№ას-640-608-2013 26 ნოემბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „მ. ჯ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ა“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 7 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს „მ. ჯ-ამ“ მოპასუხე ქ.თ. I ს. ს. კ-ა „ნ. ც-ს“ (ამჟამად, შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ა“) მიმართ. საბოლოოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ მიწოდებული პროდუქციის ღირებულების, 6850 ლარის დაკისრება და მიუღებელი შემოსავლის 18419.5 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „მ. ჯ-ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6850 ლარის გადახდა, მასვე ზიანის ასანაზღაურებლად დაეკისრა 18419.5 ლარის ანაზღაურება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ამ“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. გარდა ამისა, აპელანტმა ითხოვა, რომ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შემთხვევაში მოსარჩელე შპს „მ. ჯ-ას“ დაკისრებოდა აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1011 ლარის და მის მიერ საადვოკატო მომსახურებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესითა და ფარგლებში. მანვე სადავოდ გახადა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 7 სექტემბრის საოქმო განჩინება და ითხოვა მოწმეთა დაკითხვის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 1.2 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „მ. ჯ-ას“ სარჩელი მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით 18419.5 ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

4. შპს „მ. ჯ-ას“ შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის ანაზღაურება 736.78 ლარის ოდენობით;

5. შპს „მ. ჯ-ას“ აპელანტის სასარგებლოდ დაეკისრა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 736.78 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2009 წლის 11 თებერვალს, ერთი მხრივ, შპს „მ. ჯ-ას“ (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, ქ.თ. I ს. ს. კ-ა „ნ. ც-ს“ (ამჟამინდელი შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ა”) (მყიდველი) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც გამყიდველი კისრულობდა ვალდებულებას გადაეცა მყიდველისათვის საკუთრების უფლება გასაყიდ ქონებაზე და მიეწოდებინა მასთან დაკავშირებული საბუთები. ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის შესაბამისად, გასაყიდ ქონებას წარმოადგენდა 20000 ქაფბეტონის სამშენებლო ბლოკი. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით ერთი ერთეული ქაფბეტონის სამშენებლო ბლოკის ღირებულება შეადგენდა 5.50 ლარს;

მოსარჩელემ მოპასუხეს მიაწოდა 16651 ცალი ქაფბეტონი;

შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ას” არ გადაუხდია მიწოდებული პროდუქციის – 16651 ცალი ქაფბეტონის ღირებულების ნაწილი, 6850 ლარი;

შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ის“ განმარტებით, პროდუქცია იყო უხარისხო, ამის შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელისათვის და მხარეთა ზეპირი შეთანხმებით შემცირდა მიღებული პროდუქციის ღირებულება 6850 ლარით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ას“ არ ეკისრებოდა ამ თანხის გადახდის ვალდებულება;

საქმეში წარდგენილი არ იყო რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ამ“ პროდუქციის ნაკლის აღმოჩენიდან შესაბამის ვადაში ან იმ ვადაში, რომლის განმავლობაშიც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მისთვის ნაკლის არსებობა, გამყიდველს წარუდგინა პრეტენზია. საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდებოდა მხარეთა შეთანხმება პროდუქციის ღირებულების შემცირებასთან დაკავშირებით;

სადავო არ იყო, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ას“ 3349 ცალი ქაფბეტონი საკუთრებაში არ გადაცემია. სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა ის გარემოება, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ამ“ 3349 ცალი ქაფბეტონის მიღებაზე, რომლის ღირებულება შეადგენდა 18419.5 ლარს, უარი განაცხადა;

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, ამავე კოდექსის 629-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ ნარდობის ხელშეკრულებას გააჩნია არსებითი ნიშნები რითაც იგი განსხვავდება ნასყიდობის ხელშეკრულებისაგან. კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ არსებით ნიშნებზე, რომლებსაც მნიშვნელობა ენიჭებოდა ამ დავის გადაწყვეტისათვის, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასითებელია გამყიდველის მიერ მყიდველისათვის ხელშეკრულების საგნის გადაცემა. ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელია, უპირველეს ყოვლისა, სამუშაო პროცესის დასახვა, განსაზღვრა და ა.შ. იმის გათვალისწინებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება და ნარდობის ხელშეკრულება ორივე წარმოადგენენ კაუზალური ტიპის ხელშეკრულებებს, აუცილებელია დადგინდეს ხელშეკრულების საფუძველი, მიზანი, რომლის გარეშე შეუძლებელია კონკრეტული ხელშეკრულების სახესთან დაკავშირებული დასკვნების გაკეთება და, შესაბამისად, ქონებრივი პასუხისმგებლობის განსაზღვრა. ნარდობის ხელშეკრულება მიზნად ისახავს შემკვეთისათვის სამუშაოს შედეგის გადაცემას, ამიტომ მენარდეს ეკისრება ამ შედეგის მიღწევის რისკიც. ნარდობის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს შრომითი საქმიანობის შედეგი, მაშინ, როდესაც ნასყიდობის ხელშეკრულების მიზანია ქონების საკუთრებაში გადაცემა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოთმითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით ხელშეკრულების შინაარსის დადგენისათვის არ არის საკმარისი ფორმალურ ნიშნებზე ყურადღების გამახვილება, შესაძლებელია გარეგნული გამოხატულება ქმნიდეს ნასყიდობის ან ნარდობის ხელშეკრულებად მიჩნევის საფუძველს, მაგრამ მთავარი და მნიშვნელოვანია მხარეთა ნება და ფაქტობრივად არსებული უფლება-ვალდებულებები, რაც შეიძლება განსხვავდებოდეს ფორმალურად არსებული ურთიერთობისაგან და ქმნიდეს სხვა გარიგებით წარმოშობილი ურთიერთობის საფუძველს.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 2009 წლის 11 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლებები და ვალდებულებები არ მოიცავდნენ ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ნიშნებს. ხელშეკრულებით დგინდებოდა, რომ 2009 წლის 11 თებერვალს ერთი მხრივ, შპს „მ. ჯ-ას“ (გამყიდველი) და მეორე მხრივ, ქ.თ. I ს. ს. კ-ა „ნ.ს ც-ს“ (ამჟამინდელი შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ა”) (მყიდველი) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც გამყიდველი კისრულობდა ვალდებულებას, გადაეცა მყიდველისათვის საკუთრების უფლება გასაყიდ ქონებაზე და მიეწოდებინა მასთან დაკავშირებული საბუთები. ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის შესაბამისად, გასაყიდ ქონებას წარმოადგენდა 20000 ქაფბეტონის სამშენებლო ბლოკი. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტით ერთი ერთეული ქაფბეტონის სამშენებლო ბლოკის ღირებულება შეადგენდა 5.50 ლარს.

ამდენად, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით ნათლად იკვეთებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების მიზანი – ქონების საკუთრებაში გადაცემა, აღნიშნული ხელშეკრულება არ მოიცავდა ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი ნიშანს – სამუშაო პროცესის დასახვა, განსაზღვრა და შემკვეთისათვის სამუშაოს შედეგის გადაცემა. შესაბამისად, მითითებული ხელშეკრულების ანალიზის საფუძველზე შესაძლებელი იყო დასკვნის გაკეთება, რომ ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეები ისახავდნენ ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასითებელ ურთიერთობას.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 477-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლით.

სადავო არ იყო, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს მიაწოდა 16651 ცალი ქაფბეტონი. შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ას” გადახდილი არ ჰქონდა მიწოდებული პროდუქციის – 16651 ცალი ქაფბეტონის ღირებულების ნაწილი, 6850 ლარი.

შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ის“ განმარტებით, პროდუქცია იყო უხარისხო. ამის შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელისთვის და მხარეთა ზეპირი შეთანხმებით შემცირდა მიღებული პროდუქციის ღირებულება 6850 ლარით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ას“ არ ეკისრებოდა ამ თანხის გადახდის ვალდებულება.

სამოქალაქო კოდექსის 487-ე მუხლით, გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივი და უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთი. ამავე კოდექსის 490-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, თუ გაყიდული ნივთი ნაკლის მქონეა, გამყიდველმა ან უნდა გამოასწოროს ეს ნაკლი, ან, თუ საქმე ეხება გვაროვნულ ნივთს, შეცვალოს ნივთი საამისოდ აუცილებელ ვადაში. გამყიდველს ეკისრება ნაკლის გამოსწორებისათვის აუცილებელი ხარჯების ანაზღაურება, მათ შორის, ტრანსპორტირების, გზის, სამუშაოს შესრულების და მასალის ღირებულების ხარჯები. სამოქალაქო კოდექსის 491-ე მუხლის შესაბამისად, მყიდველს შეუძლია ნივთის ნაკლის გამო მოითხოვოს ხელშეკრულების მოშლა 352-ე მუხლის მიხედვით. გამყიდველმა უნდა აუნაზღაუროს მყიდველს გაწეული დანახარჯები. ამავე კოდექსის 492-ე მუხლით, თუ მყიდველი არ ითხოვს ნივთის ნაკლის გამოსწორებას ან ახლით მის შეცვლას გამყიდველისათვის საამისოდ მიცემული ვადის გასვლის შემდეგ და არც ხელშეკრულების მოშლას, მას შეუძლია მოითხოვოს ფასის შემცირება იმ ოდენობით, რაც საჭიროა ნაკლის გამოსასწორებლად. მხედველობაში მიიღება ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის არსებული ფასი. სამოქალაქო კოდექსის 495-ე მუხლის პირველი ნაწილით, თუ მყიდველი მეწარმეა, ის ვალდებულია დაუყოვნებლივ შეამოწმოს ნივთი; თუკი იგი ნაკლის აღმოჩენიდან შესაბამის ვადაში ან იმ ვადაში, რომლის განმავლობაშიც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მისთვის ნაკლის არსებობა, არ წარუდგენს გამყიდველს პრეტენზიას, მას ერთმევა ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კანონი მყიდველს არ ავალებს ნივთის ყიდვისას დაუყოვნებლივ შეამოწმოს ნივთის ხარისხი, ამ მხრივ გამონაკლისია დაწესებული იმ მყიდველისთვის, რომელიც ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას. კანონმდებლობა მეწარმეს ავალებს ნივთის ყიდვისას დაუყოვნებლივ შეამოწმოს იგი. მეწარმე ვალდებულია ან თვითონ შეამოწმოს ნივთი, ან უზრუნველყოს მისი შემოწმება სიტუაციის შესაბამისად მაქსიმალურად მოკლე დროში. თუ მყიდველი ნაკლს აღმოაჩენს შესაბამის ვადაში ან იმ ვადაში, რომლის განმავლობაშიც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მისთვის ნაკლის არსებობა, არ წარუდგენს გამყიდველს პრეტენზიას (რეკლამაციას), მას ერთმევა ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ამ“ პროდუქციის ნაკლის აღმოჩენიდან შესაბამის ვადაში ან იმ ვადაში, რომლის განმავლობაშიც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მისთვის ნაკლის არსებობა, გამყიდველს წარუდგინა პრეტენზია. საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდებოდა მხარეთა შეთანხმება პროდუქციის ღირებულების შემცირებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო მოპასუხის მსჯელობა ნივთის ნაკლზე მითითებით პროდუქციის ღირებულების შემცირების თაობაზე და საფუძვლიანი იყო სარჩელი შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ის“ 6850 ლარის დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ითხოვდა მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას 3349 ცალი ქაფბეტონის ღირებულების – 18419.5 ლარის ოდენობით. სადავო არ იყო, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ას“ 3349 ცალი ქაფბეტონი საკუთრებაში არ გადაცემია. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა ის გარემოება, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ამ“ 3349 ცალი ქაფბეტონის მიღებაზე, რომლის ღირებულება 18419.5 ლარს შეადგენდა, უარი განაცხადა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ნასყიდობა, რეალური ხელშეკრულებაა. რეალურად მიიჩნევა ხელშეკრულება, რომელიც დადებულად ითვლება არა შეთანხმების მიღწევის მომენტიდან, არამედ ნივთის რეალურად გადაცემიდან. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ შპს „მ. ტ. ც, ს. კ-ას“ 3349 ცალი ქაფბეტონი საკუთრებაში არ გადასცემია, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა აღნიშნული პროდუქციის ღირებულების მოპასუხისთვის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი, ამასთან, არ არსებობდა ასევე არც აღნიშნული პროდუქციის, 3349 ცალი ქაფბეტონის ღირებულების – ზიანის სახით მოპასუხისთვის დაკისრების საფუძველი, შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ვალდებულების დარღვევა ზოგადი ფორმულირებაა და იგი შეიძლება სხვადასხვა ფორმით გამოიხატოს, მათ შორის არაჯეროვან შესრულებაში. მტკიცების ტვირთის ობიექტურად და სამართლიანად განაწილების პირობებში, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელის (კრედიტორის) მხარეზეა. ამასთან, ზიანი ობიექტური მოცემულობით უნდა შეფასდეს და არა სუბიექტური დამოკიდებულებით. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. ამავე მუხლითაა განმარტებული მიუღებელი შემოსავალი, კერძოდ, მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით უნდა განისაზღვროს ზიანის ანაზღაურება, ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება. განსახილველ შემთხვევაში, როგორც სარჩელის საფუძვლებიდან ირკვეოდა, მოსარჩელემ ზიანის ოდენობა დაუკავშირა უშუალოდ პროდუქციის სრულ ღირებულებას, ამასთან, იგი ვერ უთითებდა იმ მტკიცებულებებზე, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ განსაზღვრული ზიანის ოდენობას. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის ერთ-ერთი მთავარი საფუძველი, ზიანის არსებობის ფაქტის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულების წარდგენა, რაც მაკვალიფიცირებელი ნიშანია სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის გამოყენებისათვის. ამდენად, არ არსებობდა ზიანის ანაზღაურების სახით 18419.5 ლარის მოპასუხისთვის დაკისრების საფუძველი. ამ ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

იმის გათვალისწინებით, რომ შპს „მ. ს. ტ. ც, ს. კ-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა 18419.5 ლარის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ შპს „მ. ჯ-ას“ დააკისრა წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობის ფარგლებში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „მ. ჯ-ამ“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

თავდაპირველად სარჩელი აღიძრა მოპასუხისათვის 6850 ლარის დაკისრების მოთხოვნით. ეს მოთხოვნა წარმოადგენდა მოსარჩელის მიერ მიწოდებული პროდუქციის გადაუხდელ თანხაზე წარდგენილ მოთხოვნას და მოპასუხემ მასზე შეიტანა შესაგებელი. მოგვიანებით, მოსარჩელემ გაზარდა სარჩელის მოთხოვნა და დაზუსტებული სარჩელით მოითხოვა მისაწოდებელი პროდუქციიდან დარჩენილი 3349 ქაფბლოკის ღირებულების გადახდა, რაზეც მოპასუხეს შესაგებელი არ შეუტანია. აპელანტმა (მოპასუხემ), ისევე როგორც სასამართლომ, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნა;

სასამართლომ არასწორად შეაფასა მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა ნასყიდობის სამართალურთიერთობად;

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტი, რომ მიწოდებულ ქაფბლოკს მოსარჩელე თავად ამზადებდა იმ დროს ხელშეკრულებაში მითითებული პარამეტრების შესაბამისად. აღნიშნული გარემოება მოპასუხის ახალმა წარმომადგენელმა სადავოდ გახადა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში, რაც დაუშვებელია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე და 380-ე მუხლების შესაბამისად;

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან მოპასუხეს არ მიუღია 3349 ცალი ქაფბეტონი, ამიტომ მისი ღირებულების გადახდა არ ეკისრებოდა. სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მოპასუხემ ხელშეკრულების არსებობის პირობებში უსაფუძვლოდ უარი განაცხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბეტონის რაოდენობის მიღებაზე, რის გამოც მან დაარღვია ხელშეკრულების 3.1.1 პუნქტის პირობა. მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სწორედ მოპასუხის მიერ დაუსაბუთებლად, ხელშეკრულების პირობების დარღვევით უარის თქმა მხარეთა მიერ შეთანხმებული რაოდენობის პროდუქციის მიღებაზე, რისი მიღების ვალდებულებაც მას გააჩნდა ხელშეკრულებით

მოსარჩელემ მოპასუხის შეკვეთით ქარხანაში დაამზადა მსუბუქი კონსტრუქციის 20000 ცალი ქაფბეტონი, რომელიც საქართველოში თითქმის არ გამოიყენება და არც მასიურად არ მზადდება. დამზადებისას მან გასწია ხარჯი, რომელიც არ ანაზღაურებულა შემკვეთი-შემსყიდველის მიერ, მოსარჩელემ ვერც გათვლილი მოგება მიიღო;

სასამართლოს მოსაზრებით, თითქოს არ დგინდება ზიანის არსებობის ფაქტი, რადგან აღნიშნულს მოსარჩელე უკავშირებს პროდუქციის მთლიან ღირებულებას, ხოლო ზიანის არსებობის ფაქტი 411-ე მუხლის მიხედვით მაკვალიფიცირებელი ნიშანია. კასატორი მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამდენად, თუკი მოპასუხე შეასრულებდა ხელშეკრულების 3.1.1 და 3.1.3 პუნქტების მოთხოვნებს და მიიღებდა ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროდუქციის დარჩენილ რაოდენობას, მაშინ მოსარჩელე მიიღებდა 18419.5 ლარის ოდენობით შემოსავალს, რაც მას არ მიუღია მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო;

სასამართლომ, ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად აპელანტს (მოსარჩელეს) დააკისრა დავის საგნის ღირებულების 4%-ის გადახდა, თუმცა საქმეში წარმოდგენილი არ არის იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ ადვოკატისათვის გადახდილია დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტი. ასეთ პირობებში, მხარისათვის წარმომადგენლის მიმართ გაწეული ხარჯის დაკისრება არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე და 47-ე მუხლებიდან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „მ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. განსახილველ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს „მ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (922 ლარი) 70% – 645.4 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „მ. ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „მ. ჯ-ას“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (922 ლარი, გადახდის თარიღი – 2013 წლის 10 ივნისი, საგადახდო დავალება № 0) 70% – 645.4 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე