№ას-533-507-2013 30 ოქტომბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. ბ-ი, თ. ჩ-ე, ე. ს-ი, ო. ს-ი, დ. ს-ი, მ. ს-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის უფლების შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. ვ-ემ მოპასუხეების: ე., ო., მ., დ. ს-ის, ბ. ბ-სა და თ. ჩ-ის მიმართ. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, ბ. ხ-ის მე-2 შესახვევის №11/37 მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების ნაწილზე – 119.06კვ.მ საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელ სადგომზე – დასახელებული მოპასუხეების სარგებლობა-მფლობელობის შეწყვეტა, მის მიერ სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის (8475 აშშ დოლარის) გადახდის სანაცვლოდ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 17 იანვრის განჩინებით ნ. ვ-ის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაება ვ. ვ-ე.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანეს ე. ს-მა, ო. ს-მა, მ. ს-მა, ბ. ბ-მა, დ. ს-მა და თ. ს-მა მოპასუხე ვ. ვ-ის მიმართ. საბოლოოდ, შეგებებულმა მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ქ.თბილისში, ბ. ხ-ის მე-2 შესახვევის №11/37 მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე სარგებლობა-მფლობელობის უფლების შეწყვეტის სანაცვლოდ, შეგებებული სარჩელის მოპასუხისათვის, მესაკუთრე ვ. ვ-ის სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის (22012.5 ლარის) და სადგომის გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის (69227.23 ლარის) გადახდის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა როგორც ვ. ვ-ის სარჩელი, ასევე ბ. ბ-ის, თ. ჩ-ის, ე., ო., დ. და მ. ს-ის შეგებებული სარჩელი:

ვ. ვ-ეს, 8475 აშშ დოლარის ნაცვლად მოპასუხეების სასარგებლოდ დაეკისრა 69227.23 ლარი;

ამ ვალდებულების დაკისრების სანაცვლოდ მოპასუხეებს შეუწყდათ თბილისში, ბ. ხ-ის მე-2 შესახვევის №11/37 მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების სარგებლობის უფლება და ისინი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრე ვ. ვ-ეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება თანხის განსაზღვრის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ვ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისთვის მოპასუხეების სასარგებლოდ 69227.23 ლარის ნაცვლად სადავო სახლის ღირებულების 29350 ლარის 75%-ის დაკისრება.

იგივე გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით სადავოდ გახადეს ე., ო., მ., დ., თ. ს-მა, ბ. ბ-მა. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინებით ბ. ბ-ის, თ. ჩ-ის, ე., ო., დ. და მ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ასევე ვ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე (მოპასუხე შეგებებული სარჩელით) ვ. ვ-ე არის თბილისში, ბ. ხ-ის მე-2 შესახვევის N11/37 მისამართზე მდებარე 1146კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების მესაკუთრე.

მოპასუხეები (მოსარჩელეები შეგებებული სარჩელით): ბ. ბ-ი, თ. ჩ-ე, ე., ო., დ. და მ. ს-ი წარმოადგენენ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს.

თავად მოსარჩელე (მოპასუხე შეგებებული სარჩელით) ვ. ვ-ის განმარტებით დადასტურდა, რომ ჯერ კიდევ 48 წლის წინ მხარეთა წინაპრებს შორის დადებული გარიგების საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ 5კვ.მ ფართის მქონე, ალიზით ნაშენები საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობა.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტ ო. ჩ-ის განმარტების (2012 წლის 14 ნოემბრის სხდომის ოქმი) მიხედვით, სადავო შენობა-ნაგებობა არის ერთიანი, მასზე არ შეინიშნება მიშენების და ან დაშენების კვალი, შენობა-ნაგებობას აქვს ერთნაირი სისქის რკინა-ბეტონის კედლები. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოდავე მხარეების წინამორბედებს შორის დადებული გარიგების საგანი – 5კვ.მ ფართის მქონე ე.წ. ალიზით ნაშენები საცხოვრებელი სადგომი დაინგრა და მის ნაცვლად აშენდა ახალი სახლი.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული გარემოებების საპირისპირო მტკიცებულება მოსარჩელე (მოპასუხე შეგებებული სარჩელით) ვ. ვ-ეს სასამართლოში არ წარუდგენია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2012 წლის 28 მარტის N009658-2012/03/1-10/1 ექსპერტის დასკვნის და მისი შემდგენელი ექსპერტების – ო. ჩ-სა და ქ. მ-ის ზეპირი განმარტებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ:

ა. თბილისში, ბ. ხ-ის მე-2 შესახვევის N11/37 მისამართზე მოპასუხეების მიერ დაკავებული შენობა-ნაგებობების სრული შიდა ფართი ტერასის ფართის გარეშე შეადგენდა 106.58კვ.მ-ს, მათ შორის, საცხოვრებელი ფართი – 56.69კვ.მ-ს, ხოლო არასაცხოვრებელი ფართი – 49.89კვ.მ-ს. რაც შეეხებოდა ტერასის ფართს, ის სამშენებლო ნორმებისა და წესების მიერ განსაზღვრული კოეფიციენტის გათვალისწინებით შეადგენდა 13.87კვ.მ-ს (46.24კვ.მ გამრავლებული დამყვან კოეფიციენტზე – 0.3-ზე = 13.87კვ.მ-ს);

ბ. მოსარგებლეების – ბ. ბ-ის, თ. ჩ-ის, ე., ო., დ. და მ. ს-ის მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობების საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 17875 აშშ დოლარს (29350 ლარს);

გ. მოსარგებლეების – ბ. ბ-ის, თ. ჩ-ის, ე., ო., დ. და მ. ს-ის მფლობელობაში არსებული, შენობა-ნაგებობებზე ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება 2012 წლის პირველი კვარტლისათვის შეადგენდა 69227.23 ლარს.

საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, ამავე კანონის 1¹ მუხლის „ა” ქვეპუნქტთ, მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით, მე-2 მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებით.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილი გარემოებების მიხედვით, ბ. ბ-ი, თ. ჩ-ე, ე., ო., დ. და მ. ს-ი წარმოადგენდნენ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეებს, რომლებმაც მფლობელობის უფლება მიიღეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ხოლო ვ. ვ-ე წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს.

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისათვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისათვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. ამავე მე-2 მუხლის მე-11 პუნქტის თანახმად, ამ მუხლით საცხოვრებელ სადგომად განისაზღვრება ის ფართი, რომელზეც თავდაპირველად არსებობდა გარიგება მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის ან გათვალიწინებული იყო ადმინისტრაციული აქტით, მე-6 მუხლის თანახმად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლო კონკრეტულ შემთხვევაში გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მესაკუთრე ვალდებულია აანაზღაუროს მის მიწის ნაკვეთზე ახალი სახლის მშენებლობა-რემონტისათვის გაწეული ხარჯის საბაზრო ღირებულება და ამ ხარჯების ანაზღაურების სანაცვლოდ მოსარგებლეები ვალდებულნი არიან გამოათავისუფლონ სადავო საცხოვრებელი სადგომი, რამდენადაც საქმეზე დადგინდა, რომ მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 48 წლის წინ დადებული გარიგება შეეხებოდა მხოლოდ 5კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელ სადგომს, რომელიც მოსარგებლე მხარის მიერ დაინგრა და იქვე აშენდა ახალი შენობა-ნაგებობები, საერთო ფართით 106.58კვ.მ, მოსარგებლეთა მფლობელობაში არსებულ შენობა-ნაგებობებს დამყვანი კოეფიციენტის გათვალისწინებით, ასევე 13.87კვ.მ ფართის ტერასების მხედველობაში მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოდავე მხარეების წინამორბედებს შორის დადებული გარიგების საგანი – 5კვ.მ ფართის მქონე საცხოვრებელი სადგომი დაინგრა და მის ნაცვლად აშენდა ახალი სახლი, ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა სახლის მშენებლობა-რემონტისათვის გაწეული ხარჯი, გამომდინარე „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლიდან, რომელიც ადგენს მოსარგებლის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების წესს და ოდენობას, კერძოდ, მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯების ანაზღაურებას გაწეული სამუშაოების საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ვ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ არასწორად დააკისრა ვ. ვ-ეს 69227.23 ლარის გადახდა. კანონი არ ითვალისწინებს ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების დაკისრებას, მით უმეტეს სრული ოდენობით. სასამართლომ, ხსენებული თანხის დაკისრების საფუძვლად გამოიყენა ექსპერტიზის დასკვნა, ხოლო ექსპერტმა სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება დაადგინა მოპასუხეების მიერ დაკავებულ სახლში დამხვედრი ერთ-ერთი მოპასუხის (დაინტერესებული პირის) მითითებით;

სასამართლომ, 50-იან წლებში გაწეული ხარჯები სრული ოდენობით ისე დააკისრა ვ. ვ-ეს, რომ არ იმსჯელა მთლიანი სახარჯთაღრიცხვო ღირებულებიდან რა იყო არსებითი, არ გაითვალისწინა დაზიანების კატეგორია და შენობის მდგომარეობა;

სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და ვ. ვ-ეს ახალი სახლის აშენების ხარჯი სრულად დააკისრა, მაშინ როდესაც მისი საბაზრო ღირებულება სამჯერ ნაკლებია;

მოპასუხეებმა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე აღნიშნეს, რომ გაზარდეს თავდაპირველად არსებული სადგომი. გარდა ამისა, ექსპერტიზის ჩატარების შემდგომ მათ არაერთხელ მიუთითეს, რომ გამოიყვანეს ის კედლები, რაც არსებობდა. ამგვარი ურთიერთსაწინააღმდეგო განმარტებები არ შეიძლებოდა სასამართლოსათვის სარწმუნო ყოფილიყო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე