№ას-552-525-2013 20 ნოემბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ის“ ფილიალი საქართველოში (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ბ. მ-ი“ (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ბ. მ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოს 52500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 50000 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: სარჩელის თანახმად, მხარეებს შოპრის 2011 წლის 13 ივლისს დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც,მოაპსუხე, როგორც მენარდე, ვალდებული იყო მშენებარე რკინიგზის „ახალქალაქი-კარწახი-თირქეთის საზღვარის“ მშენებლობაზე ახალაქალაქის რაიონში არსებულ მონაკვეთზე განეხორციელებინა ხელშეკრუელბით გათვალისწინებული სამუშაოები. ხელშეკრულების პირობების თანახმად, ავანსის – 50000 ლარის მიღების შემდგომ, მოპასუხეს უნდა უზრუნველეყო ხელშეკრულების დანართში გათვალისწინებული ტექნიკის მობილიზაცია. მხარეთა შეთანხმებით, ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, გათვალისწინებული იყო პირგასამტეხლო შესასრულებელი სამუშაოს 10%-ის ოდენობით. მოსარჩელემ ვალდებულება ჯეროვნად შეასრულა, მოპასუხემ კი, დაარღვიოა ხელშეკრულების პირობები, რის გამოც, მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფიელბა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ის“, მის სასარგებლოდ, 141 104 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: შპს „ბ. მ-მა“ ჯეროვნად შეასრულა მხარეთა შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება. მან მართალია ავანსის სახით მიიღო 50000 ლარი, თუმცა ტექნიკის მობილიზაციისთანავე, რაც მან განახორციელა, დამატებით უნდა მიეღო 50000 ლარი, რაც არ შესრულებულა. ტექნიკის მობილიზაციისა და დემობილიზაციის მიზნით, შპს „ბ. მ-მა“ გახარჯა 15 300 ლარი. ამასთან, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით, განახორციელა გარკვეული სახის, კერძოდ, შემკვეთის მიერ მითითებულ კარიერზე გაზის შეკეთებასთან დაკავშირებული, სულ 14 794 ლარის ღირებულების სამუშაოები. შემკვეთის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, შპს „ბ. მ-მა“ მიიღო ზიანი – მიუღებელი შემოსავლის სახით 94 110 ლარი ოდენობით, ვინაიდან მისი კუთვნილი ტექნიკა 60 დღის განმავლობაში მოცდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილა; შპს „ბ. მ-ის“ შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ს“, შპს „ბ. მ-ის“ სასარგებლოდ, დაეკისრა 59 410 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტიელბა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2013 წლის 26 მარტის განჩინებით სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2011 წლის 12 ოქტომბერს შპს „ბ. მ-სა“ და სს „ფ. ი. ი. ს. ვ თ-ს“ შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, მოპასუხე (შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე) _ შპს „ბ. მ-ი“ ვალდებული იყო მშენებარე რკინიგზის „ახალქალაქი-კარწახი-თურქეთის საზღვარი“ მშენებლობაზე, ახალქალაქის რაიონში არსებულ 94+957-95+300 მონაკვეთზე, საკუთარი მუშახელით და ტექნიკით შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები; მენარდე ვალდებული იყო სამუშაოს დაწყებიდან 60 კალენდარულ დღეში დაესრულებინა სამუშაო. ამასთან, მის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, გათვალისწინებული იყო პირგასამტეხლო სამუშაოს ღირებულების 10%-ის ოდენობით.

ხელშეკრულების დანართის მიხედვით, შესასრულებელი სამუშაოს ღირებულება განისაზღვრა 525 000 აშშ დოლარის ოდენობით; ამასთან, №2 დანართის მიხედვით, 50000 ლარი მენარდეს უნდა გადასცემოდა ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისთანავე; დამატებით 50000 ლარი მენარდეს უნდა გადასცემოდა №3 დანართში მითითებული ტექნიკის მობილიზაციისთანავე.

ხელშეკრულების პირობების თანახმად, 1.1. პუნქტით გათვალისწინებული სამუშაოს, როგორც ცალკეული ეტაპების, ასევე საბოლოო შესრულება, დადასტურებული უნდა ყოფილიყო შპს „მ-კ-ი რ-ას“ და მის მიერ შერჩეული ზედამხედველის მიერ. მითითებული ხელშეკრულება ძალაში შედიოდა მხარეების მიერ მასზე ხელმოწერიდან და შემკვეთის მიერ მენარდისათვის ავანსის სახით 50000 ლარის გადახდის შემდგომ (ტ. I. ს.ფ. 14-22).

სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ მიერ მენარდისათვის ავანსის სახით გადახდილ იქნა 50000 ლარი (ტ. I. ს.ფ. 26).

2011 წლის 12 ოქტომბრის ნარდობის ხელშეკრულების პირობები დაარღვია მოსარჩელე სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-მა“.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში წარდგენილი 2012 წლის 4 თებერვლის მიღება-ჩაბარების აქტის, 2011 წლის 15 ოქტომბრის ეა-05 N1890456 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურისა და სულდას ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულის 2012 წლის 22 ივნისის წერილის (ტ. I. ს.ფ. 156-157, 358-359) ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს „ბ. მ-მა“ განახორციელა 2011 წლის 12 ოქტომბრის ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ადგილზე შეთანხმებული ტექნიკის მობილიზაცია. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტექნიკის შპს „ი. ტ-ის“ იმავე ტერიტორიულ ერთეულში _ იმავე რაიონში მუშაობა, არ გამორიცხავდა, საჭიროების შემთხვევაში, იმავე ტექნიკით სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სამუშაოების შესრულების შესაძლებლობას, მით უფრო, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მენარდეს საკუთრებაში ჰქონდა მხოლოდ N3 დანართში ჩამოთვლილი ტექნიკის ზუსტი რაოდენობა. შპს „ბ. მ-ის“ სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ს“ მენარდის მიერ ტექნიკის მობილიზაციის შემდგომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 50000 ლარი არ გადაუხდია.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-მა“ შპს „ბ. მ-ს“ მიაყენა 59 410 ლარის ზიანი. 2011 წლის 15 ოქტომბერს და 2012 წლის 4 თებერვალს შედგენილი მიღება-ჩაბარების აქტებიდან, ასევე ეა-05 №1890456 და ეა-05 №3088798 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით ირკვევა, რომ შპს „ბ. მ-მა“ მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტექნიკის მობილიზაციისა და დემობილიზაციის მიზნით, გახარჯა 15300 ლარი. ამასთან, ზემოთმითითებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, დადგინდა, რომ შპს „ბ. მ-ის“ ტექნიკა მოსარჩელესთან დადებული ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ადგილას განთავსებული იყო 132 დღე. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ დასკვნის თანახმად, შპს „ბ. მ-ი“ ტექნიკის გაქირავების შემთხვევაში საორიენტაციოდ მიიღებდა დღგ-ს ჩათვლით 94 110 ლარს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოსარჩელის მიერ შპს „ბ. მ-ის“ სასარგებლოდ ავანსის სახით გადახდილი იყო 50000 ლარი, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზე, რომ სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-მა“ შპს „ბ. მ-ს“ მიაყენა 59 410 (94 110 + 15300 – 50000) ლარის ზიანი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316.1-ე, 317.1-ე, 417-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ხელშეკრულების პირობები დაარღვია არა შპს „ბ. მ-მა“, არამედ მოსარჩელემ, რამდენადაც მან შპს „ბ. მ-ის“ მიერ ტექნიკის მობილიზაციის შემდგომ არ გადაუხადა მას მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 50000 ლარი.

პალატამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629.1-ე, 394.1-ე, 408.1-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო შპს „ბ. მ-ს“ მიადგა ზიანი 59 410 ლარის ოდენობით, რაც გამოიხატა ტექნიკის მიბილიზაციისა და დემობილიზაციისას გაღებულ ხარჯში, ასევე იმ მიუღებელ შემოსავალში, რომელიც არ მიუღია და რომელსაც იგი მიიღებდა, მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რამდენადაც დადგენილია, რომ ხელშეკრულების პირობების დარღვევას ადგილი ჰქონდა არა შპს „ბ. მ-ის“, არამედ მოსარჩელის მხრიდან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, შპს „ბ. მ-ის“ შეგებებული სარჩელი კი, გასაჩივრებულ ნაწილში საფუძვლიანია და იგი მართლზომიერად დააკმაყოფილა პირველი ინსტანციის სასამართლომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ თითქოს შპს „ბ. მ-მა“ განახორციელა 2011 წლის 12 ოქტომბრის ნარდობის ხელშეკრულება №3 დანართით გათვალისწინებული ტექნიკის მობილიზაცია, არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან.

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდის ძირითად ვალდებულებას წარმოადგენს, შეასრულოს ხელსეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით. ის გარემოება, რომ მენარდემ დაარღვია ვალდებულება, ნათლად ჩანს შემკვეთის მიერ მისი მისამართით განხორციელებული არაერთი სიტყვიერი გაფრთხილებითა და გაგზავნილი წერილით. იმის ნაცვლად, რომ სააპელაციო სასამართლოს სწორად დაეგდგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და დაეკმაყოფილებინა საჩივარი, ძალაში დატოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილება.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სსკ-ის 636-ე მუხლის დანაწესი და განმარტა, რომ ზიანი უნდა ანაზღაურედეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. კასატორის აზრით, გაუგებარია, რომელ მიუღებელ შემოსავალზეა საუბარი ისეთ ვითარებაში, როცა მენარდის მიერ სამუშაოების შეუსრულებლობის გამო შემკვეთმა შეწყვიტა ხელშეკრულება ისე, რომ სამუსაო დაწყებულიც არ იყო, ამ დროს მენარდე სხვასთან მუშაობდა ქვეკონტრაქტორად და მოსარჩელე ეძებდა სხვა კომპანიას, რომელიც იმუშავებდა იმ მონაკვეთში.

რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ეს ანაცდური მოგებაა, ანუ ის შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია უფლებამოსილ პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულ პირს ჯეროვნად რომ შეესრულებინა თავისი ვალდებულებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 ივლისის განჩინებით სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6882.70 ლარი) 70% – 4817.9 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ფ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 24 ივნისს საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6882.70), ლარის 70% – 4817.9 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე