№ას-462-438-2013 8 ნოემბერი, 2013 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. დ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს „კ. ე-ა“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. დ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ.დედოფლისწყაროს სერვისცენტრისა და სს „კ. ე-ის“ მიმართ და მოითხოვა მატერიალური ზიანის ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელის განმარტებით, მას მოპასუხეთა უკანონო ქმედებით მიადგა მატერიალური ზიანი, კერძოდ, უკანონოდ შეუდგინეს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი, რომლის საფუძველზეც იგი 600 ლარით დაჯარიმდა. სიმართლის დასადგენად, რომ გამოევლინა სამართალდამრღვევი გამოვლენისთვის მან გასწია გარკვეული ხარჯები, კერძოდ, გ.დ-ს თავისი შელახული უფლებების დასაცავად უხდებოდა სასამართლოში სიარული, ცდებოდა ყოველდღიურ საქმიანობას, ხშირად მიდიოდა ავტომანქანით დედოფლისწყაროში, იღებდა საწვავის ხარჯს, იხდიდა სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟს, ინტერესების დასაცავად ემზადებოდა ბიბლიოთეკაში.

მოპასუხე სს „კ. ე-ამ“ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: ადმინისტრაციულ აქტის კანონიერებასა და მატერიალური ზიანის ანაზღურებასთან დაკავშირებით სამივე ინსტანციის სასამართლომ იმსჯელა და არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. მოსარჩელე ვერ ადასტურებს რა სახისა და ოდენობის ზიანი მიადგა.

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით გ. დ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.დ-მა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით გ. დ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 ოქტომბრის განჩინება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, მოწინააღმდეგე მხარეებს: სს „კ. ე-ას“ და დედოფლისწყაროს სერვისცენტრს გაეგზავნათ სასამართლოს გზავნილები და სასამართლოს მიერ განესაზღვრათ ვადა შესაგებლების წარმოსადგენად. დადგენილია, ასევე, რომ მოწინააღმდეგე მხარეებს სასამართლოს გზავნილები კანონით დადგენილი წესით ჩაჰბარდათ, თუმცა, მათი მხრიდან შესაგებლები სააპელაციო საჩივარზე სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში წარმოდგენილი არ ყოფილა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის მიხედვით, საქმეთა განხილვა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარმოებს პირველი ინსტანციის სასამართლოებისათვის დადგენილი ნორმების შესაბამისად, თუ სპეციალური წესებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. გამომდინარე იქიდან, რომ სააპელაციო ინსტანციით წარმოებისათვის დადგენილი ნორმები არ ითვალისწინებს სააპელაციო პასუხის წარდგენასთან დაკავშირებით განსაკუთრებულ წესს, გამოყენებულ უნდა იქნეს პირველი ინსტანციის სასამართლოებში შესაგებლის წარდგენის ვალდებულების შესახებ სამოქალაქო კოდექსის 201-ე მუხლი. აღნიშნული მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისად, სასამართლოს მიერ მიცემულ ვადაში შესაგებლის არასაპატიო მიზეზით წარუდგენლობის შემთხვევაში მოსამართლეს გამოაქვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელი აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით თავისი პოზიციის გამოხატვის ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის აწესებს მის წინააღმდეგ, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას. ამავე მუხლის თანახმად, ამ დროს სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების შესახებ სამოქალაქო კოდექსის XXVI თავში მოცემული წესებით. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არსიდან გამომდინარე, სააპელაციო პასუხის შეუტანლობა უნდა იქნეს გათანაბრებული პროცესზე მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობასთან და დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გამოვიდეს 232¹ მუხლის საფუძველზე. ამდენად, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილითა და 232¹ მუხლებით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი საფუძვლები: 1) აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა ჰქონდეს ჩაბარებული სააპელაციო საჩივრის ასლი და იგი უნდა იყოს გაფრთხილებული სააპელაციო პასუხის წარდგენის ვალდებულების ვადასა და ამ ვალდებულების შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით; 2) აპელანტის მოთხოვნას იურიდიულად უნდა ამართლებდეს სააპელაციო საჩივარში მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოებები. საპროცესო კოდექსის მითითებული ნორმების გათვალისწინებით, სასამართლოს დელიქტური ვალდებულების მარეგულირებელ ნორმებთან მიმართებით უნდა შეემოწმებინა სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა თუ არა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, რაც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობად უნდა განხილულიყო სასამართლოს მიერ.

დელიქტური სამართლის მიზნებიდან გამომდინარე, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებებით უტყუარად უნდა დგინდებოდეს: ზიანის მიყენების ფაქტი, სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ბრალი (განზრახვა ან გაუფრთხილებლობა) და მიზეზობრივი კავშირი პირის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ნორმის შემადგენელ აღნიშნულ ელემენტთაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.

განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტი სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად უთითებს შემდეგ გარემოებებს: ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმი N000337 გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა არსებითი დარღვევით და იურიდიული ძალა არ გააჩნია; უკანონოა დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 11 მარტისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 26 იანვრის დადგენილებები - სახლში დენი მრიცხველის გარეშე სერვისცენტრის მონტიორმა შეაერთა სახლის დამქირავებელ დ. გ-ის თხოვნით; სერვისენტრისთვის ცნობილი იყო მრიცხველის არარსებობის შესახებ, მაგრამ მათ არ მიიღეს შესაბამისი ზომები.

მითითებულ გარემოებათა საპირისპიროდ, საქმეში წარმოდგენილია: დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 11 მარტის დადგენილება, რომლითაც გ. დ-ი ცნობილ იქნა ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 96¹ მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის (ელექტროენერგიის დატაცებისთვის) ჩადენისთვის და სახდელის სახით განესაზღვრა ჯარიმა 600 ლარი და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 იანვრის დადგენილება (რომელიც საბოლოოა და გასაჩივრებას არ ექვემდებარება), რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია სს „კ. ე-ის“ შიდა კონტროლისა და უსაფრთხოების საპატრულო სამსახურის თანამშრომლის მიერ გ. დ-ის მიმართ სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის მართლზომიერება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ შესაგებლის წარუდგენლობის საფუძვლით დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ მიიღო და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹-ე მუხლის შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში გამართულ სხდომებზე მოწინააღმდეგე მხარეების - სს „კ. ე-სა“ და დედოფლისწყაროს სერვისცენტრის წარმომადგენელს სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით მხოლოდ სამართლებრივი მოსაზრების წარმოდგენის შესაძლებლობა მისცა. როგორც აღინიშნა, მოსარჩელე მოთხოვნას დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ურთიერთობაზე ამყარებს, შესაბამისად, მოცემული დავის მარეგულირებელ მატერიალურსამართლებრივ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი წარმოადგენს. დასახელებული ნორმის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმისათვის, რომ სასამართლომ დაადგინოს ზიანის დადგომის გარემოებები, აუცილებელია ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), მართლწინააღმდეგობა, ბრალეულობა და ზიანის დადგომასა და პირის ქმედებას შორის კაუზალური (მიზეზშედეგობრივი) კავშირი. ნორმის შემადგენელ აღნიშნულ ელემენტთაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მას სს „კ. ე-ის“ მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგად მიადგა ზიანი შემდეგ გარემოებათა გამო: დადგენილია, რომ 2009 წლის 20 თებერვალს სს „კ. ე-ის“ შიდა კონტროლისა და უსაფრთხოების საპატრულო სამსახურის თანამშრომელმა გ. დ-ის მიმართ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 96¹ მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენისათვის ელექტროენერგიის დატაცების ფაქტზე, შეადგინა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი. დადგენილია, ასევე, რომ 2009 წლის 11 მარტის დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს დადგენილებით გ. დ-ი ცნობილ იქნა ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 96¹ მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის (ელექტროენერგიის დატაცებისთვის) ჩადენისთვის და სახდელის სახით განესაზღვრა ჯარიმა 600 ლარი.

აღნიშნული დადგენილება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში გაასაჩივრა გ. დ-მა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 იანვრის კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით გ. დ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 11 მარტის დადგენილება იმ საფუძვლით, რომ გ. დ-ი ელექტროენერგიას მოიხმარდა ელექტროენერგიის აღრიცხვის წესების დარღვევით, საცხოვრებელ ბინაში საჰაერო ხაზიდან მრიცხველის გარეშე, აბონენტი აღრიცხვაზე არ იყო აყვანილი.

გამომდინარე იქიდან, რომ კანონიერ ძალაში შესული დადგენილებით დადასტურებულია სს „კ. ე-ის“ შიდა კონტროლისა და უსაფრთხოების საპატრულო სამსახურის თანამშრომლის მიერ გ. დ-ის მიმართ სამართალდარღვევის ოქმი კანონიერად იქნა შედგენილი, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხე მხარეს მოსარჩელისათვის მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით, ზიანი არ მიყენებია. შესაბამისად, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ იგი მართებულად არ იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ, სააპელაციო საჩივარი კი, დაუსაბუთებელია და ვერ იქნება გაზიარებული.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ.დ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: მ.ჩ-ეს დედოფლისწყაროს სერვისცენტრში განუცხადეს, რომ ელექტროენერგია არ მიეწოდებოდა დავალიანების გამო. ამ დროისათვის სერვისცენტრში არ იცოდნენ, რომ კასატორი მითითებულ მისამართზე არ იყო აბონენტი და მომხმარებლის ნომერი არ გააჩნდა. დენი ქსელში სახლის დამქირავებელმა ჩაართვევინა. პასუხისმგებლობა სამართალდამრღვევს უნდა დაეკისროს. გ.დ-ი კი, ელექტროენერგიას ვერ მოიხმარდა, ვინაიდან აღნიშნულ მისამართზე არ ცხოვრობდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. დ-ს უნდა დაუბრუნდეს 2013 წლის 15 თებერვალს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის, 70% _ 105 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. დ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

გ. დ-ს (პირადი ნომერი: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 15 თებერვალს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის, 70% _ 105 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ.თოდრია

მოსამართლეები: ვ.როინიშვილი

ბ. ალავიძე