№ას-964-922-2013 29 ნოემბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ. წ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ს-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქორწინებაში შეძენილ უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობა, თანასაკუთრებაში არსებული მოძრავი ნივთების ღირებულების ნახევრის დაკისრება, პირადი საკუთრების მოძრავი ნივთების დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დ. ს-ის სარჩელი მოპასუხე ვ. წ-ის მიმართ, დაკმაყოფილდა:

1. დ. ს-ე ცნობილ იქნა ვ. წ-ის სახელზე რეგისტრირებული, ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, 30000კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მდებარე უძრავი ნივთის ½ ნაწილის მესაკუთრედ;

2. ვ. წ-ს დ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ერთობლივი ცხოვრების დროს შეძენილი ნივთების (მაცივარი „ტოშიბა”, ღირებულებით 990 ლარი; სარეცხი მანქანა ,,ინდეზიტი’’ – 649 ლარი; კონდიციონერი – 993 ლარი; ტელევიზორი ,,პანასონიკი’’ – 1960 ლარი; სამზარეულო ,,ოლია-ლიუკს’’ – 700 ლარი; სასადილო მაგიდა, ოვალური – 350 ლარი; უკრაინული საძინებელი – 1500 ლარი; კომოდი – 260 ლარი; შემოსასვლელის სარკე და საკიდი – 630 ლარი; შემოსასვლელის ჭაღი ,,ლატუნის’’ ბროლით გაწყობილი – 160 ლარი; სამზარეულოს ჭაღი – 65 ლარი; ორი ცალი იატაკის ხალიჩა – 300 ლარი; სამზარეულოს კუთხის ავეჯი: წაბლის ხის მაგიდა 4 სკამით და ერთი გრძელი, სათავსოებიანი სკამით – 650 ლარი; სამეული – 600 ლარი) ღირებულების ნახევრის ანაზღაურება;

3. დ. ს-ეს ვ. წ-ის მფლობელობიდან დაუბრუნდა მისი კუთვნილი ნივთები: ავეჯი ,,ჩონბე (დესაუ სარკით, ოთხკარიანი ვიტრინა, მაგიდა 6 სკამით)“, ღირებულებით 5775 ლარი; ტელევიზორი, შიგნით მოწყობილი ვიდეოთი, ვერცხლისფერი, ღირებულებით 600 ლარი; ვიდეოკამერა ვერცხლისფერი – 900 ლარი; ხერხემლის გასავარჯისებელი ელექტრონული აპარატი – 330 ლარი; ორი სურათი (ზამთრის პეიზაჟი და ყვავილები) – 85 და 35 ლარი; კერამიკისგან დამზადებული ფარშევანგიანი საათი – 95 ლარი; ჩინური მაღალი „ვაზა“, ხის, შავი ფერის, ფარშევანგის გამოსახულებით – 100 ლარი; ღამის „ლამპა“ ბროლის სადგამით –180 ლარი; თოჯინა დათუნია – 75 ლარი; „როკოკოს“ ჭიქა და „ვაზა“ – 65 ლარი; სხვადასხვა ზომის კერამიკის და ლითონის ფიგურები – 120 ლარი; ბროლის დიდი ჩეხური ჭაღი – 800 ლარი; ბროლის მომცრო ჩეხური ჭაღი – 400 ლარი; ლურჯი ფერის კერამიკით გაწყობილი ბროლის ჭაღი 300 ლარი; დასაუთოებელი მაგიდა – 130 ლარი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. წ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 ივნისის განჩინებით ვ. წ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მხარეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე უდავოდ დადგინდა და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა, რომ ვ. წ-ი და დ. ს-ე 1993 წლიდან 2001 წლამდე იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში;

დ. ს-ე და ვ. წ-ი 2001 წლის 15 ოქტომბრიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში. რაიმე მტკიცებულება, რაც დღეის მდგომარეობით ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ მხარეთა შორის რეგისტრირებული ქორწინების არარსებობაზე მიუთითებდა, საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა. მეუღლეთა შორის საქორწინო ხელშეკრულება არ დადებულა;

მხარეთა ახსნა–განმარტებების, აგრეთვე, მოწმეების – ე. ს-ის და თ. ლ-ის ჩვენებების საფუძველზე დადგინდა, რომ მოძრავი ნივთები: ავეჯი ,,ჩონბე“ (დესაუ სარკით, ოთხკარიანი ვიტრინა, მაგიდა 6 სკამით)’’, ღირებულებით 5775 ლარი; ტელევიზორი შიგნით მოწყობილი ვიდეოთი, ვერცხლისფერი, ღირებულებით 600 ლარი; ვიდეოკამერა, ვერცხლისფერი, 900 ლარი; ხერხემლის გასავარჯიშებელი ელექტრონული აპარატი, 330 ლარი; ორი სურათი (ზამთრის პეიზაჟი და ყვავილები), 85 და 35 ლარი; კერამიკისგან დამზადებული ფარშევანგიანი საათი, 95 ლარი; ჩინური მაღალი ლარნაკი, ხის, შავი ფერის, ფარშევანგის გამოსახულებით 100 ლარი; ღამის „ლამპა“ ბროლის სადგამით 180 ლარი; თოჯინა დათუნია, 75 ლარი; „როკოკოს“ ჭიქა და ლარნაკი, 65 ლარი; სხვადასხვა ზომის კერამიკის და ლითონის ფიგურები, 120 ლარი; ბროლის დიდი ჭაღი, ჩეხური 800 ლარი; ბროლის მომცრო ჩეხური ჭაღი, 400 ლარი; ბროლის ჭაღი, ლურჯი ფერის, კერამიკით გაწყობილი, 300 ლარი; დასაუთოებელი მაგიდა, 130 ლარი – წარმოადგენდა დ. ს-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას და იმყოფებოდა ვ. წ-ან. ასევე დადგინდა, რომ ხერხემლის გასავარჯიშებელი მოწყობილობაც, ღირებულებით 330 ლარი, მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა;

საქმეში წარდგენილი დოკუმენტებისა და მოწმის ჩვენების საფუძველზე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგინდა ისიც, რომ მხარეთა მიერ ერთობლივი ცხოვრების დროს შეძენილ იქნა საოჯახო ნივთები: მაცივარი „ტოშიბა” ღირებულებით 990 ლარი; სარეცხი მანქანა ,,ინდეზიტი’’– 649 ლარი; კონდიციონერი – 993 ლარი; ტელევიზორი ,,პანასონიკი’’ – 1960; სამზარეულო ,,ოლია-ლიუკს’’ – 700 ლარი; სასადილო მაგიდა, ოვალური – 350 ლარი; უკრაინული საძინებელი – 1500 ლარი; კომოდი – 260 ლარი; შემოსასვლელის სარკე და საკიდი – 630 ლარი; შემოსასვლელის ჭაღი ,,ლატუნის’’ ბროლით გაწყობილი –160 ლარი; სამზარეულოს ჭაღი – 65 ლარი; ორი ცალი იატაკის ხალიჩა – 300 ლარი; სამზარეულოს კუთხის ავეჯი წაბლის ხის, მაგიდა 4 სკამით და ერთი გრძელი, სათავსოებიანი სკამით – 650 ლარი; სამეული – 600 ლარი. ნივთები იმყოფებოდა ვ. წ-ის სახელზე რეგისტრირებულ სადავო ბინაში. ტელევიზორი „პანასონიკი”, ღირებულებით 1960 ლარი, გაყიდა ვ. წ-მა;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, ვ. წ-ს დ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ერთობლივი ცხოვრების დროს შეძენილი ნივთების ღირებულების ნახევრის ანაზღაურება და ამასთან, დ. ს-ეს ვ. წ-ის მფლობელობიდან დაუბრუნდა მისი კუთვნილი ნივთები. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ვ. წ-ის სააპელაციო საჩივარი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ამ ნაწილის მიმართ დაუსაბუთებელი იყო, გადაწყვეტილებაზე უსწორობის მსჯელობისას აპელანტი მხოლოდ ზოგადი მითითებებით შემოიფარგლებოდა. ამასთან, როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 2013 წლის 26 ივნისს გამართულ სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა განმარტა, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილება სრულად იყო გასაჩივრებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, აპელანტის ინტერესი შემოიფარგლებოდა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლებაზე. რაც შეეხებოდა მოძრავ ნივთებს, ვ. წ-ი მზად იყო დ. ს-ის დაებრუნებინა სადავო მოძრავი ნივთები.

საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდებოდა, რომ ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდით №..., სასოფლო–სამეურნეო მიწის ნაკვეთი ფართით 3000კვ.მ) – საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ვ. წ-ის სახელზე. ამონაწერის თანახმად, ვ. წ-ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, დამოწმების თარიღი 30.12.1992წ.,), საჯარო რეესტრში ვ. წ-ის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა 2007 წლის 27 მარტს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს არქივში ვ. წ-ის სახელზე დიღმის სასწავლო-საცდელი მეურნეობის ტერიტორიაზე სააღრიცხვო ბარათი არ არსებობდა, უძრავი ნივთის შეძენის მომენტად საჯარო რეესტრში მისი რეგისტრაციის თარიღი უნდა მიჩნეულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საჯარო რეესტრი წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის გარანტს და ემსახურება კერძო სამართლის სუბიექტთა ინტერესების დაცვას. ეს დასკვნა ემყარება სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლს, რომლის ძალითაც რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. უძრავი ნივთების ამგვარ მკაცრ სამართლებრივ რეჟიმში მოქცევა კერძო სამართლის სუბიექტთა უფლებების დაცვას და სამოქალაქო ბრუნვის სამართლებრივ უსაფთხოებას ემსახურება. განსახილველ შემთხვევაში, რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობის და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე უძრავ ქონებაზე (საკადასტრო კოდით №...) ვ. წ-ის საკუთრების უფლება წარმოიშვა 1992 წლის 30 დეკემბერს დამოწმებული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის პოზიცია საუთრების უფლების საფუძვლის სადავოობასთან დაკავშირებით, მით უმეტეს, რომ საკუთრების უფლების სადავოობის შემთხვევაში, სადავო იქნებოდა ასევე, უძრავ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლების საფუძველიც.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება გულისხმობს ქორწინების პერიოდში შეძენილ ყოველგვარ ქონებას (უძრავი და მოძრავი), რომელიც შეძენილია (ან შექმნილია) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით. მეუღლეთა საერთო თანასაკუთრებას განეკუთვნება ხელფასი და სხვა ფულადი შემოსავლები, მიუხედავად იმისა, თუ ვის სახელზეა რიცხული. მეუღლეებს თანაბარი უფლებები აქვთ ქონებაზე იმ შემთხვევაშიც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. მითითებული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ მეუღლეთა საერთო ქონება არის ქონება, რომელიც მეუღლეებმა ერთობლივად შეიძინეს. შეძენაში, რა თქმა უნდა, არ იგულისხმება მხოლოდ ფულადი თანხის გადახდა (რაზეც მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), არამედ ორივე მეუღლის ნება მიმართულია ქონების მათ საკუთრებაში გადასვლაზე. ამდენად, უძრავი ქონების მეუღლეთა თანასკუთრებად მიჩნევის საკითხის დადგენისას განმსაზღვრელია უძრავი ქონების მეუღლეების მიერ ერთობლივად, რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში საერთო სახსრებით შეძენის ფაქტი და ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლის წარმოშობის თარიღი. აღნიშნული საკითხის თავისებურების გათვალისწინებით, უძრავი ნივთის მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის მიზნებისათვის საკუთრების უფლების წარმოშობა არ შეიძლება დაუკავშირდეს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ინსტიტუტს. ამავე მიზნით, საკუთრების უფლების წარმოშობის მომენტის დადგენისათვის მნიშვნელოვანია არა ამ უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის თარიღი, არამედ, თავად საკუთრების წარმოშობის საფუძველი, რასაც მოცემულ შემთხვევაში 1992 წლის 30 დეკემბრის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენდა. „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო–სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილებისა და „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ“ 1996 წლის 22 მარტის საქართველოს კანონით, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები მიწათმოსარგებლის კერძო საკუთრებად გამოცხადდა. ამდენად, 2007 წლის 27 მარტი (უძრავი ქონების საჯარო რეესტრში პირველადი რეგისტრაციის თარიღი) არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო უძრავი ნივთის შეძენის მომენტად.

მიუხედავად ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებას სადავო უძრავი ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის თაობაზე, ვინაიდან ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (მშენებლობა დასრულდა, გადაკეთდა და სხვა). სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული დასკვნა დააფუძნა შემდეგ გარემოებებზე:

პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული ელგუჯა ს-ის განმარტებით, ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდით №...) სახლისთვის საჭირო სამშენებლო მასალები, სამშენებლო ბლოკი, ფიცარი, საღებავი, ჭერის მოსაწყობად საჭირო მასალა და ა.შ., პირადად მან აჩუქა დ. ს-ეს. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული მიხეილ ცხვედიანის განმარტებით, მან ვ. წ-ი გაიცნო სამშენებლო პოლიგონზე, როდესაც მან დაამზადა დიღმის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე სახლის ასაშენებლად საჭირო სამშენებლო ესკიზი, სამუშაო ნახაზი. ნახაზი მან გადასცა დ. ს-ეს. ამ დროს მიწის ნაკვეთზე იყო მხოლოდ სახლის ფუნდამენტი. მოწმე მ. ჭ-ის განმარტებით, მან პირადად ააშენა ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის პირველი სართული. მისი მითითებით, მან მშენებლობა დაიწყო ფუნდამენტიდან. მშენებლობა დაიწყო დაახლოებით 2001 წელს. მ. ჭ-ეს ხელფასს აძლევდა დ. ს-ე. მ. ჭ-ემ დაადასტურა, რომ საქმეში წარდგენილი მისი და დ. ს-ის ფოტოსურათი გადაღებული იყო სახლის მშენებელობის დროს. მოწმე ვ. ჯ-ის განმარტებით, მან 2003 წელს გაიცნო დ. ს-ე და მასთან 2006 წლიდან მუშაობს მძღოლად. ამ პერიოდიდან იგი ხშირად დადიოდა ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლში. ამ პერიოდში სახლი იყო აშენებული მხოლოდ ბლოკით და ამის შემდგომ გაკეთდა აივანი, პირველ სართულზე ოთახი, წინა კარი, მთლიანად მოეწყო სარდაფი, გაკეთდა მეტალო-პლასტმასის კარ-ფანჯარა. ვ. ჯ-ის განმარტებით, იგი პირადად დადიოდა სამშენებლო მასალების შესაძენად დ. ს-ან ერთად, უშუალოდ მათი მონაწილეობით ხდებოდა მასალების შეძენა და დიღომში მიტანა. სამშენებლო მასალების ყველა ხარჯს პირადად ისტუმრებდა დ. ს-ე. მოწმე შ. რ-ის მითითებით, მან მოპასუხე ვ. წ-ი გაიცნო 2001 წელს სუფრაზე, რა დროსაც აღნიშნავდნენ დ. ს-ის და ვ. წ-ის ხელმოწერას. მას დიღმის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლში მისვლა მოუხდა 2003 წელს, როდესაც დ. ს-ეს საჩუქრად მიუტანა სამშენებლო მასალები – ბლოკები, ცემენტი, რკინის კარი. ამ დროს მიმდინარეობდა სამშენებლო პროცესი, კედლები და სახურავი იყო აშენებული. მოწმე თ. ლ-ის განმარტებით, იგი 1998 წლიდან მუშაობს დ. ს-ის ოჯახში დამხმარედ. 2001 წელს დაიწყო დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის მშნებლობა, გაიჭრა სახლის საძირკველი, ამ პროცესს იგი ესწრებოდა პირადად. მას ხშირად უწევდა დ-ის სახლში მისვლა, მიჰქონდათ სადილი მუშებისთვის, მშენებლობის დასრულების შემდგომ ალაგებდა სახლს. 2008 წელს სახლი გარემონტდა, მოეწყო სარდაფი, გაკეთდა სველი წერტილები, მეტალო-პლასტმასის კარ-ფანჯარა, დაიგო მოზაიკა. თ. ლ-ის განმარტებით, მშენებლებს სამუშაოს ანაზღაურებას უხდიდა პირადად დ. ს-ე. დ. ს-ეს მისთვისაც დაუტოვებია მუშებისთვის გადასაცემი თანხა. თ. ლ-ს დ. ს-ან ერთად შეუძენია ასევე სახლისთვის აუცილებელი სამშენებლო მასალები.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის შუამდგომლობით დაკითხული მოწმეები დამაჯერებლად და თანმიდიდევრულად მიუთითებდნენ, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მნიშვნელოვანი ნაწილი განხორციელდა ქორწინების რეგისტრაციის შემდგომ. ყველა მოწმე ცალსახად მიუთითებდა მშენებელობის პროცესში დ. ს-ის უშუალო, პიროვნულ თუ ფინანსურ მონაწილეობაზე. მოწმეთა განმარტებით, ასევე დგინდებოდა, რომ მოგვიანებით სახლს პირადად დ. ს-ის ხელმძღვანებლობით ჩაუტარდა კაპიტალური სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები – მოეწყო აივანი, სარდაფი, სარდაფში ჩასასვლელი კიბე, დაიგო მეტლახი, გაკეთდა მეტალო-პლასტმასის კარ-ფანჯარა, გარემონტდა ოთახები და ა.შ.

2001 წლის შემდგომ, ანუ დ. ს-ის და ვ. წ-ის ქორწინების რეგისტრაციის შემდგომ, სამშენებლო სამუშოების ჩატარების ფაქტს ადასტურებდნენ ასევე მოპასუხის შუამდგომლობით დაკითხული მოწმეები. კერძოდ, მოწმე გ.თ-ის განმარტებით, ამ პერიოდამდე სახლს არ ჰქონდა აივანი, არ იყო სარდაფი, იყო მხოლოდ ხის კიბე. თ. ა-ის ჩვენებით, მოგვიანებით, 2001 წლის შემდგომ, სახლს შეეცვალა შუშაბანდი, ამოშენდა წინა მხარე, გაკეთდა სარდაფის ჩასასვლელი, ბუხარი მოეწყო 2002 წელს. მოწმე გ. მ-ის ჩვენებით, 1999 წელს სახლი იყო კარკასის მდგომარეობაში, იყო ერთი ოთახი, გარედან არ იყო გალესილი.

ქორწინების რეგისტრაციის შემდგომ დ. ს-ის ხარჯებით კაფელის, კარ-ფანჯრების შეძენისა და სხვა სარემონტო სამუშაობის შესრულების ფაქტს ადასტურებდა თავად ვ. წ-იც. ვ. წ-ი ასევე უთითებდა, რომ ბოლო წლებში საცხოვრებელ სახლში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ინიციატორი და ხელმძღვანელი, როგორც ფიზიკურად, ასევე ფინანსურად იყო დ. ს-ე. ვ. წ-ის განმარტებით, არ არსებობდა ამის საჭიროება, ვინაიდან სახლი 5 წლის წინ გაარემონტა მისმა შვილმა. საქმეში წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოებისათვის მასალების შეძენის და ხარჯების შესახებ ადასტურებდნენ, რომ არსებულ მდგომარეობამდე საცხოვრებელი სახლის კეთილმოწყობა განხორციელდა 2008-2010 წლებში. მოწმეების ვ. ჯ-ის, მ. ც-ის, თ. ლ-ის და სხვათა ჩვენებებით (რომელთაც უშუალოდ მიიღეს მონაწილეობა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოებში) დასტურდებოდა, რომ შეთანხმებებს და განკარგულებებს სამუშაოს შესრულების შესახებ ერთად იძლეოდნენ, როგორც ვ. წ-ი, ასევე დ. ს-ე, თანხის გადახდა ხდებოდა ძირითადად დ. ს-ის მიერ.

საქმეში წარდგენილი აუდიტის დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი განთავსებულია 3000კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე. სახლის საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 127.0კვ.მ-ს, ხოლო არასაცხოვრებელი დამხმარე ფართი შეადგენს 108.0კვ.მ-ს. საცხოვრებელი სახლის პირველი სართული არის გარემონტებული ევრო სტანდარტებში, ხოლო სახლის მეორე სართულზე სარემონტო სამუშაოები დაუმთავრებელია. სახლი გადახურულია დეკორატიული კრამიტით. აუდიტორის დასკვნით უძრავი ქონება შეფასებულია 100000 აშშ დოლარად.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქმის მასალების და მოწმეთა ჩვენებების ერთობლიობაში, შინაგანი რწმენის საფუძველზე შეფასების შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ქ.თბილისში, დ-ის სასწავლო საცდელი მეურნეობის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ქონების (საკადასტრო კოდით №...) ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (დასრულდა მშენებლობა, გადაკეთდა, ჩაუტარდა კაპიტალური სარემონტო სამუშაოები და სხვა), რაც აღნიშნული ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1152-ე მუხლებით, 1163-ე მუხლით, აგრეთვე, ამავე კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების პირველი ნაწილებით.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. წ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თითოეული მეუღლის ქონება შეიძლება ჩაითვალოს მეუღლეთა თანასაკუთრებად, თუ დადგინდება, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (გადაგეგმარება, მშენებლობის დასრულება, გადაკეთება და სხვა.). მოცემული წესი არ გამოიყენება, თუ საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ იქნება გათვალისწინებული. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ქონების ღირებულება არ გაზრდილა ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად და არც მშენებლობის დასრულება მომხდარა სრულად, სახლის მე-2 სართული სარემონტო მდგომარეობაშია. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით – ვ. წ-ის მოწმეთა ჩვენებებით, ცალსახად დასტურდება, რომ სადავო სახლის მშენებლობა დაიწყო 1996 წელს და ძირითადად დასრულდა 1999 წელს, ამასთან, სახლის მე-2 სართული დარჩა სარემონტო მდგომარეობაში. სასამართლომ არასწორად გაიზიარა ფოტოსურათი, რომელიც თითქოსდა ადასტურებდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ სადავო სახლის მშენებლობაში მონაწილეობას იღებდა დ. ს-ეც, რადგან ფოტოსურათიდან არ იკვეთება, თუ რომელი სახლის მშენებლობის დროს იყო გადაღებული აღნიშნული ფოტოსურათი;

სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლში, უწინარესად, ყურადღება გამახვილებულია ქორწინებამდე შეძენილი ქონების ღირებულების მნიშვნელოვან გაზრდაზე იმ ხარჯების შედეგად, რაც ქორწინების განმავლობაში იქნა გაწეული. ქორწინების პერიოდში ქონებაზე ჩატარებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოები და გაწეული ხარჯი, რომლითაც მნიშვნელოვნად გაიზარდა ქონების ღირებულება, არ არის საკმარისი სამართლებრივი რეჟიმის ტრანსფორმაციისათვის. საამისოდ აუცილებელია ქონების ღირებულების მნიშვნელოვნად გაზრდა, მაგალითად: გადაგეგმარება, მშენებლობის დასრულება, გადაკეთება და ა.შ. სააპელაციო სასამართლო არასწორად დაეყრდნო ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის თანახმად, სადავო სახლის ღირებულება შეადგენდა 100000 აშშ დოლარს. აღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო სახლის ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზარდა, თუმცა საქმეში წარდგენილი არ იყო მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო სახლის ღირებულების მხოლოდ ე.წ. ქორწინების განმავლობაში მომატების ფაქტს, როგორც ზემოთ მიეთითა, სახლის მშენებლობა ძირითადად 1999 წელს დასრულდა. ამასთან, სახლი გარემონტებულ მდგომარეობაში იმყოფებოდა და მოგვიანებით დ. ს-ემ თავისი სურვილით ხელახლა გაარემონტა მხოლოდ პირველი სართული. ეს არ გულისხმობს სახლის მშენებლობის დასრულებას ან გადაკეთებას;

სამართალწარმოება წარიმართა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა გაიზიარეს მხოლოდ დ. ს-ის მოწმეების ჩვენებები და მხოლოდ ისინი მიიჩნიეს სარწმუნოდ;

საქმის არსებითად გადაწყვეტისას, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა ქორწინების აქტის წარმოშობის ნამდვილობა. სასამართლოსათვის ცნობილი იყო ის გარემოება, რომ ვ. წ-ს წამოწყებული ჰქონდა ადმინისტრაციული დავა ჩანაწერის ბათილად ცნობის თაობაზე. თუკი სასამართლო დაადგენს, რომ ქორწინების ჩანაწერი ბათილია, ეს გარემოება მთლიანად შეცვლის საქმის ვითარებას. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა კასატორს შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე და ამ განჩინებას იგი სადავოდ ხდის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%, რაც იმას ნიშნავს, რომ კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 30% რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით კასატორ ვ. წ-ს გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოცემული საკასაციო წარმოების დასრულებამდე. შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის საფუძველზე, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (4495.175 ლარი) 30%-ის 1348.55 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ. წ-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 1348.55 ლარის გადახდა;

3. სახელმწიფო ბაჟი განთავსებულ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე