№ას-724-686-2013 30 სექტემბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – თ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები – ე. გ-ე, გ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საკომლო წიგნისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა თ. ს-ის სარჩელი მოპასუხეების – საჩხერის მუნიციპალიტეტის გამგეობის და საჩხერის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიმართ, მესამე პირების – ე. გ-სა და გ. მ-ის მონაწილეობით, რომლითაც მოსარჩელემ მოითხოვა საკომლო წიგნში სარეგისტრაციო ჩანაწერისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 მაისის განჩინებით თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საჩხერის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:

თ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ს. მ-ი ცხოვრობდა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ს-ი.

თ. ს-ე (ქორწინებამდელი გვარი – მ-ი) არის ს. მ-ის და, ე. გ-ე ს. მ-ის მეუღლე, ხოლო გ. მ-ი, ე. გ-ის და ს. მ-ის შვილი.

მხარეთა განმარტებებით და 2012 წლის 15 მაისის №AA2012013847-03 საარქივო ცნობით ირკვეოდა, რომ 1968 წლის 7 მაისის ამხანაგური სასამართლოს განყოფილების აქტის თანახმად, მოხდა სოფელ ს-ი მცხოვრები, მ. ს. ძე მ-ის და ს. მ. ძე მ-ის ორ კომლად გაყოფა.

ერთ კომლში დარჩა მ. და ს. მ-ი და მათთან ერთად შვილები: ზ. და თ. (იგივე მოსარჩელე. ქორწინების შემდგომი გვარი ს-ე).

მეორე კომლის შემადგენლობაში იყო ს. და გ.მ-ი, ე. გ-ე და გ. მ-ი.

საქმეზე წარდგენილი საარქივო ცნობებით, განყოფილების აქტითა და სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე აპელანტის განმარტებით ირკვეოდა, რომ სავანეში არსებობდა კოლმეურნეობა და რომ ს. მ-ის კომლი საკოლმეურნეო კომლს მიეკუთვნებოდა.

1970 წლის 1 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ.საჩხერეში, ლ-ის ქ.№39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, რეგისტრირებულია ე. გ-ის საკუთრებაში.

მხარეთა განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებებითა და ქორწინების მოწმობით დგინდებოდა, რომ ს. მ-ი 1967 წლიდან ფაქტობრივ, ხოლო 1969 წლის 26 სექტემბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ე. გ-ან.

ს. მ-ი და ე. გ-ე ქორწინების შემდგომ ერთად ცხოვრობდნენ სოფელ ს-ი, 1957 წელს აშენებულ სახლში.

მოგვიანებით, ე. გ-ე საცხოვრებლად გადავიდა ქ.საჩხერეში, თუმცა სოფელთან კავშირი არ გაუწყვეტია.

მხარეთა განმარტებებითა და პოლიციის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ ე. გ-ის გამოკითხვის ოქმით ირკვეოდა, რომ საცხოვრებელი სახლის შეძენის შემდგომ, ე. გ-ე მის ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ქ.საჩხერეში.

ს. მ-ი გარდაიცვალა 1970 წლის 2 ნოემბერს.

გ. მ-ი გარდაიცვალა 1971 წელს.

2012 წლის 13 ივნისის №AA2012017862-03 საარქივო ცნობის თანახმად, 1967-1972 წლების მდგომარებით, ს. მ-ის კომლში ირიცხებიან: ს. მ. ძე მ-ი – ოჯახის უფროსი (გადახაზულია გარდაცვალების გამო. თარიღი არ არის მითითებული); გ. მ. ძე მ-ი – ძმა (გადახაზულია, გარდაცვალა 1971 წელს); ე. ვ. ასული გ-ე – ცოლი; გ. ს. ძე მ-ი - შვილი. აღნიშნულ წლებში მას პირად სარგებლობაში ერიცხება 0.15ჰა მიწი და 1957 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი.

2012 წლის 30 მაისის №AA2012015975-05 საარქივო ცნობის მიხედვით, 1976-1985 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, ე. გ-ის კომლი შედგება ორი წევრისგან: ე. გ-ე – ოჯახის უფროსი და შვილი –გ. მ-ი.

2012 წლის 30 მაისის №AA2012015979-05 საარქივო ცნობის მიხედვით, 1986-1995 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, ე. გ-ის კომლი შედგება ორი წევრისგან: ე. გ-ე – ოჯახის უფროსი და შვილი –გ. მ-ი.

2010 წლის 17 აგვისტოს №AA2010014052-03 საარქივო ცნობის მიხედვით, 1992-2000 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, ე. გ-ის კომლი შედგება ორი წევრისგან: ე. გ-ე – ოჯახის უფროსი და შვილი-გ. მ-ი.

1995 წლის 21 აგვისტოს, ე. გ-ის სახელზე შედგენილი იქნა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი №6159, რომლითაც ე. გ-ეს საკუთრებაში გადაეცა 0.15ჰა მიწის ნაკვეთი.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, საჩხერეში, სოფელ ს-ი, გ. მ-ის და ე. გ-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულია 840.00კვ.მ მიწის ნაკვეთი. რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებულია 1995 წლის 21 აგვისტოს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №6159 აქტზე, აგრეთვე, კომლის შემადგენლობის შესახებ საარქივო ცნობებზე.

მხარეთა განმარტებებით, საქმეში განთავსებული პირადი მიმოწერის წერილებით, სასამართლო სხდომაზე მოწმედ დაკითხული ნ. კ-ის, ც. ჯ-სა და დ. თ-ის ჩვენებებით, საგადასახდელო უწყებითა და სადაზღვევო მოწმობით დადგინდა, რომ ე. გ-ე ამუშავებდა სოფელ ს-ი, ს. მ-ის კომლის საკუთრებაში არსებულ 500კვ.მ მიწის ნაკვეთს და სისტემატიურად იხდიდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადს.

სააპელაციო სასამართლომ, სადავო სამართალურთიერთობის მოწესრიგებისას გამოიყენა როგორც 1964 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ასევე, 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსი.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-ე და 125-ე მუხლების თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდათ, ამასთან კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანს და შრომისუუნაროსაც თანაბარი წილი ერგებოდათ.

ვინაიდან, ს. მ-ის კომლი წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მასზე უნდა გავრცელებულიყო სამოქალაქო სამართლის კოდექსით საკოლმეურნეო კომლისათვის განსაზღვრული წესები.

ამავე კოდექსის 123-ე და 128-ე მუხლებიდან გამომდინარე, კომლის წევრს წარმოადგენდა პირი, რომელიც ფლობდა, სარგებლობდა და განკარგავდა საკოლმეურნეო ქონებას კომლის ყველა წევრის თანხმობით. კომლის შრომისუნარიანი წევრი კარგავდა უფლებას კომლის ქონების წილზე, თუ იგი სამი წლის განმავლობაში ზედიზედ არ მიიღებდა მონაწილეობას თავისი შრომით ან სახსრებით კომლის საერთო მეურნეობის წარმოებაში. აქვე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების და 103-ე, 105-ე მუხლების დანაწესებზე.

მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ 1967 წლიდან ე. გ-ე, ხოლო 1969 წლიდან მისი არასრულწლოვანი შვილი – გ. მ-ი, რეგისტრირებულნი იყვნენ საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ს-ი, ს. მ-ის კომლში. მიუხედავად იმისა, რომ 1970 წლიდან ისინი საცხოვრებლად გადავიდნენ ქ.საჩხერეში, საცხოვრებელი ადგილის შეცვლის შემდგომ, კავშირი არ გაუწყვეტიათ კომლთან, ამუშავებდნენ სოფელ ს-ი, ს. მ-ის კომლის საკუთრებაში არსებულ 500კვ.მ მიწის ნაკვეთს და ე. გ-ე იხდიდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ე. გ-ეს და მის შვილს – გ. მ-ს, კომლის დამხმარე მეურნეობაში მონაწილეობით, კომლის ქონების წილზე უფლება არ დაუკარგავთ. შესაბამისად, გაზიარებული ვერ იქნებოდა აპელანტი (მოსარჩელე) მხარის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ე. გ-ე და გ. მ-ი არ წარმოადგენდნენ აწ გარდაცვლილი ს. მ-ის კომლის წევრებს და რომ საკომლო წიგნში მათზე არსებული ჩანაწერი უსწორო იყო.

ზემომითითებული გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის მოთხოვნა საჩხერის რაიონის სოფელ ს-ის საკომლო წიგნში ე. გ-სა და გ. მ-ის ჩანაწერის ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლო იყო და ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 569-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, კომლის ქონებაში მემკვიდრეობა არ წარმოიქმნება. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოხმობილი ნორმის თანახმად, კომლის (ოჯახის) ქონების მიმართ საერთო საფუძველზე მემკვიდრეობის წესები გამოიყენებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საკოლმეურნეო კომლის წევრის გარდაცვალების შემდეგ, კომლში სხვა წევრები არ დარჩებოდნენ. რამდენადაც ს. და გ. მ-ის გარდაცვალების დროისათვის, კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ ე. გ-ე და გ. მ-ი, კომლის წევრთა გარდაცვალებით კომლის ქონებაზე სამკვიდრო გახსნილად არ ჩაითვალა. შესაბამისად, აპელანტის (მოსარჩელე), თ. ს-ის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ, ძმების გარდაცვალების შემდგომ, კომლის ქონება მემკვიდრეობით მიიღო და ამ ქონებაზე გააჩნდა საკუთრების უფლება – არ იქნა გაზიარებული.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ,,საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ’’ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენდა კომლის ქონებას და გახდა იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ. აღნიშნულ ქონებაზე გავრცელდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი.

საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ ე. გ-ეს და გ. მ-ს კომლის დამხმარე მეურნეობაში მონაწილეობით, კომლის ქონების წილზე უფლება არ დაუკარგავთ. ამდენად, ,,საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ’’, მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბის №949 დადგენილებისა და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, ისინი გახდნენ კომლის ქონების თანამესაკუთრეები.

სამოქალაქო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 312-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერებზე მოქმედებს სისრულის პრეზუმცია, ვიდრე არ დამტკიცდება მისი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ამონაწერებით ირკვეოდა, რომ საჩხერეში, სოფელ ს-ი, გ. მ-ის და ე. გ-ის სახელზე რეგისტრირებულია 840.00კვ.მ. მიწის ნაკვეთის, აგრეთე, 620.00კვ.მ. მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის საფუძვლად მიეთითა 1995 წლის 21 აგვისტოს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №6159 აქტზე და კომლის შემადგენლობის შესახებ საარქივო ცნობებზე. ვინაიდან, საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების რეგისტრაციის საფუძველი – 1995 წლის 21 აგვისტოს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი №№6159 არ გაუქმებულა, ასევე არ დასტურდებოდა საარქივო ცნობებში კომლის წევრების შესახებ ჩანაწერის უსწორობა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ქონებებზე ე. გ-სა და გ. მ-ის საკუთრების თაობაზე სარეგისტრაციო ჩანაწერი სწორი იყო. ამდენად, სარჩელის მოთხოვნა, რომელიც შეეხებოდა საჩხერეში, სოფელ ს-ი, ს. და გ. მ-ის კომლის უძრავ ქონებაზე ე. გ-სა და გ. მ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში არსებული საკუთრების უფლების ჩანაწერის ბათილად ცნობას, დაუსაბუთებელი იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში ირკვეოდა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დავის განხილვისას არ დაადგინა მხარეთა სათანადოობა, კერძოდ ე. გ-ე და გ. მ-ი, რომელთა სახელზე არსებული საკომლო წიგნის ჩანაწერისა და საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების ჩანაწერის ბათილად ცნობასაც მოსარჩელე მოითხოვდა, საქმეში დაშვებულ იქნენ მესამე პირებად და არა მოპასუხეებად. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დავა განიხილა არასათანადო მოპასუხის მონაწილეობით. გარდა ამისა, სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა ადმინისტრაციული კანონმდებლობა, არ გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის ის ნორმები, რაც სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანას გამოიწვევდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით ასევე არასწორად განისაზღვრა ს. მ-ის კომლის სტატუსი და სათანადო შეფასება არ მიეცა ს. მ-ის კომლის დამხმარე მეურნეობაში ე. გ-ის მონაწილეობას.

მართალია, თ. ს-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმით პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორი გადაწყვეტილება მიიღო, მაგრამ, მხოლოდ სარეზოლუციო ნაწილით დადგენილი სწორი შედეგი სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით ვერ გახდებოდა კონკრეტულ შემთხვევაში, გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძველი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე, 393-ე მუხლებისა და 394-ე მუხლის ე¹ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ თ. ს-ის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე საფუძვლიანად ჩათვალა და დააკმაყოფილა, ხოლო აპელანტის მოთხოვნა სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე უსაფუძვლო მიიჩნია და ახალი გადაწყვეტილებით უარი უნდა უთხრა მის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ს-ემ. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

კასატორი (მოსარჩელე) წარმოადგენს კომლის საერთო საკუთრების კანონისმიერ მემკვიდრეს, რომელიც კომლის სახელზე აღრიცხულ მიწის ნაკვეთზე წლების განმავლობაში ეწეოდა სამეურნეო საქმიანობას. შესაბამისად, იგი არის სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიმღები პირი. ის გარემოება, რომ თ. ს-ე კანონისმიერი მემკვიდრეა, დასტურდება როგორც სამართლებრივი, ის ფაქტობრივი გარემოებებით. კომლის წევრები: ს.და გ.მ-ი იყვნენ კასატორის ძმები. ს. მ-ს ჰყავდა ცოლ-შვილი (ე. გ-ე – მეუღლე, გ. მ-ი – შვილი), რომლებიც ჩაწერილნი იყვნენ საკომლო წიგნში. ს. მ-ი მუშაობდა საჩხერის საავადმყოფოში და 1970 წლის სექტემბერში შეიძინა საცხოვრებელი სახლი საჩხერეში, ლ-ის ქ.№41-ში. ამიტომაც, იგი ცოლ-შვილთან ერთად სოფლიდან საცხოვრებლად გადავიდა რაიონულ ცენტრში. სოფელში დარჩა მისი ძმა გ. მ-ი, რომელიც მუშაობდა ჭიათურის მაღაროთა სისტემაში და ამავდროულად უძღვებოდა კომლის საერთო მეურნეობას. 1970 წლის ნოემბერში გარდაიცვალა ს. მ-ი და იგი ამოღებულ იქნა საკომლო წიგნიდან, ხოლო მისი ცოლ-შვილი სოფელში საცხოვრებლად არ დაბრუნებულა. კომლის უფროსად დარჩა გ. მ-ი, რომელსაც ცოლ-შვილი არ ჰყოლია. 1971 წელს გ. მ-ი გარდაიცვალა და კომლის საერთო საკუთრებაში დარჩა 15000კვ.მ (0.15 ჰა) მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი;

ამდენად, სამკვიდროს ფაქტობრივ ფლობას შეუდგა, როგორც ს. მ-ის ცოლ-შვილი, ასევე, მისი და – თ. ს-ე. მემკვიდრეებს შორის სამკივდრო ქონება შემდეგნაირად გადანაწილდა: 500 კვ.მ მიწის ფართობი და 1957 წელს აშენებული მშობლების სახლი ერგო ს. მ-ის ცოლ-შვილს, ანუ ე. გ-სა და გ. მ-ს, ხოლო 1000კვ.მ მიწის ნაკვეთი ს. და გ. მ-ის დას, თ. ს-ეს. ორივე მხარე წარმოადგენდა კანონისმიერმემკვიდრეს და მათ შორის ამ საკითხზე დავა არასოდეს წარმოშობილა;

1971 წლიდან 500 კვ.მ მიწას უვლიდა და ამუშავებდა მოწინააღმდეგე მხარე, რომელსაც მიწის აღნიშნულ ფართობზე მოპოვებული ჰქონდა საკუთრების უფლება. კომლის საერთო საკუთრებაში არსებულ დანარჩენ მიწის ნაკვეთთან მას გაწყვეტილი ჰქონდა სამეურნეო კავშირი და ამდენად დაკარგული ჰქონდა საკუთრების უფლება. 1970 წლის ნოემბრიდან ძალაში შევიდა საქართველოს სსრ მიწის კოდექსი, რომელშიც გაწერილი იყო კომლის საკარმიდამო მიწის რეგისტრაციის პროცედურა კომლის გაყოფის შემთხვევაში, მაგრამ არც ერთმა მოდავე მხარემ და არც სასოფლო საბჭომ არ იხელმძღვანელა კანონის ნორმებით. ამის მიზეზი იყო ის გარემოება, რომ კასატორი და მოწინააღმდეგე მხარე ერთმანეთში შეთანხმდნენ მიწის გაყოფაზე და მათ სავალდებულოდ აღარ მიიჩნიეს კანონის შესაბამისად რეგისტრაცია;

საქართველოში 1992 წელს დაწყებული მიწის რეფორმის პერიოდში, შესაბამისმა კომისიებმა მოდავე მხარეებიდან არც ერთს არ მისცეს დამატებითი ნაკვეთები საკოლმეურნეო მიწებიდან და არც ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი დაუკანონეს. სასოფლო კომისიამ იცოდა მხარეთა შორის შეთანხმების არსებობის თაობაზე და საჭიროდ არ ჩათვალა მიწის ნაკვეთის ლეგალიზაცია. 1993 წელს ძალაში შეევიდა „საკუთრების უფლების შესახებ“ კანონი, რომელიც მოქმედებდა ახალი სამოქალაქო კოდექსის მიღებამდე. მხარეებს არც აღნიშნული კანონის მოქმედების პერიოდში მოუპოვებიათ სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება;

საქმეში წარდგენილია 1995 წელს შედგენილი დოკუმენტი მიღება-ჩაბარების აქტის სახით (№6159), რომელიც ე. გ-ის სახელზეა შედგენილი. მასში მითითებულია, რომ ე. გ-ეს საკუთრებაში გადაეცა 0.15ჰა მიწის ნაკვეთი, მაგრამ მისი წარმოშობის სამართლებრივ საფუძვლებზე ცნობები არ მოიპოვება. ასევე გაურკვეველია, თუ რამ განაპირობა 25 წლის შემდეგ აღნიშნული დოკუმენტის შედგენის აუცილებლობა. 1996 წელს ძალაში შევიდა „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების საკუთრების შესახებ“ კანონი, რომლის მე-3 და მე-4 მუხლები ელენე გ-ეს უფლებას აძლევდა წარედგინა საჭირო დოკუმენტი და სადავო მიწაზე მოეპოვებინა საკუთრების უფლება. ე. გ-ემ აღნიშნული შესაძლებლობა არ გამოიყენა, ვინაიდან, მისთვის ცნობილი იყო მიღება-ჩაბარების აქტის ავთენტურობის საეჭვოობის თაობაზე.

1996 წელს ძალაში შევიდა „მიწების რეგისტრაციის შესახებ“ კანონი, რომლის მე-3, მე-9, მე-10, მე-17 და მე-19 მუხლები ე. გ-ან მოითოვდნენ მიწის რეგისტრაციაში გატარებას, მათ შორის სავალდებულო რეგისტრაციას და პირველად რეგისტრაციას, რომლის მეშვეობითაც ფლობელს კანონიერი გზით შეეძლო მიეღო საკუთრების უფლების მოწმობა. ე. გ-ემ, იმავე მოტივით ასეთი ქმედება არ განახორციელა, მან მხოლოდ 30 წლის გასვლის შემდეგ დაარეგისტრირა საკუთრების უფლება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. ს-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ თ. ს-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. ს-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 22 ივლისი, საგადახდო დავალება №...) 70% – 210 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე