საქმე №ას-395-374-2013 23 სექტემბერი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი. ჭ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. კ-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - სარჩელის დაკმაყოფილებისა და ი.ჭ-ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ი.კ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეშლის აღკვეთა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. კ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ჭ-ის მიმართ ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე უძრავი ქონების სხვენის სართულით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის, ამავე მისამართზე მდებარე მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთსა და ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შორის გამყოფი ღობის აღდგენის, ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე ავტოფარეხის დემონტაჟის, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის სარდაფში მოწყობილი სველი წერტილისა და სტაბილიზატორის გადატანის მოპასუხისათვის დავალდებულების, ასევე ზიანის - 472 ლარის გადახდის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო (იხ. დაზუსტებული სარჩელი, ტომი 1, ს.ფ. 52-55, დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნა, ტომი 1, ს.ფ. 220-221, 2012 წლის 18 ივნისის სასამართლოს სხდომის ოქმი, 15:12:39):

ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე რეგისტრირებულია ი. კ-სა და ი. ჭ-ის საკუთრების უფლება, კერძოდ, უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი ეკუთვნის ი. კ-ას, ხოლო 1/2 - ი. ჭ-ეს. საცხოვრებელ სახლს დაშენებული აქვს სხვენის სართული, რომელიც აშენებულია სათანადო ნებართვის გარეშე. ი. ჭ-ე ხელს უშლის ი. კ-ას სხვენის სართულით სარგებლობაში. ამასთან, ი. კ-ა დავის დაწყებამდე სარგებლობდა სხვენის სართულით. თანასაკუთრებაში არსებული სახლის სარდაფის სართულში ი. კ-ას თანხმობის გარეშე მოპასუხემ მოაწყო სველი წერტილი, ასევე დაამონტაჟა დენის წყარო (სტაბილიზატორი), რითაც ხელი ეშლება მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში, ამასთან, მოპასუხის მიერ მოწყობილი სველი წერტილით სველდება ი. კ-ას სარგებლობაში არსებული ფართი და ზიანი ადგება მოსარჩელეს. სადავო უძრავი ქონება თანაბარწილად შეიძინეს ი. კ-ამ და ი. ჭ-ის მეუღლე ი. ჭ-ემ. ი. ჭ-ემ ასევე შეიძინა ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე სხვა საცხოვრებელი სახლი. მითითებული უძრავი ქონებები ცალ-ცალკე უფლების ობიექტებია და მინიჭებული აქვთ დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდი. 1988 წლის 12 იანვარს საცხოვრებელი სახლის ყოფილ მესაკუთრეებს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც განისაზღვრა უძრავი ნივთის სარგებლობისა და საკუთრების პირობები. სადავო უძრავი ქონების შეძენამდე ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებობდა გამყოფი ღობე. ღობის არსებობას ასევე ადასტურებს ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ყოფილი მესაკუთრე, რომელიც განმარტავს, რომ საცხოვრებელ სახლებს შორის მართლაც არსებობდა ღობე, რომლის საძირკველი იყო ბეტონის, ხოლო თავად ღობე ხის მასალით იყო შეკრული, ამასთან, ორივე სახლს ქუჩის მხრიდან გააჩნდა დამოუკიდებელი შესასვლელი. ი. ჭ-ემ თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის შემცირების გზით, გაზარდა მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის პარამეტრები, ასევე მან მოსარჩელე მხარესთან შეთანხმების გარეშე მოშალა ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებული ღობე. მოპასუხემ საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელესთან შეუთანხმებლად, მოაწყო კაპიტალური ავტოფარეხი, რის შედეგადაც ირღვევა მოსარჩელის საკუთრების უფლება, ვინაიდან თავდაპირველად განსაზღვრული იყო ორი ავტოსადგომისა და არა ავტოფარეხის მოწყობა. ი. ჭ-ემ თვითნებურად გადაჭრა ი. კ-ას საცხოვრებელ სახლში შემავალი სასმელი წყლის მილი, რომელიც, მოპასუხის განმარტებით, წარმოადგენს მის საკუთრებას და აწარმოებს სარემონტო სამუშაოებს. მოპასუხის ქმედების გამო ი. კ-ამ წყლის მილის აღსადგენად გასწია ხარჯი 472 ლარი.

ი. ჭ-ემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

თანასაკუთრებაში არსებული სახლის აშენებისას და შემდგომ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მანსარდის სართულით ისარგებლებდა ი. ჭ-ის მეუღლე ი.ჭ-ე და მისი ოჯახი. ი. კ-ას მონაწილეობა არ მიუღია სხვენის სართულის აშენებაში და არც პრეტენზია გამოუთქვამს მისი მშენებლობისას. ამასთან, მოსარჩელე დუმილით აცხადებდა თანხმობას მხარეთა შორის ფაქტობრივი მფლობელობის ამგვარ განაწილებაზე. მოსარჩელეს მონაწილეობა არ მიუღია აშენებული სახლის გარშემო მიწის ნაკვეთის კეთილმოწყობაში, მის გასუფთავებაში, სარდაფის, სხვენის სართულის რემონტსა და წყალგაყვანილობის მოწყობაში. მოსარჩელის მიერ სხვენის სართულით სარგებლობა შეუძლებელია იმ გარემოების გამო, რომ სხვენის სართულზე მოსახვედრად მოსარჩელემ უნდა გაიაროს ი. ჭ-ის სარგებლობაში არსებული ფართი, ამ შემთხვევაში ირღვევა ჩაუხედაობისა და სხვა ნორმები. თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის წყალმომარაგების ქსელი, ი. კ-ას თხოვნით, მიერთებული იყო ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების წყალმომარაგების ქსელთან. დროთა განმავლობაში წყალმომარაგების ქსელი მოძველდა, რის გამოც ი. ჭ-ემ ქსელის რეაბილიტაცია განახორციელა, ხოლო ძველი ქსელის დემონტაჟი არ მოხდარა, ის ისევ არსებობს და მოსარჩელეს, მისი სურვილის შემთხვევაში, შეუძლია ისარგებლოს აღნიშნული ქსელით. სარდაფის სართულში ი. კ-ას სარგებლობაში აქვს მოპასუხის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ ფართზე მეტი, შესაბამისად, მისი მოთხოვნა სველი წერტილებისა და დენის წყაროს გადატანის თაობაზე არის უსაფუძვლო. ამასთან, არავითარი ზიანი ი. კ-ას სველი წერტილის გამო არ ადგება, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა კაპიტალური ავტოფარეხის დემონტაჟის თაობაზე ასევე უსაფუძვლოა, ვინაიდან იგი მდებარეობს არა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, არამედ ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, ამასთან, ავტოფარეხი მიღებულია ექსპლუატაციაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 აგვისტოს გადაწვეტილებით ი. კ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ი. ჭ-ეს აეკრძალა ი. კ-ის ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე უძრავი ქონების მანსარდით სარგებლობის ხელშეშლა, მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხისთვის შ-ის ქ.№36-ში მდებარე მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთსა და ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შორის გამყოფი ღობის აღდგენის, ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე ავტოფარეხის დემონტაჟის, თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის სარდაფში მოწყობილი სველი წერტილის, ასევე სტაბილიზატორის გადატანის მოპასუხისათვის დავალდებულებისა და ზიანის - 472 ლარის გადახდის დაკისრებაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ჭ-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ასევე ი. ჭ-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. ჭ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ი. კ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.2 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ი. კ-ას სასარჩელო მოთხოვნა და ქ.თბილისში, შ-ის ქ.N36-ში მდებარე ი. ჭ-სა და ი. კ-ას თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს და ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შორის გამყოფი ღობის აღმართვა დაევალა ორივე მხარეს - ი. ჭ-სა და ი. კ-ას. სააპელაციო სასამართლომ მიღებული გადაწყვეტილება დაამყარა შემდეგ გარემოებებს:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე 494 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დაზუსტებული ფართობი და 304 კვ.მ საერთო ფართის შენობა-ნაგებობა ი. კ-სა და ი. ჭ-ის თანასაკუთრებას წარმოადგენს. ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის 204 კვ.მ დაზუსტებული ფართობი და 216,85 კვ.მ შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი ი. ჭ-ის საკუთრებაა. 1990 წლის 24 მაისს, ი. კ-ამ და ი. ჭ-ის მეუღლე ი. ჭ-ემ ნ. ს-ან შეიძინეს ქ.თბილისში, შ-ის ქ. №36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. თბილისის ორჯონიკიძის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილებით, ი. ჭ-სა და ი. კ-ას მიეცათ უფლება, განეხორციელებინათ ქ.თბილისში, შ-ის ქ. №36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟი და ეწარმოებინათ ახალი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. ქ.თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1990 წლის 20 აგვისტოს №1155 ბრძანებით შეთანხმებულად ჩაითვალა ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე ამორტიზებული სახლის დაშლისა და მის ნაცვლად ახალი ორსართულიანი ორბინიანი საცხოვრებელი სახლის პროექტი. ქ.თბილისის მერიის ადგილობრივი თვითმმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით დამტკიცდა ქ.თბილისის არქმშეინსპექციის აქტი, შ-ის ქ.№36-ში ი. ჭ-სა და ი. კ-ას მიერ აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ - 184 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი, 120,2 კვ.მ დამხმარე, 304,2 კვ.მ საერთო, 131,5 კვ.მ სარდაფისა და 24.4 კვ.მ ავტოსადგომების ფართებით. ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას, სარდაფის სართულით. სახლის ორივე სართულზე განთავსებულია რვა ოთახი, საერთო ფართით 184 კვ.მ, მასზე ასევე დაშენებულია სხვენის სართული, რომელიც პროექტით არ არის გათვალისწინებული, ხოლო საინვენტარიზაციო გეგმაში დატანილია ფართით 45,76 კვ. მეტრი. სარდაფის სართულის საერთო ფართი შეადგენს 129.00 კვ. მეტრს (კიბის უჯრედის გამოკლებით). მხარეები სახლის აშენების შემდეგ ზეპირი ფორმით შეთანხმდნენ სარდაფით სარგებლობის წესზე, კერძოდ, სარდაფის სართულის გარკვეულ ნაწილს ფლობს მოსარჩელე, ხოლო მეორე ნაწილს - მოპასუხე, ამასთან, გარკვეული ოდენობის ფართი საერთო სარგებლობაშია. მოსარჩელის განმარტებით, 1999 წლის 1 აპრილს ი. ჭ-ის მეუღლე ი. ჭ-ემ შეიძინა ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებული იყო საცხოვრებელი სახლი. მოპასუხის მეუღლემ მიწის ნაკვეთზე არსებული ძველი სახლი დაშალა და ააშენა ახალი. ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებობდა ხის გამყოფი ღობე, ბეტონის საძირკვლით, რომელიც მოპასუხემ მოშალა. მოპასუხე მოსარჩელის ამ განმარტებას უარყოფს და მიუთითებს, რომ საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობე არ არსებობდა.

ამ გარემოებასთან მიმართებაში, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებით, ზემოაღნიშნული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადასტურების მიზნით, მოსარჩელე დაეყრდნო ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ყოფილი მესაკუთრის - ლ. ბ-ის წერილობით განცხადებას და მოწმე ა. კ-ის ჩვენებას. ლ. ბ-ე წარმოდგენილ განცხადებაში ადასტურებდა 1999 წლისთვის ქ.თბილისში, შ-ის ქუჩა №36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არსებობას. თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2012 წლის 26 ივნისის სასამართლო სხდომაზე დაკითხული თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის პროექტის ავტორ ა. კ-ის განმარტებით, საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არარსებობა პროექტის გაკეთებას უწყობდა ხელს, თუმცა პროექტის შედგენისთვის ღობეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ჰქონდა. მოწმის მითითებით, ის საცხოვრებელი სახლის პროექტის მომზადებისას ორჯერ თუ სამჯერ იყო მისული შ-ის ქ.№36-ში. მოწმის ჩვენებით მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შ-ის ქუჩის მხრიდან ჰქონდა ხის ღობე, რომელიც მშენებლობის შემდეგ შეიცვალა ლითონის ღობით. რაც შეეხება საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არსებობას, მისი განმარტებით, ასეთი ღობე უნდა ყოფილიყო, თუმცა 1991 წლის მოვლენები მკაფიოდ არ ახსოვდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2012 წლის 26 ივნისის სასამართლო სხდომაზე ასევე დაიკითხნენ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის მეზობლად მცხოვრები ვ. ბ-ე და რ. ლ-ა, რომელთაც განმარტეს, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობე არ არსებობდა.

სადავო ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით საქმეში წარმოდგენილი ურთიერთგამომრიცხავი მტკიცებულებების გათვალისწინებით სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობის არსებობის და ამ ღობის მოპასუხე ი. ჭ-ის მიერ მოშლის ფაქტი, თუმცა, მიუხედავად ამისა, პალატამ ჩათვალა, რომ ზემოაღნიშნული გარემოება არ გამორიცხავდა სასაზღვრო მიჯნის აღდგენის ნაწილში ი. კ-ას მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ ი. ჭ-ის სარგებლობაში არსებული ავტოფარეხის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსების ფაქტი საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. მოსარჩელე მხარის განმარტებით კი, ი. ჭ-ემ საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მისი ნებართვის გარეშე მოაწყო კაპიტალური ავტოფარეხი. მოპასუხე უარყოფდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას იმ საფუძვლით, რომ ავტოფარეხი განთავსებული იყო არა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, არამედ მის ფარგლებს გარეთ. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი საკადასტრო რუკის საფუძველზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 7,1 კვ.მ ავტოფარეხი ფიქსირდება თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების საზღვრებს გარეთ. აღნიშნული დოკუმენტის საწინააღმდეგო რაიმე სხვა მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია, შესაბამისად, გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ავტოფარეხის თვითნებურად მოწყობის ფაქტი.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 954-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე უძრავი ქონება მხარეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა. საზიარო საგანში თითოეული მესაკუთრის წილი სპეციალურად განსაზღვრული არ ყოფილა, რაც წილთა თანაბრობაზე მიუთითებდა. მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელ სახლს გააჩნდა სხვენის სართული, რომელიც საცხოვრებელი სახლის არსებითი შემადგენელი ნაწილი იყო და, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 171-ე მუხლით, მასზე ვრცელდება თითოეული მესაკუთრის საკუთრების უფლება. სხვენის სართულით სარგებლობის წესზე შეთანხმება არ ყოფილა. სხვენის სართულში ი. ჭ-ეს მოწყობილი ჰქონდა მანსარდი, რომლითაც ერთპიროვნულად სარგებლობდა, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლომ განმარტა შემდეგი: საკუთრების უფლების შეზღუდვა დასაშვებია, მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში. ი. ჭ-ე სრულუფლებიან მესაკუთრეს წარმოადგენს, მაგრამ ამავდროულად მისი საკუთრების უფლება თანამესაკუთრის უფლებებითაა შეზღუდული. სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 957-ე მუხლის მესამე ნაწილით დადგენილი იყო საზიარო ნივთით თანამესაკუთრეთა თანაბარი უფლებებით სარგებლობა, თუკი მხარეთა შორის სხვაგვარი შეთანხმება არ არსებობდა. პალატის განმარტებით, მესაკუთრის მიერ საკუთრებაში არსებული ნივთით სარგებლობის შეზღუდვას სათანადო დასაბუთების გარეშე კანონი არ იცნობს. კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობს ის ობიექტური ფაქტორი, რომელიც მისცემდა უფლებას ი. ჭ-ეს, ესარგებლა თანასაკუთრებაში არსებული ქონებით, არა როგორც თანამესაკუთრეს, არამედ ინდივიდუალურად, მხოლოდ მისი ინტერესების ფარგლებში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, ი. კ-ას, როგორც ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეს, ამავე უძრავი ქონების სხვენის სართულით სარგებლობის უფლება ჰქონდა სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ავტოფარეხის, რომლის დემონტაჟსაც ი. კ-ა მოითხოვდა, საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსება, საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუკის თანახმად, ავტოფარეხი ფიქსირდება მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვრებს გარეთ, შესაბამისად, არ დგინდებოდა რა მოსარჩელის უფლების ხელყოფის ფაქტი, ავტოფარეხის დემონტაჟის დავალების მოთხოვნა უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამეზობლო ურთიერთთმენის ვალდებულებას ადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლი, აღნიშნული ნორმა დეკლარაციული ხასიათის არ არის და გულისხმობს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას, პატივი სცენ სხვისი საკუთრებისა თუ სხვა სამოქალაქო უფლებას და თავიანთი უფლებები გამოიყენონ ისე, რომ ამით ზიანი არ მიაყენონ სხვის უფლებას. ამავე კოდექსის 181-ე მუხლით კი, განმტკიცებულია მესაკუთრის უფლება, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს მოსთხოვოს მონაწილეობის მიღება, როგორც მყარი სასაზღვრო მიჯნის აღმართვაში, ასევე, უკვე არსებული, მაგრამ წაშლილი ან დაზიანებული მიჯნის აღდგენაში. ის ფაქტობრივი გარემოება, არსებობდა თუ არა სასაზღვრო მიჯნა და იგი ხომ არ მოშალა ერთ-ერთმა თანამესაკუთრემ, სასამართლოს მოსაზრებით, სამართლებრივად მნიშვნელოვანია სასაზღვრო მიჯნის აღმართვისთვის აუცილებელი ხარჯების მხარეთა შორის განაწილებისას და საფუძვლად ვერ დაედება სასაზღვრო მიჯნის აღმართვის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმას. მართალია, საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობის არსებობისა და ამ ღობის მოპასუხე ი. ჭ-ის მიერ მოშლის ფაქტი, თუმცა სამოქალაქო კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი და მე-4 ნაწილებისა და 181-ე მუხლის დანაწესი მხარეებს ავალდებულებდა ხარჯების თანაბრად გაწევის გზით სასაზღვრო მიჯნის აღმართვას.

პალატამ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილზე 115-ე მუხლზე და აღნიშნა შემდეგი: დადგენილია, რომ მხარეები სახლის აშენების შემდეგ ზეპირი ფორმით შეთანხმებული არიან სარდაფით სარგებლობის წესზე, კერძოდ, სარდაფის სართულის გარკვეულ ნაწილს ფლობს მოსარჩელე, ხოლო მეორე ნაწილს -მოპასუხე. ამასთან, ასეთი გაყოფის პირობებშიც გარკვეული ოდენობის ფართი იმყოფება საერთო სარგებლობაში. მოსარჩელე მხარე მიუთითებს და მოპასუხე მხარეც სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ საერთო სარგებლობაში არსებულ ფართში მოწყობილია სველი წერტილი და დენის წყარო (სტაბილიზატორი). ამასთან, მოპასუხის განმარტებით, სველი წერტილით თავისუფლად სარგებლობის შესაძლებლობა აქვს მოსარჩელეს, რასაც, თავის მხრივ, არც მოსარჩელე უარყოფს.

მოსარჩელის მითითებით, სველი წერტილის გამო, ნესტიანდება კედელი, დენის წყაროსთან შეხების საშიშროების გამო, მის სარგებლობაში არსებულ ფართში სარემონტო სამუშაოების ჩატარებას ხელი ეშლება, მოპასუხე მოსარჩელის ზეპირ განმარტებას არ ეთანხმება, ხოლო მოსარჩელეს მის მიერ მითითებული გარემოებების დამტკიცების მიზნით, სხვა სახის მტკიცებულებები არ წარუდგენია, რის გამოც არ იქნა გაზიარებული მოსარჩელის მტკიცება, თანასაკუთრებაში არსებული ფართით სარგებლობასა თუ საკუთრების ხელყოფის თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა ასევე სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის უნდა არსებობდეს ზიანი, ზიანი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს. პალატის შეფასებით, როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც მართებულად იქნა აღნიშნული, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დგინდებოდა მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხის ქმედებასა და მოსარჩელის მიერ წყალმომარაგების პროექტის შედგენისთვის გაწეულ ხარჯს შორის. სასამართლოს დასკვნა ემყარებოდა შემდეგს: მოსარჩელე ზიანის მიყენებას უკავშირებდა წყალმომარაგების პროექტის შედგენას, რომლის მომზადების საჭიროება წარმოიშვა მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ მოსარჩელის სარგებლობაში არსებულ ფართში შემავალი წყლის მილი გადაჭრა და შეუწყვიტა წყლის მიწოდება, რასაც მოპასუხე უარყოფდა, რადგან მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლს წყალი მიეწოდებოდა მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული სახლიდან. წყლის მილები დროთა განმავლობაში დაზიანდა და საჭირო გახდა მისი რეაბილიტაცია, ახლით შეცვლა. მოპასუხის შეთავაზებაზე, ერთობლივად განეხორციელებინათ წყლის მილების გამოცვლა მოსარჩელემ უარი განაცხადა, რის გამოც მოპასუხემ თავად გამოცვალა მილები, ი. კ-ას სარგებლობაში არსებულ ფართში შემავალი მილი მოპასუხეს არ გამოუცვლია, რის გამოც მოსარჩელეს შეუწყდა წყლის მიწოდება. წყლის ქსელი ისევ არსებობდა და მოსარჩელეს შეეძლო მისი გამოყენება. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 409-ე მუხლით და აღნიშნა შემდეგი: მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ მოუთხოვია წყალმომარაგების იმ ქსელით სარგებლობის აღდგენა, რითაც ადრე სარგებლობდა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ასევე, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა ადრე არსებული ქსელით სარგებლობის ესა თუ ის სამართლებრივი საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მიერ წყალმომარაგების ცენტრალურ ქსელზე საკუთარი ქსელის დამოუკიდებლად მიერთების მიზნით ხარჯის გაწევასა და მოპასუხის ქმედებას შორის, რომელიც თავის მხრივ მიზნად ისახავდა თავისი წყალმომარაგების პირობების გაუმჯობესებას, მიზეზობრივი კავშირი არ არსებობდა. მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა, რომ არსებობდა მის მიერ წყალმომარაგების ცენტრალურ ქსელთან დამოუკიდებლად მიერთებისათვის საჭირო პროექტის მომზადების აუცილებლობა და ეს აუცილებლობა გამოწვეული იყო მოპასუხის ქმედებით, რის გამოც არ არსებობდა ზიანის - 472 ლარის ანაზღაურების წინაპირობები.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ჭ-ემ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება (პირველი, მე-2 და 2.1 პუნქტები) და ახალი გადაწყვეტილებით ი. კ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სხვენის სართულით სარგებლობის წესზე შეთანხმება არ ყოფილა, სხვენის სართულში ი. ჭ-ეს მოწყობილი აქვს მანსარდი, რომლითაც ერთპიროვნულად სარგებლობს. სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობდა ის ობიექტური ფაქტორი, რომელიც მისცემდა უფლებას ი. ჭ-ეს, ესარგებლა თანასაკუთრებაში არსებული ქონებით არა, როგორც თანამესაკუთრეს, არამედ ინდივიდუალურად, მხოლოდ მისი ინტერესების ფარგლებში. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ი. კ-ას, როგორც ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეს, აქვს ამავე უძრავი ქონების სხვენის სართულით სარგებლობის უფლება. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასაბუთება საქმის ნამდვილი ფაქტობრივი გარემოებების შეუსაბამოა, სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს. სასამართლოების მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მხარეთა შორის სხვენის სართულით სარგებლობის წესზე შეთანხმება არ ყოფილა, დაუსაბუთებელია და არ ემყარება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. არასწორად არ იქნა გაზიარებული ის გარემოება, რომ თანასაკუთრებაში არსებული ფართებით სარგებლობაზე შეთანხმება მოიცავდა თანასაკუთრებაში არსებულ მთლიან ფართს, რა დროსაც სხვენ სართულში კასატორის მიერ ცალკე მოწყობილი ფართი უნდა ყოფილიყო ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ სარგებლობაში, რის ნაცვლადაც ი. კ-ა სარდაფის სართულში ისარგებლებდა უფრო მეტი ფართით, ვიდრე მას უნდა ესარგებლა მისი 1/2 წლიდან გამომდინარე. არასწორია პალატის მსჯელობა, რომ სადავოს არ წარმოადგენდა სხვების სართულში ი.ჭ-ის მიერ მანსარდის მოწყობის ფაქტი, რომლითაც კასატორი ერთპიროვნულად სარგებლობს, ვინაიდან სხვენის სართულში ი.ჭ-ეს ცალკე მოწყობილი აქვს ფართი, რომლითაც სარგებლობს როგორც სხვენით, რაც წარმოადგენს მე-2 სართულზე მდებარე სახლის თბოიზოლატორს. სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით არ დაუსაბუთებია, რომ კასატორის მიერ მოწყობილი ფართი წარმოადგენს მანსარდს. ამ თვალსაზრისით არ იქნა გაზიარებული კასატორის მსჯელობა, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-3 მუხლის 70-ე პუნქტისა და 32-ე პუნქტის მიხედვით, სადავო ფართი, მისი მონაცემების გათვალისწინებით, სწორედ სხვენს და არა მანსარდს წარმოადგენს. საქმეში არსებული დოკუმენტებით: საინვენტარიზაციო გეგმებით, გადაწყვეტილებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერით, მთელი საქმის მასალებით და საკასაციო საჩივარზე დართული საჯარო რეესტრის ინფორმაციით დგინდება, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე უძრავ ნივთს არ აქვს მანსარდა. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რადგან მოწილის მიერ სარგებლობის წილზე მეორე მეწილეს უფლების შეზღუდვა არ დასტურდება და სასამართლოს ასეთი შემცირება საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე და სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით დასაბუთებული არა აქვს. სხვენის სართული სულ 131 კვ. მეტრია, საიდანაც ი.ჭ-ეს დაკავებული აქვს 45.76 კვ. მეტრი, თავისუფალი ფართი შეადგენს 85.24 კვ. მეტრს. ი. კ-ას, მისი 1/2 წილის შესაბამისად, სხვენ სართულში ეკუთვნოდა 65.5 კვადრატული მეტრით სარგებლობის უფლება და, ვინაიდან, თავისუფალი ფართი 85.24 კვადრატული მეტრია, ხოლო ი. კ-ას უფლება აქვს, ისარგებლოს 65.5 კვადრატული მეტრით, ამიტომ ი. კ-ას კუთვნილი წილი შესაბამის ფართზე უფრო მეტია, თავისუფალი ფართის არსებობის პირობებში კი, ი.ჭ-ე მას არ უზღუდავს წილზე სარგებლობის უფლებას. უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება, რომ ი. კ-ას, როგორც ქ.თბილისში, შა-ის ქ.№36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეს, აქვს ამავე უძრავი ქონების სხვენის სართულით სარგებლობის უფლება. ასევე უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ არ არსებობდა ის ობიექტური ფაქტორი, რომელიც მისცემდა უფლებას ი. ჭ-ეს, ესარგებლა თანასაკუთრებაში არსებული ქონებით არა, როგორც თანამესაკუთრეს, არამედ ინდივიდუალურად, მხოლოდ მისი ინტერესების ფარგლებში. ი.ჭ-ე არ სარგებლობს მთლიანი სხვენის ფართით, მის სარგებლობაში არის მხოლოდ 45,76 კვ. მეტრი, როგორც ქონების თანამესაკუთრე სარგებლობს მისი კუთვნილი წილის შესაბამისი ფართით და არ ზღუდავს სხვა თანამესაკუთრის უფლებას. იმ პირობებში, როდესაც სხვენ სართულში ი.ჭ-ემ სადავო ფართი მოაწყო და ამის წინააღმდეგი არც ი. კ-ა ყოფილა, სახეზეა ის ობიექტური ფაქტორი, რომელიც ი.ჭ-ეს აძლევს უფლებას, როგორც თანამესაკუთრემ, ისარგებლოს თანასაკუთრებაში არსებული ქონებით ინდივიდუალურად, მისი ინტერესების გათვალისწინებით. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია და სამართლებრივი დასაბუთების გზით არ უარუყვია სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ ი. კ-ას დაკარგული აქვს სხვენ სართულში ი. ჭ-ის მიერ ცალკე მოწყობილი 45,76 კვ. მეტრის ფლობისა და სარგებლობის უფლება, აღნიშნული დასტურდება სამოქალაქო კოდექსის 155-ე, 156-ე, 159-ე, 162-ე, 168-ე მუხლებით, ვინაიდან ერთი მესაკუთრე – ი. ჭ-ე სადავო ფართს ფლობს მისი მესაკუთრეობისა და მხარეთა შორის ფართის განაწილების თაობაზე მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად და მისი მფლობელობა წარმოშობილია, როგორც სახელშეკრულებო, ასევე კანონისმიერი და საკუთრებითი უფლებამოსილებებიდან გამომდინარე და მას, როგორც მესაკუთრეს, უფლება აქვს, ფლობდეს და სარგებლობდეს ამ ფართით, თანამესაკუთრე ი. კ-ას დასაბუთებული პრეტენზია არ აქვს წარდგენილი, რის გამოც ი. ჭ-ე მართლზომიერ მფლობელს წარმოადგენს, რომელსაც, სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის შესაბამისად, არ შეიძლება მოეთხოვოს ნივთის დაბრუნება, ხოლო ი. კ-ას კი არ წარმოეშობა ამავე 168-ე მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. სამოქალაქო კოდექსის 172-ე და 170-ე მუხლების შესაბამისად, ვინაიდან ი. ჭ-ეს, როგორც მესაკუთრესა და როგორც მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების მონაწილეს უფლება ჰქონდა, მის მფლობელობაში ყოფილიყო სხვენ სართულში არსებული სადავო ფართი, ამიტომ სადავო საკითხის გადასაწყვეტად და სარჩელის დასაკმაყოფილებლად სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინათ 172-ე მუხლი მისი დეფიცინიციიდან გამომდინარე. ი. კ-ას მოქმედება წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას, ვინაიდან ილახება, როგორც მეზობლის, ასევე, სხვა პირის – მესაკუთრის უფლებები. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან მფლობელობის, საკუთრებისა და ხელშეშლის აღკვეთის ურთიერთობათა მოწესრიგების დროს კანონი ადგენს განსაზღვრულ ნორმებს, ასეთ შემთხვევაში საზიარო უფლებების ნორმებთან ერთად გამოიყენება ზემოაღნიშნული ნორმები. აღსანიშნავია ისიც, რომ სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის შესაბამისად, ი. კ-ას მიერ სადავო ფართით სარგებლობის შემთხვევაში, ზიანი ადგება ი. ჭ-ეს, ჩაუხედაობისა და სხვა ნორმების დარღვევის გამო. სასამართლომ მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი, თუმცა არ იმსჯელა მხარის მიერ მითითებულ მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაზე, რომელიც ი. კ-ას მიერ გაშვებულია. დაახლოებით 20 წელიწადია, რაც სადავო ფართით სარგებლობენ ჭ-ი, ეს გარემოება ცნობილი იყო ი. კ-ის და მას დღემდე მოთხოვნა არ დაუყენებია, რის გამოც გასულია მოთხოვნის ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადა. სასამართლოს არ დაუსაბუთებია ის გარემოება, ი. კ-ას დუმილი ფართით სარგებლობის იმდაგვარ განაწილებაზე, რასაც დღეისათვის ადგილი აქვს მხარეთა შორის, რატომ არ წარმოადგენს მხარის თანხმობას მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო კოდექსის 335-ე მუხლის შესაბამისად, დუმილი წარმოადგენს თანხმობას. ი. კ-ა მოითხოვს მანსარდის სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთას, მაშინ, როდესაც თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებას არ აქვს მანსარდი, სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს ისიც, რომ მანსარდი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის. დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 102-ე მუხლების დანაწესების შესაბამისად, მოსარჩელეს თავად უნდა განესაზღვრა დავის საგანი და მისი განსაზღვრის შემდეგ, დაესაბუთებინა მისი ნამდვილობა, რაც მას არ შეუსრულებია. ასეთ ვითარებაში სააპელაციო სასამართლოს, დავის საგნის არარსებობის გამო, უნდა დაეკმაყოფილებინა სააპელაციო საჩივარი და სარჩელის დაუსაბუთებლობის გამო, უარი ეთქვა ი.კ-ის. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლო საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს, რომ სახლებს შორის გამყოფი ღობის არსებობა არ დგინდება, ასევე არ დგინდება და ამ ღობის ი. ჭ-ის მიერ მოშლის ფაქტი, მიუხედავად ამისა, პალატა შესაძლებლად მიიჩნევს სასაზღვრო მიჯნის აღდგენის ნაწილში ი. კ-ას მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომელიმე მხარემ მოშალა თუ არა სასაზღვრო მიჯნა, მეზობელი მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები ვალდებული არიან, თანაბრად გასწიონ გამიჯვნის ხარჯები და აღმართონ სასაზღვრო ღობე. აღნიშნული მსჯელობა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შეუსაბამოა, დაუსაბუთებელი და სცდება სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს. გადაწყვეტილებით სასამართლომ მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც არ მოუთხოვია და იმაზე მეტი, ვიდრე იგი ითხოვდა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნების დარღვევაა და რისი უფლებაც სასამართლოს არ ჰქონდა. ის ფაქტი, რომ სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს დასტურდება სასარჩელო მოთხოვნით, კერძოდ, ი.კ-ა მოითხოვდა მოპასუხის დავალდებულებას ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მხარეების თანასაკუთრებაში არსებულ და ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლებს შორის მოპასუხის მიერ თვითნებურად მოშლილი გამყოფი ღობის აღდგენის დავალდებულებას. სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში შეცვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და გამყოფი ღობის აღმართვა დაავალა ორივე მხარეს. ღობის არარსებობის პირობებში, მისი აღმართვა მოთხოვნილი არ ყოფილა, მხარე ღობის აღდგენას მოითხოვდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელე ასაბუთებდა, რომ ამ ნაკვეთებს შორის ადრე იყო ღობე, რომელიც უკანონოდ მოშალა მოპასუხემ, რასაც მოპასუხე არ დასთანხმებია, ის ფაქტი, რომ ნაკვეთებს შორის გამყოფი ღობე არასოდეს არ ყოფილა და იგი მოპასუხის მიერ არ არის მოშლილი, დადასტურებულია როგორც პირველი, ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ. ისეთ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელე არ ითხოვდა ღობის აღმართვას, არამედ ითხოვდა ადრე არსებული მიჯნის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენას, დავის გადასაწყვეტად პირვანდელი მნიშვნელობა გააჩნდა ფაქტს, ადრე იყო თუ არა ღობე და ეს ღობე მოშალა თუ არა მოპასუხემ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლზე არასწორია, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო პალატას არ მიუთითებია სამართლის ის ნორმა, რომელზე დამყარებითაც საფუძვლიანად მიიჩნია ღობის აღმართვის მოთხოვნის საკითხი მაშინ, როდესაც, სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლის შესაბამისად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე მოითხოვდა არ დაკმაყოფილებულიყო სარჩელი ვინაიდან მიჯნის აშენება დაუშვებლად ხელყოფდა მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრე კასატორის უფლებას, ღობის აშენებით ი.ჭ-ის მიწის ნაკვეთი შემოიფარგლება და, მისი განლაგების გამო, შეუძლებელი იქნება ნივთით ნორმალური სარგებლობა. ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№36-ში მდებარე ი. კ-ან თანასაკუთრებაში არსებულ და ამავე მისამართზე მდებარე ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთებს შორის დაუშვებელია ღობის აღმართვა, აღნიშნული ტექნიკურად შეუძლებელს გახდის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთითა და შენობა-ნაგებობით სარგებლობას უფლების დაუშვებელი ხელყოფის გამო. აღნიშნული გარემოებების საწინააღმდეგო მტკიცებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს. ისეთ ვითარებაში, როდესაც მიწის ნაკვეთის ინდივიდუალური მესაკუთრე და ამავდროულად თანასაკუთრებაში არსებული მეორე მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრე წინააღმდეგია სასაზღვრო მიჯნის აღმართვისა, სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის შესაბამისად, ი.კ-ას, საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო, მოთხოვნები მესამე პირებს მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ შეუძლია წარუდგინოს. საყურადღებოა, რომ სააპელაციო პალატას არ განუსაზღვრავს, კონკრეტულად სად და რა ფარგლებში უნდა მოხდეს ღობის აღმართვა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ მხრივაც დაუსაბუთებელია. საქმის მასალებით დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ი.ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართის შემცირების გზით 47 კვ. მეტრით გაზრდილია თანასაკუთრებაში არსებული ფართი.

კასატორი ასევე არ დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას და მიიჩნია, რომ სასამართლომ დაარღვია კანონი, კერძოდ, სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების მე-3 მუხლი 70-ე და 32-ე პუნქტები, სამოქალაქო კოდექსის 155-ე, 156-ე, 159-ე, 162-ე, 168-ე, 172-ე, 170-ე, 953-ე, 955-ე, 128-131-ე, 335-ე, 341-ე, 173-ე, 176-ე მუხლები, 182-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 248-ე მუხლები, არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 171-ე მუხლით, 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 953-ე, 954-ე მუხლები, 172-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 181-ე, 182-ე მუხლები. ამასთანავე, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 181-ე და 182-ე მუხლები, ამასთანავე, დარღვეულია საპროცესო ნორმები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინებით ი. ჭ-ის საკასაციო საჩიავრი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, ი. ჭ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე 494 კვ.მ დაზუსტებული ფართის მიწის ნაკვეთი და 304 კვ.მ შენობა-ნაგებობა (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) ი. კ-სა და ი. ჭ-ის თანასაკუთრებაა;

ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე 204 კვ.მ დაზუსტებული ფართის მიწის ნაკვეთი და 216,85 კვ.მ შენობა-ნაგებობა (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) წარმოადგენს ი. ჭ-ის საკუთრებას;

1990 წლის 24 მაისს, ი. კ-ამ და ი. ჭ-ის მეუღლე ი. ჭ-ემ ნ. ს-ან შეიძინეს ქ.თბილისში, შ-ის ქ. №36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი;

თბილისის ორჯონიკიძის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 27 ივნისის გადაწყვეტილებით, ი. ჭ-სა და ი. კ-ას მიეცათ უფლება, განეხორციელებინათ ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟი და ეწარმოებინათ ახალი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა;

ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1990 წლის 20 აგვისტოს №1155 ბრძანებით შეთანხმებულად ჩაითვალა ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე ამორტიზებული სახლის დაშლისა და მის ნაცვლად ახალი ორსართულიანი, ორბინიანი საცხოვრებელი სახლის პროექტი;

ქ.თბილისის მერიის ადგილობრივი თვითმმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით, დამტკიცდა ქ.თბილისის არქმშეინსპექციის აქტი, შ-ის ქ№36-ში ი. ჭ-სა და ი. კ-ას მიერ აშენებული ინდივიდუალური 184 კვ.მ საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ - რომელიც შედგებოდა 120,2 კვ.მ დამხმარე, 304,2 კვ.მ საერთო, 131,5 კვ.მ სარდაფისა და 24.4 კვ.მ ავტოსადგომებისაგან.

ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) მდებარე საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას, სარდაფის სართულით. სახლის ორივე სართულზე განთავსებულია რვა ოთახი, საერთო ფართით 184 კვ.მ. მასზე ასევე დაშენებულია სხვენის სართული, რომელიც პროექტით არ არის გათვალისწინებული, ხოლო საინვენტარიზაციო გეგმაში დატანილია 45,76 კვ.მ ფართით;

სარდაფის სართულის საერთო ფართი შეადგენს 129.00 კვ. მეტრს (კიბის უჯრედის გამოკლებით);

მხარეები სახლის აშენების შემდეგ ზეპირი ფორმით შეთანხმდნენ სარდაფით სარგებლობის წესზე, კერძოდ, სარდაფის სართულის გარკვეულ ნაწილს ფლობს მოსარჩელე, მეორე ნაწილს - მოპასუხე, ხოლო გარკვეული ოდენობის ფართი იმყოფება საერთო სარგებლობაში.

მოსარჩელის განმარტებით, 1999 წლის 1 აპრილს ი. ჭ-ის მეუღლე ი.ჭ-ემ შეიძინა ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებული იყო საცხოვრებელი სახლით (ამჟამად უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...). მოპასუხის მეუღლემ მიწის ნაკვეთზე არსებული ძველი სახლი დაშალა და ააშენა ახალი. ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის არსებობდა ხის გამყოფი ღობე, ბეტონის საძირკვლით, რომელიც მოპასუხემ მოშალა.

მოპასუხე ამ განმარტებას არ ეთანხმება და აღნიშნავს, რომ საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობე არ არსებობდა.

საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას გამოკვლეულ იქნა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, დაიკითხენ მოწმეები და მოსარჩელის მითითება ღობის არსებობის თაობაზე არ იქნა დადასტურებული, სასამართლომ სასაზღვრო მიჯნის არარსებობის ფაქტი დადგენილად მიიჩნია და დაემყარა შემდეგს:

ი. კ-ას მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების თანახმად (ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ყოფილი მესაკუთრის - ლ. ბ-ის წერილობით განცხადებისა და მოწმე ა. კ-ის ჩვენების თანახმად): ლ. ბ-ე ადასტურებდა 1999 წლისთვის, ქ.თბილისში, შ-ის ქუჩა №36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არსებობას, ხოლო თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის პროექტის ავტორის, ა. კ-ის მიერ საქალაქო სასამართლოში 2012 წლის 26 ივნისის სხდომაზე მიცემული განმარტებით, საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არარსებობა პროექტის გაკეთებას უწყობდა ხელს, თუმცა პროექტის შედგენისთვის ღობეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ჰქონდა. ა.კ-ე საცხოვრებელი სახლის პროექტის მომზადებისას ორჯერ თუ სამჯერ იყო მისული შ-ის ქ№36-ში. მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შ-ის ქუჩის მხრიდან ჰქონდა ხის ღობე, რომელიც მშენებლობის შემდეგ შეიცვალა ლითონის ღობით. რაც შეეხება საცხოვრებელ სახლებს შორის ღობის არსებობას, მისი განმარტებით, ასეთი ღობე უნდა ყოფილიყო, თუმცა 1991 წლის მოვლენები მკაფიოდ არ ახსოვდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოში 2012 წლის 26 ივნისის სასამართლო სხდომაზე ასევე დაიკითხნენ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის მეზობლად მცხოვრები ვ. ბ-ე და რ. ლ-ა, რომელთაც განმარტეს, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობე არ არსებობდა.

სადავო ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით საქმეში წარმოდგენილი ურთიერთგამომრიცხავი მტკიცებულებების გათვალისწინებით, გაზიარებულ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლებს შორის გამყოფი ღობის არსებობისა და ამ ღობის მოპასუხე ი. ჭ-ის მიერ მოშლის ფაქტი. მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ ღობის აღდგენის ნაწილში სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნია და ჩათვალა რომ არსებობდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, კერძოდ, სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო კოდექსის ის ნორმები, რომლითაც მოწესრიგებულია სამეზობლო ურთიერთობები, სწორედ სადავო საკითხის გადაწყვეტის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 174-ე, 181-ე და 182-ე მუხლებზე დაყრდნობით მეზობელი ნაკვეთების მესაკუთრეებს თანაბარი ხარჯებით დააკისრა სასაზღვრო მიჯნის აღმართვა. სააპელაციო პალატის ამ მსჯელობას არ ეთანხმება კასატორი და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ დაარღვია კანონი. საკასაციო პალატა სავსებით იზიარებს ღობის თანაბარი ხარჯებით აღმართვის დავალდებულების ნაწილში კასატორის მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ ი. ჭ-ემ დასაბუთებული შედავება წარმოადგინა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: ა) არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; ბ) გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; გ) არასწორად განმარტა კანონი. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

საკასაციო პალატა კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებასთან დაკავშირებით ყურადღებას გაამახვილებს სასარჩელო მოთხოვნაზე: საქმეში წარმოდგენილი სარჩელის, დაზუსტებული სარჩელისა თუ მხარის ახსნა-განმარტების შესწავლით, ასევე სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნით დადასტურებულია, რომ ი. კ-ას ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთსა და ი. ჭ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას შორის არსებულ მიწის ნაკვეთს შორის არსებული, მოპასუხის მიერ მოშლილი ღობის აღდგენის დავალდებულება. აღნიშნული მოთხოვნა სამართლებრივი თვალსაზრისით წარმოადგენს ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ სარჩელს და სამეზობლო სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის სავალდებულოა სახეზე იყოს სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული იურიდიული შემადგენლობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება, კერძოდ, როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და საკასაციო საჩივრით სადავოდ არ არის გამხდარი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქN36-ში მდებარე მხარეთა თანასაკუთრების ობიექტსა და ი. კ-ას ინდივიდუალური საკუთრების უძრავ ნივთს შორის სასაზღვრო მიჯნა არ არსებულა.

რაც შეეხება სააპელაციო პალატის მსჯელობის მართლზომიერებას მხარეთათვის თანაბარი ხარჯებით ღობის აღმართვის დავალდებულების თაობაზე, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის ფუნდამენტურ პრინციპზე - დისპოზიციურობის პრინციპზე, რომლის თანახმადაც, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ (სსსკ 3.1), ამდენად, როგორც სასამართლოში დავის დაწყება, ისე მოთხოვნის ჩამოყალიბება თუ დავის საგნის განსაზღვრა მხოლოდ მხარის პრეროგატივაა, სასამართლოს როლი, სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში, განისაზღვრება მხარეთა მიერ განსაზღვრული მოთხოვნის საფუძვლიანობის მათ მიერვე წარმოდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში გამოკვლევასა და სამართლებრივ შეფასებაში. ამ მოსაზრებას საფუძვლად უდევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს ი. ჭ-ის მოსაზრებას, რომ სასამართლო გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს, თუმცა აღნიშნული საპროცესო დარღვევა შეეხება არა მოპასუხის, არამედ მოსარჩელის ინტერესებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეს მოსთხოვოს მონაწილეობის მიღება მყარი სასაზღვრო მიჯნის აღმართვაში, ან უკვე არსებული, მაგრამ წაშლილი ან დაზიანებული მიჯნის აღდგენაში. გამიჯვნის ხარჯები მეზობლებს შორის თანაბრად ნაწილდება, თუ ურთიერთშეთანხმებით ან სხვა სამართლებრივი ურთიერთობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო მიწის ნაკვეთებს შორის გამყოფი მიჯნის არსებობის ფაქტი, რომელიც მოპასუხის მიერ იქნებოდა მოშლილი, ამასთან, მხარის მოთხოვნას მიჯნის აღმართვა არ წარმოადგენდა, რის გამოც, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა და არ არსებობდა მისი ამ მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილების საფუძველი.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას, მანსარდით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საფუძვლიანია და არ არსებობს მისი გაუქმების წინაპირობები, რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, შ-ის ქ№36-ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი №...) წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას;

დადგენილია, რომ საზიარო საგანში თოთოეული მესაკუთრის წილი სპეციალურად არ არის განსაზღვრული, შესაბამისად მხარეთა წილი თანაბარია;

მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელ სახლს გააჩნია სხვენის სართული, რომელიც წარმოადგენს საცხოვრებელი სახლის არსებით შემადგენელ ნაწილს და შესაბამისად, მასზე ვრცელდება თითოეული მესაკუთრის საკუთრების უფლება;

მხარეთა შორის სხვენის სართულით სარგებლობის წესზე შეთანხმება არ ყოფილა.

მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს ამ მსჯელობას და აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის სხვენით სარგებლობის თაობაზე არსებობდა შეთანხმება. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მხარის ამ მოსაზრებას, რადგანაც მოსარჩელემ ნივთზე მხარეთა თანასაკუთრების ფაქტის დადასტურება საქმის მასალებით შეძლო, რაც პროცესუალური თვალსაზრისით, მისი მტკიცების საგანს წარმოადგენდა, ამის გამაქარწყლებლად კი, მოპასუხე შემოიფარგლება მხოლოდ განმარტებით, რომ მხარეები სხვენით სარგებლობაზე შეთანხმებული იყვნენ და მიიჩნევს, რომ სარდაფით სარგებლობის წესზე შეთანხმება ადასტურებს სხვენით სარგებლობაზე შეთანხმებასაც, აღნიშნული მსჯელობა, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი გაზიარების საფუძველი.

დადგენილია, რომ სხვენის სართულში ი. ჭ-ეს მოწყობილი აქვს მანსარდი, რომლითაც იგი ერთპიროვნულად სარგებლობს.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ სხვენი საზიარო საგნის არსებითი შემადგენელი ნაწილია, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 171-ე მუხლისა და მის მიმართ ასევე ვრცელდება მხარეთა თანასაკუთრების უფლება. ამასთანავე, პალატა განმარტავს, რომ საკუთრების (თანასაკუთრების) უფლებიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლება ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე - სხვენზე ვრცელდება იმავე ხარისხით, როგორც ეს საკუთრების ძირითადი ობიექტისთვისაა დადგენილი, მიუხედავად, იმისა, თავის ტექნიკური მონაცემებით ე.წ „სხვენი“ აკმაყოფილებს თუ არა მშენებლობის წესებისათვის დადგენილ მოთხოვნებს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ამ ნაწილში სასამართლომ სამართლებრივად სწორად დაასაბუთა გადაწყვეტილება და სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე და 954-ე მუხლები, რომელთა ძალითაც საზიარო საგნის მოწილეთა უფლება ვრცელდება ასევე სხვენის მიმართ თანაბარი წილობრივი მონაცემებით.

სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას, ხოლო ამავე კანონის 957-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება.

ისეთ ვითარებაში, როდესაც დავას არ იწვევს ი. ჭ-ის მიერ სხვენით ერთპიროვნული სარგებლობა, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ძალით, ი. კ-ა უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აკრძალვა. ამ, კუთხით მხარეს რაიმე დასაბუთებული მოსაზრება არ წარმოუდგენია.

რაც შეეხება კასატორის მსჯელობას, რომ სასამართლომ არ იმსჯელა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას გამოიწვევდა, მართალია სააპელაციო პალატამ ი.ჭ-ის ეს მოსაზრება არ შეაფასა, თუმცა აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს არ ქმნის შემდეგი გარემოებების გამო:

საკუთრების აბსოლუტური ბუნებიდან გამომდინარე მესაკუთრის უფლება, მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა, არ შეიძლება იყოს ხანდაზმული. უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების მოპოვებაც და დაკარგვაც დაკავშირებულია საჯარო რეესტრში რეგისტრაციასთან. აღნიშნულის გამო, მესაკუთრის სტატუსის დარღვეულად მიჩნევის საფუძველს საჯარო რეესტრის ჩანაწერი უნდა იძლეოდეს, ანუ მესაკუთრედ სხვა პირი უნდა იყოს დარეგისტრირებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საკუთრების უფლება შელახულად არ ჩაითვლება, ამასთან, საკუთრების, როგორც აბსოლუტური უფლების მიმართ, ხანდაზმულობის გავრცელება არ დაიშვება.

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მანსარდით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის ნაწილში არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისათვის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით დადგენილი წინაპირობები, საკასაციო სასამართლო კი არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამავე ნორმის მე-2 და მე-3 ნაწილებით კი დადგენილია, რომ ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ი. კ-ას მოთხოვნის 1/2, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ი. კ-ას კასატორის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 400 ლარის ნახევარი - 200 ლარი.

რაც შეეხება ი. ჭ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებას, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ეს მტკიცებულება უნდა დაუბრუნდეს მის წარმომდგენს, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულების საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ი. ჭ-ეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართვა 1 ფურცლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ი. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება ი. კ-ას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ნაწილში (გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტი) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

3. ი. კ-ას სარჩელი ღობის აღმართვის დავალდებულების ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

4. ი. კ-ას ი. ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნახევარი - 200 ლარი.

5. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

6. ი. ჭ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართვა 1 ფურცლად.

7. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

თ. თოდრია