საქმე №ას-931-889-2013 30 სექტემბერი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

მოსამართლე

ბესარიონ ალავიძე

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლემ ერთპიროვნულად, ზეპირი მოსმენის გარეშე განვიხილე შპს „რ. მ. მ. კ-ის“ საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინებაზე, საქმეზე შპს „რ. მ. მ. კ-ის“ სარჩელის გამო, შპს „ს. მ-ოს“, მ. ღ-ის, ე. ა-ას, ლ. ჩ-ის, გ. ე-ის, მ. ა-სა და გ. გ-ის მიმართ თანხის გადახდის დაკისრების თაობაზე და პალატამ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „რ. მ. მ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი განუხილველად უნდა იქნას დატოვებული შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 63-ე მუხლის თანახმად, საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება გაქარწყლდება კანონით ან სასამართლოს მიერ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ. საჩივარი ან საბუთები, რომლებიც შეტანილია საპროცესო ვადის გასვლის შემდეგ, განუხილველი დარჩება. ამავე კოდექსის 259¹ მუხლის თანახმად, თუ გადაწყვეტილების გამოცხადებას ესწრება გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლების მქონე პირი, ან თუ ასეთი პირისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ცნობილი იყო გადაწყვეტილების გამოცხადების თარიღი, გადაწყვეტილების გასაჩივრების მსურველი მხარე (მისი წარმომადგენელი) ვალდებულია გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან არა უადრეს 20 და არა უგვიანეს 30 დღისა გამოცხადდეს სასამართლოში და ჩაიბაროს გადაწყვეტილების ასლი; წინააღმდეგ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადის ათვლა დაიწყება გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 30-ე დღეს. ამ ვადის გაგრძელება და აღდგენა დაუშვებელია.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კასატორის წარმომადგენელი გ. ს-ე (იხ.რწმუნებულება ტ.II ს.ფ.26) ესწრებოდა სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 25 ივნისის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებას (ტ.III ს.ფ.58). სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან მე-20 დღე არის 2013 წლის 15 ივლისი, ხოლო 30-ე დღე – ამავე წლის 25 ივლისი. გამომდინარე აქედან, მხარეს ან მის წარმომადგენელს შეეძლო გასაჩივრებული განჩინება ჩაებარებინა 2013 წლის 15 ივლისიდან 2013 წლის 25 ივლისამდე. თუმცა როგორც საქმიდან ირკვევა, თბილსის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინება შპს „რ. მ. მ. კ-ის“ დირექტორმა პ. პ-ამ ჩაიბარა 30-დღიანი ვადის დარღვევით – 2013 წლის 26 ივლისს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის დენა დაიწყო 2013 წლის 25 ივლისს – სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებიდან 30-ე დღეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 397-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადაა 21 დღე. ამ ვადის გაგრძელება (აღდგენა) არ შეიძლება და იგი იწყება მხარისათვის გადაწყვეტილების გადაცემის მომენტიდან. ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საპროცესო მოქმედება, რომლის შესასრულებლადაც დადგენილია ვადა, შეიძლება შესრულდეს ვადის უკანასკნელი დღის ოცდაოთხ საათამდე. თუ საჩივარი, საბუთები ან ფულადი თანხა ფოსტას ან ტელეგრაფს ჩაჰბარდა ვადის უკანასკნელი დღის ოცდაოთხ საათამდე, ვადა გასულად არ ჩაითვლება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრების 21-დღიანი ვადის ათვლა დაიწყო 2013 წლის 25 ივლისს და დასრულდა 2013 წლის 14 აგვისტოს.

საქმეში წარმოდგენილი, საკასაციო საჩივრით დასტურდება, რომ ის სასამართლოში 2013 წლის 15 აგვისტოსაა შეტანილი, რაც უტყუარად ადასტურებს საპროცესო კოდექსით დადგენილი საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის დარღვევას. აღნიშნული კი მისი განუხილველად დატოვების საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე, 259¹, 63-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ. მ. მ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინებაზე დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლე: ბ. ალავიძე

საქმე №ას-931-889-2013 30 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს-ა მ-ო“, მ. ღ-ი, ე. ა-ა, ლ. ჩ-ე, გ. ე-ე, მ. ა-ი, გ. გ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - თანხის გადახდის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასართჩელო მოთხოვნა:

შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ამ“(შემდგომში _ მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ა მ-ოსა“ და მისი პარტნიორების: მ. ღ-ის, ე. ა-ას, ლ. ჩ-ის, გ. ე-ის, მ. ა-ისა და გ. გ-ის მიმართ (შემდგომში _ მოპასუხეები) თანხის (3 841 670 აშშ დოლარის; 2 500 000 აშშ დოლარისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვის გამო 10 000 000 აშშ დოლარის) დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ შეასრულა მისი, როგორც „მმართველის“ ვალდებულება, შპს „ს-ა მ-ოს“ აქტივების გაზრდის თაობაზე, თუმცა, აღნიშნული არ ნიშნავდა იმას, რომ „მმართველ“ კომპანიას ჰქონდა „მესაკუთრე“ კომპანიაში ინვესტირებული 3 841 670 აშშ დოლარის უკან გამოთხოვის უფლება.

5.1.2. მმართველი კომპანიის მიერ აქტივის გაზრდის ვალდებულებაში იგულისხმებოდა მმართველი კომპანიის მიერ მესაკუთრის სასარგებლოდ ინვესტიციების მოზიდვა, გრანტების მოძიება, მესამე პირებთან გარიგებების დადების ხელშეწყობა, ფულადი ვალდებულებების გასტუმრება და ა.შ, ანუ მეწარმის გულისხმიერებითა და კეთილსინდისიერი კომერსანტის ძალისხმევით კომპანიის ჯეროვანი მართვის განხორციელება, რის შედეგადაც „კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ“ 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების 3.2.1. პუნქტის მიხედვით, კომპანიის აქტივი 3 000 000-ით უნდა გაზრდილიყო. მხარეთა შორის სადავო არ იყო, რომ მოსარჩელემ სრულად შეასრულა ხელშეკრულების 3.2.1 პუნქტით განსაზღვრული ვალდებულება 2011 წლის 15 ივლისამდე მოპასუხე საზოგადოების აქტივების 3 000 000 აშშ დოლარით გაზრდის თაობაზე. ნიშანდობლივია, რომ აქტივის გაზრდაში არ იგულისხმება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში შენატანის შეტანა, რაც აღნიშნულ სამართალურთიერთობას კორპორაციული სამართლის რეგულირების რეჟიმში აქცევს და არც სესხის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში, თანხის გადაცემა. აქტივის გაზრდაში იგულისხმება მატერიალური აქტივის შექმნა, მესამე პირებთან ურთიერთობაში მოთხოვნის უფლების წარმოშობა, პასივის შემცირება, დონორების, ინვესტორების მოძიება და ა.შ, ანუ ის, რაც გულისხმიერი მმართველის ვალდებულებაში შედის. „მმართველი“ კომპანიის ინტერესს „მესაკუთრე“ კ-ის აქტივის გაზრდაში წარმოადგენდა იმ მოგების 15%, რასაც „მესაკუთრე“ კომპანია აქტივის გაზრდის შედეგად მიიღებდა. მოგების 15%-ის მიღების უფლება „მმართველ“ კომპანიას გაწეული სამუშაოსათვის ანაზღაურების სახით ერგებოდა. ამდენად, „კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ“ 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულება მომსახურების ტიპის გრძელვადიანი ხელშეკრულება, კერძოდ, საკუთრების მინდობაა.

5.1.3. სამოქალაქო კოდექსის 724-ე მუხლის მიხედვით, პალატამ განმარტა, რომ ხელშეკრულების ტიპის დადგენასა და მის სამართლებრივ კვალიფიკაციას უაღრესად დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შედეგად მხარეთა უფლება-მოვალეობების განსაზღვრისათვის. ამავე კოდექსის 729-ე მუხლის, 720-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, პალატამ აღნიშნა, რომ 2011 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულება შპს „ს-ა მ-ოს“ ინიციატივით შეწყდა. შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ა“ შესრულებული სამუშაოს ეკვივალენტ ანაზღაურებას ან კიდევ, ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას კი არ ითხოვდა, არამედ სამართავად გადაცემულ კომპანიაში ინვესტირებული 3 841 670 აშშ დოლარის დაბრუნებას.

5.1.4. სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში, მხარეები უბრუნდებიან ხელშეკრულების დადებამდე არსებულ მდგომარეობას, ხოლო ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში, ხელშეკრულების შეწყვეტამდე განხორციელებული შესრულება და მისი შედეგები ძალაში რჩება. გრძელვადიანი ხელშეკრულების სპეციფიკის გათვალისწინებით, სამართლებრივი შედეგებიდან გამომდინარე, მოპასუხე საზოგადოების ქმედება ხელშეკრულების შეწყვეტას წარმოადგენდა.

5.1.5. პალატამ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი ფუნქცია მიღებული შესრულების უკან დაბრუნებაში გამოიხატება. უკუქცევის ვალდებულება ორივე მხარეს ეკისრება, რაც, თავის მხრივ, ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის ინსტიტუტი ორმხრივი ხელშეკრულებისათვის არის დამახასიათებელი. გრძელვადიანი ხელშეკრულება შეიძლება, მხოლოდ შეწყდეს, შესრულება კი, უკან დაბრუნებას არ ექვემდებარება. მიუხედავად ამისა, სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, გამონაკლისის სახით, ხელშეკრულებიდან გასვლის შესაძლებლობასაც უშვებს, თუ უკვე შესრულებული დაინტერესებული პირისათვის ინტერესს აღარ წარმოადგენს. გარდა ამისა, გრძელვადიან სახელშეკრულებო ურთიერთობებში ხელშეკრულებიდან გასვლა, როგორც წესი, მხოლოდ საწყის სტადიაზეა შესაძლებელი და რამდენიმე წლის მანძილზე სხვადასხვა ფორმითა და ინტენსივობით მიღებული შესრულების ან სარგებლის უკუქცევა არაგონივრულია. სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ორმხრივი ინტერესი და უკუქცევის რეალური შესაძლებლობა. განსახილველი ხელშეკრულების ტიპის გათვალისწინებით, მმართველი კომპანიის მიერ განხორციელებული „მომსახურების“ უკან გატანა შეუძლებელია, რაც შეეხება ინვესტირებულ თანხას, პალატამ განმარტა, რომ ხელშეკრულების ტიპი და მხარეთა ორმხრივი ინტერესი კიდეც რომ იძლეოდეს უკუქცევის რეალურ შესაძლებლობას, უკუქცევა ემსახურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზანს და არა მოზიდული, მოძიებული აქტივის რესტიტუციას, შესაბამისად, საქმის მასალებით უნდა დასტურდებოდეს უშუალოდ „მმართველი“ კომპანიის მიერ „მესაკუთრე“ კომპანიისათვის 3 841 670 აშშ დოლარის გადაცემა და არა მესამე პირების ხარჯზე კომპანიის აქტივის გაზრდა. ამდენად, აპელანტის მოთხოვნა 3 841 670 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული.

5.1.6. მოპასუხე საწარმოს „კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ“ 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ფარგლებში არ გაუსხვისებია საზოგადოების სადამფუძნებლო წილის 51% და მეტი, შესაბამისად, მოსარჩელეს არ წარმოშობია შპს „ს-ა მ-ოსაგან“ 10 000 000 აშშ დოლარის 25%-ის ანუ 2 500 000 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება.

5.1.7. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ სახელშეკრულებო პირობა _ საზოგადოების სადამფუძნებლო წილის 51%-ისა და მეტის გასხვისების თაობაზე სახეზე იქნებოდა, 2011 წლის 26 ნოემბრის წილის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება წილის გასხვისებად რომ მიჩნეულიყო, თუმცა, ამ თვალსაზრისით პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ წილის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებას, ვინაიდან წინარე ხელშეკრულება, თავის მხრივ, მომავალი ხელშეკრულების, მოცემულ შემთხვევაში, წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ვალდებულებას წარმოშობდა. მხარეთა შეთანხმებით, წილის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო არა უგვიანეს 2012 წლის 10 დეკემბრისა („კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ“ 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსაზღვრული იყო 2012 წლის 1 დეკემბრამდე) ან კიდევ 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ვადაზე ადრე შეწყვეტიდან ერთი კვირის ვადაში. განსახილველ შემთხვევაში, წინარე ხელშეკრულების დადების მიზანს წარმოადგენდა ძირითადი ხელშეკრულების დადება, თუმცა, 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულებაში წილის გაუსხვისებლობის თაობაზე არსებული დათქმის გათვალისწინებით, მხარეებმა ძირითადი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება წინარე ხელშეკრულებით 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვას ან ვადამდე შეწყვეტას დაუკავშირეს. მხარეებმა წინარე ხელშეკრულებით ძირითადი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება მაშინ დააწესეს, როდესაც აღარ იარსებებდა წილის გაუსხვისებლობის ან კიდევ სადამფუძნებლო წილის 51%-სა და მეტის გასხვისების შემთხვევაში, „მმართველი“ კომპანიისათვის 2 500 000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება, რაც, სახელშეკრულებო თავისუფლებისა და ნების ავტონომიის რეჟიმში, თავისუფალი კონტრაჰენტის მოქმედების ფარგლებს არ სცილდებოდა და არც ხელშეკრულების დარღვევას ან ვალდებულების თავიდან აცილებას ემსახურებოდა. წინარე ხელშეკრულების დადებით არ მომხდარა სადამფუძნებლო წილის 51%-ისა და მეტის გასხვისება, შესაბამისად, „მმართველი“ კომპანიისათვის არც 2 500 000 აშშ დოლარის დაკისრების ვალდებულება წარმოშობილა.

5.1.8. პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელის მიმართ ცილისმწამებლური განცხადების გავრცელებისა და მისი საქმიანი რეპუტაციის შელახვის ფაქტი არ დასტურდებოდა, შესაბამისად, არ არსებობდა მოპასუხისათვის საქმიანი რეპუტაციის შელახვის გამო, არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების მიზნით 10 000 000 აშშ დოლარის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

5.1.9. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 27-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, 18-ე მუხლის მე-2 და მე-6 ნაწილებზე და აღნიშნა, რომ საქმიანი რეპუტაციის შელახვის საფუძვლით არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურებას ითხოვდა აპელანტი მაშინ, როდესაც, ყველა ფრაზა, რომელსაც მოსარჩელე ცილისმწამებლურად და, შესაბამისად, საქმიანი რეპუტაციის შელახვის საფუძვლად მიიჩნევდა, მიმართული იყო ფიზიკური პირის _ ე. კ-ისა და არა აპელანტის მიმართ, შესაბამისად, მოსარჩელე მითითებული საფუძვლებით, საქმიანი რეპუტაციის შელახვის გამო, მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს არ წარმოადგენს. იმ შემთხვევაშიც, თუ ე. კ-ისათვის საქმიანი რეპუტაციის შელახვა გაიგივებული იქნებოდა მის მიერ 100%-იანი წილის უფლებით დაფუძნებულ აპელანტის საქმიანი რეპუტაციის შელახვასთან, პალატამ მიიჩნია, რომ ე. კ-ის მისამართით გაკეთებული საჯარო განცხადებებით იმის თაობაზე, რომ თითქოს მოსარჩელე ცდილობდა ჩარეულიყო „მ-ოს“ სარედაქციო პოლიტიკაში (კონტექსტი - ზეწოლა ჟურნალისტებზე), დირექციასთან შეუთანხმებლად ცდილობდა თათბირი ჩაეტარებინა ჟურნალისტებსა და პროდიუსერებთან, მმართველ კომპანიას ჰქონდა დავალიანება ტელეკომპანიის რამდენიმე პარტნიორთან, კ-ი არ აძლევდა მათ ტელეკომპანიაში შესვლის უფლებას და ა.შ, მოსარჩელე კომპანიის მიმართ ცილისმწამებლური (სინამდვილესთან შეუსაბამო) ფაქტების გავრცელება არ დასტურდებოდა, მით უმეტეს, არ დასტურდებოდა მოსარჩელე კომპანიის საქმიანი რეპუტაციის შელახვის ფაქტი, ანუ გარემოება იმის თაობაზე, რომ მითითებული განცხადებების შედეგად მოსარჩელე მხარე იმდენად დისკრედიტირებული იყო, რომ იგი მ-ს მ-ის კუთხით საქმიანობას ვეღარ აგრძელებდა.

5.1.10. საქმიანი რეპუტაცია, შეფასებითი კატეგორიაა, ინდივიდის შეფასების შედეგია, რომლის კრიტერიუმსაც საზოგადოებრივი მოთხოვნილებები წარმოადგენს. შეფასების პროცესში, რომელიც გონებაში ხდება, ადამიანებს საქმე აქვთ, არა საგნებთან და მოვლენებთან, არამედ ინფორმაციასთან მათ შესახებ, ამიტომ, მოცემულ შემთხვევაში, ინფორმაცია პირის შესახებ უპირისპირდება ინფორმაციას საზოგადოებრივი მოთხოვნილების, საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული აზრის შესახებ. რეპუტაცია, მოპოვებული საზოგადოებრივი შეფასება და შექმნილი საერთო აზრია ვინმეს ან რაიმის თვისებების, ღირსებათა ან ნაკლის შესახებ, რომელიც ყალიბდება ობიექტის შესახებ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე. პირის საქმიანი რეპუტაცია არის საქმიანი ბრუნვის სფეროში კონკრეტული პირის საქმიანი თვისებების, უნარების შესახებ შექმნილი აზრი, ეს აზრიც საზოგადოებაში, სოციუმში ყალიბდება. სამართლისათვის მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რას ფიქრობს ადამიანი საკუთარ თავზე, როგორ აფასებს საკუთარ თავს, ვიდრე არ დადგინდება საზოგადოების შეფასებასთან თვითშეფასების შესაბამისობა. სწორედ, თანხვედრის ეს ხარისხი ექვემდებარება დაცვას, მათ შორის, სასამართლო წესით დაცვას.

5.1.11. ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის დაცვა ეს, პირველ ყოვლისა, მათი უფლებების დაცვაა, რათა ცნობები მათი ქცევის, საქმიანობის შესახებ, რაც გავლენას ახდენს გარშემომყოფთა მიერ მათ შეფასებაზე, სინამდვილეს შეესაბამებოდეს.

5.1.12. სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მიხედვით (ცვლილებამდე მოქმედი რედაქციით), პირს უფლება ჰქონდა, სასამართლოს მეშვეობით მოეთხოვა საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ცნობების უარყოფა, თუ ცნობების გამავრცელებელი არ დაამტკიცებდა, რომ ისინი სინამდვილეს შეესაბამებოდა. 2004 წლის 24 ივნისს დასახელებულ მუხლში შევიდა ცვლილება, რომლითაც კანონმდებელმა გაითვალისწინა მე-18 მუხლში მითითებული უფლებების დაცვა „კანონით დადგენილი წესით“. პალატამ მიუთითა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, მე-2 მუხლზე, საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლზე და განმარტა, რომ გამოხატვის თავისუფლება, როგორც საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე საკითხზე თავისუფალი და ღია დისკუსიების გამართვის საშუალება, იმავდროულად თავად წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს საჯარო ინტერესს. ეს დებულება განსაკუთრებულ დატვირთვას იძენს, როდესაც საქმე პრესის თავისუფლებას შეეხება და ეს ბუნებრივია, ვინაიდან აზრთა თავისუფალი ურთიერთგაცვლა და საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე საკითხებზე ღია საჯარო დებატები, სწორედ, პრესისა და მასმედიის სხვა საშუალებებით ხორციელდება. პრესის თავისუფლებას მაღალი ღირებულება გააჩნია და ამიტომაც არის, რომ მისი შეზღუდვა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით „უჩვეულოდ წონად გამართლებას მოითხოვს“. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელის მიმართ მოპასუხის სახელით ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელებას ადგილი არ ქონია.

5.1.13. სასამართლოს განმარტებით, ფაქტისა და აზრის გამიჯვნისათვის აუცილებელია გამიჯვნის კრიტერიუმების დადგენა. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლი აწესებს მინიმალურ სტანდარტს აზრისა და ფაქტის გამიჯვნისათვის, სასამართლომ მიუთითა ამავე ნორმის მე-5 პუნქტზე, პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკასა და სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა პრეცედენტულ გადაწყვეტილებებზე, რომელთა ანალიზითაც დაასკვნა, რომ აპელანტის მიმართ მოპასუხეების სახელით გაკეთებული კომენტარები წარმოადგენდა ფაქტების მითითებას და არა მოსაზრებას, შეფასებით მსჯელობას, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ჩათვალა, რომ მოპასუხე საწარმოს საქმიანი რეპუტაციის შელახვისათვის პასუხისმგებლობა არ უნდა დაკისრებოდა, ვინაიდან საქმიანი რეპუტაციის შელახვისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობა არა ფაქტების მითითება, არამედ მცდარი ფაქტების მითითებაა, რასაც შედეგად საქმიანი რეპუტაციის შელახვა მოყვა.

5.1.14. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლზე მითითებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ცილისწამების შემადგენლობის უმთავრეს ელემენტს წარმოადგენს სინამდვილესთან შეუსაბამო, არსებითად მცდარი ფაქტების გავრცელება. მოსარჩელეს, უპირველესად, სწორედ ის უნდა ემტკიცებინა, რომ მის შესახებ მოპასუხის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია (ფაქტები), არსებითად მცდარია და სინამდვილეს არ შეესაბამება.

5.1.15. მიუხედავად გავრცელებული ინფორმაციის ფაქტად მიჩნევისა, პალატამ ჩათვალა, რომ მოპასუხეს პასუხისმგებლობა არ დაეკისრებოდა, ვინაიდან ამ ფაქტების მცდარობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რომელმაც მის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებები ვერ წარმოადგინა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ეფუძნება ვარაუდს, მცდარ გარემოებებს, რომლებიც მხარეებს არ მიუთითებიათ. მოპასუხეს არასოდეს განუცხადებია, რომ მოსარჩელეს მოპასუხე საწარმოს აქტივები გაზრდილი აქვს არა ფულადი შენატანის, კრედიტორების გასტუმრებისა და აპარატურის შეძენის, არამედ კ-ის ეფექტური მართვის ხარჯზე. სააპელაციო პალატამ მოპასუხის ნაცვლად იტვირთა ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი იმის დასასაბუთებლად, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისას რესტიტუცია იყო შეუძლებელი. მოპასუხე საწარმომ ზოგადად დაადასტურა მოსარჩელის მიერ ტელეკომპანიაში თანხისა და ტექნიკის შეტანის ფაქტი, თუმცა იმავდროულად უარყო ვალდებულების სრულად შესრულება. ამ თვალსაზრისით მოპასუხის მტკიცება არათანმიმდევრულია. სასამართლომ მტკიცებულებების შეფასებისას, ერთი მხრივ, დაადგინა, რომ მოსარჩელეს შესრულებული ჰქონდა ვალდებულება, ხოლო, მეორე მხრივ, საკუთარ მოსაზრებებზე დაყრდნობით გამოთქვა ვარაუდი, რომ აქტივების გაზრდა შესაძლებელი ყოფილა კომპანიის ეფექტური მართვით. ამ გარემოების მითითება შეეძლო მოპასუხესაც, რომელსაც ხელი მიუწვდებოდა კომპანიის მოგების დამადასტურებელ საბუღალტრო დოკუმენტებზე.

6.1.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტისას, ვალდებულების ფარგლებში განხორციელებული შესრულების უკან დაბრუნება შეთანხმებული არ ყოფილა, ასეთ შემთხვევაში, გამოდის, რომ თუ ხელშეკრულების მხარეები ზიანის ანაზღაურებაზე არ შეთანხმდებიან, ამ მოთხოვნას ვეღარ დააყენებენ.

6.1.3. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2011 წლის 26 ნოემბრის წილის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების საფუძველზე ძირითადი ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუფორმებლობის გამო, პარტნიორთა წილების 51%-ის გასხვისება არ მომხდარა. სასამართლოს მსჯელობის უსწორობას წარმოადგენს ის, რომ, ყადაღის გამო, ძირითადი ხელშეკრულება ვერ გაფორმდებოდა, ხოლო იმ კითხვას, წინარე ხელშეკრულების ნაცვლად თუ რატომ არ გაფორმდა ძირითადი ხელშეკრულება, ვერც სასამართლომ და ვერც მოპასუხემ ვერ გასცა პასუხი. თავად წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით კი, დასტურდება ის გარემოება, რომ ამით მხარეებმა მოსარჩელის წინაშე არსებული ვალდებულება აირიდეს.

6.1.4. რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას, ამ ნაწილში პალატამ მ.ღ-ის საჯარო განცხადებებით გავრცელებული ფრაზები ამოგლიჯა კონტექსტიდან და ამ გზით შეეცადა მათთვის მხოლოდ შეფასების სახე მიეცა. სადავო საკითხით დაინტერესებული საზოგადოების ნაწილი ადეკვატურად აღიქვამდა მიწოდებულ ინფორმაციას _ მოსარჩელე არ ასრულებდა ვალდებულებას (რეალურად ვალდებულების შეუსრულებლობას ადგილი ჰქონდა მოპასუხის მხრიდან), ცდილობდა დაებლოკა მაუწყებლობა, ერეოდა სარედაქციო პოლიტიკაში, ჟურნალისტს არ აძლევდა ტელეკომპანიაში შესვლის უფლებას. მითითებული ფაქტები ლახავს სამეწარმეო სუბიექტის საქმიან რეპუტაციას. სასამართლომ არც კი გამოიკვლია გავრცელებული ინფორმაციის რეალობის დამადასტურებელი მტკიცებულებების არსებობის ფაქტი, ისე მიიჩნია სადავო გამონათქვამები აზრად. საკუთარი პოზიციის დადასტურებისათვის სასამართლომ მოიშველია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების მხოლოდ ნაწილი და არა მთლიანად ეს მტკიცებულებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებდა საკუთარ მოთხოვნას.

6.1.5. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე, 352-ე მუხლები, ასევე, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განსაზღვრული შეჯიბრებითობის პრინციპი. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე-993-ე მუხლები, ხოლო არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 724-ე მუხლი.

6.1.6. არასწორია ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხე საწარმოსა და სხვა კრედიტორებისათვის 3 841 670 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი ვერ დაადასტურა. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არასწორად შეფასა მოსარჩელის განმარტება, ასევე ის, რომ მოპასუხეები თანხის გადახდის ფაქტს არ უარყოფენ. 2011 წლის 11 ნოემბრის აქტით დასტურდება შპს „ს-ა მ-ოსათვის“ დამატებით შეთანხმებით დადგენილ ვადაში 1 138 360 აშშ დოლარის გადახდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლით დადგენილ ფარგლებში, შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. წინამდებარე დავის საგანს ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო მოპასუხის მიერ მიღებული შესრულების დაბრუნება, წილის ნასყიდობის შედეგად თანხის დაკისრება და საქმიანი რეპუტაციის შელახვით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს. სარჩელის თანახმად, 2009 წლის 30 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულება კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს სამართავად გადაეცა შპს „ს-ა მ-ო“, შესაბამისად, მანვე განახორციელა ხელშეკრულებით ნაკისრი ინვესტირების ვალდებულება, თუმცა მოპასუხემ ვადამდე შეწყვიტა ხელშეკრულება, რაც მიღებული შესრულების დაბრუნების წინაპირობას წარმოშობს, გარდა აღნიშნულისა, საზოგადოების პარტნიორის მიერ წილის გასხვისების გამო დადგა ხელშეკრულების 5.3. პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რაც მოსარჩელეს წარმოუშობს კომპენსაციის მოთხოვნის უფლებას. ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის მიზნით მოპასუხე მხარემ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით გაავრცელა არასწორი ინფორმაცია, რის შედეგადაც შეილახა მოსარჩელე საწარმოს საქმიანი რეპუტაცია, ვეღარ აგრძელებს საქმიანობას იმ მიმართულებით, რა მიზნითაც შეიქმნა.

1.2. განსახილველი საკასაციო საჩივრით შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ა“ არ ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნებს სარჩელის უსაფუძვლობის თაობაზე და წარმოადგინა პრეტენზიები გადაწყვეტილების როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი უსწორობის კუთხით.

1.3. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება, ხოლო ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო მიღებული შესრულების დაბრუნების მოთხოვნასთან მიმართებაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2009 წლის 30 ნოემბერს შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ასა“ და შპს „ს-ა მ-ოს“, ასევე მის დამფუძნებელ პარტნიორებს (წარმომადგენელი მ.ღ-ი) შორის გაფორმდა კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის 1.2. პუნქტის მიხედვით, მართვის უფლებით გადასაცემ კომპანიას წარმოადგენდა შპს „ს-ა მ-ო“ მთელი თავისი უძრავ-მოძრავი ქონებითა და სხვა აქტივებით, მათ შორის, მოთხოვნებითა და ვალდებულებებით მესამე პირების წინაშე. ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება მოქმედებდა 3 (სამი) წლის განმავლობაში და სრულდებოდა 2012 წლის 1 დეკემბერს. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტით შეთანხმებულია „მმართველის“ უფლება-მოვალეობათა წრე, მათ შორის, მართოს მისთვის გადაცემული კომპანია, როგორც გულისხმიერმა მფლობელმა, კეთილსინდისიერი კომერსანტის ძალისხმევით მოიძიოს ინვესტორები, დონორები და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემოსავლის სხვა წყაროები (3.1.1.-3.1.2. პუნქტები); დროულად გადაიხადოს კომუნალური და სხვა გადასახადები (3.1.4 პუნქტი); შეიძინოს და დაამონტაჟოს კომპანიის ხარჯზე ყველა ის მოწყობილობა და დანადგარი, რომელიც აუცილებელია კომპანიის გამართული ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად (3.1.6 პუნქტი); გაზარდოს კომპანიის აქტივები (შემოსავლები, გრანტები და ა.შ) ხელშეკრულების დადებიდან 3 (სამი) თვის განმავლობაში 500 000 აშშ დოლარის ღირებულებით, ხოლო 1 (ერთი) წლის განმავლობაში არანაკლებ 2.5 მლნ აშშ დოლარის ღირებულებით (3.2.1. პუნქტი); საკუთარი უფლებამოსილების დასამტკიცებლად წარუდგინოს შესაბამისი დოკუმენტაცია პირებს, რომლებთანაც კომპანიის სახელით დებს გარიგებებს (3.5.1. პუნქტი).

1.5. ხელშეკრულების ზემოთ მითითებული დებულებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ შეფასებას იმის შესახებ, რომ კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 724-ე მუხლით განსაზღვრულ საკუთრების მინდობის გარიგებას, რომლის თანახმადაც, საკუთრების მიმნდობი გადასცემს ქონებას მინდობილ მესაკუთრეს, რომელიც იღებს და მართავს მას საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად. საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების იურიდიული ბუნებიდან გამომდინარე, მინდობილ საკუთრებასთან დაკავშირებული ყველა ხარჯი ეკისრება საკუთრების მიმნდობს, შესაბამისად, ქონების ნაყოფიც რჩება მას (სკ-ის 726-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილები).

1.6. გასაჩივრებული განჩინების მიხედვით, შპს „რ-ის მ-ს მ-ის“ კ-ამ შეასრულა მისი, როგორც „მმართველის“ ვალდებულება, შპს „ს-ა მ-ოს“ აქტივების გაზრდის თაობაზე, კომპანიაში ინვესტირებულ იქნა 3 841 670 აშშ დოლარი და 2011 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულება შეწყდა შპს „ს-ა მ-ოს“ ინიციატივით.

1.7. ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო ინვესტიციის სახით მიღებული შესრულების (3 841 670 აშშ დოლარი) დაბრუნების მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, მნიშვნელოვანია, პასუხი გაეცეს მთავარ კითხვებს: რა სახის ინვესტიცია განახორციელა მოსარჩელემ? ვის ხარჯზე განხორციელდა ინვესტიციების მოზიდვა? ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში განხორციელებული ინვესტიცია ექვემდებარება რესტიტუციას?

1.8. სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით დაადგინა, რომ აქტივის გაზრდის ვალდებულებაში (ინვესტირებაში) იგულისხმებოდა მმართველი კომპანიის მიერ მესაკუთრის სასარგებლოდ ინვესტიციების მოზიდვა, გრანტების მოძიება, მესამე პირებთან გარიგებების დადების ხელშეწყობა, ფულადი ვალდებულებების გასტუმრება და ა.შ, ანუ მეწარმის გულისხმიერებითა და კეთილსინდისიერი კომერსანტის ძალისხმევით კომპანიის ჯეროვანი მართვის განხორციელება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეთა შეთანხმების პირობა აქტივების გაზრდაზე წარმოადგენს პროფესიული ვალდებულების ფარგლებში მინდობილი მესაკუთრის მოვალეობას, კომპანიის სწორი მენეჯმენტის განხორციელების გზით ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შეასრულოს ნაკისრი ვალდებულება, რომელიც სამართავად გადაცემული კომპანიის სამეწარმეო ბუნებიდან გამომდინარე, გარკვეული მოგების _ ნაყოფის მომტანია. მინდობილი საკუთრების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნაყოფი კი, საკუთრების მიმნდობის და არა მინდობილი მესაკუთრის ქონებრივ სფეროს განეკუთვნება, ანუ მიღებული სარგებელი ყოველთვის რეალურ მესაკუთრეს რჩება. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს იმის თაობაზე, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, აქტივების გაზრდა მხოლოდ ეფექტური მართვის ხარჯზე არ განხორციელებულა, რადგანაც ამ კუთხით კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია და არც საქმეში არსებული მტკიცებულებების ანალიზი იძლევა კასატორის პოზიციის გაზიარების შესაძლებლობას. ამის ნათელი მაგალითია თუნდაც საქმეში წარმოდგენილი 2011 წლის 21 ნოემბრის #06/11 წერილი, სადაც მოსარჩელე მოპასუხეებს ატყობინებს აქტივების გაზრდის შესახებ, კერძოდ, წერილში საუბარია ხელშეკრულების 3.2.4. პუნქტზე და მმართველი კომპანია განმარტავს, რომ თანხის დიდი ნაწილი მოზიდული იქნება სარეკლამო კონტრაქტებით; აქტივების მოზიდვაზეა (და არა მმართველის მიერ საკუთარი ფულადი სახსრებით კომპანიის დაფინანსებაზე ან ამ თანხის სესხად მიცემაზე) საუბარი 2011 წლის 18 ივნისის შეტყობინებაში, რომლითაც კასატორმა ითხოვა 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების შესრულების გრაფიკში ცვლილებების შეტანა; მიღებული ნაყოფი ანალოგიურ კონტექსტშია მოხსენიებული საქმეში წარმოდგენილ ვალდებულების შესრულების ყველა აქტში; უდავოდ გასათვალისწინებელია კასატორის 2011 წლის 24 ნოემბრის წერილი მოპასუხის მიმართ, სადაც საუბარია „მ-ოს“ სახელით 2011 წლის 10 და 12 ნოემბერს შპს „გ. მ-სთან“ გაფორმებულ ხელშეკრულებაზე სრული სარეკლამო დროის მიყიდვის შესახებ, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ აქტივების გაზრდა სწორი მენეჯმენტის შედეგს წარმოადგენდა, დასაბუთებულია და ემყარება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად შეფასებას. ამ დასკვნის გამაბათილებელი დამაჯერებელი მტკიცება კასატორს სასამართლოსათვის არ შემოუთავაზებია.

1.9. სამოქალაქო კოდექსის 729-ე მუხლის თანახმად, საკუთრების მინდობის მიმართ გამოიყენება დავალების ხელშეკრულების შესაბამისი წესები. ამავე კოდექსის 720-ე მუხლით რეგულირებულია დავალების/საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების შეწყვეტის წესი და ნორმის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის (გასვლის) თაობაზე ცალმხრივი ნების გამოვლენით მხარეებს შეუძლიათ შეუზღუდავად ისარგებლონ, რამდენადაც შეთანხმება ამ უფლებაზე უარის შესახებ ბათილია. ნორმის მომდევნო ნაწილებით კი, განსაზღვრულია შეწყვეტის უფლებით სარგებლობისას თითოეული მხარის მოვალეობები და ის, თუ რა სამართლებრივი შედეგი დგება ხელშეკრულებიდან გასვლისას. თუ ხელშეკრულება წყდება მარწმუნებლის მიერ, მაშინ ის მოვალეა აუნაზღაუროს რწმუნებულს მინდობილი მოქმედების შესრულებისას გაწეული ყველა აუცილებელი ხარჯი, ხოლო, თუ ხელშეკრულება სასყიდლიანი იყო, _ გადაუხადოს გასამრჯელო შესრულებული სამუშაოს კვალობაზე (სკ-ის 720.3 მუხლი). შეიძლება ითქვას, რომ კანონი იმპერატიულად განსაზღვრავს საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლებს და ამ შემთხვევაში ხელშეკრულებიდან გასვლის მარეგულირებელი ზოგადი მოწესრიგების (352-ე მუხლი) გამოყენება, ნორმათა კონკურენციის პრინციპიდან გამომდინარე, დაუშვებელია. სასამართლოს აღნიშნული განმარტება, ბუნებრივია, არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმგვარად, რომ საკუთრების მიმნდობი, მიღებული შესრულების გათვალისწინებით, ყოველთვის უპირატეს მდგომარეობაში აღმოჩნდება, რადგანაც მინდობილი მესაკუთრის მიერ გადაცემული სიკეთის დაბრუნების მიზნით, გარიგების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, უფლებადამცავ დანაწესებად უსაფუძვლო გამდიდრების, კერძოდ, შესრულების კონდიქციის მარეგულირებელი წესები გვევლინება. კანონისმიერი ვალდებულების ფარგლებში სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის კი, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაამტკიცოს იურიდიული მნიშვნელობის მქონე შემდეგი გარემოებების არსებობა: მოთხოვნის უფლების მქონე პირის მიერ სხვა პირის ქონების შეგნებულად და მიზანმიმართულად გაზრდა; ამ შესრულების განხორციელების ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ რა ვალდებულებას მოიაზრებდა მოსარჩელე, როდესაც მიმღებს გადასცემდა ქონებას; განხორციელებული გადაცემის ფაქტობრივი საფუძვლის არარსებობა/შეწყვეტა (სკ-ის 976-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი). მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ განიმარტა, მინდობილი მართვის გზით მიღებული ნაყოფი არ წარმოადგენდა კრედიტორისათვის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე გადაცემულ სიკეთეს, აქტივების მოსარჩელის კუთვნილი ფინანსებით გაზრდის ფაქტი კი, შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ამ“ ვერ დაამტკიცა, საკასაციო საჩივარი ამ თვალსაზრისით შეიცავს მხოლოდ გასაჩივრებული განჩინების კრიტიკას, ხოლო ის, თუ რა მტკიცებულება არ გამოიკვლია/არასწორად შეაფასა სააპელაციო პალატამ, კასატორს არ მიუთითებია. რაც შეეხება შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ის“ პოზიციას, რომ დეტალური ანგარიშის წარდგენის შეუძლებლობა განაპირობა დოკუმენტების მოპასუხესთან ყოფნის ფაქტმა, იგი ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო სასამართლოს მხრიდან. ასეთ შემთხვევებში, საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს მტკიცებულებათა გამოთხოვის ინსტიტუტს და 136-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განმარტავს, რომ თუ წერილობითი მტკიცებულების წარდგენაზე არასაპატიო მიზეზით უარს ამბობს ერთ-ერთი მხარე, რომელიც არ უარყოფს, რომ მტკიცებულება მის ხელთაა, სასამართლოს შეუძლია მტკიცებულების გამოთხოვის შესახებ შუამდგომლობის აღმძვრელი პირი გაათავისუფლოს იმ ფაქტის მტკიცების ტვირთისაგან, რომელიც ამ მტკიცებულებით უნდა დაედასტურებინა, და ასეთი ტვირთი გადააკისროს მხარეს, რომელიც უარს ამბობს წერილობითი მტკიცებულების წარდგენაზე. გარდა აღნიშნულისა, გათვალისწინებულია ასევე ამ ტიპის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ განჩინებების გასაჩივრების საპროცესო შესაძლებლობაც (სსსკ-ის 377.3 და 404.2 მუხლები). ამდენად, კასატორის პრეტენზიები, თავისთავად, მოპასუხეებისათვის 3 841 670 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრებაზე უსაფუძვლოა და გაზიარებული ვერ იქნება.

1.10. საკასაციო სასამართლო ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მოთხოვნას წილის ნასყიდობიდან გამომდინარე 2 500 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ. როგორც აღინიშნა, მხარე ამ მოთხოვნას 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულებასა და მოპასუხე საზოგადოებაში გ.გ-ის მიერ წილის გასხვისების ფაქტზე ამყარებდა. კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების 5.3. პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე: თუ მესაკუთრე ამ ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გადაწყვეტს კომპანიის გასხვისებას, მმართველს გადაეცემა კომპანიის გასხვისების შედეგად მიღებული თანხის 25%. ამასთან, გასხვისებად ითვლება საზოგადოების სადამფუძნებლო წილის 51%-ის და მეტის გასხვისება. ამავე ხელშეკრულების 5.4 პუნქტის თანახმად, მესაკუთრეს არა აქვს უფლება, ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, მმართველის თანხმობის გარეშე გაყიდოს კომპანია 10 000 000 დოლარზე ნაკლებ თანხად. ამ კუთხით სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ:

1.10.1. 2009 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების განმავლობაში განხორციელდა შპს „ს-ა მ-ოს“ 50%-იანი წილის გასხვისება. კერძოდ, განხორციელებული ტრანზაქციების შედეგად 25%-იანი წილის მფლობელი გახდა გ. გ-ე, ხოლო 25%-იანი წილის მფლობელი - მ. ა-ი. 2011 წლის 26 აპრილს, შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ის“ დირექტორმა გამოთქვა თანხმობა, გ. გ-ის მიერ, მის საკუთრებაში არსებული, შპს „ს-ა მ-ოს“ 50%-იანი წილის ნაწილის - 25%-ის გასხვისებაზე. 2011 წლის 28 აპრილს, გ. გ-ესა და მ. ა-ს შორის გაფორმდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორის წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე გ. გ-ემ მის საკუთრებაში არსებული 50%-იანი წილის ნაწილი - 25% მიყიდა მ. ა-ს. 2011 წლის 26 ნოემბერს, შპს „ს-ა მ-ოს“ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით, თანხმობა მიეცა საზოგადოების პარტნიორ გ. გ-ეს შპს „ს-ა მ-ოში“ მისი კუთვნილი 25%-იანი წილის შემდეგ პარტნიორებზე: მ. ღ-ზე, ლ. ჩ-ეზე, ე. ა-აზე და გ. ე-ეზე - გასხვისების თაობაზე. ამავე გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო არა უგვიანეს 2012 წლის 10 დეკემბრისა ან შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ას“ და შპს „ს-ა მ-ოს“ შორის 2009 წლის 30 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების ნებისმიერი მიზეზით ვადაზე ადრე შეწყვეტიდან ერთი კვირის ვადაში. 2011 წლის 26 ნოემბერს, გ. გ-ეს, მ. ღ-ს, ე. ა-ას, ლ. ჩ-ეს, გ. ე-ესა და ი. კ-ეს შორის გაფორმდა საკუთრების მინდობისა (წილის მართვისა) და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების წილის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის 1.1 პუნქტის მიხედვით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ არა უგვიანეს 2012 წლის 10 დეკემბრისა, გ. გ-ე შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ, საკუთრებაში გადასცემდა მყიდველებს მის კუთვნილ შპს „ს-ა მ-ოს“ 25%-იან წილს, წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2.1 პუნქტის თანახმად, გ. გ-ემ ი. კ-ეს მართვის უფლებით გადასცა მისი კუთვნილი 25%-იანი წილი და ამავე ხელშეკრულების 2.7 პუნქტით საკუთრების მინდობის შესახებ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა წილის ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულების დადებამდე.

1.10.2. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომლის თანახმადაც, წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა წილის განკარგვის თაობაზე დადებულ ნასყიდობას, არამედ წარმოშობდა ძირითადი ხელშეკრულების მომავალში დადების ვალდებულებას, შესაბამისად, 2 500 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების პირობა არ დამდგარა.

1.10.3. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს სასამართლოს მხრიდან მატერიალური სამართლის ნორმის _ 52-ე მუხლის დარღვევის თაობაზე და განუმარტავს მხარეს, რომ ნების გამოვლენის განმარტების საჭიროება დგება მაშინ, როდესაც ხელშეკრულება შეიცავს ბუნდოვან დებულებებს და საჭიროა მოდავე მხარეთა ნამდვილი ნების დადგენა, ასეთი შემთხვევა სახეზე არ გვაქვს, რადგანაც წილის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით მხარეებმა სრულიად არაორაზროვნად გამოავლინეს გარიგების მიზანი და ძირითადი ხელშეკრულების დადების დროც, იგი მოსარჩელესთან უკვე გაფორმებული ხელშეკრულების ფაქტობრივ მოქმედებას (ვადის გასვლას ან ვადამდე შეწყვეტას) დაუკავშირეს, რაც თავის მხრივ არ წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით გათვალისწინებულ ბათილ ნებას. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების შეფასებას წინარე ხელშეკრულების თაობაზე და დამატებით განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგულირებული წინარე ხელშეკრულება თავისი სამართლებრივი ბუნებით განსხვავდება ძირითადი გარიგებისაგან. წინარე ხელშეკრულების შინაარსი, როგორც წესი, გამომდინარეობს ძირითადი ხელშეკრულების საგნიდან, მაგრამ ყველა შემთხვევაში იგი უნდა შეიცავდეს ძირითადი ხელშეკრულების დადების დავალდებულებას, ამასთანავე, წინარე ხელშეკრულება უნდა განსაზღვრავდეს იმ წინაპირობებს, რომლებიც აუცილებელია ძირითადი ხელშეკრულების დასადებად, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი ბათილად ჩაითვლება. წინარე ხელშეკრულება კონტრაჰირების იძულების სამართლებრივ ბერკეტს წარმოადგენს და მხარეებს წარმოუშობს მოთხოვნის უფლებას მომავალში, შეთანხმებული პირობის დადგომის შემთხვევაში, ძირითადი ხელშეკრულების დადების თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულების დადება მხარეებმა დაუკავშირეს პოზიტიური პირობის დადგომას, რაც არ ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის იმპერატიულ მოთხოვნებს.

1.10.4. ამდენად, ვინაიდან კომპანიის მართვის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში არ განხორციელებულა წილის ნასყიდობის უფლება, არც 2 500 000 აშშ დოლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრების წინაპირობა დამდგარა, რაც ამ ნაწილში სარჩელის უსაფუძვლობაზე მიუთითებს.

1.11. საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის მოთხოვნას მოპასუხის მიერ არასწორი ფაქტების შემცველი ინფორმაციის მასობრივი საშუალებებით გავრცელების გამო საქმიანი რეპუტაციის შელახვისა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. საქმიანი რეპუტაციის შელახვის ფაქტის დასამტკიცებლად მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შპს „ს-ა მ-ოს“ ერთ-ერთი დამფუძნებლის მ. ღ-ის მიერ სხვა დამფუძნებლების სახელით კეთდებოდა მცდარი საჯარო განცხადებები: თითქოს მოსარჩელე ცდილობდა, ჩარეულიყო „მ-ოს“ სარედაქციო პოლიტიკაში (კონტექსტი - ზეწოლა ჟურნალისტებზე), დირექციასთან შეუთანხმებლად სურდა თათბირი ჩაეტარებინა ჟურნალისტებთან და პროდიუსერებთან, მმართველ კომპანიას ჰქონდა დავალიანება ტელეკომპანიის რამდენიმე პარტნიორთან, მოსარჩელე კომპანიის დამფუძნებელი ე. კ-ი არ აძლევდა მათ ტელეკომპანიაში შესვლის უფლებას და ა.შ. შედეგად, მოსარჩელის საქმიანი რეპუტაცია შეილახა, იგი იმდენად დისკრედიტირებულია, რომ საქმიანობას ვერ აგრძელებს მედიის მართვის კუთხით.

1.11.1. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელე, გავრცელებული განცხადებების ფარგლებში მოთხოვნის უფლების მქონე სუბიექტს არ წარმოადგენდა, რადგანაც ყველა გამონათქვამი მიმართული იყო ფიზიკური პირის, ე. კ-ისა და არა მოსარჩელე იურიდიული პირის მიმართ, ამასთანავე, პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელე კომპანიის მიმართ ცილისმწამებლური (სინამდვილესთან შეუსაბამო) ფაქტების გავრცელება არ დასტურდებოდა, მით უმეტეს, არ დასტურდებოდა კომპანიის საქმიანი რეპუტაციის შელახვის ფაქტი, ანუ გარემოება იმის თაობაზე, რომ მითითებული განცხადებების შედეგად მხარე იმდენად დისკრედიტირებული იყო, რომ იგი მედიის მართვის კუთხით საქმიანობას ვეღარ აგრძელებდა. სააპელაციო სასამართლოს ამ შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგ კასატორმა მხოლოდ ზოგადი პრეტენზია წარმოადგინა, კერძოდ, განმარტა ის, რომ პალატამ არ შეაფასა მოსარჩელის მიერ მოხმობილი გამონათქვამები და გადაწყვეტილება მხოლოდ მისთვის მისაღებ განცხადებებზე დაამყარა, გარდა აღნიშნულისა, კასატორს არ მიუთითებია კონკრეტულ მტკიცებულებაზე, რომელიც მედიასაქმიანობის განხორციელების შეუძლებლობაზე მეტყველებს, არამედ მხოლოდ სუბიექტურ მტკიცებაზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ გავრცელებული განცხადებები გამოიწვევს ნებისმიერი პირის დისკრედიტაციას საზოგადოების თვალში.

1.11.2. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ დასაბუთებას და თვლის, რომ პალატამ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილითა და „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის დებულებებით. გასაჩივრებული განჩინებით მოპასუხეების მიერ გავრცელებული განცხადებები პალატამ სწორად შეაფასა ფაქტის შემცველ განცხადებებად, თუმცა, ვიდრე მათი სისწორე/ნამდვილობა შემოწმდება, მნიშვნელოვანია განიმარტოს, რომ გამოხატვის შეზღუდვის აუცილებლობის ხასიათი განისაზღვრება დემოკრატიულ საზოგადოებაში მიღებული სტანდარტით. სხვაგვარად, რომ ვთქვათ, შეზღუდვა უნდა წარმოადგენდეს მწვავე საზოგადოებრივ საჭიროებას. გამოხატვის შეზღუდვის საკითხის გადაწყვეტისას წარმოიშობა კერძო და საჯარო ინტერესების დაბალანსების პრობლემა. გამოხატვის თავისუფლებასა და სხვა პირთა უფლებებსა და რეპუტაციას შორის ბალანსი უნდა გადაწყდეს კონკრეტული დავის თავისებურებების გათვალისწინებით, თუმცა, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული დასაშვები კრიტიკის ფარგლები; პრესის თავისუფლების ინსტიტუტი; საზოგადოებრივი ინტერესი და სხვა. მოცემულ შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელე მხარეს იურიდიული პირი წარმოადგენს. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-10 მუხლით აღიარებულია გამოხატვის თავისუფლება. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული გადაწყვეტილებებით დასტურდება, რომ ამ ნორმის სუბიექტად აღიარებულია არა მხოლოდ ფიზიკური, არამედ იურიდიული პირებიც. ევროპული სასამართლოს განმარტებით, მე-10 მუხლი ვრცელდება „ყველაზე“, როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირებზე (იხ. Autronic AG v Switzerland, 1990, §47). ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე, რომელიც შეეხებოდა გამოხატვის თავისუფლებიდან გამომდინარე დავას ფიზიკურ პირებსა და იურიდიულ პირს შორის (იხ. Steel and Morris v. the United Kingdom) არ გაიზიარა მოდავე მხარის მტკიცება, რომ ისეთ ძლიერ მრავალეროვნულ კომპანიას, როგორიც „მა-ია“, პრინციპულად უნდა ჩამორთმეოდა დიფამაციური ბრალდებებისაგან თავდაცვის საშუალება, ანდა მოპასუხეებს არ უნდა დაკისრებოდათ გაკეთებული განცხადებების სიმართლის დამტკიცების ვალდებულება. სიმართლეა ის, რომ ძლიერი კ-ები შეგნებულად და აუცდენლად იყენებენ თავს ისეთ მდგომარეობაში, როდესაც მათი ქმედებები ღიაა ყოველმხრივი კრიტიკული განხილვისათვის... დასაშვები კრიტიკის ფარგლები ასეთ კომპანიებთან მიმართებაში გაცილებით უფრო ფართოა (იხ. Fayed v. the United Kingdom, 1994 წ.). თუმცა, ბიზნესის პრაქტიკის თაობაზე ღია დებატების საზოგადოებრივ ინტერესთან ერთად, არსებობს კომპანიების კომერციული წარმატებისა და სიცოცხლისუნარიანობის დაცვის კონკურენტული ინტერესიც, ამასთან, არა მარტო ამ კომპანიების აქციონერებისა და თანამშრომელთა ინტერესებიდან გამომდინარე, არამედ ფართო ეკონომიკური სიკეთის თვალსაზრისითაც. შესაბამისად, სახელმწიფო სარგებლობს შეფასების თავისუფლებით შიდა კანონმდებლობის საფუძველზე საშუალებების უზრუნველყოფისას, რომელიც კომპანიას შესაძლებლობას აძლევს საკამათოდ გახადოს იმ განცხადებების სიმართლე, რომელიც საფრთხის ქვეშ აყენებს მის რეპუტაციას და შეამციროს ზიანი (იხ.markt intern Verlag GmbH and Klaus Beermann v. Germany, 1989 წელი). ამდენად, ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით დადგენილია, რომ ცილისწამებასთან დაკავშირებით რეპუტაციის დაცვაზე სათანადო მხარედ შეიძლება მოგვევლინონ იურიდიული პირებიც, თუმცა ხელშემკვრელ სახელმწიფოებს აქვთ თავისუფლება, შიდა კანონმდებლობით დაარეგულირონ სამართლის სუბიექტის რეპუტაციის დაცვის საკითხი, როდესაც სადავო ხდება ცილისწამებიდან გამომდინარე ზიანი.

1.11.3. სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილიდან, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას (პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის ბრალეული შელახვა), მართალია, გამომდინარეობს მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, თუმცა იურიდიული პირის სარჩელთან მიმართებით სასამართლო პრაქტიკით დადგენილია დამატებითი შეზღუდვები: იურიდიული პირის მიმართ დიფამაციური განცხადების გავრცელების საკითხის შეფასებისას უნდა გაიმიჯნოს მოდავე სუბიექტის კანონით დაცული ის არაქონებრივი უფლებები, რომელთა ხელყოფამაც შეიძლება გამოიწვიოს სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა. დამკვიდრებული შეხედულების თანახმად, იურიდიული პირი გათანაბრებულია ფიზიკურ პირთან ყველა იმ უფლებაში, რომელიც თვისობრივად არ უკავშირდება ადამიანს. პიროვნულ უფლებათაგან ნაწილი იურიდიულ პირს შეიძლება მხოლოდ მოდიფიცირებული ფორმით გააჩნდეს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ 2001 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (იხ. სუსგ N3კ/924-01) განმარტა შემდეგი: „იურიდიულ პირს არ გააჩნია სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლით დაცული ისეთი სიკეთე, როგორიცაა პირადი ხელშეუხებლობა, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, ასევე, მორალურ განცდებთან დაკავშირებით მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მორალური ზიანი არ შეიძლება მიადგეს იურიდიულ პირს, რადგან მორალური ზიანის შინაარსში იგულისხმება სამართლებრივად დაცული იმ არაქონებრივი ინტერესის ხელყოფა, რომელსაც ქონებრივი ეკვივალენტი არ გააჩნია (სულიერი ან ფიზიკური ტკივილი, განცდა, და სხვა). ამდენად, იურიდიული პირის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ იურიდიულად უსაფუძვლოა“. ამდენად, უდავოა, რომ იურიდიული პირის დაცულ არაქონებრივ უფლებას წარმოადგენს საქმიანი რეპუტაცია, რომლის შელახვის გამო, შესაძლოა, განხილულ იქნას მოპასუხის პასუხისმგებლობის საკითხი. იმისათვის, რათა გადაწყდეს საქმიანი რეპუტაციის შელახვის შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობა, პასუხი უნდა გაეცეს მთავარ კითხვას: რა არის საქმიანი რეპუტაცია?

1.11.4. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ „საქმიანი რეპუტაციის ქვეშ იგულისხმება საზოგადოების მიერ პირის პროფესიული თუ სხვა საქმიანი თვისებების შეფასება. პროფესია არის ხელობა, საქმიანობა, სპეციალობა, რომელსაც გარკვეული მომზადება სჭირდება და რომლითაც ადამიანი თავს ირჩენს, ხოლო საქმიანი თვისებები, რომელთაც საქმიანი რეპუტაცია გულისხმობს, გააჩნიათ მათ, ვინც მონაწილეობს ეკონომიკურ (კომერციულ) საქმიანობაში. აქედან გამომდინარე, საქმიანი რეპუტაციის შელახვა, რასაც სსკ-ის მე-18 მუხლი ითვალისწინებს, მიმართული უნდა იყოს პირის მიერ განხორციელებული (ან განსახორციელებელი) საქმიანი ოპერაციებისათვის. ასეთი ხელყოფით პირს შეიძლება მიადგეს მატერიალური ზიანიც, ე.ი ხელიდან გაუშვას მოგება, დაეკარგოს კლიენტი და სხვა“ (იხ. სუსგ N3/კ376-01, 18 ივლისი, 2001 წელი). მითითებული განმარტების იურიდიული პირის მიმართ მოდიფიცირებისას შეიძლება დავასკვნათ, რომ საქმიანი რეპუტაციის შელახვა სახეზეა მაშინ, თუ გავრცელებული ცნობები ზეგავლენას ახდენს და ეწინააღმდეგება პირის მიერ შერჩეულ საკუთარ „საბაზრო სახეს“, ანუ კომერციულ შეხედულებას, რომლის დამკვიდრებაც იურიდიულ პირს სურს საზოგადოებაში და გავრცელებული ინფორმაცია მას მესამე პირებთან საქმიან ურთიერთობებში განაცდევინებს მარცხს.

1.11.5. მოცემულ შემთხვევაში, თუკი გავიზიარებთ კასატორის მტკიცებას, მის მიმართ განზრახ არასწორი ფაქტების გავრცელების თაობაზე, მაინც არ იარსებებდა დიფამაციიდან ნაწარმოები სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა, რადგანაც, როგორც აღინიშნა, კასატორს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომელიც უფლების რეალურ ხელყოფას დაადასტურებდა, ანუ დაამტკიცებდა ფაქტობრივ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე მ-საქმიანობას ვეღარ ახორციელებს, რაც სწორედ გავრცელებული განცხადებების შედეგია. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად კი, სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის ინიციატორს. ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ. (მსგავს საკითხთან დაკავშირებით ასევე იხ: სუსგ-ებები: №ას-1052-1007-2014, 30 სექტემბერი, 2015 წელი; №ას-1084-1034-2014, 11 მაისი, 2015 წელი).

1.12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

2. სასამართლო ხარჯები:

ვინაიდან წინამდებარე განჩინებით არ დაკმაყოფილდა საკასაციო საჩივარი, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მხარეთა შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯების განაწილების წინაპირობები, ამასთანავე, კასატორის მიერ გადახდილი ბაჟი, ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის თანახმად, უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ-ის მ-ს მ-ის კ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე