№ას-304-289-2013 25 ოქტომბერი, 2013 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – პ. ბ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე - ინდმეწარმე ა. რ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე პ. ბ-ის სარჩელი მოპასუხე ინდმეწარმე ა. რ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა: მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 13177.5 ლარის გადახდა; მასვე პ. ბ-ის სასარგებლოდ დაევალა ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 396 ლარის ანაზღაურება, აგრეთვე, ადვოკატის მომსახურების ასანაზღაურებლად 527 ლარის და აუდიტორის მომსახურების საფასურის ასანაზღაურებლად 300 ლარის გადახდა მოსარჩელე პ. ბ-ის სასარგებლოდ.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ინდმეწარმე ა. რ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე ა. რ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:

პ. ბ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ინდმეწარმე ა. რ-ს პ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 9617 ლარის გადახდა;

მოპასუხეს (აპელანტს) მოსარჩელის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ წარმომადგენლის მომსახურებაზე გაწეული ხარჯი 379 ლარის და აუდიტორის მომსახურების ხარჯი 216 ლარის ოდენობით;

პ. ბ-ეს ინდმეწარმე ა. რ-ის სასარგებლოდ დაკისრა სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი ბაჟი 142 ლარის ოდენობით;

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2012 წლის 20 თებერვალს, ერთი მხრივ, პ. ბ-ეს, როგორც კლიენტს და მეორე მხრივ, ინდმეწარმე ა. რ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება N4, რომლის თანახმად, პ. ბ-ემ ისესხა 5000 აშშ დოლარი სამი თვის ვადით. სესხის სარგებლობისათვის განისაზღვრა პროცენტი, რომლის ოდენობა ყოველთვიურად განისაზღვრა სესხის ძირითადი თანხის 8%-ით, რაც შეადგენდა ყოველთვიურად 400 აშშ დოლარს.

ხელშეკრულების 2.3 პუნქტით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევის შემთხვევაში, კლიენტს დაეკისრებოდა პირგასამტეხლო სესხის 0.5% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

ხელშეკრულების 2.4 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ინდმეწარმე ა. რ-ი უფლებამოსილი იყო დაერღვია ხელშეკრულება და მოეხდინა ავტომობილის რეალიზაცია. ამავე პუნქტის ,,ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ კლიენტი გააჭიანურებდა იმ მოთხოვნების დაკმაყოფილებას, რომლის უზრუნველყოფის საშუალებასაც წარმოადგენდა დაგირავებული ქონება, რეალიზაციის საკითხი დადგებოდა მესაკუთრის მიერ ყოველთვიური გადასახადისა და დარიცხული პირგასამტეხლოს 7 დღის დაგვიანების შემთხვევაში.

2012 წლის 20 თებერვლის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას წარმოადგენდა პ. ბ-ის კუთვნილი ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომლის რეკვიზიტებია: მარკა მოდელი – BMW X5, 4,4; სანომრე ნიშანი – ..., გამოშვების წელი – 2001; საიდენტიფიკაციო ნომერი – ..., სარეგისტრაციო მოწმობა – ..., გაცემული 2012 წლის 6 ივნისს.

სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების დღესვე, 2012 წლის 20 თებერვალს, ხელშეკრულების მხარეებმა (პ. ბ-ემ და ინდმეწარმე ა. რ-მა) ერთობლივი განცხადებით (N01792434) მიმართეს სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების გასხვისების (გადაცემის) მოთხოვნით. აღნიშნული განცხადების საფუძველზე პ. ბ-ის კუთვნილი ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომელიც ამავდროულად წარმოადგენდა 2012 წლის 20 თებერვლის სესხის უზრუნველყოფის საშუალებას, საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა ა. რ-ის სახელზე.

ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიუხედავად, ა. რ-ს პირდაპირ მფლობელობაში არ გადასცემია ავტოსატრანსპორტო საშუალება და იგი კვლავ რჩებოდა პ. ბ-ის პირდაპირ მფლობელობაში.

მოსარჩელემ სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ორი თვის სარგებელი, 800 აშშ დოლარი, გადაიხადა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სესხის ძირითადი თანხის და სარგებლის გადახდის ვადა იყო 2012 წლის 20 მაისი. ამ დროისათვის, პ. ბ-ის მიერ ინდმეწარმე ა. რ-ის წინაშე 2012 წლის 20 თებერვლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ნაკისრი ვალდებულება მთლიანობაში შეადგენდა 5800 აშშ დოლარს. მითითებულ თანხაში შედიოდა: სესხის ძირითადი თანხა – 5000 აშშ დოლარი; პროცენტი (სარგებელი) – 400 აშშ დოლარი პროცენტი (სარგებელი); 20 მაისიდან 5 ივნისამდე პერიოდზე (16 ვადაგადაცილებული დღე) დარიცხული პირგასამტეხლო 400 აშშ დოლარი.

სესხის დაფარვის ვადის გადაცილების შემდეგ, ერთ კვირაში, მოპასუხე ინდმეწარმე ა. რ-მა წაიყვანა პ. ბ-ის მფლობელობაში არსებული და ა. რ-ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება და სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების, კერძოდ, სესხის ძირითადი თანხისა და დარიცხული პროცენტის გადახდისათვის დაუწესა დამატებითი 5-დღიანი ვადა. მოგვიანებით, ინდმეწარმე ს. რ-მა გაასხვისა ავტოსატრანსპორტო საშუალება 5800 აშშ დოლარად.

აპელანტი სადავოდ ხდიდა 2012 წლის 20 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივ კვალიფიკაციას და მის შედეგებს. იგი მიიჩნევდა, რომ ვინაიდან 2012 წლის 20 თებერვლიდან 20 მაისამდე ავტომანქანა იმყოფებოდა მოსარჩელის მფლობელობაში, ამიტომ არ შეიძლებოდა მხარეებს შორის არსებულ ურთიერთობა შეფასებულიყო, როგორც მფლობელობითი გირავნობა.

სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტების აუცილებლობა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც არსებობს გარიგების მხარეების მიერ გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი. მოცემულ შემთხვევაში, განმარტების საგანს წარმოადგენდა მხარეთა მიერ 2012 წლის 20 თებერვლის ხელშეკრულების გაფორმებით გამოვლენილი ნება, როცა ეს ხელშეკრულების მეორე მხარის მიერ განსხვავებულად იქნა აღქმული ან მხარის მიერ გამოვლენილი ნება არ იყო მისი განზრახვის თანხვედრი. ასეთ შემთხვევაში, მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული არა მხოლოდ სადავო ხელშეკრულების შინაარსი, არამედ ასევე მხარეთა ფაქტობრივი მოქმედებებიც, რაც თავადვე აზუსტებდა, აკონკრეტებდა ხელშეკრულების ბუნდოვან და საეჭვო აზრს. აქვე გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოებაც, რომ ნების განმარტება უნდა განხორციელებულიყო განსამარტ ტექსტთან მჭიდრო კავშირში. ნების განმარტება ადეკვატური უნდა ყოფილიყო ფაქტის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 257-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მოძრავ ნივთზე მფლობელობითი გირავნობა წარმოიშობა მხარეთა შეთანხმებისა და ნივთის მოგირავნის ან მოგირავნის მიერ განსაზღვრული მესამე პირის მფლობელობაში გადაცემის გზით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ნორმის აღნიშნული დანაწესით განსაზღვრულია მფლობელობითი გირავნობის კლასიკური შემთხვევა, როდესაც მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება კრედიტორის სასარგებლოდ იტვირთება გირავნობით და აღნიშნული სანივთო გარიგების ნამდვილობა დასტურდება ნივთზე მფლობელობის უფლების კანონით გათვალისწინებული სუბიექტისათვის გადაცემით.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო ხელშეკრულებაში არსებული ჩანაწერი იმასთან დაკავშირებით, რომ კრედიტორ ინდმეწარმე ა. რ-ს ,,კლიენტის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების გაჭიანურების შემთხვევაში, შეეძლო მოთხოვნა დაეკმაყოფილებინა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული საგნის, კერძოდ, ავტოსატრანსპორტო საშუალების რეალიზაციით, მიუთითებდა სწორედ იმ გარემოებაზე, რომ მხარეებს შორის ფაქტობრივად გაფორმდა მფლობელობითი გირავნობა, იმის მიუხედავად, რომ მოგირავნეს გირავნობის საგანი არ გადასცემია პირდაპირ მფლობელობაში. ამასთან, დადგინდა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის მიხედვით, ,,კლიენტმა“ იკისრა რა ვალდებულება ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ დაებრუნებინა კრედიტორისგან ნასესხები ძირითადი თანხა და მასზე დარიცხული სარგებელი. სამოქალაქო კოდექსის 123-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოვალის ვალდებულების შესრულების ვადა 2012 წლის 20 მაისი გავიდა, თუმცა, ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-400 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოვალემ გადააცილა ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადა, რა დროსაც სამოქალაქო კოდექსის 278-ე მუხლის თანახმად (გირავნობის საგნის რეალიზაციის ან მის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლება მოგირავნეს აქვს მოვალის მიერ გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში) კრედიტორმა წაიყვანა უზრუნველყოფის საგანი (ავტოსატრანსპორტო საშუალება) და მოახდინა მისი რეალიზაცია სწორედ იმ დროისათვის არსებული დავალიანების თანხაში 5800 აშშ დოლარი, რითაც დაიკმაყოფილა მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება წარმოადგენდა ა. რ-ის საკუთრებას, რომლის დასადასტურებლადაც აპელანტმა მიუთითა სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების გასხვისების (გადაცემის) თაობაზე პ. ბ-სა და ა. რ-ის ერთობლივ განცხადებაზე.

სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). თვალთმაქცური გარიგება მოჩვენებითი გარიგებისაგან იმით განსხვავდება, რომ გარიგების მონაწილეებს მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, რომლის განხორციელებასაც ისინი რეალურად ისახავენ. სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის თანახმად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი. ნივთის გადაცემად ითვლება: შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში. ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება რეალური ხელშეკრულებაა და იგი დადებულად ითვლება მყიდველისათვის ნივთის გადაცემის მომენტიდან. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ 2012 წლის 20 თებერვალს სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების გასხვისების (გადაცემის) თაობაზე პ. ბ-სა და ა. რ-ის ერთობლივი განცხადების წარდგენის დღეს ავტოსატრანსპორტო საშუალება არ გადასცემია პირდაპირ მფლობელობაში ა. რ-ს. არც ნასყიდობის საფასურის ღირებულების გადახდის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება არ დასტურდებოდა. ამასთან, სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში ა. რ-ი თავადვე უთითებდა, რომ ვინაიდან პ. ბ-ემ დამატებით დაწესებულ 5-დღიან ვადაშიც არ გადაიხადა სესხის ძირითადი თანხა და პროცენტი, ამიტომ მან გაასხვისა ავტომანქანა 5800 აშშ დოლარად.

ამდენად, წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების შედეგად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა თვალთმაქცურ გარიგებას და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ს. რ-ი არ უნდა ყოფილიყო მიჩნეული სადავო ავტოსატრანსპორტო საშულების მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა უნდა შეფასებულიყო, როგორც ნასყიდობა გამოსყიდვის უფლებით და აღნიშნა, რომ აღნიშნული არ გამომდინარეობდა გასხვისების შესახებ მხარეთა ერთობლივი განცხადებიდან და არც სხვა მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების ანალიზიდან.

სამოქალაქო კოდექსის 280-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გირავნობით უზრუნველყოფილი ყველა მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების შემდეგ, აგრეთვე შემდგომი მოგირავნეების არარსებობისას, ამონაგებიდან დარჩენილი თანხა დამგირავებელს უნდა გადაეცეს.

საქმეში წარდგენილი 2012 წლის შპს ,,ბ. ა-ის“ შეფასების აქტის თანახმად, ავტოსატრანსპორტო საშუალების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 22500 ლარს (13800 აშშ დოლარს). ამავე შეფასების აქტით ირკვეოდა, რომ შემფასებელს არ განუხორციელებია ავტომანქანის ვიზუალური დათვალიერება. დაეყრდნო დამკვეთის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას და მანქანის შეფასების მიზნებისათვის განხილულ იქნა, როგორც კარგ ტექნიკურ და ვიზუალურ მდგომარეობაში მყოფი.

სააპელაციო სასამართლოში მოწმის სახით დაკითხული პ. ქ-ის ჩვენებით დგინდებოდა, რომ ა. რ-ან 5800 აშშ დოლარად ნაყიდი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნორმალურ მდგომარეობამდე მიყვანის მიზნით მყიდველმა გასწია 2100 აშშ დოლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოები, კერძოდ, გადაცემათა კოლოფის შეკეთებისათვის შემძენმა გასწია 1000 აშშ დოლარის ხარჯი, დისკების გამოცვლაში – 700 აშშ დოლარი, საბურავების გამოცვლაში მან გასწია 300 აშშ დოლარი, შეკეთდა მანქანის სალონი და დამუშავდა მანქანის გარეგანი კოსმეტიკური მხარე.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ მოწმე პ. ქ-ის ჩვენებით, მის საქმიანობას წარმოადგენდა ავტომანქანების შეძენა შემდგომი გაყიდვის მიზნით. მისივე ჩვენების შესაბამისად, ის როგორც მყიდველი, თავისი საქმიანობიდან გამომდინარე, დაინტერესებული იყო ავტომანქანის იაფად შეძენით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლოს დადგენილად ჩათვალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ღირებულება მისი ნორმალურ მდგომარეობამდე მიყვანის ხარჯების გამოკლებით შეადგენდა 11700 აშშ დოლარს (13800-2100 აშშ დოლარი). ავტომანქანის ამ ღირებულებას უნდა გამოკლებოდა 2012 წლის 20 თებერვლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პ. ბ-ის დავალიანება 5800 აშშ დოლარის ოდენობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ვინაიდან მოპასუხე ინდმეწარმე ა. რ-მა უზრუნველყო 11700 აშშ დოლარის ღირებულების მქონე ნივთის რეალიზაცია და რეალიზაციიდან მიღებული თანხით დაიკმაყოფილა 5800 აშშ დოლარის ოდენობის მოთხოვნა, ამიტომ, მას პ. ბ-ის უნდა გადაეცა ამონაგებიდან დარჩენილი თანხა, რომლის ოდენობა შეადგენდა 5900 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში – 9617 ლარს. შესაბამისად, სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო 9617 ლარის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

ინდმეწარმე ა. რ-ი საკასაციო საჩივრით მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

სასამართლომ უდავო ფაქტობრივ გარემოებად ჩათვალა, რომ 2002 წლის 20 თებერვლის სესხის უზრუნველყოფის საშუალება – ავტომანქანა, საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა ა. რ-ის სახელზე. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ დასახელებული ავტომანქანა წარმოადგენს ა. რ-ის საკუთრებას. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ა. რ-სა და პ. ბ-ეს შორის, სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გაფორმებული ერთობლივი განცხადება მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების გასხვისების შესახებ, არის თვალთმაქცური გარიგება. აღნიშნული მოსაზრება წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან ერთი მხრივ, უდავო ფაქტობრივ გარემოებადაა მიჩნეული ა. რ-ის სახელზე სადავო ავტომანქანის საკუთრების რეგისტრაცია, ხოლო მეორე მხრივ, თვალთმაქცურ გარიგებად ჩაითვალა სატრანსპორტო საშუალების ნასყიდობის ხელშეკრულება. აქვე, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სადავო ავტომანქანის გასხვისების შესახებ ერთობლივი განცხადება და ა. რ-ის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. შესაბამისად, სასამართლო გაცდა მოთხოვნის ფარგლებს და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დანაწესი;

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ავტომანქანა ა. რ-მა გაყიდა 5800 აშშ დოლარად. შესაბამისად, მხარეებს შორის არსებული შეთანხმების მფლობელობით გირავნობად მიჩნევის პირობებშიც კი, სამოქალაქო კოდექსის 280-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გირავნობით უზრუნველყოფილი ყველა მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების შემდეგ, ამონაგებიდან დარჩენილი თანხა დამგირავებელს უნდა გადაეცეს. ამდენად, კანონში საუბარია ავტომანქანის რეალიზაციის შედეგად ამონაგებ თანხაზე და არა ზოგადად, დაგირავებული საგნის საბაზრო ღირებულებაზე;

შპს „ბ. ა-მა“ დაგირავებული ავტომანქანა ისე შეაფასა, რომ არ განუხორციელებია მისი ვიზუალური დათვალიერება, იგი დაეყრდნო დამკვეთის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას. ასეთი მეთოდით შეფასებული სადავო ავტომანქანის ზოგადი საბაზრო ღირებულება არ შეიძლება მოაზრებულ იქნეს სამოქალაქო კოდექსის 280-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული გირავნობის რეალიზაციიდან ამონაგებ თანხად.

პ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის მოთხოვნაა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. გარდა ამისა, კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას, რომლითაც დაკმაყოფილდა ინდმეწარმე ა. რ-ის შუამდგომლობა პ. ქ-ის დაკითვის თაობაზე.

სასამართლოს არ ჰქონდა მოწმის სახით პ. ქ-ის დაკითვის უფლება, რადგან მხარეს არ გაუსაჩივრებია საქალაქო სასამართლოს შესაბამისი საოქმო განჩინება;

სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა პ. ბ-სა და ინდმეწარმე ა. რ-ს შორის არსებული ურთიერთობა, კერძოდ, მართებულად მიუთითა, რომ სახეზე იყო სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება. სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად ის გარემოება, რომ სესხის ძირი თანხის და სარგებლის გადახდის ვადა იყო 2012 წლის 20 მაისი. იმის მიუხედავად, რომ ხელშეკრულება გაფორმდა 2012 წლის 20 თებერვალს და მოქმედების ვადად მიეთითა 3 თვე, ხელშეკრულების 2.1 პუნქტში კონკრეტულად გაიწერა მხარეთა ნება, პ. ბ-ეს გადასახადი უნდა გადაეხადა ყოველი თვის 27 რიცხვში, მათ შორის, 2012 წლის 27 მაისს. შესაბამისად, პირგასამტეხლოს ათვლა უნდა დაწყებულიყო არა 2012 წლის 21 მაისიდან, არამედ 28 მაისიდან. ეს იმას ნიშნავს, რომ პ. ბ-ეს გადასახდელი ექნებოდა პირგასამტეხლო არა 400 აშშ დოლარის, არამედ მხოლოდ 250 აშშ დოლარის ოდენობით;

მხოლოდ მოწმის ჩვენების ავტომანქანის საბაზრო ღირებულების დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიჩნევა, დაუშვებელია. ამის დადგენას სჭირდება სათანადო ცოდნა. დასახელებული მოწმე მის მიერ მიცემულ ჩვენებაში ვერ უთითებს ავტომანქანაზე სარემონტო სამუშაოების განსახორციელებლად გაწეული ხარჯის ზუსტ ოდენობას. სასამართლო გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ დამუშავდა მანქანის სალონი და მანქანის გარეგანი კოსმეტიკური მხარე, თუმცა არ არის აღნიშნული, კონკრეტულად რა სახის სამუშაოები იქნა გაწეული მათ დასამუშავებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, ხოლო საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, შესაბამისად, პ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორ პ. ბ-ეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ პ. ბ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. გ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (გადახდის თარიღი – 2013 წლის 5 აპრილი, საგადახდო დავალება № ...), 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. სილაგაძე