№ ას-387-368-2013 3 ოქტომბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ტ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 13 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილევლად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ხ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ტ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხე ნ. ტ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ საცხოვრებელ სახლზე (ფართი - 98.89 კვ.მ.), მდებარე მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. 5, მოსარჩელე გ. ხ-ის საკუთრების უფლების აღიარება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, გ. ხ-ი ფლობს სადავო საცხოვრებელ სახლს (მდებარე მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. 5, ფართი 98.89 კვ.მ.) თ. ს-ან დადებული ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამჟამად სადავო ქონება საკუთრების უფლებით ირიცხება თ. ს-ის შვილის ნ. ტ-ის სახელზე მემკვიდრეობის საფუძველზე. ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებულია გადასცეს საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე მოსარჩელეს საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 10% გადახდის სანაცვლოდ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოპასუხე ნ. ტ-ს სადავო საცხოვრებელი სახლი გადაეცა საკუთრებაში, როგორც დ. ს-ის მემკვიდრეს. ამ უკანასკნელს რაიმე სახის სამართლებრივი ურთიერთობა გ. ხ-ან არ ჰქონია.

გორის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ხ-ის სარჩელი მოპასუხე ნ. ტ-ის მიმართ საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 13 მარტის განჩინებით გ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. გორისა და გორის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 ნოემბრის №198 გადაწყვეტილებით ქ. გორში, ბ-ის ქ. №5-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი მიღებულია ექსპლუატაციაში. გადაწყვეტილების მიხედვით, საცხოვრებელ სახლში მცხოვრები პირია დ. ს-ი. ეს უკანასკნელი გარდაიცვალა 1995 წლის 26 სექტემბერს.

მითითებული უძრავი ქონება წარმოადგენდა დ. ს-ის საკუთრებას და ირიცხებოდა მის სახელზე 2012 წლამდე.

1995 წლის 29 მაისს თ. ს-მა მიიღო 1000 (ათასი) აშშ დოლარი, სახლის ბე, გ. ხ-ან, რის თაობაზეც შედგა ხელწერილი. მითითებული დოკუმენტიდან არ დგინდება რომელ სახლთან დაკავშირებით მოხდა ბეს გადაცემა.

სადავო უძრავ ქონებაზე თ. ს-ს გარიგების დადების უფლებამოსილება დ. ს-ან მინიჭებული არ ჰქონია.

დ. ს-სა და გ. ხ-ს შორის რაიმე სახის გარიგება უძრავ ქონებაზე მდებარე მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. №5 არ დადებულა.

გ. ხ-ი ცხოვრობს ოჯახის წევრებთან ერთად საცხოვრებელ სახლში მდებარე მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. №5. საქმეში წარმოდგენილი არ არის იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ გ. ხ-ი 1996 წლის 27 ივნისამდე რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო ამ ბინაში. ამასთან, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებიდან ყველაზე ადრინდელი დათარიღებულია 1996 წლის 28 ივლისით (ს.ფ. 47, ტ.1).

დ. ს-ის შვილი თ. ს-ი გარდაიცვალა 2010 წლის 24 ივნისს. 1975 წელს დაბადებული მოპასუხე ნ. ტ-ი არის თ. ს-ის შვილი.

16.09.1995წ. გარდაცვლილ დ. ს-ის დანაშთ სამკვიდროზე, კერძოდ, უძრავ ქონებაზე მდებარე მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. №5, 2012 წლის 20 აპრილს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა ნ. ტ-ის სახელზე. ამ უკანასკნელმა მემკვიდრეობა მიიღო როგორც კანონისმიერმა მემკვიდრემ, ფაქტობრივი დაუფლებით.

დღეის მდგომარეობით სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ნ. ტ-ის სახელზე. ამ უკანასკნელის სახელზე ირიცხება მისამართზე ქ. გორი, ბ-ის ქ. №5 მდებარე დაზუსტებული მიწის ფართობი 600.00 კვ.მ., საცხოვრებელი საერთო ფართი 98.89 კვ.მ.. ნ. ტ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თარიღია 02.08.2012წ., უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 20.04.2012წ. სამკვიდრო მოწმობა №120405537 და გორის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის14.10.1955წ. გადაწყვეტილება №379.

სადავო საცხოვრებელ სადგომზე წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება (სანოტარო ფორმის დაცვით ან მის გარეშე) გ. ხ-სა და დ. ს-ს და/ან თ. ს-ს შორის არ დადებულა და ნასყიდობის ფასის სახით თანხა (9 700 აშშ დოლარი) არ გადახდილა.

პალატის აზრით, რაიონულმა სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმას შესახებ, რომ თ. ს-სა და გ. ხ-ს შორის დაიდო გარიგება სადავო უძრავი ქონების თაობაზე 1995 წლის 29 მაისს. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასეთ დოკუმენტად მართებულად არ მიიჩნია თ. ს-ის 1995 წლის ხელწერილი (ს.ფ. 5, 119), რადგან იგი არ შეიცავდა მითითებას საცხოვრებელ სახლზე მდებარე ქ. გორში ბ-ის ქ. №5. ამასთან, ამგვარი მითითების შემთხვევაშიც, ნასყიდობა საცხოვრებელ სახლზე ვერ მიიჩნეოდა დადებულად, რადგან ხელწერილის შედგენის დროისათვის (1995 წლის 29 მაისი) თ. ს-ი არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს ან მის გასხვისებაზე უფლებამოსილ პირს. ამასთან, თავისი სამართლებრივი ბუნებით ეს ხელწერილი არ წარმოადგენს ფორმადაუცველ ნასყიდობის ხელშეკრულებას.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოცემულ საქმეზე მოსარჩელემ ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომ მას სადავო საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლება მოპოვებული ჰქონდა ამ სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ეს გარემოება კი იმთავითვე გამორიცხავდა სადავო სამართალურთიერთობების „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმებით მოწესრიგების შესაძლებლობას, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული სამართლებრივი დასაბუთება და აღნიშნა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება რაც დაადასტურებდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და გ. ხ-ს შორის ამ სადგომთან დაკავშირებულ რაიმე ურთიერთობას 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე პერიოდში. როგორც ზემოთაც აღინიშნა, სადავო სახლთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებიდან ყველაზე ადრინდელი დათარიღებულია 1996 წლის 28 ივლისით, ხოლო მტკიცებულება იმისა, რომ გ. ხ-ი 1996 წლის 27 ივნისამდე რეგისტრირებული (ჩაწერილი) იყო ამ ბინაში, საქმეში არ მოიპოვება. ამასთან, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, მაშინ როდესაც მისი სარჩელის მოთხოვნა სწორედ ამ ფაქტობრივ საფუძველს ეფუძნებოდა. თვით სარჩელში (სააპელაციო საჩივარში) მითითებული და ზემოთ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ დაასკვნა, რომ სადავო სამართალურთიერთობები არ საჭიროებდა სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას და ისინი უნდა დასრეგულირებულიყო სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმების საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, საჩივარში მითითებული საფუძვლით აპელანტის მოთხოვნის დაკმაყოფილება პალატამ შეუძლებლად მიიჩნია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მის მიერ წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, მაშინ, როდესაც მოწინააღმდეგე მხარეს მიერცა უპირატესობა ზეპირი განცხადებებით გაექარწყლებინა მისი მტკიცებულებები. სასამართლომ არ იხელმძღვანელა შინაგანი რწმენიტ და გამოიტანა არასწორის გადაწყვეტილება და დაუსაბუტებლად აღნიშნა, რომ ქ. გორში, ბ-ის ქ.№5-ში მდებარე სადავო ქონება წარმოადგენდა დ. ს-ის საკუთრებას და ირიცხებოდა მის სახელზე 1991 წლიდან 2012 წლამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 აპრილის განჩინებით გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, გ. ხ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე