№ას-557-528-2013 8 ნოემბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. ჩ -ო-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ხ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ჩ-ო-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ. ხ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ნ. გ-ას წარმომადგენელ ლ. ხ-სა და ს. ხ-ს შორის და ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. №12-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრედ აღიარება. მოსარჩელის მითითებით, ს. და ლ. ხ-ი არიან დედა-შვილი; ნ. გ-ა გარდაიცვალა 2006 წლის 12 ნოემბერს, ე. ი. საცხოვრებელი სახლის გასხვისებამდე 4 დღით ადრე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა 2003 წლის 27 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ნ. გ-ა 1991 წელს წავიდა საქართველოდან. 2000 წლის 17 ოქტომბრიდან იგი მუდმივად ცხოვრობდა საქართველოს ფარგლებს გარეთ, სადაც გარდაიცვალა 2006 წელს. იგი საქართველოში არ დაბრუნებულა, რაც გამორიცხავს მის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. ჩ-ო-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება; თ. ჩ-ო-ის სარჩელი მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. დ. ხ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2003 წლის 27 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

თ. ჩ-ო-მა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლა მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა;

დ. ხ-მა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლა 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ჩ-ო-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილება მესაკუთრედ ცნობის შესახებ თ. ჩ-ო-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში (პუნქტი 1.2) და დ. ხ-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში (პუნქტი 2). დ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილება თ. ჩ-ო-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში (პუნქტი 1. და 1.1.) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; თ. ჩ-ო-ის სარჩელი 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თ. ჩ-ო-ი ოჯახის წევრებთან ერთად 1992 წლიდან ცხოვრობს ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. №12-ში. აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ნ. გ-ას სახელზე;

2003 წლის 17 იანვარს დამოწმებული მინდობილობის საფუძველზე, ნ. გ-ას წარმომადგენლის სახელით, ე. ო-მა 2003 წლის 27 მარტს თ. ჩ-ო-ან სანოტარო წესით გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება, ნ. გ-ას საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლზე. აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ ყოფილა წარდგენილი. თ. ჩ-ო-ი 1992 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება ე. ო-ან.

ლატვიის რესპუბლიკის, ქ. რიგის საოლქო სასამართლოს ნაფიცი ნოტარიუსის გ. ა. შ-ის მიერ 2004 წლის 14 დეკემბერს დამოწმებული მინდობილობით დადგენილია, რომ ნ. გ-ამ ლ. ხ-ს მიანიჭა უფლებამოსილება გაეყიდა ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. №12-ში მდებარე მისი კუთვნილი უძრავი ქონება რწმუნებულის შეხედულებისამებრ განსაზღვრული პირობებით და ფასად, დაედო ნასყიდობის ხელშეკრულება და მიეღო ნასყიდობის თანხა. მინდობილობის შესაბამისად, მისი მოქმედების შეწყვეტის ერთ-ერთი საფუძველია ერთ-ერთი მხარის გარდაცვალება.

ნ. გ-ა გარდაიცვალა 2006 წლის 12 ნოემბერს. ლ. ხ-მა, მითითებული მინდობილობის საფუძველზე, 2006 წლის 16 ნოემბერს ს. ხ-ან დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება ნ. გ-ას სახელზე რეგისტრირებულ საცხოვრებელ სახლზე, რის საფუძველზეც, ს. ხ-ი უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა საჯარო რეესტრში 2007 წლის 20 სექტემბერს.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დაკმაყოფილდა ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი ნ. გ-ას სახელით ე. ო-ე გაცემული მინდობილობა დამოწმებული ქ. თბილისის ნოტარიუსის ა. შ-ის მიერ 2003 წლის 17 იანვარს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე. ო-ის ნ. გ-ას მისი კუთვნილი უძრავი ქონების გასხვისების უფლებამოსილება არ მიუნიჭებია, ვინაიდან მასში მითითებული იყო, რომ ე. ო-ს ენიჭება უფლებამოსილება ყოფილიყო ნ. გ-ას წარმომადგენელი ქ. თბილისის ტექაღრიცხვის სამსახურში, საჯარო რეესტრში და საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში ცნობების ასაღებად ბინაზე მდებარე ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. #12-ში შემდგომი გასხვისების მიზნით. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნით, მინდობილობაში არსებული ჩანაწერი - ,,შემდგომი გასხვისების მიზნით“ არ ნიშნავდა, რომ ამ მინდობილობით ე. ო-ს მინიჭებული ჰქონდა ნ. გ-ას კუთვნილი ბინის გასხვისების უფლებამოსილება, მისი სახელით შეეძლო დაედო გარიგება სადავო ბინაზე და ყოფილიყო ამ გარიგებაში მისი წარმომადგენელი. ნ. გ-ას ე. ო-ის მინიჭებული რომ ჰქონოდა ბინის გასხვისების წარმომადგენლობის უფლებამოსილება, მაშინ მინდობილობაში აღნიშნული უნდა ყოფილიყო, რომ ე. ო-ს შეეძლო დაედო გარიგება ბინაზე ნ. გ-ას სახელით. პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებით, სადავო მინდობილობის საფუძველზე ე. ო-ი არ იყო უფლებამიოსილი ნ. გ-ას სახელით დაედო ნასყიდობის ხელშეკრულება ამ უკანასკნელის კუთვნილ ბინაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებული დასკვნა საფუძვლად დაედო ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას და ბათილად იქნა ცნობილი 2003 წლის 17 იანვარს გაფორმებული მინდობილობა.

პალატამ აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 06 იანვრის გადაწყვეტილებით შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა ს. ხ-ის შგებებული სარჩელი 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის ბათილად ცნობის შესახებ და ამ ნაწილში ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ გაიაზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის საფუძველზე ე.ო-ი არ იყო უფლებამოსილი ნ. გ-ას სახელით დაედო ნასყიდობის ხელშეკრულება ამ უკანასკნელის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ მინდობილობის ბათილად ცნობისათვის არ არსებობდა სამართლებრივი წინაპირობები, რის გამოც შეგებებული სარჩელი ამ ნაწილში არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 06 იანვრის გადაწყვეტილება ამ ნაწილში შევიდა კანონიერ ძალაში.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 დეკემბრის განაჩენით, 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის გაყალბების ფაქტთან დაკავშირებით, ე. ო-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის II ნაწილის ,,ა“ და ,,გ“ ქვეპუნქტით.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე, 111.1-ე მუხლებით და მოცემულ შემთხვევაში დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო 2003 წლის 27 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება, ნ. გ-ას სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. №12-ში, გაფორმებული იყო ნ. გ-ას წარმომადგენელ ე. ო-სა და თ. ჩ-ო-ს შორის, 2003 წლის 17 იანვარს გაფორმებული მინდობილობის საფუძველზე, რომლის შესაბამისად, ნ. გ-ამ ე. ო-ს მიანიჭა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება ქ. თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში, საჯარო რეესტრში და საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში ცნობების ასაღებად ბინაზე მდებარე ქ. თბილისში, ჭ-ის ქ. №12-ში შემდგომში გასხვისების მიზნით.

აპელანტის განმარტებასთან დაკავშირებით, რომ, ვინაიდან ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელი მითითებული მინდობილობის ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა და გადაწყვეტილება ამ ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში, ადგილი აქვს პრეიუდიციული მნიშვნელობის ფაქტს იმის შესახებ, რომ მინდობილობა ნამდვილია (სსსკ-ის 106-ე მუხლი), სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ სასამართლო შეფასებას არ მისცემდა საქმეში წამოდგენილ განაჩენს, რომელიც სადავო მინდობილობის გაყალბების ფაქტან დაკავშირებით იქნა მიღებული და პრეიუდიციული მნიშვნელობის გარემოებად ჩათვლიდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებას, აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობასთან დაკავშირებით არ შეცვლიდა შედეგს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ მინდობილობის ნამდვილობის პირობებშიც უნდა შეაფასოს ის გარემოება, გამოავლინა თუ არა 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობით ნ. გ-ამ ნება ბინის გასხვისებასთან დაკავშირებით. პირველი ინსტანციის სასამართლომ (31.03.2009წლის გადაწყვეტილება) მიიჩნია, რომ ნ. გ-ას ბინის გასხვისების ნება არ გამოუვლენია და აღნიშნული დასკვნა გაიზიარა თბილისის სააპელაციო სასამართლომაც (06.01.2010 წლის გადაწყვეტილება), რომელიც ამ ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული. ამდენად, პალატის აზრით, 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის ნამდვილობის პირობებშიც, არ არსებობს მესაკუთრის მიერ გამოვლენილი ნება ბინის გასხვისების შესახებ.

გამომდინარე იქიდან, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს - მესაკუთრეს, ან წარმომადგენელს შესაბამისი უფლებამოსილების პირობებში, ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისათვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა. განსახილველ შემთხვევაში, 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობით ნ. გ-ას ბინის გასხვისების უფლებამოსილება არ მიუნიჭებია ე. ო-ის. ამდენად, სადავო ბინა გასხვისდა არამესაკუთრის ნების გამოვლენით, შესაბამისად, საქმე გვაქვს გარიგებასთან, რომელმაც დაარღვია კანონით დადგენილი წესრიგი, კერძოდ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 477-ე მუხლების დანაწესი, რის გამოც, პალატის აზრით, 2003 წლის 27 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, როგორც მართლსაწინააღმდეგო გარიგება ბათილია.

სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითების შესაბამისად (22.06.2010 წლის განჩინება) გამოარკვია, რომ თ. ჩ-ო-ს არ გააჩნდა საცხოვრებელი სახლის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. ამ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე სახლს ფლობს 1992 წლიდან. მოსარჩელე მიუთითებს მას და ნ. გ-ას შორის არსებულ ზეპირ გარიგებაზე, რომლის შინაარსი უცნობია. დადგენილია, რომ არც თ. ჩ და არც მისი ოჯახის რომელიმე წევრი არ არიან რეგისტრირებულნი სადავო ბინაში 1996 წლის 27 ივნისამდე. შესაბამისად, დავა არ ექვემდებარება ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით მოწესრიგებას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. ჩ-ს სარჩელი მესაკუთრედ ცნობის შესახებ დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 312.1 მუხლზე და აღნიშნა, რომ 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება, მინდობილობის საფუძველზე, გაფორმდა მარწმუნებლის ნ. გ-ას გარდაცვალებიდან 4 დღის შემდეგ. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ს. ხ-ი საჯარო რეესტრში აღიცხულია სადავო ბინის მესაკუთრედ. მისი უფლება შეცილებულია თ. ჩ-ო-ის მიერ.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანი იყო თ. ჩ-ო-ის უფლებამოსილების საკითხი 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების შეცილების მიმართ. პალატის განმარტებით, 2003 წლის 27 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილია და არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგებს თ. ჩ-ო-ის. შესაბამისად, 2006 წლის 16 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ დაინტერესებულ პირს არ წარმოადგენს თ. ჩ-ო-ი. გარიგების ნამდვილობის საკითხი შესაძლებელია სადავოდ გახადოს ნ. გ-ას უფლებამონაცვლემ.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია რომ არ არსებობს თ. ჩ-ო-ის სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო წინაპირობები. შესაბამისად, 2006 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მისი უფლებები არ შელახულა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მისთვის რაიმე ქონებრივი შედეგი არ მოჰყვება. ამდენად, თ. ჩ-ო-ს არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი სარჩელის მიმართ. რაც შეეხება ს. ხ-ს, ის აღრიცხულია სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ (მოცემულ მომენტში უფლებამოსილი პირის მიერ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ შეცილება არ განხორციელებულა), შესაბამისად, მისი ინტერესი შეგებებული სარჩელის მიმართ მდგომარეობს იმაში, რომ დაიცვას საკუთრების უფლება არაუფლებამოსილი პირის მხრიდან განხორციელებული შეცილებისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ჩ-ო-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თანახმად, ნ. გ-ას ბინის გასხვისების ნება არ გამოუვლენია და აღნიშნული დასკვნა გაიზიარა თბილისის სააპელაციო სასამართლომაც, რომელიც ამ ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული. ამდენად, 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის ნამდვილობის პირობებშიც, არ არსებობს მესაკუთრის მიერ გამოვლენილი ნება ბინის გასხვისების შესახებ. კასატორის აზრით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილში არასწორია. მოცემულ შემთხვევაში ადგილი აქვს არსებული ფაქტების უარყოფის მცდელობას, რაც მით უფრო საგანგაშოა, რომ საკითხი ეხება უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფაბრიკაციას. უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 22 ივნისის განჩინებით თ. ჩ-ო-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილება თ. ჩ-ო-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა ერთადერთ ნაწილში, ანუ იმ ნაწილში, რომლითაც ს. ხ-ის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. ამ ნაწილში გადაწყვეტილება გასაჩივრებული არც ყოფილა და ის ვერც შეიცვლებოდა. აქედან ისეთი დასკვნის გამოტანა, რომ თითქოსდა უზენაესმა სასამართლომ ე. ო-ი არაუფლებამოსილ პირად ცნო –აშკარად არასწორია. ე. ო-ის უფლებამოსილების არსებობა გავლენას ახდენს თ. ჩ-ო-სა და ნ. გ-ას შორის დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობაზე და არა ე. ო-ის სახელზე გაცემული მინდობილობის ნამდვილობაზე (მინდობილობა ნამდვილი ან ბათილი იქნებოდა იმისდა მიუხედავად თუ რა მოცულობის უფლებამოსილება მიენიჭებოდა მისი ძალით ე. ო-ს) განსხვავებით გასაჩივრებული ხელშეკრულებისგან, რომლის ნამდვილობაც დაკავშირებულია ე. ო-ის მინიჭებული უფლებამოსილების შინაარსზე (ამ ნაწილში კი გადაწყვეტილება გაუქმებამდე). აქედან გამომდინარე, ს. ხ-ის იმ სასარჩელო მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობა, რომელიც შეეხებოდა მინდობილობის ბათილად ცნობას, არც პიდაპირ და არც ირიბად არ გულისხმობს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილის ძალაში დატოვებას, რომლითაც ელგუჯა ო-ი არაუფლებამოსილ პირად იქნა მიჩნეული.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თანახმად, არ არსებობს თ. ჩ-ო-ის სადავო ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო წინაპირობები. შესაბამისად, 2006 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მისი უფლებები არ შელახულა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მისთვის რაიმე ქონებრივი შედეგი არ მოჰყვება. ამდენად, თ. ჩ-ო-ს არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი სარჩელის მიმართ, რაც შეეხება ს. ხ-ს, ის აღრიცხულია სადავო ქონების მესაკუთრედ (მოცემულ მომენტში უფლებამოსილი პირის მიერ საჯარო რეესტრის მინაწერის მიმართ შეცილება არ განხორციელებულა), შესაბამისად, მისი ინტერესი შეგებებული სარჩელის მიმართ მდგომარეობს იმაში, რომ დაიცვას საკუთრების უფლება არაუფლებამოსლი პირის მხრიდან განხორციელებული შეცილებისგან. კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც პირდაპირ ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს მითითებებს.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში თავდაპირველად სარჩელი აღძრულია თ.ჩ-ო-ის მიერ, რომელიც სადავო ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გამოხატავს იურიდიულ ინტერესს ქონებაზე საკუთრების უფლების დასადგენად. იგი ამავე საფუძვლით სადავოდ – შეწყვეტილად მიიჩნევს, როგორც აწ გადაცვლილ ნ. გ-ას მიერ ლ. ხ-ე გაცემულ წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, ასევე ლ. ხ-ის მიერ ს. ხ-ე სადავო ნივთზე დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით თვლის, რომ ორივე ძირითად და შეგებებულ სარჩელზე მოსარჩელეთა უფლებამოსილება და იურიდიული ინტერესი უნდა შეფასდეს ერთდროულად. მოცემულ შემთხვევაში ს. ხ-ის შეგებებული სარჩელზე გადაწყვეტილების მიღებისათვის არსებითია, გაირკვეს მოსარჩელის უფლებამოსილება, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით უფლების დაცვაზე მოთხოვნის წარდგენა მხოლოდ უფლების მქონე პირის კომპეტენციაა, ხოლო ს.ხ-ის უფლება სადავო საგანთან მიმართებით სადავოა. ამდენად, სასამართლო ვალდებულია ს. ხ-ის უფლებამოსილება, უპირველესად, მის შეგებებულ სარჩელთან მიმართებით შეამოწმოს. ამდენად, თ.ჩ-ო-ის მიერ სადავოდ გამხდარი ს. ხ-ის უფლებამოსილება აწ გარდაცვლილი ნ.გ-ას ქონებასთან დაკავშირებით გამოსარკვევია არა მხოლოდ იმიტომ, რომ აღნიშნული თ.ჩ-ის სასარჩელო მოთხოვნაა, არამედ იმიტომაც, რომ ს. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ობიექტს სწორად ნ.გ-ას საკუთრებაში არსებული ნივთი წარმოადგენს“.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მხარის იურიდიული ინტერესი ყოველვთის არსებობს, როდესაც დავა შეეხება მის სადავოდ გამხდარ უფლებას ან იმ სადაო სამართალურთიერთობის დადასტურებას, რომელშიც ის მონაწილეობს. განსახილველი დავა კი სწორედ თ. ჩ-ო-ის უფლებას ეხება. უფრო მეტიც, იურიდიულ ინტერესს განაპირობებს არა მხოლოდ ქონების მიღება, არამედ ყველაფერი ის, რაც სამართლებრივი შედეგის მომტანია მხარისთვის. სასამართლომ არასწორად განმარტა და, შესაბამისად, არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი. თ. ჩ-ო-ს სწორედ რომ გააჩნდა ნამდვილი იურიდიული ინტერესი სადაო ხელშეკრულების ბათილობის მიმართ. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ განიხილა თ. ჩ-ო-ის სარჩელი (არ შეაფასა მისი სასარჩელო მოთხოვნა – ნ. გ-ას და ს. ხ-ს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ მოთოვნა).

კასატორის აზრით, 2006 წლის 16 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება ნ. გ-სა და ს. ხ-ს შორის ბათილია შემდეგი გარემოებების გამო:

2006 წლის 16 ნოემბერს – ხელშეკრულების დადების მომენტში – ნ. გ-ა გარდაცვლილი იყო. სამოქალაქო კოდექსის 109-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება წყდება უფლებამოსილების გამცემი პირის (ნ. გ-ას) გარდაცვალებით. ანალოგიური შინაარსის ნორმაა ლატვიის სამოქალაქო კოდექსში. მინდობილობაში მითითებულია, რომ მისი მოქმედება წყდება ერთ-ერთი მხარის სიკვდილის შემთხვევაში. აქედან გამომდინარე, 2006 წლის 16 ნოემბრის ხელშეკრულება ბათილია, რადგან დადებულია არუფლებამოსილი პირის (ლ. ხ-ი) მიერ.

კასატორის აზრით, არასწორია სასამართლოს გადაწყვეტილება ე. ო-ის სახელზე გაცემული 2003 წლის 17 იანვრით დათარიღებული მინდობილობის შეფასების ნაწილში. კერძოდ: კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ნ. გ-ას მიერ ე. ო-ის სახელზე გაცემული მინდობილობა – ნამდვილია, უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში მიეთითა, რომ მოცემულ საქმეზე სადავოს აღარ წარმოადგენს ნ. გ-ას სახელით ე. ო-ე გაცემული 2003 წლის 17 იანვრის მინდობილობის კანონიერების ფაქტი, ვინაიდან ს. ხ-ს სარჩელი აღნიშნული მინდობილობის ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა და იგი ს.ხ-ს არ გაუსაჩივრებია.

ამდენად, მინდობილობის ნამდვილობის ფაქტი პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონეა და დამტკიცებას არ საჭიროებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლიდან გამომდინარე, რომელიც სასამართლომ არ გამოიყენა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს მინდობილობის ნამდვილობის ფაქტზე არ უნდა ემსჯელა, რადგან პრეიუდიციული მნიშვნელობა ნიშნავს ფაქტის ნამდვილად მიჩნევის წინასწარ, შემოწმების გარეშე. იმის საპირისპიროდ, სასამართლომ, არათუ ხელახლა შეამოწმა პრეიდიციული მნიშვნელობის ფაქტის არსებობა, არამედ დაასკვნა, რომ ასეთი ფაქტი არ არსებობს.

კასატორის განმარტებით, 2003 წლის 17 იანვარს ნ. გ-ამ გასცა ნოტარიულად დამოწმებული მინდობილობა ე. ო-ის სახელზე, მინდობილობის ტექსტი შემდეგი შინაარსისაა: „ნ. გ-ა უფლებამოსილებას ანიჭებს ე. ო-ს იყოს ჩემი წარმომადგენელი ქ.თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში, საჯარო რეესტრში და საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში ცნობების ასაღებად ბინაზე მდებარე ქ.თბილისში, ჭ-ის ქუჩა №12 შემდგომში გასხვისების მიზნით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მიჩნეულ იქნა, რომ მინდობილობით ე. ო-ს სადავო ბინის გასხვისების უფლებამოსილება არ მინიჭებია. მინდობილობის ტექსტის ისეთი განმარტება კი, უმართებულოა. ზემოაღნიშნულით დასტურდება, რომ სასამართლომ ამ ნაწილში არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი, რადგან ნ.გ-ას მიერ ე. ო-ე გაცემული მინდობილობის ტექსტის გონივრული განმარტების შედეგად სწორედ არ დგინდება, რომ მან ვ.ო-ს მიანიჭა კუთვნილი უძრავი ქონეების გასხვისების უფლებამოსილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 მაისის განჩინებით თ. ჩ-ო-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ჩ-ო-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ჩ-ო-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან შეგებებული საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, შეგებებული საჩივრის ავტორს უნდა დაუბრუნდეს შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1375 ლარი) 70% – 962.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ჩ-ო-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 10 ივნისს №4 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1375 ლარი) 70% – 962.5 ლარი. შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე