო სამუშაოების შედეგად, აშენდა სახლი, სადაც მოპასუხეებს შენატანის შესაბამისად, გადაეცათ 150მ² ფართი და იმის გათვალისწინებით, რომ თ. პ-მა ამხანაგობის წევრ ლ. ა-ან გარიგების საფუძველზე შეიძინა დამატებითი წილი, დღეისათვის მოპასუხეები ტ. ა-ა, თ. და ს. პ-ი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებულნი არიან თბილისი, ბ-ის ქუჩა №26 მისამართზე მდებარე, 276მ² ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე არსებული, მშენებარე სახლის მე-2 სართულზე განთავსებული, 218მ² ფართის მქონე, №2 ბინის (ს/კ: ...) მესაკუთრეებად (იხ. ს.ფ. 34-40, 93, 145-147).

საცხოვრებელი სადგომის ღირებულება შეადგენს 1კვ.მ - 490 აშშ დოლარს - 20 428 აშშ დოლარს (ტ.1, ს.ფ. 57-59).

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა დააზუსტა მოთხოვნა და მოითხოვა მესაკუთრისათვის 5107 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ 32.50 კვ.მ -ის საკუთრებაში გადაცემა.

პალატამ მიუთითა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტზე და დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არსებობდა სასარჩელო მოთხოვნის ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის ფარგლებში დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150.2-ე, 171-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარგებლე პირს დათმობის გარიგების საფუძველზე დაკავებული ჰქონდა 41,69მ² ფართის მქონე სადგომი. საქმეში წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობის საინვენტარიზაციო გეგმით დგინდება, რომ მთლიანი სახლის საერთო სასარგებლო ფართი შეადგენდა 328,47მ² -ს (ტ.1. ს.ფ. 26). დადგენილია, რომ ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ბ-...“-ის დაკვეთით წარმოებული სამშენებლო სამუშაოების შედეგად აშენებულ სახლში მოპასუხეებს შენატანის შესაბამისად გადაეცათ 150მ² საერთო ფართი. დათმობის გარიგების საფუძველზე დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მთლიანი ფართის 41,69მ² შეფარდებით იმჟამინდელი (ძველი) სახლის საერთო სასარგებლო ფართთთან - 328,47მ² ირკვევა, რომ მოსარგებლის მფლობელობაში იყო უძრავი ქონების საერთო სასარგებლო ფართის 12,7%. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარგებლე ძველი სახლის საერთო სასარგებლო ფართიდან ფლობდა 12,7%-ს, პალატის მოსაზრებით, მოსარგებლისათვის საკუთრებაში გადასაცემი სადგომის ფართი უნდა განსაზღვრულიყო მოპასუხისათვის შენატანის სანაცვლოდ გადაცემული 150 კვ.მ-ის 12,7%-ით, კერძოდ, 19,05 მ²-ით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ თ. შ-ას უფლებამონაცვლე გ. შ-ა უნდა ცნობილიყო თბილისში, ბ-ის ქუჩა №26-ში ტ. ა-ას, თ. და ს. პ-ის საკუთრებაში არსებულ 218მ² ფართის ბინა N2-დან (ს/კ: ...) 19,05მ² ფართის მესაკუთრედ მოპასუხეებისათვის 5 107 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ., ს. პ-მა და ტ. ა-ამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ აპელანტს არ დაუზუსტებია მოთხოვნა, სასამართლომ თავად დააზუსტა მოთხოვნა და თავადვე განსაზღვრა კომპენსაციის თანხა საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის სანაცვლოდ. ამასთან, აპელანტი არ წარმოადგენს მოსარგებლეს და განსახილველი დავა არ რეგულირდებოდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 აპრილის განჩინებით თ., ს. პ-სა და ტ. ა-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ., ს. პ-სა და ტ. ა-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ., ს. პ-სა და ტ. ა-ასსაკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (663.85 ლარი) 70% – 1164.69 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ., ს. პ-სა და ტ. ა-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ თ. პ-ის მიერ 2013 წლის 12 აპრილს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1663.85 ლარი) 70% – 1164.69 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე