საქმე №ას-351-334-2013 14 ნოემბერი, 2013 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - შპს „ს. ტ.“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „გ. მ. ჯ-ი“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი - ხელშეკრულებიდან გასვლა, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „გ. მ. ჯ-მა“ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე შპს „ს. ტ“-ის მიმართ ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:
2011 წლის 28 თებერვალს შპს „ს. ტ“-სა და შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელე ვალდებული იყო მოპასუხისათვის, საქართველოს ტერიტორიაზე რეტლანსლირების მიზნით, მიეწოდებინა საკუთარი სარედაქციო პასუხისმგებლობით შექმნილი, სამაუწყებლო ბადედ განაწილებული 6 სატელევიზიო არხის (ჯი ემ ჯი ფეხბურთი; ჯი ემ ჯი სპორტი; ჯი ემ ჯი კინოგურმანი; ჯი ემ ჯი ჰოლივუდი; ჯი ემ ჯი სერიალი; ჯი ემ ჯი საბავშვო) სიგნალი ხელშეკრულების დანართებში მითითებული გრაფიკით და პერიოდით. თავის მხრივ, მოპასუხე იღებდა ვალდებულებას, მოსარჩელის სასარგებლოდ გადაეხადა ხელშეკრულების დანართი №2-ით შეთანხმებული საზღაური წინასწარი გადახდის პრინციპით, უნაღდო ანგარიშსწორების წესით, არაუგვიანეს ყოველი თვის 5 რიცხვისა. ხელშეკრულებით განისაზღვრა პირგასამტეხლო ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში გადასახდელი თანხის 0,15%-ის ოდენობით, ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის. ამავე ხელშეკრულების მე-7 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობის საფუძვლით ხელშეკრულების შეწყვეტის წესზე. კერძოდ, ხელშეკრულების 7.2-7.3. პუნქტების შესაბამისად, 2011 წლის 20 აპრილამდე ნებისმიერ მხარეს შეეძლო განეცხადებინა 2011 წლის 1 მაისიდან ხელშეკრულების გაწყვეტის შესახებ, ხოლო 2011 წლის 1 მაისიდან კი მხარეს მიენიჭა უფლებამოსილება, მთლიანად ან ნაწილობრივ ვადაზე ადრე შეეწყვიტა ხელშეკრულება ორი თვით ადრე წერილობითი შეტყობინების საფუძველზე, მეორე მხარის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო. შედეგად მეორე მხარე ორი თვის განმავლობაში არ თავისუფლდებოდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებისა და პასუხისმგებლობისაგან. ხელშეკრულების სხვა საფუძვლით მოშლის წესი მხარეთა შორის შეთანხმების საგანი არ ყოფილა.
ხელშეკრულების დანართი N2-ის თანახმად, შპს „ს. ტ"-ის მიერ გადასახდელი თანხა შეადგენდა 2011 წლის მარტში - 120 000 ლარს, 2011 წლის აპრილში - 120 000 ლარს, 2011 წლის მაისში - 160 000 ლარს, 2011 წლის ივნისში - 160 000 ლარს, 2011 წლის ივლისში - 160 000 ლარს, 2011 წლის აგვისტოში - 160 000 ლარს, 2011 წლის სექტემბერში - 160 000 ლარს, 2011 წლის ოქტომბერში - 200 000 ლარს, 2011 წლის ნოემბერში - 200 000 ლარს, 2011 წლის დეკემბერში - 200 000 ლარს, 2012 წლის იანვარში - 200 000 ლარს, 2012 წლის თებერვალში - გადასახდელი თანხა განისაზღვრებოდა შეთანხმების შესაბამისად.
2011 წლის 28 აპრილს შედგენილი ხელშეკრულების დანართი №3-ის თანახმად, მხარეთა შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება ანგარიშსწორების წესში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, კერძოდ, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ შეთანხმებული საზღაური უნდა გადაეხადა ეტაპობრივად, არაუგვიანეს საანგარიშო თვის ბოლო სამუშაო დღისა. ამასთან, 1 მაისიდან 31 აგვისტოს ჩათვლით (სულ 4 თვის განმავლობაში) ყოველთვიურად გადასახდელ ფიქსირებულ თანხად განისაზღვრა 120 000 ლარი. პირველი სექტემბრიდან, კი, ყოველთვიური გადასახდელი თანხის დაანგარიშება გრძელდებოდა კონტრაქტის პირობების შესაბამისად.
15.06.2011წ. წერილით შპს „ს. ტვ“-მ შპს „გ. მ. ჯ-ს“ აცნობა, რომ მზად იყო ყოველგვარი დიფერენცირების გარეშე გადაეხადა თითოეულ მოწოდებულ არხში საერთაშორისო ნორმებით დადგენილი მაქსიმალური ფასი, რაც კომპანიის შეხედულებით შეადგენდა - მთლიან პაკეტზე 0.60 აშშ დოლარს (ერთი არხი 0.10 აშშ დოლარი). შპს „ს. ტ“-იმ შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შესთავაზა 40 000 აბონენტზე ახალი ხელშეკრულების გაფორმება, ტარიფით 0.60 აშშ დოლარი. იმ შემთხვევაში, თუ შპს „გ. მ. ჯ-ის“ აღნიშნული შეთავაზება მიუღებელი აღმოჩნდებოდა, შპს „ს. ტ“ 2011 წლის 30 ივნისიდან ხელშეკრულებას შეწყვეტდა, ვინაიდან კომპანია არსებული ფასის გადახდას ფიზიკურად ვერ შეძლებდა.
2011 წლის 30 ივნისს შედგენილი №28.02.11.01 ხელშეკრულების დანართი №4-ის თანახმად, მხარეთა შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება ანგარიშსწორების წესში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, კერძოდ, 01 ივლისიდან 31 აგვისტოს ჩათვლით (სულ 2 თვის განმავლობაში) ყოველთვიურად გადასახდელ ფიქსირებულ თანხად განისაზღვრა 50 000 ლარი. ამასთან, დანართის ხელმოწერის მომენტისათვის არსებული (მაისის და ივნისის თვეების) დავალიანების დაფარვა და ივლისსა და აგვისტოში მიწოდებული ,,პროდუქტის” ღირებულების გადახდა უნდა განხორციელებულიყო შემდეგი გრაფიკით: 2011 წლის 7 ივლისამდე - 42 800 ლარი; 2011 წლის 20 ივლისამდე - 50 000 ლარი; 2011 წლის 30 ივლისამდე - 60 000 ლარი; 2011 წლის 15 აგვისტომდე - 60 000 ლარი; 2011 წლის 31 აგვისტომდე - 25 000 ლარი; 2011 წლის 6 სექტემბრამდე - 25 000 ლარი. გრაფიკით გათვალისწინებული თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში „მაუწყებლობის ტრანზიტორს“ ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაერიცხებოდა პირგასამტეხლო გადაუხდელი თანხის 0.2%.
მიუხედავად 2011 წლის 30 ივნისს მხარეთა შორის მიღწეული შეთანხმებისა, შპს „ს. ტ“ კვლავ განაგრძობდა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობას. 17.08.2011წ. შპს „ს. ტვ“-იმ წერილით მიმართა შპს „გ. მ. ჯ-ს“ 2011 წლის 01 სექტემბრიდან ყოველთვიური გადასახადის 20 000 ლარამდე შემცირების მოთხოვნით. 25.08.2011წ. შპს „გ. მ. ჯ-მა“ შპს „ს. ტ“-ს აცნობა, რომ ხელშეკრულების 5.1. და 7.3. მუხლების შესაბამისად, შპს „გ. მ. ჯ-ი“ 2011 წლის 01 სექტემბრიდან წყვეტდა ხელშეკრულებას, ხოლო 2011 წლის პირველი ნოემბრიდან - პროდუქტის მიწოდებას.
შპს „გ. მ. ჯ-ის“ მიმართ არსებულმა დავალიანებამ 2011 წლის 1 ოქტომბრამდე შეადგინა: ძირი დავალიანება 212 799,95 ლარი, დღეების მიხედვით დარიცხული პირგასამტეხლო - 32 184,06 ლარი, ვალდებულების სრულად შესრულებამდე, ყოველდღიური პირგასამტეხლო - 425,6 ლარი. ასევე 2011 წლის 28 თებერვლის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ს. ტ“-ს ეკისრებოდა ვალდებულება შპს „ გ. მ. ჯ-ს“ სექტემბრისა და ოქტომბრის თვეებზე გადაეხადა 360 000 (სექტემბერი - 160 000 ლარი, ოქტომბერი - 200 000 ლარი) ლარი.
2012 წლის 7 მარტს სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მიუთითა, რომ შპს „ს. ტ“-ს შპს „გ. მ.ს ჯ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 2012 წლის 7 მარტამდე ყოველდღიურად დარიცხული პირგასამტეხლო 66 625,91 ლარი და ოქტომბრისა და სექტემბრის თვის გადასახადი 360 000 ლარის ოდენობით.
მოპასუხემ შპს „ს. ტ“-მა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
შპს „გ. მ. ჯ-ი“ სარჩელის ყველა ნაწილში მხარეებს შორის არსებულ სახელშეკრულებო ურთიერთობას მოიხსენიებს როგორც მომსახურებას. აღნიშნული გარემოება წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულების სასურველ ინტეპრეტაციას, რაც არასწორია. 2011 წლის 28 თებერვალს მხარეთა შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში არსად არ არის სიტყვა მომსახურება ნახსენები. შპს „გ. მ. ჯ-მა“ შპს „ს. ტ“-ს ხელშეკრულებით გადასცა საკუთარი სარედაქციო პასუხისმგებლობით შექმნილი 6 სატელევიზიო არხის სიგნალი საქართველოს ტერიტორიაზე რეტრანსლირებისათვის. ტერმინი რეტრანსლაცია ნიშნავს ხელახალ ტრანსლაციას, მოცემულ შემთხვევაში კი ნიშნავს ტელეარხის მაუწყებლობის ხელახალ ტრანსლაციას. აღნიშნულ მოვლენას იურიდიულად ეწოდება მაუწყებლობის ტრანზიტი და ეს რომ ნამდვილად ასეა, ადასტურებს ხელშეკრულებაც, სადაც შპს „გ. მ. ჯ-ი“ წოდებულია, როგორც სამაუწყებლო კომპანია, შპს „ს. ტ“ - მაუწყებლობის ტრანზიტორი, ხოლო ექვსი სამაუწყებლო არხი წოდებულია, როგორც პროდუქტი. შესაბამისად, 2011 წლის 28 თებერვლის ხელშეკრულებით შპს „გ. მ. ჯ-მა“, როგორც სამაუწყებლო კომპანიამ გაყიდა, ხოლო შპს „ს. ტ“-მ, როგორც მაუწყებლობის ტრანზიტორმა, იყიდა ექვსი სატელევიზიო არხის სამაუწყებლო სიგნალი, როგორც პროდუქტი, საქართველოს ტერიტორიაზე ტრანზიტის უფლება და არავითარი მომსახურება შპს „გ. მ. ჯ-ს“ არ გაუწევია.
შპს „გ. მ. ჯ-ის“ კუთნილი ექვსი სატელევიზო არხის შპს „ს. ტ“-ს საკაბელო ქსელში გავრცელებიდან ძალიან მოკლე დროში გაქრა. აღნიშნულის გამო შპს „ს. ტ“-მ მოსარჩელეს წერილობით შეატყობინა 2011 წლის 15 ივნისს და აცნობა, რომ პროდუქტის ფასი იყო არაგონივრული და მაქსიმუმი, რასაც შპს „ს. ტ“, როგორც მყიდველი გადაიხდიდა პროდუქტის შესაძენად, იყო 0,60 აშშ დოლარი 1 აბონენტზე, რაც 40 000 აბონენტზე შეადგენდა 24 000 აშშ დოლარს, მიახლოებით 40 000 ლარს. წინააღმდეგ შემთხვევაში 2011 წლის 30 ივნისიდან შპს „ს. ტ“ ცალმხრივად გადიოდა ხელშეკრულებიდან. 2011 წლის 15 ივნისის წერილში არსად არ იყო საუბარი ხელშეკრულების შეწყვეტის რაიმე ვადის დაცვაზე. შპს „ს. ტ“ პირდაპირ ატყობინებდა შპს „გ. მ. ჯ-ს“, რომ თუ მისთვის მიუღებელი იყო არხის შეთავაზებული საფასურად გაყიდვა, თვის ბოლოდან შეეწყვიტა შპს „ს. ტ“-სათვის სამაუწყებლო სიგნალის მოწოდება. შპს „გ. მ. ჯ-ი“ 2011 წლის 28 ივნისის წერილში არსად უთითებდა, რომ შპს „ს. ტ“-ს უნდა დაეცვა ხელშეკრულების შეწყვეტის რაიმე ვადა. ამ უკანასკნელმა 2011 წლის 29 ივნისს კვლავ მიმართა მოსარჩელეს და დააფიქსირა, რომ თუ პროდუქტის შესასყიდი ფასი არ იქნებოდა 40 000 ლარი, 2011 წლის 30 ივნისიდან იგი აღარ შეიძენდა შპს „გ. მ. ჯ-ის“ პროდუქტს. აღნიშნული მიმოწერის შემდეგ მხარეებს შორის 2011 წლის 30 ივნისს გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება, რომლითაც პროდუქტის შესასყიდი ფასი შეთავაზებული 40 000 ლარის ნაცვლად განისაზღვრა 50 000 ლარით, მხოლოდ 2 თვეზე (ივლისი და აგვისტო). პარალელურად შპს „ს. ტ“ აქტიურად აწარმოებდა მოლაპარაკებას შპს „გ. მ. ჯ-ან“ 2011 წლის სექტემბრიდან პროდუქტის ტარიფის კვლავ შემცირებაზე, ვინაიდან მსგავს არაგონივრულ ტარიფს კომპანია ფიზიკურად ვერ გადაიხდიდა. აღნიშნულის შესახებ მან კვლავ აცნობა მოსარჩელეს 2011 წლის 17 აგვისტოს წერილით. შპს „გ. მ. ჯ-მა“ 2011 წლის 19 აგვისტოს წერილით დააფიქსირა, რომ 2011 წლის სექტემბერში პროდუქტის შესასყიდი ფასი იქნებოდა 160 000 ლარი. ვინაიდან შეთანხმება არ შედგა, შპს „ს. ტ“-მა 2011 წლის 23 აგვისტოს წერილით მოსარჩელეს შეატყობინა, რომ ის 1 სექტემბრიდან წყვეტდა პროდუქტის შეძენას, რაც დაფიქსირებული ჰქონდა ჯერ კიდევ 2011 წლის 15 ივნისის წერილში. მას შემდეგ რაც შპს „გ. მ. ჯ-მა“ შპს „ს. ტ“-სგან 2011 წლის 23 აგვისტოს მიიღო შეტყობინება ცალმხრივად ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ, სწორედ ამის შემდეგ 2011 წლის 25 აგვისტოს მიწერა წერილი შპს „ს. ტ“-ს, რომ შპს „გ. მ. ჯ-ი“ საკუთარი ინიციატივით წყვეტდა ხელშეკრულებას 2011 წლის 1 ნოემბრიდან, ხოლო პროდუქტის მიწოდებას - 1 სექტემბრიდან.
2011 წლის 25 აგვისტოს წერილის პასუხად შპს „ს. ტვ“-მ 2011 წლის 29 აგვისტოს შპს „გ. მ. ჯ-ს“ განუმარტა, რომ მას უკვე დაფიქსირებული ჰქონდა ხელშეკრულების 1 სექტემბრიდან შეწყვეტის ცალმხრივი ნება და რომ ამ ნების გამოვლენისას ის არ იყო ვალდებული, დაეცვა რაიმე წინასწარი შეტყობინების ვადა. ხელშეკრულების არც ერთი მუხლი მსგავს ვალდებულებას ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის ინიციატორი მხარისათვის არ ადგენდა და შესაბამისად, ის უფლებამოსილი იყო ცალმხრივად მიეღო მსგავსი გადაწყვეტილება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „გ. მ. ჯ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხე შპს „ს. ტ“-ს მოსარჩელე შპს „გ. მ. ჯ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 426 625 ლარისა და 91 თეთრის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე შპს „ს. ტ“-მ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. ტ“-ს სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება შპს „ს. ტ”-სათვის 9 053,61 ლარის დაკისრების ნაწილში და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: შპს „გ. მ. ჯ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შპს „ს. ტ”-ს შპს „გ. მ. ჯ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრა 417 572,3 ლარის გადახდა შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 28 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულება 2011 წლის 1 სექტემბერს შპს „ს. ტ“-ის ინიციატივით შეწყდა. შპს „ს. ტ“-მ შპს „გ. მ. ჯ-ან“ დადებული გრძელვადიანი ხელშეკრულება შეწყვიტა არა კონტრაჰენტის მიერ ვალდებულების დარღვევის საფუძვლით, არამედ იმის გამო, რომ მისთვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები მიუღებელი იყო. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ს. ტ“-ს მტკიცება შპს „გ. მ. ჯ-ის“ მხრიდან განხორციელებულ იძულებაზე, რაც მისი მხრიდან ხელშეკრულებაში ჩამოყალიბებული ნების ფორმირების დროს ხორციელდებოდა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება და განმარტა, რომ მხარეთა მიერ ხელმოწერილი გარიგების არსებობის პირობებში მოქმედებს აღნიშნულ დოკუმენტში მხარეთა მიერ გამოხატული ნების ნამდვილობის პრეზუმფცია. საწინააღმდეგოს დადასტურება კი იმ მხარის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა, რომელიც აღნიშნული გარიგების ბათილობაზე აპელირებს. შესაბამისად, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, აპელანტს უნდა უზრუნველეყო ნების ფორმირებაზე ზემოქმედების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, ვერ განხორციელდა. ამდენად, სასამართლო სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში მოკლებული იყო შესაძლებლობას, მხედველობაში მიეღო აპელანტის მტკიცება, გარიგების იძულებით დადებასთან დაკავშირებით.
სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ არ გაითვალისწინა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ 2011 წლის 28 თებერვალს შპს „ს. ტ“-სა და შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულებით არსებითად შეილახა შპს „ს. ტ“-ის უფლებები, ვინაიდან 2011 წლის 28 თებერვლის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტარიფი კაბალურია და მნიშვნელოვანწილად აღემატება ბაზარზე იდენტური პროდუქტის ღირებულებას. აპელანტის განმარტებით, პირობების კაბალურ ბუნებაზე მეტყველებს ის გარემოებაც, რომ შპს „გ. მ. ჯ-ი“ სხვა კონტრაგენტებთან მიმართებით გარიგების განსხვავებულ, ბევრად უფრო ლოიალურ პირობებზე თანხმდებოდა. პალატა მითითებულ არგუმენტაციას არ იზიარებს საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო.
სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 360 000 ლარი წარმოადგენს იმ ზიანს, რაც შპს „გ. მ. ჯ-ს“, მიუღებელი შემოსავლის სახით, შპს „ს. ტ“-ის მიერ ვალდებულების შეწყვეტის გამო მიადგა. 2011 წლის 28 თებერვალს შპს „ს. ტ“-სა და შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულების დანართი N2-ის თანახმად, შპს „ს. ტ"-ს შპს „გ. მ. ჯ-ის“ შესყიდული პროდუქტის ღირებულების სახით 2011 წლის სექტემბერში უნდა გადაეხადა - 160 000 ლარი, ხოლო 2011 წლის ოქტომბერში - 200 000 ლარი. მითითებული ტარიფი, როგორც სამაუწყებლო ბადედ განაწილებული 6 სატელევიზიო არხის (ჯი ემ ჯი ფეხბურთი; ჯი ემ ჯი სპორტი; ჯი ემ ჯი კინოგურმანი; ჯი ემ ჯი ჰოლივუდი; ჯი ემ ჯი სერიალი; ჯი ემ ჯი საბავშვო) სიგნალის საფასური, იმთავითვე იყო გათვალისწინებული 2011 წლის 28 თებერვლის ხელშეკრულებით. ამდენად, 360 000 ლარი არ წარმოადგენს ჰიპოთეტურ ზიანს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ არ საჭიროებდა დამატებით მტკიცებას, ვინაიდან ეს ის შემოსავალია, რომელსაც შპს „გ. მ. ჯ-ი“ უპირობოდ მიიღებდა შპს „ს. ტ“-ის ინიციატივით ხელშეკრულება რომ არ შეწყვეტილიყო. ამასთან, ხელშეკრულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში, ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით ხელშეკრულების შეწყვეტა, მეორე მხარეს ხელშეკრულების შეწყვეტით „დაკარგული“ შემოსავლის მიღების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა რა შპს „გ. მ. ჯ-ის“ მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვანი შესრულება, ამ უკანასკნელის მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით 360 000 ლარის მოთხოვნის თაობაზე, ლეგიტიმურია.
სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ შპს „ს. ტ“-ის ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებისთვის პირგასამტეხლო უნდა დარიცხოდა 2011 წლის 30 ივნისიდან 2012 წლის 29 თებერვლამდე პერიოდში, რაც საერთო ჯამში 57 572,3 ლარს შეადგენდა (მოთხოვნილ პირგასამტეხლოს ოდენობას - 66 625.91 ლარს გამოკლებული 2011 წლის მარტიდან 2011 წლის 30 ივნისამდე დარიცხული პირგასამტეხლო 90053.61 ლარი).
დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 85-ე მუხლებით და განმარტა, რომ გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს მესამე პირისაგან. პალატამ განმარტა, რომ მარტოოდენ ნების არსებობა არ იწვევს გარიგების დადებას, აუცილებელია, რომ ნება გამოვლენილ იქნას, გარდა ამისა, ნება მიმართული უნდა იყოს სამართლებრივი შედეგის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. აღსანიშნავია, რომ ნება შინაგანი სუბიექტური კატეგორიაა და იგი სამართლებრივ შედეგებს იწვევს მხოლოდ მისი გარეგანი გამოხატვის შედეგად, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამართლებრივი შედეგისადმი მიმართული ნება იურიდიულად ქმედითი ხდება მისი გამოვლენის შემდეგ. ნების გამოვლენის ფორმებს უაღრესად დიდი პრაქტიკული დატვირთვა გააჩნია გარიგებებში, ვინაიდან გამოხატული ნებისადმი არსებობს კონტრაჰენტის მიერ გამოვლენილი ნდობის დაცვის ღირსი ინტერესი, ამიტომ მხედველობაში არ უნდა იქნეს მიღებული პირის მტკიცება, რომ მას ის ნება არ ჰქონდა, რომელიც გამოხატა, თუ მისი ნების გარეგანი გამოხატულებით მეორე მხარემ კეთილსინდისიერად ირწმუნა, რომ იგი უფლებებით აღიჭურვა. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ნების გამოხატვა, რომელიც გარკვეული სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ არის მიმართული დაკავშირებულია არამხოლოდ უფლებების, არამედ მოვალეობების წარმოშობასთან, შესაბამისად, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ პირის მიერ გამოვლენილი ნება შეესაბამება მის ნამდვილ ნებას. აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება, თუ დადასტურდება, რომ ნება გამოვლენილ იქნა ისეთ პირობებში, რომელიც გამოვლენილი ნების ნამდვილი ნებისადმი შესაბამისობას გამორიცხავს, მაგალითად, პირის იძულება, მოტყუება, და ა.შ. ეს ისეთი გარემოებებია, როდესაც პირი მოკლებულია შესაძლებლობას მართოს ნების გამოხატვის ფორმები. ეს ის შემთხვევებია, როდესაც პირს შეზღუდული აქვს ე.წ. „მოქმედების ნება“, ანუ ასეთ ვითარებაში იგულისხმება, რომ დაუძლეველ გარემოებათა გამო პირი იმ ნებას გამოხატავს, რომელიც მის ნებას არ შეესაბამება ან პირი გამოხატავს სხვა პირის და არა თავის რეალურ ნებას (მოტყუება, იძულება და ა.შ). ასეთ შემთხვევებში, ნების გამომვლენი, რაღა თქმა უნდა, დაცული უნდა იყოს გამოვლენილი არანამდვილი ნების თანმდევი შედეგებისაგან. მოცემულ შემთხვევაში, შპს „ს. ტ“ ნების არანამდვილობაზე აპელირებს იმის გამო, რომ ნების ფორმირების დროს ადგილი ჰქონდა იძულებას, შესაბამისად, იგი იძულებული გახდა კაბალური ხელშეკრულებისათვის მოეწერა ხელი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 86-ე მუხლის მიხედვით, გარიგების ბათილობას იწვევს ისეთი იძულება, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე და აფიქრებინოს, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება. იძულების ხასიათის შეფასებისას მხედველობაში მიიღება პირთა ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გარემოებანი. აღსანიშნავია, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების (იძულება, სახელშეკრულებო პირობების კაბალურობა) დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.
სახელშეკრულებო სამართალურთიერთობა ნების ავტონომიის პრინციპს ეფუძნება, ამდენად, კონტრაქტორი მხარის დასაბუთებული ინტერესის და კანონისმიერი ბოჭვის გათვალისწინებით, ხელშეკრულების მხარეებს სახელშეკრულებო ურთიერთობებშიც აქვთ ცალმხრივად მოქმედების შესაძლებლობა. პალატა განმარტავს, რომ სახელშეკრულებო თავისუფლების გამოვლინებაა არა მხოლოდ ხელშეკრულების დადება, ხელშეკრულების შინაარსის განსაზღვრა, კონტრაგენტის არჩევა და ა.შ. არამედ, ცალმხრივად, ხელშეკრულებიდან გასვლა, ხელშეკრულებაზე უარის თქმა, ხელშეკრულების შეწყვეტა, მითუმეტეს სახელშეკრულებო თავისუფლებასთან გვაქვს საქმე, როდესაც კონტრაგენტი ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებას იყენებს იმ პირობებში, როდესაც მეორე მხარე ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებს, ანუ როდესაც ხელშეკრულების შეწყვეტას ადგილი არ აქვს მეორე მხარის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის საფუძვლით. ასეთ ვითარებაში კეთილსინდისიერ კონტრაგენტს ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატორი მხარის მიმართ წარმოეშობა ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. ერთადერთი გარემოება, რაც აღნიშნულ უფლებას შეცილებად კატეგორიად აქცევს, შეცვლილი გარემოებებია, ანუ როდესაც ხელშეკრულების შეწყვეტას საფუძვლად უდევს ე.წ. გარიგების საფუძვლის დარღვევა ანუ ხელშეკრულების დადების შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებების შეცვლა. პალატა მიიჩნევს, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით შპს „ს. ტ“- სათვის 360 000 ლარის დაკისრების მოთხოვნის ლეგიტიმურობის შემოწმების მიზნებისათვის დადგენილ უნდა იქნეს, ხომ არ ჰქონდა ადგილი გარემოებების ცვლილებას და შესაბამისად, ხომ არ არსებობდა შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების კანონისმიერი საჭიროება და მიზანშეწონილობა.საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით, ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, მხარეები ჯერ უნდა შეეცადნონ, რომ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.
სააპელაციო პალატას მიაჩნია, რომ 2011 წლის 15 ივნისიდან შპს „ს. ტ“-ის მიერ კონტრაქტორ კომპანიასთან განხორციელებული მიმოწერა ერთგვარად წარმოადგენდა მხარის მცდელობას, 28.02.2011წ. გაფორმებულ ხელშეკრულებაში შეეტანა ტარიფთან დაკავშირებული ცვლილებები. შპს „ს. ტ“-მ არაერთი წერილით შესთავაზა შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შეთანხმებული ტარიფის შემცირება, გარკვეულ სახელშეკრულებო პერიოდზე მიღწეულ იქნა კიდეც შეთანხება, თუმცა, საშეღავათო პერიოდის დასრულების შემდგომ შპს „გ. მ. ჯ-მა“ უარი თქვა თავდაპირველად შეთანხმებული ტარიფის გადახედვაზე, რის შემდგომაც შპს „ს. ტ“-მ შეწყვიტა ხელშეკრულება.
პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივ შედეგებს განსაზღვრავს ხელშეკრულების შეწყვეტის წინაპირობები. ამდენად, ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის შეფასება პირდაპირპროპორციულ კავშირშია ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ შესაძლებლობებთან. პალატა ასევე განმარტავს, რომ შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების პირობების მისადაგების შეუძლებლობის საფუძვლით ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში, ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატორი მხარე მხოლოდ მაშინ თავისუფლდება ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისაგან, როდესაც არსებობდა შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების პირობების მისადაგების ფაქტობრივი საფუძვლები, მხარე შეეცადა შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების პირობების მისადაგებას, თუმცა, შეთანხმება მიღწეული ვერ იქნა.
აღნიშნული მსჯელობის სამართლებრივ საფუძველს იძლევა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 398-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ერთობლივი სამართლებრივი ანალიზი.
საქართველოს სამაქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, მხარეები ჯერ უნდა შეეცადნონ, რომ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ამ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით, ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცალკეულ გარემოებათა გათვალისწინებით, ხელშეკრულების მხარეს არ შეიძლება მოეთხოვოს შეუცვლელი ხელშეკრულების მკაცრად დაცვა.
შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების მოთხოვნის უფლება ან კიდევ, შეცვლილი გარემოებების მისადაგებაზე უარის თქმის გამო ხელშეკრულების შეწყვეტა შესაძლებელია მაშინ, როდესაც არსებობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინაპირობა, კერძოდ, გარემოების შეცვლა ხელშეკრულების დადების შემდეგ, რომელიც განაპირობებს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების განხორციელების შეუძლებლობას. განსახილველ შემთხვევაში, შპს „ს. ტ“ ვერ ადასტურებს ხელშეკრულების დადების შემდეგ გარემოებების შეცვლას, რომელიც განაპირობებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობების განხორციელების შეუძლებლობას და შესაბამისად, სახეზე არ არის ხელშეკრულების შეწყვეტის გარდაუვალობა შეცვლილი გარემოებების საფუძვლით, რაც ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატორ მხრეს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან გაათავისუფლებდა.
სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.
სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. ამავე კოდექსის 414-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის ინტერესი, რომელიც კრედიტორს ჰქონდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ.
დასახელებული ნორმების შესაბამისად, ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, კრედიტორისათვის ანაზღაურებას ექვემდებარება როგორც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, ასევე მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანი. ყველა შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია ის დანაკლისი, რაც კრედიტორმა შეიძლება რეალურად განიცადოს ხელშეკრულების პირობათა შეუსრულებლობით. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარე ითხოვს ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდგომი ორი თვის - 2011 წლის სექტემბრის და ოქტომბრის პროდუქტის ნასყიდობის ფასის, ჯამში 360 000 ლარის ანაზღაურებას. პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე, 412-ე და 414-ე მუხლების ანალიზის შედეგად განმარტოს, რომ მიუღებელ შემოსავლად იმ თანხის მიჩნევა, რაც ხელშეკრულების ჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში იყო გათვალისწინებული, ნიშნავს იმას, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მიღებული ის ინტერესი, რომელიც კრედიტორს ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ ჰქონდა და რაც, რაღა თქმა უნდა, წინასწარ იყო სავარაუდო. შესაბამისად, შპს „გ. მ. ჯ-ის“ ფუნქციას წარმოდგენდა რა მაუწყებლობის ტრანზიტორისთვის შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ სატელევიზიო არხის სიგნალის გადაცემა, კომპანიას ლეგიტიმური მოლოდინი გააჩნდა ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში - 2012 წლის თებერვლის ჩათვლით შეთანხმებული ანაზღაურების მიღებასთან დაკავშირებით. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ შპს „ს. ტ“-ის ზიანის ანაზღაურების სახით სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში უნდა დაეკისროს 360 000 ლარის ანაზღაურება.
გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის თანახმად, პირგასამტეხლო _ მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა - მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. პირგასამტეხლო წარმოადგენს ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის დამატებით საშუალებას. ვალდებულების დარღვევამდე პირგასამტეხლო ემსახურება ვალდებულების შესრულების სტიმულირებას, ვინაიდან მოვალემ იცის, რომ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში მას მოუწევს გარკვეული საზღაურის გადახდა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ, პირგასამტეხლო მოვალეს უპირობოდ ეკისრება, მიუხედავად იმისა ვალდებულების დარღვევით კრედიტორმა ზიანი განიცადა თუ არა. განსახილველ შეთხვევაში შპს „ს. ტ“-ის ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებისთვის პირგასამტეხლო უნდა დაერიცხოს 2011 წლის 30 ივნისიდან 2012 წლის 29 თებერვლამდე პერიოდში, რაც 57572,3 ლარს შეადგენს (მოთხოვნილ პირგასამტეხლოს ოდენობას - 66 625.91 ლარს გამოკლებული 2011 წლის მარტიდან 2011 წლის 30 ივნისამდე დარიცხული პირგასამტეხლო 90053.61 ლარი).
სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. ტ“-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების 4.5 ნაწილში აღნიშნავს, რომ შპს „ს. ტ“-სა და შპს „გ. მ. ჯ-ს“ შორის გარიგების დადებისას ნების გამოვლენა მოხდა ნებაყოფლობით და ვერ დასტურდება იძულება გარიგების ხელმოწერისას. კონკრეტულ საქმეზე გარიგების ხელმოწერაზე იძულების დადგენა შესაძლებელია დადასტურდეს მხოლოდ სისხლის სამართლის გამოძიების ფარგლებში მიღებული განაჩენით, რომელიც უკვე დაწყებულია. სასამართლოში წარმოდგენილია მთავარი პროკურორის სახელზე შეტანილი განცხადება. ასევე გადაწყვეტილების 4.6. ნაწილში სასამართლო ადგენს, რომ 2011 წლის 1 სექტემბერს შპს „ს. ტ“-მ ცალმხრივად შეწყვიტა ხელშეკრულება და შესაბამისად 360 000 ლარის როგორც მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება საფუძვლიანია. სასამართლო მოცემულ შემთხვევაში აშკარად გაცდა მოთხოვნის ფარგლებს და დაარღვია დოსპოზოციურობის პრინციპი. მოსარჩელე არსად არ უთითებს მოთხოვნის საფუძვლად 360 000 ლარს როგორც მიუღებელ შემოსავალს. შპს „გ. მ. ჯ-ი“ ითხოვდა 360 000 ლარს როგორც ჯარიმას ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, რაზეც მოპასუხემ მიუთითა, რომ ეს იყო შეუსაბამოდ მაღალი და არც ხელშეკრულებით ყოფილა გათვალისწინებული ჯარიმა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ შპს „გ. მ. ჯ-მა“ 2011 წელს განიცადა ზიანი ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნა იმის შესახებ, რომ 360 000 ლარი არის მიუღებელი შემოსავალი, ეწინააღმდეგება მის მიერ მოყვანილ სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლის ანალიზს, რომლის თანახმადაც, შპს „ს. ტ“-ს მხრიდან ადგილი ჰქონდა შეცვლილი გარემოებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების მცდელობას და რადგან შპს „გ. მ. ჯ-მა“ უარი განაცხადა შეთანხმებული ტარიფების გადახედვაზე, აღნიშნულის შემდეგ შპს „ს. ტ“-მ შეწყვიტა ხელშეკრულება. თუ ამ ლოგიკას დავუშვებთ მაშინ შპს „ს. ტ“-ს ჰქონდა ამ საფუძვლით ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლება და არაფერ შუაშია მიუღებელი შემოსავალი. კასატორი არ ეთანხმება დასკვნას იმის შესახებ, რომ 360 000 ლარის წარმოადგენს იმ ზიანს, რომელიც განიცადა შპს „გ. მ. ჯ-მა“ შპს „ს. ტ“-ს მიერ ვალდებულების შეწყვეტის გამო. გადაწყვეტილების 4.1 მუხლით სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს „ს. ტ"-ს მიერ გადასახდელი თანხა 2011 წლის მარტი, აპრილი, მაისი და ივნისის თვეში შეადგენდა 120 000 ლარს, რაც თანხობრივად შეადგენდა 480 000 ლრს, ხოლო 2011 წლის ივლისის და აგვისტოს თვის გადასახადი შეადგენდა 50 000 ლარს, თანხობრივად 100 000 ლარს. ამდენად სულ 2011 წლის მარტიდან აგვისტოს ჩათვლით, რაც შეადგენდა 6 თვეს, სულ ძირმა თანხამ შეადგინა 580 000 ლარი, რაც საშუალოდ ერთ თვეზე შეადგენს დაახლოებით 96 667 ლარს. ამრიგად ხელშეკრულების გაფორმებიდან მის შეწყვეტამდე შეიძლება დავასკვნათ, რომ გადასახადის თვალსაზრისით ტენდეცია არის კლებითი და იმის მიუხედავად რომ ხელშეკრულება ითვალისწინებდა თვეების მიხედვით გადასახადის მატებას, ფაქტები მეტყველებს საწინააღმდეგოზე, გადასახადი კლებულობდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს დასკვნა, რომ 360 000 ლარი არის ის შემოსავალი რომელსაც შპს „გ. მ. ჯ-ი“ მიიღებდა შპს „ს. ტ“-ს რომ თავისი ინიციატივით ხელშეკრულება არ შეეწყვიტა ფაქტების საწინააღმდეგოა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 აპრილის განჩინებით შპს „ს. ტ“-ს საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს. ტ“-ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „ს. ტ“-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „ს. ტ“-ს მიერ 2013 წლის 12 აპრილს N690 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ს. ტ“-ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორს შპს „ს. ტ“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „ს. ტ“-ს მიერ 2013 წლის 12 აპრილს N690 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი
მოსამართლეები: პ. ქათამაძე
ბ. ალავიძე
