საქმე №ას-294-280-2013 4 ოქტომბერი, 2013 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ბესარიონ ალავიძე, პაატა სილაგაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი. გ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – თ. რ-ი, ა. კ-ი, გ. ი-ის უფლებამონაცვლე ი. ი-ი, გ. ბ-ი, გ. მ-ე, გ. ქ-ა, გ. მ-ე, დ. ს-ი, დ. წ-ე, დ. მ-ი, ე. ა-ი, ზ. დ-ა, თ. კ-ე, თ. თ-ი, თ. გ-ე, თ. მ-ი, ი. ხ-ი, ი. ა-ე, ი. მ-ი, ლ. ც-ე, მ. ი-ი, მ. ო-ი, მ. თ-ა, მ. გ-ი, მ. ჯ-ი, მ. ნ-ი, მ. თ-ა, მ. კ-ე, გ. გ-ი, ნ. ბ-ი, ნ. ბ-ე, ნ. ი-ე, ნ. გ-ე, ნ. გ-ი, ნ. ი-ე, ნ. ფ-ი, ნ. ა-ე, ო. ჩ-ი, რ. ხ-ი, ს. მ-ე, ც. პ-ა (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება წილის ნატურით გაყოფის გზით
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ი. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. რ-ის, ა. კ-ის, გ. ი-ის, გ. ბ-ის, გ. მ-ის, გ. ქ-ას, გ. მ-ის, დ. ს-ის, დ. წ-ის, დ. მ-ის, ე. ა-ის, ზ. დ-ას, თ. კ-ის, თ. თ-ის, თ. გ-ის, თ. მ-ის, ი. ხ-ის, ი. ა-ის, ი. მ-ის, ლ. ც-ის, მ. ი-ის, მ. ო-ის, მ. თ-ას, მ. გ-ის, მ. ჯ-ის, მ. ნ-ის, მ. თ-ას, მ. კ-ის, გ. გ-ის, ნ. ბ-ის, ნ. ბ-ის, ნ. ი-ის, ნ. გ-ის, ნ. გ-ის, ნ. ი-ის, ნ. ფ-ის, ნ. ა-ის, ო. ჩ-ის, რ. ხ-ის, ს. მ-სა და ც. პ-ას მიმართ ქ.თბილისში, დ-ის ქ№10/2-ში მდებარე 127,99 კვ.მ ფართზე მხარეთა თანასაკუთრების გაუქმებისა და მოსარჩელისათვის კუთვნილი 3/48 ნაწილის შესაბამისი 7,6 კვ.მ ფართის (ოთახი №2) ნატურით გამოყოფის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:
ქ.თბილისში, დ-ის ქN10/2-ში მდებარე 127,99 კვ.მ უძრავი ქონება წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას, საიდანაც ი. გ-ის კუთვნილი ფართი თანასაკუთრების 3/48 ნაწილია. აღნიშნული წილი შეადგენს მთლიანი ქონებიდან 7.99 კვ. მეტრს, მოპასუხეთა საკუთრება კი, ამ ქონების 1/48- 1/48 ნაწილითაა განსაზღვრული. მოპასუხეები ი.გ-ს კუთვნილი ქონებით სარგებლობის შესაძლებლობას არ აძლევენ, რის გამოც მხარე მოითხოვს თანასაკუთრებიდან კუთვნილი რეალური წილი გამოყოფას სარჩელზე დართული დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ. მ-ის დასკვნის დანართი N1-ის გათვალისწინებით, რომლის თანახმადაც დადგენილია საზიარო საგნის იმგვარი გაყოფა, რომ საჭირო არაა ნივთის რეკონსტრუქცია, ამასთან, ამგვარი გამოყოფით არ შემცირდება ქონების ღირებულება, რაც ასევე დასტურდება სარჩელზე დართული აუდიტორული დასკვნის თანახმად. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეების ნაწილი თანახმა არიან ნივთის იმგვარი გამიჯვნისა, როგორც მოსარჩელეს აქვს სარჩელით მოთხოვნილი.
მოპასუხეებმა: ნ. გ-ემ, ც. პ-ამ, თ. თ-მა, ს. მ-ემ, ზ. დ-ამ, ც. პ-ამ და ნ. გ-მა წარდგენილი შესაგებლით დაეთანხმნენ სარჩელს, ხოლო მოპასუხეთა ნაწილმა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვეს:
სადავო ქონება წინა საუკუნის 90-იან წლებში განხორციელებული სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის გზით შეიძინა მაშინდელი ადვოკატთა კოლეგიის ნაძალადევის რაიონის იურიდიული კონსულტაციის შრომითმა კოლექტივმა და მისი მიზანი, პრივატიზაციის მარეგულირებელი კანონმდებლობის შესაბამისად, იყო ქონების გამოყენება პროფილის შეუცვლელად, ანუ საადვოკატო საქმიანობისათვის. საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებიდან იზოლირებული წილის გამოყოფა შეუძლებელია ყოველგვარი საინჟინრო ტექნიკური ნორმების დაცვით რეკონსტრუქციისა და ღირებულების შემცირების გარეშე. შენობა ავარიულია და რაიმე სახის რეკონსტრუქციის განხორციელება დაუშვებელია. გაქირავებული ფართიდან მიღებული თანხა ხმარდება შენობის გარემონტებასა და გათბობას, აგრეთვე, კომუნალურ გადასახადებს და შენობის სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგებას, მოსარჩელე კი, სწორედ, შენობის გარემონტებული ნაწილის გამიჯვნას მოითხოვს. მოპასუხეთა მითითებით, საზიარო უფლების გაუქმება მხოლოდ მოსარჩელის წილის გამოყოფით, სამოქალაქო კანონმდებლობის შესაბამისად, დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა, არ შეესაბამება საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის სამართლებრივ დანაწესს და შესაბამისად არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ამასთან, ქონების ნატურით გამოყოფა შეამცირებს მის ღირებულებას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. გ-ის სარჩელის არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინებით ი. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ ქ.თბილისში, დ-ის ქუჩა №10/2-ში მდებარე 127.99 კვ.მ №1 შენობა-ნაგებობა რეგისტრირებულია შემდეგ პირთა საკუთრებად: ა. რ-ის, ა. კ-ის, გ. ი-ის, გ. ბ-ის, გ. მ-ის, გ. ქ-ას, გ. მ-ის, დ. ს-ის, დ. წ-ის, დ. მ-ის, ე. ა-ის, ზ. დ-ას, თ. ნ-ის, თ. თ-ის, თ. გ-ის, თ. მ-ის, ი. ხ-ის, ი. გ-ის, ი. ა-ის, ი. მ-ის, ლ. ც-ის, მ. ი-ის, მ. ო-ის, მ. თ-ას, მ. გ-ის, მ. ჯ-ის, მ. ნ-ის, მ. თ-ას, მ. კ-ის, მ. გ-ის, ნ. ბ-ის, ნ. ბ-ე, ნ. ი-ის, ნ. გ-ის, ნ. გ-ის, ნ. კ-ის, ნ. ი-ის, ნ. ფ-ის, ნ. ა-ის, ო. ჩ-ის, რ. ხ-ის, ს. მ-სა და ც. პ-ას. თ. რ-ი ა. რ-ის მემკვიდრეა, რომელმაც მამკვიდრებლის დანაშთი ქონება მიიღო სრულად. მ.გ-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრეს წარმოადგენს გ. გ-ი. 2010 წლის 17 ნოემბერს ექსპერტ დ. მ-ს გადასაწყვეტად დაესვა შემდეგი კითხვა: როგორ შეიძლება ქ.თბილისში, ც. დ-ის ქ№10/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან, კერძოდ ლიტ. „ა1-დან“ გამომიყოთ 3/48 იდეალური წილის შესაბამისი რეალური წილის ფართი სრული იზოლაციით. ექსპერტის დასკვნის შესაბამისად, 3/48 იდეალური წილი შეადგენდა 7,99 კვ. მეტრს. აღნიშნული ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე ტექნიკურად შესაძლებელი იყო, კერძოდ №2 ოთახი ფართით 7.60 კვ. მეტრისაგან შედგებოდა და საჭირო იყო №1 და №2 ოთახებში გამავალი კარის ღიობის ამოშენება, ხოლო №2 ოთახში ც.დ-ის ქუჩის მხარეს განთავსებულ ღიობში შესასვლელის მოწყობა, როგორც ეს ნახაზზე იყო მითითებული, შესაბამისად, 2010 წლის 17 ნოემბრის №26 დასკვნის საფუძველზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 3/48 იდეალური წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე, დანართი №1-ის შესაბამისად, შესაძლებელი იყო.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ი. გ-ის მოსაზრება, რომ უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ. მ-ის 2010 წლის 17 ნოემბრის დასკვნის შესაბამისად, საფუძვლიანი იყო. სააპელაციო პალატის შეფასებით, ექსპერტის დასკვნის თანახმად, დგინდებოდა, რომ სადავო ქონებიდან 3/48 იდეალური წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე შესაძლებელი იყო დასკვნის №1 დანართის შესაბამისად. ი. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა საერთო საკუთრებიდან მოსარჩელის კუთვნილი წილის - 3/48-ის შესაბამისი ფართის გამოყოფა მთლიანი ნივთის დანარჩენი ნაწილისაგან. ექსპერტისათვის დასმული შეკითხვის ფორმულირებიდან გამომდინარე კი, დგინდებოდა მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის - ი. გ-ის 3/48 იდეალური წილის შესაბამისი ფართის გამოყოფის შესაძლებლობა. პალატამ მიუთითა უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებზე, იმ გარემოებაზე, რომ ქ.თბილისში, დ-ის ქუჩა №10/2-ში მდებარე №1 შენობა-ნაგებობის 3/48 ნაწილის მესაკუთრე იყო მოსარჩელე. ი. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნას არ წარმოადგენს საერთო საკუთრების საგანზე საზიარო უფლების გაუქმება, იგი მოითხოვდა უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების იმგვარად გაუქმებას, რომ სადავო 127.99 კვ.მ ფართიდან მას ნატურით გამოყოფოდა მხოლოდ მისი კუთვნილი 3/48 ნაწილის შესაბამისი წილი 7.6 კვ.მ (ოთახი №2), რის დასადასტურებლადაც მიუთითებდა საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნაზე, ხოლო ეს დასკვნა პასუხს იძლეოდა სწორედ მოსარჩელის კუთვნილი ფართის საერთო ფართობისაგან გამოყოფის შესაძლებლობებზე და არა უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმებაზე.
სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლზე, 961-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ნორმათა შინაარსში იგულისხმებოდა ის გარემოება, რომ საზიარო საგანზე საზიარო უფლების გაუქმებისათვის საკმარისი იყო ერთ-ერთი მოწილის მოთხოვნაც. ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების აუცილებელ წინაპირობას, პალატის განმარტებით, წარმოადგენს ის გარემოება, რომ გაყოფის შედეგად თითოეულმა მოწილემ უნდა მიიღოს ინდივიდუალური საკუთრება. მოცემულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელემ მიუთითა იმ გარემოებაზე და წარმოადგინა ის მტკიცებულება, რომლითაც შესაძლებელი იყო მოსარჩელის კუთვნილი წილის - 3/48 ნაწილის შესაბამისი ფართის გამოყოფა მთლიანი ნივთის დანარჩენი ნაწილისაგან და არა უძრავ ქონებაზე საერთო საკუთრების უფლების სრულად გაუქმება, რაც, სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო კოდექსის 953-968-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებს ეწინააღმდეგებოდა, ვინაიდან, არც სასარჩელო მოთხოვნით და არც მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით დანარჩენი თანამესაკუთრეების წილობრივი მაჩვენებლების შესაბამისად, მათთვის ფართის რეალურად გამოყოფის შესაძლებლობა გათვალისწინებული არ იყო.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
არასწორია სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ საქმის მასალებით არ ირკვეოდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლები, სასამართლომ, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის 2010 წლის 17 ნოემბრის დასკვნის შეფასებით მიუთითა თანასაკუთრებიდან მოსარჩელის წილის გამოყოფის შესაძლებლობაზე, თუმცა არასწორად დაასკვნა, რომ თანასაკუთრების გაყოფა შესაძლებელი იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ყველა მესაკუთრე მიიღებდა ინდივიდუალურ საკუთრებას, სასამართლოს მსჯელობა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 963-ე მუხლის შინაარსიდან. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებით დადგენილია, როგორც წილის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა, ისე ამ გაყოფის შედეგად ქონების ღირებულების შეუმცირებლობის ფაქტი. საქმის მასალებში არ მოიპოვება არც ერთი საწინააღმდეგო მტკიცებულება, მათ შორის მოპასუხეების მიერ წარდგენილი, რაც შესაძლებელია, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი გამხდარიყო. კასატორის განმარტებით, მისი სასარჩელო მოთხოვნა საზიარო უფლების წილის ნატურით გამოყოფის გზით გაუქმებაა, ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები დადასტურებულია მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ისეთ ვითარებაში, როდესაც სასამართლო თვლის, რომ არ დასტურდება სხვა თანამესაკუთრეთა წილის გამოყოფის შესაძლებლობა, ხოლო მოპასუხეებს ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ, სააპელაციო პალატამ არასწორად დააკისრა მოსარჩელეს სადავო გარემოების მტკიცების ტვირთი. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია ნივთის დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობაზე, თუმცა იგი დაეთანხმა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, რომლითაც სასამართლომ მტკიცებულებათა არასებობის პირობებში უსაფუძვლოდ დაადგინა სადავო გარემოებები. კასატორი ასევე არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროდან მოპასუხეთა ინიციატივით ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნის გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ, რაც, კასატორის მოსაზრებით, კიდევ ერთხელ დაადასტურებდა სარჩელის საფუძვლიანობას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მაისის განჩინებით ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა, ხოლო 2013 წლის 30 ივლისის განჩინებით გ. ი-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე ი. ი-ი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ.თბილისში, დ-ის ქუჩა №10/2-ში მდებარე 127.99 კვ.მ შენობა-ნაგებობა №1 წარმოადგენს ა. რ-ის, ა. კ-ის, გ. ი-ის, გ. ბ-ის, გ. მ-ის, გ. ქ-ას, გ. მ-ის, დ. ს-ის, დ. წ-ის, დ. მ-ის, ე. ა-ის, ზ. დ-ას, თ. ნ-ის, თ. თ-ის, თ. გ-ის, თ. მ-ის, ი. ხ-ის, ი. გ-ის, ი. ა-ის, ი. მ-ის, ლ. ც-ის, მ. ი-ის, მ. ო-ის, მ. თ-ას, მ. გ-ის, მ. ჯ-ის, მ. ნ-ის, მ. თ-ას, მ. კ-ის, მ. გ-ის, ნ. ბ-ის, ნ. ბ-ე, ნ. ი-ის, ნ. გ-ის, ნ. გ-ის, ნ. კ-ის, ნ. ი-ის, ნ. ფ-ის, ნ. ა-ის, ო.ი ჩ-ის, რ. ხ-ის, ს. მ-სა და ც. პ-ას საკუთრებას.
ქ.თბილისში, დ-ის ქუჩა №10/2-ში მდებარე 127.99 კვ.მ შენობა-ნაგებობა №1-ის 3/48 იდეალური წილის მესაკუთრეა ი. გ-ი.
მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 2010 წლის 17 ნოემბერს ექსპერტ დ. მ-ის მიერ გაცემული დასკვნის თანახმად, სადავო ქონების 3/48 იდეალური წილი შეადგენს 7,99 კვ. მეტრს. ამავე დასკვნის თანახმად, დადგენილადაა მიჩნეული, რომ ტექნიკური თვალსაზრისით, აღნიშნული ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე, შესაძლებელია დასკვნის დანართ N1-ში ნაჩვენები ვარიანტის მიხედვით.
სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ზემოაღნიშნულ გარემოებებს საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ, ვინაიდან ი.გ-ს ამ გარემოებების საწინააღმდეგო შედავება არ წარმოუდგენია.
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ ი. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნას არ წარმოადგენს საერთო საკუთრების საგანზე საზიარო უფლების გაუქმება, იგი მოითხოვს უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების იმგვარად გაუქმებას, რომ ქ.თბილისში, დ-ის ქ№10/2-ში მდებარე საერთო 127.99 კვ.მ ფართიდან ნატურით გამოეყოს მხოლოდ მისი კუთვნილი 3/48 ნაწილის შესაბამისი წილი 7.6 კვ.მ ფართი (ოთახი №2). კასატორს აღნიშნულის საპირისპირო არგუმენტი არ წარმოუდგენია. მისი საკასაციო პრეტენზია ძირითადად შემოიფარგლება, ერთი მხრივ, ექსპერტიზის დასკვნის არასრულყოფილი გამოკვლევით და, მეორე მხრივ, სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებით.
საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველსა და მე-3 ნაწილებზე, რომლებითაც დადგენილია შემდეგი: თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დასახელებული ნორმით დადგენილია მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების წესი, რომელიც უმეტესად ორიენტირებულია მატერიალური კანონმდებლობის მოთხოვნებზე. მოცემულ შემთხვევასთან მიმართებაში კი, მოსარჩელის მტკიცების საგანს წარმოადგენს მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა.
ამ თვალსაზრისით ი.გ-მა სარჩელს დაურთო ექსპერტის დასკვნა, რომლის შეფასებისას დადგინდა, რომ ექსპერტს კვლვისათვის დაესვა შემდეგი შეკითხვა: თუ როგორ შეიძლებოდა ქ.თბილისში ც. დ-ის ქ№10/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან, კერძოდ ლიტ. „ა1-დან“ 3/48 იდელური წილის გამოყოფა შესაბამისი რეალური წილის ფართის სრული იზოლაციით. ექსპერტიზის დასკვნით მოსარჩელის კითხვას გაეცა შემდეგი პასუხი: 3/48 იდელური წილი შეადგენდა 7.99 კვ. მეტრს. აღნიშნული ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე ტექნიკურდ იყო შესაძლებელი, კერძოდ №2 ოთახი ფართით 7.60 კვ.მ, რა დროსაც საჭირო იყო №1 და №2 ოთახებში გამავალი კარის ღიობის ამოშენება, ხოლო, №2 ოთხში შესასვლელის მოწყობა ც.დ-ის ქუჩის მხარეს განთავსებულ ღიობში ისე, როგორც ნახაზზე იყო მითითებული (დანართი1). 2010 წლის 17 ნოემბრის №26 დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ შესაძლებელი იყო 3/48 იდეალური წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამოყოფა ყოველგვარი რეკონსტრუქციისა და გადაკეთების გარეშე, როგორც ეს დანართი №1-ში იყო ნაჩვენები.
ექსპერტიზის დასკვნიდან ერთმნიშვნელოვნად არ ირკვევა შესაძლებელი იყო თუ არა უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების იმგვარად გაყოფა, რომ თითოეულ მესაკუთრეს მისი იდეალური წილის შესაბამისად, რეალურად გამოყოფოდა ფართი.
ი.გ-ი არ ეთანხმება სასამართლოს მოსაზრებას სარჩელის დაუსაბუთებლობის თაობაზე და თვლის, რომ ზემოაღნიშნული გარემოება მოპასუხე მხარეს უნდა დაედასტურებინა, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს. კასატორის ამ მოსაზრების მართებულობის კვლევის მიზნით საჭიროა სამართლებრივი ურთიერთობის მარეგულირებელი მატერილური ნორმის წინაპირობების შემოწმება. დავის გადაწყვეტისათვის გამოყენებული უნდა იქნას სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საზიარო უფლებების მარეგულირებელი ნორმები, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. დასახელებული ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით (სსკ 963-ე მუხლი), ხოლო თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია - საზიარო საგნის რეალიზაციით (სსკ 964-ე მუხლი). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმებისათვის ამ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის მიერ ნების გამოვლენა საკმარისია, თუმცა მხარის მხოლოდ ეს უფლება სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენს, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ადგენს, რომ საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, თანაბარი წილების განაწილება მონაწილეთა შორის ხდება კენჭისყრით.
დასახელებული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1) საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2) ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს დანიშნულება, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა, რასაც იგი ასრულებდა მესაკუთრისათვის. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს.
როგორც უკვე აღინიშნა, მოსარჩელემ მისი მოთხოვნის დადასტურების მიზნით სასამართლოს წარუდგინა ექსპერტიზის დასკვნა, სადაც ქონებიდან მისი კუთვნილი იდეალური წილის გამოყოფის შესაძლებლობასა და ამ გაყოფის შედეგად მისი ღირებულების შემცირება-არშემცირებაზეა საუბარი, თუმცა მას არ წარმოუდგენია იმგვარი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა საზიარო უფლების გაუქმების ერთ-ერთ იმპერატიულ ელემენტს - საზიარო საგნის დაყოფა შესაძლებელია თუ არა ერთგვაროვან ნაწილებად, ანუ სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა რამდენადაა შესაძლებელი, რაც სწორედ მოსარჩელის მტკიცების საგანს წარმოადგენდა. ამდენად, კასატორის პრეტენზია, რომ მოპასუხეს საპირისპირო მტკიცებულება არ წარუდგენია, სამართლებრივ დასაბუთებასაა მოკლებული, ვინაიდან მოთხოვნის საფუძვლიანობის დადასტურება სწორედ ი.გ-ის ვალდებულებას წარმოადგენდა, რაც მან სათანადოდ ვერ უზრუნველყო.
გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სადავო ქონება წარმოადგენს არასაცხოვრებელ ფართს და, აქედან გამომდინარე, უნდა ვიფიქროთ, რომ შესაძლებელია მისი ეკონომიკური მიზნებისათვის გამოყენება. აღნიშნული თავისებურებების გათვალისწინებით, სადავო ქონების ნატურით გაყოფისას გაყოფილი ნაწილები უნდა ინარჩუნებდნენ ერთმანეთთან მიმართებით (და არა მთლიანად საზიარო საგანთან მიმართებით) თანაბარ ღირებულებას რა დროსაც გათვალისწინებულ უნდა იქნას ის ეკონომიკური ინტერესი, რომელიც გააჩნიათ საზიარო უფლების მქონე პირებს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.
იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებული მტკიცებულებების არსებითად სწორი შეფასებით გზით დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, არსებითად სწორარი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ გარემოებებს, რომელთა თაობაზეც მხარეს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, პალატა თვლის, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.
რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო პალატის მიერ ექსპერტიზის დასკვნის გამოთხოვაზე უარის არასწორად თქმის შესახებ, საკასაციო პალატა აღნიშნული მოსაზრების მართებულობას ვერ შეაფასებს, ვინაიდან ი. გ-ს საოქმო განჩინება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი წესით არ გაუსაჩივრებია, მიუთითა მხოლოდ მის უსაფუძვლობაზე იმგვარად, რომ ამ განჩინების გაუქმება კასატორს წინამდებარე საკასაციო საჩივრით არ უთხოვია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი გათვალისწინებულია, რომ საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა.
საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯების თაობაზე პალატა აღნიშნავს შემდეგს: „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, არ არსებს მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების წინაპირობა, რაც შეეხება სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების გადახდას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ კასატორს არც სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ი.გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინება დარჩეს უცვლელად.
3. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
პ. სილაგაძე
