№ას-774-735-2013 11 ნოემბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. ნ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ. ბ-ე, ნ. ხ-ა, თ. წ-ი, თ. ბ-ი, ლ. ჯ-ა, ლ. გ-ა, ფ. გ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეების: მ. ბ-ის, ნ. ხ-ას, თ. წ-ის, თ. ბ-ის, ლ. ჯ-ას, ლ. გ-სა და ფ. გ-ას სარჩელი მოპასუხე ნ. ნ-ის მიმართ:

ნ. ნ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი – ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.№37ა-ში („ა“ ბლოკი) მდებარე უძრავი ნივთი და იგი მოსარჩელეებს გადაეცათ თავისუფალ მდგომარეობაში.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 ივნისის განჩინებით ნ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.N37ა-ში მდებარე ბინა 90-ის („ა” ბლოკი, ფართით 110კვ.მ) თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ: მ. ბ-ე, ნ. ხ-ა, თ. წ-ი, თ. ბ-ი, ლ. ჯ-ა, ლ. გ-ა და ფ. გ-ა.

2008 წლის 11 აგვისტოს ნარდობის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „ი. ს-ი” კისრულობდა ვალდებულებას, რომ ნ. ნ-ს სამშენებლო სამუშაოების დასრულებისა და ექსპლოატაციაში მიღების შემდეგ გადასცემდა საცხოვრებელი ბინას მდებარე: სტუ-ს მიმდებარე ტერიტორიაზე (ბლოკი „ა”, ბინის პარამეტრები: 117კვ.მ ფართი, რომელიც განთავსებული იქნებოდა საცხოვრებელი სახლის „ა” ბლოკში, მე-3 სადარბაზოში, მე-2 სართულზე.

დღეის მდგომარეობით, საჯარო რეესტრში ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.N37ა-ში ნ. ნ-ის სახელზე საკუთრება არ ირიცხება.

სადავო ნივთს, ქ. თბილისში, ბ-ის ქ.N37ა-ში მდებარე ბინა 90-ს („ა” ბლოკი, ფართით 110კვ.მ) ნ. ნ-ი ფლობს არამართლზომიერად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ნ. ნ-ის მიერ სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული ის გარემოება, რომ იგი არ ფლობდა სადავო მისამართზე მდებარე მოსარჩელეთა კუთვნილ ბინას.

სამოქალქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

ზემოაღნიშნული მუხლებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული ამტკიცოს სარჩელში მითითებული გარემოებები, არამედ, მოპასუხეცაა ვალდებული სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს შესაგებელში აღნიშნული გარემოებები.

მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოებას, რომ მათ საკუთრებაში არსებულ ფართს ფლობდა ნ. ნ-ი, მოსარჩელეები ადასტურებდნენ როგორც თავიანთი ახსნა-განმარტებებით, ისე საქმეში არსებული მასალებით. კერძოდ, ს.ფ. 30-ზე წარდგენილი იყო ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.N37ა-ში მდებარე კორპუსის „ა” ბლოკის იმ სართულის გეგმა, რომელზეც განთავსებული იყო მოსარჩელეთა კუთვნილი ბინა. სააპელაციო საჩივრის განხილვის დროს მითითებული მტკიცებულების გამოკვლევისას, მოსარჩელე მხარემ ზუსტად მოახდინა სადავო ბინის იდენტიფიცირება იმ სამ ბინას შორის, რომელიც ამ სართულზე იყო განლაგებული. რაც შეეხებოდა მოპასუხე მხარეს, ნ. ნ-ის წარმომადგენელმა საერთოდ ვერ მიუთითა იმ ბინაზე, რომელიც მის მარწმუნებელს დაკავებული ჰქონდა სათანადო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამ მტკიცებულებებთან ერთად სააპელაციო სასამართლოს შინაგანი რწმენის ფორმირებაზე გავლენას ახდენდა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეების შეტყობინება, რომელიც შეეხებოდა მოპასუხის გაფრთხილებას მათი საკუთრების გამოთავისუფლების შესახებ, ასევე სარჩელი და თანდართული მასალები, ნ. ნ-ს ჩაბარებული ჰქონდა სწორედ სადავო მისამართზე.

ამდენად, მოსარჩელეებმა შეძლეს თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დასტურდებოდა სადავო უძრავ ნივთზე მოპასუხის მფლობელობა. ასეთ პირობებში კი, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი გადავიდა მოპასუხეზე, რომელმაც მათ მხოლოდ საკუთარი ახსნა-განმარტება დაუპირისპირა და თავისი პოზიციის დასადასტურებლად სასამართლოს ვერ წარუდგინა რაიმე მტკიცებულება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ მ. ბ-ე, ნ. ხ-ა, თ. წ-ი, თ. ბ-ი, ლ. ჯ-ა, ლ. გ-ა და ფ. გ-ა წარმოადგენდნენ ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.N37ა-ს ბინა 90-ში („ა” ბლოკი) მდებარე 110კვ.მ ფართის თანამესაკუთრეებს, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამასთან, დადგინდა, რომ მოპასუხეები წარმოადგენდნენ სადავო უძრავი ქონების მფლობელებს.

რაც შეეხებოდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას, რომ მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება. უფრო მეტიც, აპელანტი საერთოდ უარყოფდა სადავო უძრავი ნივთის ფლობის ფაქტს, რაც, როგორც აღინიშნა, სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, ჩათვალა, რომ ნ. ნ-ი ფლობს სწორედ იმ ფართს, რომელიც აღრიცხულია მოსარჩელეების საკუთრებად. ამის მიზეზად სასამართლომ იმაზე მიუთითა, რომ ნ. ნ-ს ხსენებულ მისამართზე ჩაბარდა გზავნილები, სარჩელი და თანდართული მასალები. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით კასატორმა გააკეთა ახსნა-განმარტება, რომელიც სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა. საქმე იმაშია, რომ ბ-ის ქ.№37ა-ში არსებული საცხოვრებელი სახლი არის ჯერ კიდევ მშენებარე. აღნიშნულ სახლში არ ცხოვრობს ბინის მესაკუთრეთა უმეტესი ნაწილი. ნ. ნ-ი ერთადერთი მაცხოვრებელია, რომელიც მის სართულზე ცხოვრობს. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ მითითებული საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობის დროს ნ. ნ-ი წარმოადგენდა საქმეთა მწარმოებელს, რის გამოც საცხოვრებელი სახლის მისამართზე (ბ-ის ქ.№37ა) მისული ნებისმიერი გზავნილი, ყოველგვარი შეფერხების გარეშე მოხვდება ნ. ნ-ის სახლში. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს მის მიერ მითითებული ფაქტის დამადასტურებელი მრტკიცებულების წარდგენა. ასეთ მტკიცებულებად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტატაციის სერვისი, ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ გაცემული ცნობა, მშენებელი კომპანიის მიერ გაცემული ცნობა, მოწმეთა ჩვენება და ა.შ. მოცემულ საქმეზე სასამართლო სხდომის ოქმის ჩანაწერის მოსმენის შედეგად ცხადი გახდება, რომ სხდომაზე საუბრის საგანი იყო, თუ სად მდებარეობდა მოსარჩელეების ბინა და არა ის, თუ რით დასტურდებოდა ნ. ნ-ის მიერ სწორედ ამ ბინაში შეჭრა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. ნ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 300 ლარი, მათ შორის, 2013 წლის 15 ივლისს გადახდილი 200 ლარი, საგადახდო დავალება №4 და 2013 წლის 1 აგვისტოს გადახდილი 100 ლარი, საგადახდო დავალება №7) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე