№ას-685-651-2013 3 ოქტომბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. გ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. თ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უძრავ ნივთზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა თ. გ-ემ მოპასუხე ქ. თ-ის მიმართ. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, ი. გ-ის ქ.№11-ში მდებარე 49.42კვ.მ ნაწილზე საკუთრების უფლების გაუქმება და დასახელებული ნივთიდან 7კვ.მ-ის მესაკუთრედ ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით თ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

მოსარჩელე ცნობილ იქნა თბილისში, ი. გ-ის ქ.№11-ში მდებარე ქ. თ-ის სახელზე რიცხული 49.42კვ.მ-დან 6.39კვ.მ-ის მესაკუთრედ, არ დაკმაყოფილდა 0.61კვ.მ-ზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით ქ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა აღნიშნულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ამავდროულად, განჩინებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 12 ივლისის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გატარების თაობაზე და ყადაღა მოეხსნა ქ. თ-ის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებას – ქ.თბილისში, ი. გ-ის ქ.№11-ში მდებარე უძრავ ქონებას.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თ. გ-ე და ქ. თ-ე ცხოვრობენ თბილისში, ი. გ-ის ქ.N11-ში მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში. თ. გ-ემ ქ.თბილისში, ი. გ-ის ქ.N11-ში, 2001 წლის 12 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძენა 56კვ.მ ფართის მქონე უძრავი ქონება, ხოლო ქ. თ-ემ – 1996 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე იმავე მისამართზე მდებარე უძრავ ქონება წილობრივი მონაცემით 16/472.

თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 7 მარტის Nლეგ-263 ბრძანებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-100 მუხლის და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის N660 ბრძანებულების თანახმად, დაკმაყოფილდა ქ. თ-ის განცხადება და ლეგალიზებულად ჩაითვალა ი. გ-ის ქ.N11-ში არსებული უნებართვო მიშენება, ფართობით – 12.78კვ.მ.

თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურში ქ. თ-ემ ზემოაღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით განცხადებასთან ერთად წარადგინა: საინვენტარიზაციო რუკა; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან N... N...; ობიექტის აზომვითი ნახაზი; მეზობლების ნოტარიული თანხმობა; ობიექტის ფოტოსურათები.

ობიექტის ტექნიკურ-ეკონომიკური მაჩვენებელის მიხედვით, მიშენების ფართი შეადგენდა 12.78კვ.მ-ს.

საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თ-ის სახელზე რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისში, ი. გ-ის ქუჩის N11-ში, ფართობით – 49.42კვ.მ, საკადასტრო კოდით – .... უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად დასახელებულია: 1. ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაფორმებული 1996 წლის 19 მარტს, დამოწმებული ნოტარიუს ნ.მ-ას მიერ რეესტრით N2-207; 2. ბრძანება Nლეგ-263, დამოწმების თარიღი: 07/03/2008, ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახური; 3. ქ.თბილისის ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ 2003 წლის 21 თებერვალს გაცემული ცნობა-დახასიათება Nთ-33.

თ. გ-ის სახელზე რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისში, ი. გ-ის ქუჩის N11-ში, ფართით – 56კვ.მ, საკადასტრო კოდით: .... უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად დასახელებულია: ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაფორმებული 2001 წლის 12 ივნისს, დამოწმებული ნოტარიუს ჯ.ა-ის მიერ რეესტრით N2-155.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმასთან დაკავშირებით, რომ თბილისში, ი. გ-ის ქ.N11-ში მდებარე, საჯარო რეესტრში ქ. თ-ის სახელზე რეგისტრირებული მრავალბინიანი სახლის 12.78კვ.მ წარმოადგენდა თ. გ-ის და ქ. თ-ის საერთო საკუთრებას.

მოსარჩელე უძრავ ნივთზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნას უკავშირებდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 12 ივლისის კანონიერ ძალაში შესულ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, რომლითაც ქ. თ-ეს აეკრძალა თ. გ-ის საერთო საკუთრების აივნით სარგებლობის ხელშეშლა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დადასტურებული ფაქტი მიიჩნია მოცემული დავის გადაწყვეტისას პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებად, გაიზიარა მოსარჩელის ზემოაღნიშნული მოსაზრება და დაადგინა, რომ თბილისში, ი. გ-ის ქ.N11-ში მდებარე მრავალბინიანი სახლის 12.78კვ.მ იყო თ. გ-ის და ქ. თ-ის საერთო საკუთრება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოთ მოყვანილი მსჯელობა და აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ. თ-ის სახელზე სადავო ფართის რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენდა ადმინისტრაციული აქტი – თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 7 მარტის Nლეგ-263 ბრძანება, რომელიც, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, აღნიშნულ დრომდე ძალაში იყო და გაუქმებული არ ყოფილა (თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 21 აპრილის განჩინებით თ. გ-ეს უარი ეთქვა თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 7 მარტის Nლეგ-263 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე; აღნიშნული განჩინება უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 ივლისის განჩინებით). შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო ფართზე თ. გ-ის საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი წარმოიშვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის 12 ივლისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შემდგომ და რომელიც, როგორც აღინიშნა, არ გაუქმებულა (ძალაში იყო), სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა თ. გ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს ზემომითითებული გადაწყვეტილების მიღების მიზნით სხვა დოკუმენტებთან ერთად წარედგინა ამავე მისამართზე მცხოვრები პირების ნოტარიალური განცხადებები, რომლის მიხედვით, ი. გ-ის ქ.N11-ში არსებული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეები თანხმობას აცხადებდნენ ლეგალიზებული ფართი აღრიცხულიყო მხოლოდ ქ. თ-ის სახელზე. ეს გარემოებაც ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებდა იმაზე, რომ ამ დრომდე (2008 წლის 7 მარტი) ქ.თბილისში, ი. გ-ის ქ.N11-ში წარმოებული უნებართვო მიშენება ან/და მისი ნაწილი არავის ინდივიდუალურ საკუთრებას არ წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ქ. თ-ის სახელზე რეგისტირებული ფართიდან ლეგალიზებული უნებართვო მიშენების ½ წილის მიკუთვნება იმ მოტივით, რომ იგი წარმოადგენდა მხარეთა თანასაკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, როდესაც რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის ესა თუ ის უფლება, მაშინ ეს უფლება საზიაროა და მხარეთა შორის ურთიერთობები წესრიგდება სამოქალაქო კოდექსის საზიარო უფლებების შესახებ თავის წესებით (სამოქალაქო კოდექსის 953-ე-968-ე მუხლები). სამოქალაქო კოდექსის კოდექსის 954-ე მუხლის თანახმად, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგინდა, რომ სადავო ფართი არ წარმოადგენდა საზიარო უფლების ობიექტს, არამედ იგი წარმოადგენდა მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ ქონებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მოკლებული იყო ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. გ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

საკასაციო საჩივარი არგუმენტირებულია შემდეგნაირად:

თ. გ-ე და ქ. თ-ე არიან მეზობლები, რომლებიც ცხოვრობენ თბილისში, ი. გ-ის ქ.№11-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე. თითოეულმა მათგანმა თავის კუთვნილ ბინაზე საკუთრების უფლება შეიძინა ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, კერძოდ, ქ. თ-ემ – 1996 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა ი. გ-ის ქ.№11-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ლიტერ „ა-ში“ არსებული 16/472 ნაწილი, ხოლო თ. გ-ემ 2001 წლის 12 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა 56კვ.მ სასარგებლო ფართი. ის გარემოება, რომ დასახელებული ბინები წარმოადგენს მოდავე მხარეების საცხოვრებელ ბინებს, სადავო არ არის. პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ ქ. თ-ის მტკიცებით, სადავო 12.78კვ.მ ფართი მან შეიძინა ზემოხსენებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით და შესაბამისად, წარმოადგენს მის საკუთრებას. მხარეებს შორის დავა მითითებულ აივანთან დაკავშირებით დაიწყო ჯერ კიდევ 2003 წელს, როდესაც თ. გ-ის წარმომადგენელმა სარჩელით მიმართა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს ქ. თ-ის მიმართ საერთო საკუთრების აივნის სარგებლობის უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით. რაიონული სასამართლოდან დავა განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს, რომლის 2005 წლის 12 ივლისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ქ. თ-ეს აეკრძალა თ. გ-ის საერთო საკუთრების აივნით სარგებლობის ხელის შეშლა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით, რომელიც თავის მხრივ, უცვლელად იქნა დატოვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 5 აპრილის განჩინებით;

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ სადავო ფართი არ ცნო საერთო საკუთრებად, თუმცა იმავდროულად დაადგინა, რომ ეს ფართი წარმოადგენს თ. გ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას. იმავე მისამართზე მცხოვრები პირების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებების მიხედვით, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის თანამესაკუთრეები თანხმობას აცხადებდნენ, რომ ლეგალიზებული ფართი აღრიცხულიყო ქ. თ-ის სახელზე. ეს იმას ნიშნავდა, რომ სადავო ფართი არ წარმოადგენდა არავის ინდივიდუალურ საკუთრებას. ამასთან, არც თ. გ-ეს მიუთითებია სარჩელში 12.78კვ.მ ფართის მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის თაობაზე. მან მოითხოვა მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმება 7კვ.მ ფართზე, რომელიც შედიოდა საერთო საკუთრების სადავო აივანში;

როდესაც სასამართლო მსჯელობს ლეგალიზაციის შესახებ ბრძანების გაუსაჩივრებლობაზე, ჩნდება შემდეგი კითხვა: რაში უშლის ხელს სასამართლოს აღნიშნული გარემოება სადავო ფართზე მესაკუთრის უფლების გაუქმებაში, რამდენადაც ლეგალიზაციის თაობაზე ბრძანებებისა და სამკვიდრო მოწმობების გაუსაჩივრებლობის შემთხვევაშიც, სასამართლო იხილავს სამკვიდროსთან დაკავშირებულ დავებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. ჩ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (527.35 ლარი) 70% – 369.145 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ თ. გ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (527.35 ლარი, საგადახდო დავალება №4, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 22 ივლისი) 70% – 369.145 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე