№ ას-578-549-2013 20 ნოემბერი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა. ჯ. კ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ვ. ა. და მ. -ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა. ჯ. კ-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, მის სასარგებლოდ, ძირითადი დავალიანების სახით - 43 957.44 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს - 14 038.83 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2009 წლის 14 აგვისტოს შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-სა’’ და შპს ''ა. ჯ. კ-ს'' შორის გაფორმდა მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს ''ვ. ა. და მ. ჯ-მა'' იკისრა ვალდებულება დამკვეთისათვის გაეწია მომსახურება ქ. თბილისში, ჩ-ის ქ. №9-ში არსებული ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით, ფიზიკურ პირზე პ. ღ-ე გაცემული სესხების (საერთო ჯამში: 2 050 000 აშშ დოლარის და 146 292 ლარის ოდენობით) დაბრუნების ან მათი უზრუნველყოფის ან დამკვეთისათვის მისაღები პირობებით ამხანაგობაში მონაწილეობის სამართლებრივი და ტექნიკური პრობლებემის მოგვარების საკითხებში. 2009 წლის 12 ნოემბერს შედგა შეთანხმება ვალის გადაკისრების შესახებ, რითაც შპს „ა. ჯ. კ-ის“ წინაშე პ. ღ-ის ვალის გადახდა იკისრა ი. ჭ-ემ, რომელმაც სხვა წევრებთან ერთად საკუთარი წილების გირავნობით უზრუნველყვეს შპს „ა. ჯ. კ-ის“ წინაშე ი. ჭ-ის ვალდებულების შესრულება; 2009 წლის 25 ნოემბერს შევიდა დამატება მოპასუხესთან დადებულ ხელშეკრულებაში, რომლის მიხედვით, 2009 წლის 14 აგვისტოს მომსახურების ხელშეკრულებას დაემატა 6.4. პუნქტი, რომლის თანახმად, შპს ''ა. ჯ. კ-მა'' იკისრა ვალდებულება ავანსის სახით შემსრულებელს გადაუხადოს 2009 წლის 10 დეკემბრამდე - 58 450 ლარი, 2010 წლის 15 იანვრამდე - 41 750 ლარი, 2010 წლის 15 მარტამდე - 41 750 ლარი. გაწეული მომსახურების საფასურად მიღებული და მისაღები თანხების აღრიცხვისა და შედარების მიზნით, 2010 წლის 7 სექტემბერს მოპასუხესთან გაფორმდა ურთიერთშეთანხების აქტი; 2010 წლის 1 ნოემბერს მოპასუხის წერილით კიდევ ერთხელ იქნა აღრიარებული მოსარჩელის წინაშე არსებული ვალდებულება და მოპასუხემ ითხოვა საბოლოო ანგარიშსწორების ვადის გადაწევა 2010 წლის პირველი დეკემბრისთვის; 2011 წლის იანვარში მიმართა შპს „თ. ს. პ-ას“ საარბიტრაჟო პრეტენზიით მოაპსუხის მიმართ, რომელმაც დააკმაყოფილა მათი პრეტენზია 43 957.44 აშშ დოლარის ოდენობით, ასევე პირგასამტეხლო ყოველდღიური 21,87 აშშ დოლარის ოდენობით, ასევე ადვოკატისთვის გადახდილი მომსახურების საფასური – 1758.3 აშშ დოლარი და საარბიტრაჟო მომსახურების საფასური 2919.11 ევრო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 20 ივლისის განჩინებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე, ხოლო 27.01.2012 განჩინებით უარი უთხრა განმარტებაზე. სასამართლო მიიჩნევდა ბათილად საარბიტრაჟო შეთანხმებას იმის მიუხედავად, ჩაიწერებოდა ეს სარეზოლუციო ნაწილში თუ არა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, 2009 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება დამკვეთისათვის გაეწია იურიდიული მომსახურება ქ. თბილისში, ჩ-ის ქ. №9-ში არსებული ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით, ფიზიკურ პირზე პ. ღ-ე გაცემული სესხების ჯამში 2 050 000 აშშ დოლარის და 146 292 ლარის ოდენობით დაბრუნების, ან მათი უზრუნველყოფის, ან დამკვეთისათვის მისაღები პირობებით ამხანაგობაში მონაწილეობის სამართლებრივი და ტექნიკური პრობლებემის მოგვარების საკითხებში. ხელშეკრულების 6.1. პუნქტის თანახმად, მომსახურების ღირებულება შეადგენს დამკვეთის მიერ დავ. საბოლოო, კონკრეტული სახით ჩამოყალიბების შესაბამისად, ამხანაგობა ჩ-ის ქ. №9-ში განხორციელებული, სამართლებრივად დაცული ინვესტიციის 3%-ს ან პ. ღ-ე გაცემული სესხების უზრუნველყოფის ან მათი დაბრუნების შემთხვევაში სესხების ჯამური ღირებულების 4%-ს. 2009 წლის 25 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმებული დამატებითი შეთანხმებით, ხელშეკრულებას დაემატა 6.4. პუნქტი, რომლის თანახმად, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება ავანსის სახით შემსრულებისათვის გადაეხადა 2009 წლის 10 დეკემბრამდე - 58 450 ლარი, 2010 წლის 15 იანვრამდე - 41 750 ლარი, 2010 წლის 15 მარტამდე - 41 750 ლარი. ავანსად განსაზღვრული თანხა წარმოადგენს შემსრულებლის მიერ მომავალში საბოლოო სახით გაწეული მომსახურების საფასურის ნაწილს. 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტით კი განისაზღვრა მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ავანსად გადახდილი და გადასახდელი თანხები. მითითებული აქტის პირველ პუნქტში დაფიქსირებულ თანხებს მხარეები აძლევენ საავანსო თანხების და არა მოპასუხის მიერ უკვე გაწეული მომსახურების საფასურის კვალიფიკაციას, ამავე აქტის მესამე პუნქტში მითითებული დავალიანების 25 000 აშშ დოლარის წარმოშობის საფუძველი კი, სრულიად გაურკვეველია, აღნიშნულია, რომ დამკვეთს გაეწია მომსახურება, მაგრამ გაუგებარია რა სახის გაწეულ მომსახურებაზეა საუბარი. 2010 წლის 16 ნოემბრის მდგომარეობით, მოპასუხეს საერთო ჯამში ავანსის სახით მოსარჩელესათვის გადახდილი აქვს 154 136.20 ლარი. მოსარჩელე ითხოვს მისთვის გადასახდელი მომსახურების საფასურს სრულად გაწეული მომსახურებისათვის, მოპასუხე კი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს მხოლოდ ნაწილობრივ გაუწია მომსახურება, კერძოდ, მის მიერ გაწეული მომსახურება წარმოადგენს სესხის უზრუნველყოფის ღონისძიებას, მან სესხის უზრუნველსაყოფად განახორციელა ამხანაგობა ''ჩიტაძის ქ. №9'' წევრების ამხანაგობაში კუთვნილი წილების დაგირავება. მაგრამ, დაგირავებული წილები სრულად ვერ უზრუნველყოფს სესხისა და მასზე დარიცხული პროცენტების ოდენობას. ხელშეკრულების 6.1. პუნქტიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს გაწეული მომსახურებისათვის ეკუთვნის მხოლოდ 4% უზრუნველყოფილი სესხის ღირებულებიდან და არა სესხისა და მასზე დარიცხული პროცენტების მთლიანი ოდენობიდან, ამდენად, აუცილებელია დადგინდეს სესხის უზრუნველსაყოფად დაგირავებული წილების რეალური, საბაზრო ღირებულება. შესაბამისად, ამ ღირებულების 4%-ის მოთხოვნის უფლება გააჩნია მხოლოდ მოსარჩელე მხარეს, როგორც რეალურად შესრულებული და გაწეული მომსახურების საფასურის. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა არ წარმოადგენს მის მიერ მოპასუხის მიმართ ფაქტობრივად გაწეული მომსახურების საფასურს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს ''ვ. ა. და მ. ჯ-ის'' სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხე შპს ''ა. ჯ. კ-ს'' შპს ''ვ. ა. და მ. ჯ-ის'' სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი დავალიანების - 43 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და პირგასამტეხლოს - 7 019.41 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ა. ჯ. კ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 აპრილის განჩინებით შპს „ა. ჯ. კ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა შპს ,,ა. ჯ. კ-ის’’ მიერ სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ მოსარჩელემ მხოლოდ ნაწილობრივ გაუწია მას მომსახურება, მან სესხის უზრუნველსაყოფად განახორციელა ამხანაგობა „ჩ-ის ქ. №9-ის“ წევრების ამხანაგობაში კუთვნილი წილების დაგირავება, ხოლო დაგირავებულმა წილებმა სრულად ვერ უზრუნველეყო სესხისა და მასზე დარიცხული პროცენტების ოდენობა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ხელშეკრულების 6.1. პუნქტიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს გაწეული მომსახურებისათვის ეკუთვნოდა მხოლოდ 4% უზრუნველყოფილი სესხის ღირებულებიდან და არა სესხისა და მასზე დარიცხული პროცენტების მთლიანი ოდენობიდან. აღნიშნულთან მიმართებით, პალატამ მიუთითა 2009 წლის 14 აგვისტოს მომსახურების ხელშეკრულების 6.1. პუნქტზე, რომლის თანახმად, შემსრულებლის მომსახურების ღირებულება შეადგენს დამკვეთის მიერ დავ. საბოლოო, კონკრეტული სახით ჩამოყალიბების შესაბამისად, ამხანაგობა „ჩ-ის ქ. №9-ში“ განხორციელებული, სამართლებრივად დაცული ინვესტიციის 3%-ის ან პაპუნა ღაღაშვილზე გაცემული სესხების უზრუნველყოფის ან მათი დაბრუნების შემთხვევაში სესხების ჯამური ღირებულების 4%-ს.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 7 სექტემბერს შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-სა“ და შპს „ა. ჯ. კ-ს“ შორის გაფორმდა ურთიერთშეთანხმების აქტი, რომლის მიხედვითაც, 2009 წლის 14 აგვისტოს მომსახურების ხელშეკრულების ფარგლებში მოსარჩელისათვის შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ ავანსის სახით ჩარიცხულმა თანხებმა შეადგინა - 129 400 ლარი (75 042.56 აშშ დოლარი), შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ დარჩენილი ჩასარიცხი თანხის ოდენობა შეადგენს - 32 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში, მითითებული თანხის გადახდა შპს „'ა. ჯ. კ-ის“ მიერ უნდა განხორციელდეს არაუგვიანეს 2010 წლის 30 ოქტომბერს. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ 2010 წლის 01 ნოემბრიდან დავალიანებულ თანხას დაერიცხება 0.1%-ი ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტის მე-3 პუნქტის მიხედვით, მხარეები თანხმდებიან და ადასტურებენ, რომ ჩ-ის ქ. №9-ში არსებულ ამხანაგობაში მონაწილე სუბიექტებს შორის მომავალში გაფორმებული ხელშეკრულებების პირობების შესათანხმებლად და სამართლებრივი საკითხების მოგვარების მიზნით, შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-ის“ მიერ გაწეული მომსახურება, იმავე 2009 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულების მიხედვით განისაზღვრა შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ განსახორციელებელი ინვესტიციის 3%-ით. 2010 წლის 7 სექტემბრის მდგომარეობით, შპს „'ვ. ა. და მ. ჯ-ის“ მიერ გაწეული მომსახურების ღირებულება, დღგ-ს ჩათვლით, მხარეთა შეთანხმებით შეადგენს - 25 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში, რაც შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ უნდა იქნეს ანაზღაურებული არა უგვიანეს 2010 წლის 30 ოქტომბრისა, ხოლო 2010 წლის 01 ნოემბრიდან დავალიანებულ თანხას დაერიცხება 0.1%-ი ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ 2010 წლის 1 ნოემბრის წერილით შპს „ა. ჯ. კ-ის“ დირექტორი აცნობებს მოსარჩელეს, რომ შპს „ა. ჯ. კ-ის“ ვალდებულება შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-ის“ წინაშე 2009 წლის 14 აგვისტოს გაფორმებული მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შეადგენს - 57 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს. 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტით აღნიშნული ვალდებულების შესრულების საბოლოო ვადად განისაზღვრა 2010 წლის 30 ოქტომბერი. იმის გათვალისწინებით, რომ შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიმდინარე ფინანსური მდგომარეობის გამო მოკლებულია შესაძლებლობას დაიცვას ზემოთ მითითებული შეთანხმების პირობები (ვალდებულების შესრულების ვადები). აცნობებს, რომ ვალდებულებას შეასრულებს ეტაპობრივად: 2010 წლის 15 ნოემბრამდე 27 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, ხოლო დარჩენილი - 30 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდას შეძლებს არა უგვიანეს 2010 წლის 01 დეკემბერს.

პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით, სწორად მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს არ ჰქონდა წარმოდგენილი რაიმე სახის უტყუარი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ 2009 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მის მიერ სრულად და ჯეროვნად იყო შესრულებული, რაც საქართველოს სსკ-ის 105-ე მუხლის თანახმად, საფუძველი იყო იმისა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად, სასამართლოს დადასტურებულად მიეჩნია ის გარემოება, რომ მოპასუხე მხარის მიერ ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულება არ იყო შეუსრულებელი.

პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 341-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტით, შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ მოსარჩელისათვის გაწეული მომსახურებისათვის დარჩენილი ჩასარიცხი თანხის ოდენობა შეადგენს - 32 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში, მითითებული თანხის გადახდა შპს „ა. ჯ. კ-ის“ მიერ უნდა განხორციელდეს არაუგვიანეს 2010 წლის 30 ოქტომბერს. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ 2010 წლის 1 ნოემბრიდან დავალიანებულ თანხას დაერიცხება 0.1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ურთიერთშეთანხმების აქტის მე-3 პუნქტის მიხედვით, მხარეები თანხმდებიან და ადასტურებენ, რომ 2010 წლის 07 სექტემბრის მდგომარეობით, შპს ''ვ. ა. და მ. ჯ-ის'' მიერ გაწეული მომსახურების ღირებულება, დღგ-ს ჩათვლით, მხარეთა შეთანხმებით შეადგენს - 25 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში, რაც შპს ''ა. ჯ. კ-ის'' მიერ უნდა იქნეს ანაზღაურებული არა უგვიანეს 2010 წლის 30 ოქტომბრისა, ხოლო 2010 წლის 01 ნოემბრიდან დავალიანებულ თანხას დაერიცხება 0.1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ამასთან, 2010 წლის 1 ნოემბრის წერილით, შპს ''ა. ჯ. კ-ის'' დირექტორი კიდევ ერთხელ აცხადებს, რომ შპს ''ა. ჯ. კ-ის'' ვალდებულება შპს ''ვ. ა. და მ. ჯ-ის'' წინაშე 2009 წლის 14 აგვისტოს გაფორმებული მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეადგენს - 57 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარს. 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტით აღნიშნული ვალდებულების შესრულების საბოლოო ვადად განისაზღვრა 2010 წლის 30 ოქტომბერი. იმის გათვალისწინებით, რომ შპს ''ა. ჯ. კ-ის'' მიმდინარე ფინანსური მდგომარეობის გამო მოკლებულია შესაძლებლობას დაიცვას ზემოთ მითითებული შეთანხმების პირობები (ვალდებულების შესრულების ვადები) აცნობებს, რომ ვალდებულებას შეასრულებს ეტაპობრივად: 2010 წლის 15 ნოემბრამდე 27 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, ხოლო დარჩენილი - 30 957.44 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდას შეძლებს არა უგვიანეს 2010 წლის 01 დეკემბერს.

პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2010 წლის 7 სექტემბრის ურთიერთშეთანხმების აქტით და 2010 წლის 1 ნოემბრის წერილით იკვეთება შპს „ა. ჯ. კ-ის“ ერთმნიშვნელოვნად გამოვლენილი ნება არსებული თანხის გადახდის მზაობის შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მითითებული მტკიცებულებები თავისი შინაარსიდან და ამ კოდექსის 341-ე მუხლის განმარტებიდან გამომდინარე წარმოადგენენ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობის დამოუკიდებელ ელემენტს და შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ საფუძველს. (სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შესაბამისობაშია სუს 24.12.2012 წ.-ის საქმე №ას-1513-1428-2012 და 18.02.2011წ.-ის საქმე N ას-1208-1059-2010 განჩინებით დადგენილ პრაქტიკასთან).

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე, 418-ე, 420-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ პირგასამტეხლოს განაკვეთი 0.05%-დან უნდა შემცირებულიყო 0.025%-მდე და შესაბამისად, უნდა შემცირებულიყო სარჩელით მოთხოვნილი თანხაში გამოხატული პირგასამტეხლოს ოდენობაც - 14 038.83 აშშ დოლარიდან - 7 019.41 აშშ დოლარამდე.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მესამე ნაწილზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, განხილვის საგანია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 05 ნოემბრის საოქმო განჩინება, რომლითაც შპს ''ა. ჯ. კ-ის'' წარმომადგენლის შუამდგომლობა მტკიცებულების სახით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საქმეზე დართვის თაობაზე დარჩა განუხილველად. პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი აღნიშნული განჩინების გაუქმების შესახებ დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო: პალატამ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215.2. მუხლის პირველი ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ მხარეს არ მიუთითებია იმ საპატიო გარემოებაზე, რის გამოც მას არ შეეძლო მტკიცებულებათა სასამართლოში წარდგენა და შესაბამისი შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე ან წინა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე. ასევე, სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის თაობაზე მოპასუხე მხარისათვის ცნობილი იყო და მათი წარმოდგენის საფუძველი არ წარმოიშვა მხოლოდ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე. ამასთან, არ არსებობდა საპატიო მიზეზი, რის გამოც ვერ უზრუნველყო მოპასუხე მხარემ შესაბამისი შუამდგომლობებისა და განცხადებების წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე. შესაბამისად, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ შუამდგომლობა უნდა დარჩენილიყო განუხილველად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 4 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ა. ჯ. კ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, ფაქტობრივი გარემოებებიდან აშკარაა, რომ 2009 წლის 12 ნოემბრის შემდეგ, ანუ ამხანაგობაში 12 წევრის წილებისა და წილების შესაბამისი მოთხოვნების უფლებების გირავნობის შემდეგ, შპს „ვ. ა. და მ. ჯ-ს“ მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე არ განუხორციელებია რაიმე დამატებითი შესრულება შპს „ა. ჯ. კ-ის“ სასარგებლოდ, ნიშანდობლივია, რომ დამატებითი შეთანხმება, წერილი და აქტი სწორედ ამ თარიღის შემდეგაა გაფორმებული. წერილობითი დოკუმენტების შეფასების დროს, სასამართლომ უნდა დაუშვას, რომ მხარეებმა შესაძლოა არასრულყოფილად გამოხატეს თავიანთი ნება, თუ სასამართლო კონკრეტული წერილობითი დოკუმენტის ტექსტს განმარტავს სიტყვა-სიტყვით და არ მიიღებს მხედველობაში საქმეში არსებულ სხვა წერილობით დოკუმენტებს და ფაქტობრივ გარემოებებს, მაშინ იგი ვერ შესძლებს მხარეთა ნამდვილი ნების გამოვლენასა და მათი სახელშეკრულებო ურთიერთობების სწორ შეფასებას.

კასატორის აზრით, სასამართლოს აქტი და წერილი უნდა შეეფასებინა მომსახურების ხელშეკრულებასა და დამატებით შეთანხმებასთან ერთად, ასევე, გაეთვალისწინებინა ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც, სასამართლო მივიდოდა დასკვნამდე, რომ აქტი და წერილი არ წარმოადგენს ვალის აღიარების ხელშეკრულებას.

მხარეთა მიერ შედგენილი აქტი და წერილი სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებად არ შეიძლება შეფასდეს, რადგან, ამ დოკუმენტებით განისაზღვრა მხარეთა შორის მომსახურების ხელშეკრულებისა და მომსახურების ხელშეკრულების დამატების საფუძველზე, უკვე არსებული ვადდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე და შესასრულებელი ვალდებულების ფარგლები.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ საერთოდ არ შეაფასა აქტის პირველ ნაწილში სიტყვა „ავანსის“ გამოყენება, მიუხედავად იმისა, რომ კასატორი ერთმნიშვნელოვნად მოითხოვდა ამ გარემოების შეფასებას, როგორც სააპელაციო საჩივარში, ასევე სასამართლო სხდომებზე სასამართლოსათვის მიცემული ახსნა-განმარტებების დროს. აქტის პირველ ნაწილში მითითებული ჩარიცხული (75042.56 აშშ დოლარი) და ჩასარიცხი (32957.44 აშშ დოლარი) წარმოადგენენ არა უკვე გაწეული მომსახურების საფასურს, არამედ ავანსს, რომლის გადახდაც ხდება წინასწარ, მომავალში განსახორციელებეი საპასუხო შესრულების სანაცვლოდ.

სასამართლომ ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე მიიჩნია, რომ აქტი და წერილი წარმოადენენ ვალის აღიარების ახალ ხელშეკრულებას და არა ძირითადი ხელშეკრულების ფარგლებში მხარეთა ნების გამოვლენასა და ხელშეკრულების კონკრეტულ პირობებზე, კერძოდ, ავანსის ოდენობისა და მისი გადახდის გრაფიკზე, დამატებით შეთანხმებას, ამ დოკმენტებით განისაზღვრა მხარეთა შორის მომსახურების ხელშეკრულებისა და მომსახურების ხელშეკრულების დამატების საფუძველზე უკვე არსებული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე და შესასრულებელი ვალდებულების ფარგლები. გარდა ამისა, სასამართლოს მსჯელობა ვალის აღიარების ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით არის არსებითად არასწორი და სამართლებრივად არასრულყოფილი. სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკით და ფაქტობრივად შექმნა საშიში პრეცედენტი, რომლის თანახმადაც, სასამართლო არ ამოწმებს კონკრეტული ფორმულირების აღიარების დოკუმენტიდან გამომდინარე, მოთხოვნის საფუძვლიანობას და არ განიხილავს საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებსა და გარემოებებს, წინამდებარე დავა ძალიან მნიშვნელოვანია სასამართლო პრაქტიკის შემდგომი განვითარებისათვის, რადგან აუცილებელია უზენაესმა სასამართლომ ვალის აღიარების ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით გააკეთოს კონკრეტული მითითებები და დასკვნები, რათა სასამართლოებმა საქმეში არსებული ფაქტობრივი და სხვა გარემოებები შეაფასონ ერთიანობაში და მხოლოდ ამის შემდეგ მიიჩნიოს კონკრეტული დოკუმენტი ვალის აღიარების ხელშეკრულებად.

კასატორის აზრით, სასამართლოს მიერ ვალის აღირებად მიჩნეული აქტი და წერილი შედგა პერიოდულად შესასრულებელი სახელშეკრულებო მოთხოვნებისათვის დადგენილი 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის განმავლობაში. ამ შემთხვევაში ხანდაზმულობის ვადა უნდა აითვალოს დამატებითი შეთანხმებითა და აქტით განსაზღვრული თითოეული გადახდის ვადის დადგომის დღიდან. ნებისმიერ შემთხვევაში, ვალის აღიარებად მიჩნეული ყველაზე ახალი 2010 წლის 1 ნოემბრის წერილიც კი გაფორმებულია ძირითადი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის განმავლობაში. შესაბამისად, აქტი და წერილი წარმოშობს არა ახალ, დამოუკიდებელ, თვითმყოფად ვალდებულებას, არამედ იგი არსებობს მხოლოდ ძირითადი ვალდებულების ფარგლებში და უნდა განიმარტოს მასთან ერთად.

სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ გაწეული მომსახურების საფასური გამოთვლილ უნდა იქნეს არა უზრუნველყოფის ღირებულებიდან, არამედ სესხების ჯამური ღირებულებიდან. აღნიშნული განმარტება სრულიად უგულვებელყოფს გონივრულობისა და მხარეთა ნამდვილი სახელშეკრულებო ნების დადგენის პრინციპებს. ბუნებრივი და სრულიად ლოგიკურია, რომ ისეთი სახის მომსახურება, როგორიც არის, გაცემული სესხების დაბრუნება ან უზრუნველყოფა, შესაძლოა შესრულდეს სრულად ან ნაწილობრივ. კერძოდ, შესაძლოა მოხდეს მთლიანი სესხის დაბრუნება ან უზრუნველყოფა ან ამ სესხის მხოლოდ ერთი ნაწილის დაბრუნება ან უზრუნველყოფა. ამასთან, თავისთავად იგულისხმება, რომ სესხის დაბრუნება და სესხის უზრუნველყოფა ერთმანეთის ეკვივალენტურია, რადგან გამოყენებულია „ან“ კავშირი.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად/არასრულყოფილად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლი და ვერ დაადგინა ვალის აღიარების ხელშეკრულების ნამდვილი სამართლებრივი ბუნება.

სასამართლომ, ვალის აღიარების ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნების შეფასების დროს, არ იხელმძღვანელა უსაფუძვლო გამდიდრების წესებითა და ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებული დებულებებით.

სასამართლომ აქტი და წერილი განიხილა მხარეთა შორის არსებული ძირითადი სახელშეკრულებო ურთიერთობისაგან სრულიად დამოუკიდებლად და არ შეამოწმა აღნიშნული დოკუმენტებიდან გამომდინარე მოთხოვნის საფუძვლიანობა ძირითადი ვალდებულების ფარგლებში.

სასამართლოს ერთიანობაში უნდა განეხილა მომსახურების ხელშეკრულება, დამატებითი შეთანხმება, აქტი და წერილი, ხოლო დასკვნა გამოეტანა მხოოდ ყველა აღნიშნული დოკუმენტის ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე, სასამართლოს ჰქონდა საკმარისი მტკიცებულება იმისა, მიეჩნია, რომ აქტი და წერილი წარმოადგენს შეთანხმებას ავანსსა და მისი გადახდის გრაფიკზე, ასეთი შეთანხმება კი უნდა ჩაითვალოს ძირითადი სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე კონკრეტული ვალდებულების პირობებზე დამატებით შეთანხმებად და არა ვალის აღიარების ხელშეკრულებად, რომელიც წარმოშობს ახლი, დამოუკიდებელი და თვითმყოფადი მოთხოვნის უფლებას, რომელსაც არ სჭირდება საფუძვლიანობის შემოწმება.

სასამართლოს უნდა განეხილა მოთხოვნის საფუძვლიანობა და მხედველობაში მიეღო დაგირავებული წილების რეალური ღირებულება.

სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ და დაუსაბუბლად მიიჩნია, რომ მომსახურების ხელშეკრულების 6.1 მუხლის თანახმად, მომსახურების საფასური, უზრუნველყოფის ღირებულების მიუხედავად, შეადგენს სესხების ჯამური ოდენობის 4%-ს და არა უზრუნველყოფის ღირებულების 4%-ს.

მომსახურების შინაარსისა და ხელშეკრულების 6.1 მუხლის გონივრული ინტერპრეტაციის საფუძველზე, უნდა მივიჩნიოთ, რომ სესხის დაბრუნება და სესხების ლუზრუნველყფოა ერთმანეთის ეკვივალენტურია. ხელშეკრულების საგანი და დამკვეთის მიზანი იყო ის, რომ დაებრუნებინა მის მიერ გაცემული სესხები სრულად ან/და მიეღო ამ სესხების რეალური და გარკვეული ღირებულების მქონე უზრუნველყოფა. თავისთავად იგულისხმებოდა, რომ შესაძლოა მომხდარიყო სესხების სრულად დაბრუნება, ერთი ნაწილის დაბრუნება, ხოლო დარჩენილი ნაწილის უზრუნველყოფა, ან სესხების უზრუნველყოფა სხვადასხვა ფორმით. მთავარი მიზანი იყო ის, რომ მთლიანად მომხდარიყო სესხების დაბრუნება ან/და უზრუნველყოფა. ბუნებრივია, თუ სესხების უზრუნველყოფის ღირებუჯლება არის 1 000 ლარი, მაშინ იგულისხმება, რომ შემსრულებელმა თავისი ვალდებულება შეასრულა მხოლოდ 1000 ლარის ფარგლებში. ცალსახაა, რომ შემსრულებლის მომსახურების საფასური, 4%, სწორედ რეალურად გაწეული მომსახურების ღირებულებიდან, 1000 ლარიდან უნდა გამოითვალოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში გამოდის, რომ შემსრულებელს ზუსტად ერთი და იმავე ოდენობის თანხა ეკუთვნის იმ შემთხვევაშიც, თუ მან დამკვეთისთვის უზრუნველყო სესხიდან 1000 ლარის დაბრუნება და იმ შემთხვევაშიც, თუ უზრუნველყოფილი მთლიანად სესხების (2 050 000 აშშ დოლარი + 146 292 ლარი), ხელშეკრულების 6.1 მუხლის ამგვარი ინტერპრეტაცია მხოლოდ და მხოლოდ შემსრულებლის უსაფუძვლოდ გამდიდრებას ემსახურება და შეუძლებელია ეს ყოფილიყო დამკვეთის ნამდვილი ნება მომსახურების ხელშეკრულების გაფორმების მომენტში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 6 ივნისის განჩინებით შპს „ა. ჯ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ა. ჯ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ა. ჯ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4175 ლარი) 70% – 2922.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა. ჯ. კ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 21 მაისს საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4175 ლარი) 70% – – 2922.5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე