საქმე №ას-1163-1092-2012 25 დეკემბერი, 2013 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - შპს „დ. ფ. ფ. ო-ე“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ. ტ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი - ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ტ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სამედიცინო ფირმა შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ მიმართ და მოითხოვა 2007 წლის 4 მაისს გადახდილი 2 763 ლარისა და 2008 წლის 16 ოქტომბერს გადახდილი 4 840 ლარის, 2007 წელს, მოპასუხის ბრალით იძულებით აღებული ერთწლიანი უფასო შვებულების გამო, მიუღებელი 1 668 ლარის, 2008 წლის 1 სექტემბრიდან 2009 წლის 1 სექტემბრამდე მიუღებელი ხელფასის - 1 668 ლარის, 2009 წლის 1 სექტემბრიდან 2010 წლის 1 სექტემბრამდე მიუღებელი ხელფასის - 3 939,60 ლარის, მოპასუხის რეკომენდაციით ქ.ბათუმსა და ქ.თბილისში ჩატარებული მკურნალობის ხარჯის - 6 282 ლარის, 2010 წლის 14 სექტემბრიდან სამსახურიდან გათავისუფლების გამო, 2011 წლის 13 ივნისამდე მიუღებელი საშუალო ხელფასის - 3 283 ლარის, ასევე საპენსიო ასაკის დადგომამდე - 2023 წლის 22 ივლისამდე კომპენსაციის სახით საშუალო ხელფასის 60%-ის, 144 თვეზე სულ 28 224 ლარის შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ის“ დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

2007 წლის 1 მაისს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამედიცინო მომსახურების შესახებ. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა დიაგნოსტიკა, ოპერაცია და ოპერაციის შემდგომი მკურნალობა. ნ.ტ-ს დაუდგინდა დიაგნოზი - ჰაშიმიტოს ჩიყვი და 2007 წლის 2 მაისს თირეოიდექტომია. ოპერაციისას ექიმმა პაციენტს დაუზიანა შებრუნებული ნერვი, რამაც გამოიწვია ხმოვანი იოგის პარეზი. ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელემ 2007 წლის 4 მაისს გადაიხადა 2763 ლარი.

ოპერაციის შემდგომი ნეგატიური შედეგების გამო, ნ.ტ-ს არაერთხელ მოუხდა თბილისში ჩამოსვლა და კლინიკისათვის მიმართვა. ოპერაციის ჩამტარებელი პროფესორის - კ.მ-ის რჩევით, 2008 წლის 18 ოქტომბერს ჩაუტარდა ოპერაცია - მარცხენა ხმოვანი იოგის ლატერალიზაცია, თუმცა უშედეგოდ. მოსარჩელემ ოპერაციისათვის იმავე წლის 16 ოქტომბერს გადაიხადა 3840 ლარი.

როგორც ოპერაციის ჩატარებამდე, ისე ოპერაციის წინა პერიოდში სამედიცინო დაწესებულება პაციენტს უმტკიცებდა, რომ ეს იყო რიგითი ოპერაცია და მის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას რაიმე საფრთხეს არ უქმნიდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სავალდებულო იქნებოდა პაციენტის ან სხვა უფლებამოსილი პირის ინფორმირებული თანხმობა, აღნიშნულმა განმარტებამ განაპირობა პაციენტის თანხმობა ოპერაციაზე. მეორე ოპერაციის შემდგომ ნ.ტ-ს კვლავ აღენიშნებოდა უარყოფითი სიმპტომები, რის გამოც, დისფონიის დიაგნოზით მას გაუკეთდა მესამე ოპერაცია - ლატერალიზებული მარცხენა ხმოვანი იოგის კორექცია, ამჯერად მოსარჩელეს ოპერაციის თანხა აღარ გადაუხდია, თუმცა იგი გაფრთხილებული იყო შესაძლო არასასურველ შედეგზე.

მოსარჩელის განმარტებით, ის 1993 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, 2010 წლის 14 სექტემბერს, ხმის დაკარგვის გამო, იძულებული გახდა დაეტოვებინა სამსახური, თუმცა გამოჯანმრთელების იმედით, 2007 წლის 2 მაისიდან გათავისუფლებამდე სკოლა ყოველმხრივ უწყობდა ხელს ნ.ტ-ს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის განმარტებას შებრუნებული ნერვის დაზიანებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ კლინიკაში მიმართვის დროისათვის ნ.ტ-ს შებრუნებული ნერვის ფუნქციის მოშლა უკვე აღენიშნებოდა, რაც გამოწვეული იყო დიდი ზომის სიმსივნის ხანგრძლივი ზეწოლით, ეს პრობლემა მეტად გაღრმავდა ჩატარებული ოპერაციის შემდგომ, რაც გამოიწვია შებრუნებული ნერვის სისხლის მომარაგების ანატომიურმა თავისებურებამ, რაც საშუალოდ დამახასიათებელია მოსახლეობის 2-6%-ისათვის. ოპერაციის ჩატარებას თავად პაციენტი მოითხოვდა და არ არსებობს საექიმო შეცდომა. ორივე ოპერაციის ჩატარებისას მოსარჩელე სათანადოდ იყო ინფორმირებული მისი შესაძლო გართულებებისა და რისკების თაობაზე. მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის მითითებას 2008 წლის 18 ოქტომბერს გადახდილი თანხის თაობაზე და აღნიშნა, რომ ნ.ტ-ის დაჟინებული თხოვნით ამ ოპერაციისათვის გადახდილია მხოლოდ 320 ლარი, ამასთანავე, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ სამუშაოდან გათავისუფლება საექიმო შეცდომით გამოწვეულმა ზიანმა განაპირობა. მოპასუხემ ასევე მიუთითა მოსარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლისა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ტ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ტ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ ნ. ტ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ 2007 წლის 4 მაისს გადახდილი 2763 ლარისა და 2008 წლის 16 ოქტომბერს გადახდილი 3840 ლარის ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 2007 წლის 1 მაისს ნ. ტ-მა შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ მიმართა ჩივილებით: ხმის ტემბრის შეცვლა, ფარისებრი ჯირკვლის ლოკალიზაციის ადგილზე დიდი ხანი სიმსივნური წარმონაქმნის არსებობა, დისკომფორტი, საერთო სისუსტე, ჰაერის უკმარისობა, გულის ცემის აჩქარება. 2007 წლის 1 მაისს ნ. ტ-სა და შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამედიცინო მომსახურების შესახებ. ნ. ტ-ს კლინიკაში გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა დიაგნოზი: ჰაშიმოტოს ჩიყვი. 2007 წლის 2 მაისს ნ. ტ-ს მოპასუხე კლინიკაში ჩაუტარდა ოპერაცია – თირეოიდექტომია (ფარისებრი ჯირკვლის ამოკვეთა). 2008 წლის 16 ოქტომბერს პაციენტი ნ. ტ-ი კვლავ მოთავსდა მოპასუხე კლინიკაში ჩივილით სუნთქვის უკმარისობა და დიაგნოზით: ჰაშიმოტოს ჩიყვი, თირეოიდექტომიის შემდგომი პერიოდი, მარცხენა ხმოვანი იოგის პარეზი. 2008 წლის 17 ოქტომბერს გაუკეთდა ოპერაცია – მარცხენა ხმოვანი იოგის ლატერალიზაცია. 2008 წლის 20 მაისს სუნთქვა აღდგა და ნ. ტ-ი გაეწერა კლინიკიდან. 2010 წლის 19 აპრილს ნ. ტ-ი მესამედ მოთავსდა კლინიკაში ჩივილებით: ხმის ტემბრის შეცვლა, პერიოდულად სუნთქვის გაძნელება და დიაგნოზი - ჰაშიმოტოს ჩიყვი, თირეოიდექტომიის შემდგომი პერიოდი, დისფონია. 2010 წლის 20 აპრილს გაუკეთდა ოპერაცია – ლატერალიზებული მარცხენა ხმოვანი იოგის კორექცია. 2010 წლის 25 აპრილს ნ. ტ-ი გაეწერა კლინიკიდან. სამედიცინო საბუთის ჩანაწერით, სუნთქვა თავისუფალი იყო, ხმის ტემბრი - გაუმჯობესებული.

არ იქნა გაზიარებული პირველი ინსტანციის დასკვნა, რომ მოსარჩელე ნ. ტ-ის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება მოპასუხე შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ ქმედებით არ მომხდარა. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამა თუ იმ სამოქალაქო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოსატანად აუცილებელია ფაქტების დადგენა, რაც მხოლოდ მტკიცებულებათა მეშვეობით არის შესაძლებელი, შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს დასაშვებ მტკიცებულებათა ზუსტ ჩამონათვალს, რომელთაგან ნებისმიერი დასაშვებია და მხარეს თავისი შეხედულებით შეუძლია განსაზღვროს, თუ რომელი მტკიცებულება უნდა გამოიყენოს და წარადგინოს სასამართლოში თავისი უფლების დასაცავად. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით. მოსარჩელემ მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების დასადასტურებლად წარადგინა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კომისიური სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის 2010 წლის 19 ოქტომბრის N358/40 დასკვნა, რომლის თანახმად, ნ. ტ-ის ამჟამინდელი მდგომარეობა - სუნთქვის გაძნელება (სტრიდორი), დისფონია - დაკავშირებულია პირველი (02.05.07 წ.) ოპერაციული ჩარევის (თირეოიდექტომია) გართულებასთან. აღნიშნული გართულების რისკი, სხვადასხვა ავტორების მონაცემებით, ოპერირებულ პაციენტებში 2-დან 6%-ს შეადგენს. გართულების რისკი იზრდება დიდი ზომის ჩიყვის დროს, როდესაც სიმსივნური წარმონაქმნი ახდენდა ტრაქეასა და საყლაპავზე ზეწოლას, აგრეთვე დაავადების ხანგრძლივი ანამნეზის დროს. შემდგომში (17.10.08წ. და 20.04.10წ.) ჩატარებული ოპერაციები მიმართული იყო გართულების შედეგების აღმოფხვრისაკენ. განსახილველი კატეგორიის დავების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სამედიცინო დახმარების მოქმედებასა და შედეგების მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადგენისათვის, მნიშვნელოვანია ექსპერტის დასკვნა. სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი ექსპერტის დასკვნის დახმარებით სასამართლომ უნდა დაადგინოს მედიცინის მუშაკის ქმედებისა და უარყოფით შედეგებს შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა ან არ არსებობა. პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ექსპერტის დასკვნით დგინდებოდა, რომ ნ. ტ-ის ამჟამინდელი მდგომარეობა - სუნთქვის გაძნელება (სტრიდორი), დისფონია - დაკავშირებული იყო პირველი (02.05.07წ.) ოპერაციული ჩარევის (თირეოიდექტომია) გართულებასთან. შემდგომში (17.10.08წ. და 20.04.10წ.) ჩატარებული ოპერაციები მიმართული იყო გართულების შედეგების აღმოფხვრისაკენ. სტატისტიკური მონაცემებით, აღნიშნული გართულების რისკი ოპერირებულ პაციენტებში მხოლოდ 2%-დან 6%-ს შეადგენს. პაციენტს მეორე და მესამე ოპერაცია ჩაუტარდა სამედიცინო დაწესებულების ხარჯზე, რის გამოც პალატამ ჩათვალა, რომ ნ. ტ-ის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება, მაღალი ალბათობით, გამოწვეული იყო შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ ქმედებით. სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ ზემოაღნიშნულ გარემოებათა საპირისპირო, გამაბათილებელი ან სულ მცირე, განსხვავებული ფაქტების დამადასტურებელი ალტერნატიული მტკიცებულებები, მოპასუხეს სასამართლოში არ წარუდგენია, მარტოოდენ მითითება მტკიცებულების უსაფუძვლობაზე კი, საკმარისი არ იყო და არ შეესაბამებოდა მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტს, ვინაიდან, სასამართლოს მოსაზრებით, მტკიცებას ექვემდებარება, როგორც სარჩელის, ასევე შესაგებლის საფუძვლები. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ განმარტა, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ შეძლო ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლება, აღნიშნულ მტკიცებულებას სასამართლო მხედველობაში იღებს, როგორც საპროცესო ნორმის დაცვით მიღებულ და მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შეუცილებად წერილობით დოკუმენტს. აღნიშნული მსჯელობასა და სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით, გაზიარებულ იქნა ექსპერტის დასკვნა, რომლის თანახმადაც ნ. ტ-ის ამჟამინდელი მდგომარეობა - სუნთქვის გაძნელება (სტრიდორი), დისფონია - დაკავშირებული იყო პირველი ოპერაციული ჩარევის (თირეოიდექტომია) გართულებასთან.

პალატამ ასევე დაადგინა, რომ შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ი“ მკურნალობისათვის ნ. ტ-მა 2007 წლის 4 მაისს გადაიხადა 2763 ლარი, 2008 წლის 16 ოქტომბერს - 3840 ლარი.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 1007-ე, 992-ე მუხლებით და განმარტა, რომ სამედიცინო შეცდომით მოქალაქის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების გამო სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობის პირობები იგივეა, როგორც ყველა დელიქტურ ვალდებულებებში: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი. ამასთან, თითოეული ამ კომპონენტების თავისებურება სამედიცინო საქმიანობის ხასიათით განისაზღვრება. იმავე პირობების არსებობას მოითხოვს სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი, რომლის ძალითაც სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებად მიიჩნევა სამედიცინო დაწესებულების მიერ არასწორად განხორციელებული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, რამაც გამოიწვია ზიანი, ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლის მიხედვით, მტკიცების ტვირთი აკისრია სამედიცინო დაწესებულებას, ანუ მან უნდა ამტკიცოს, რომ ზიანი მისი ქმედების შედეგად არ დადგა.

ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელია, დადგინდეს საექიმო შეცდომა. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტით, მცდარ სამედიცინო ქმედებად განმარტებულია ექიმის მიერ უნებლიედ, პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა. ,,პაციენტთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს: ა) კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: ა.ა) პაციენტის უფლებების დარღვევით; ა.ბ) მცდარი სამედიცინო ქმედებით. კანონის აღნიშნული დანაწესების ანალიზით პალატამ დაასკვნა, რომ ექიმის მიერ პაციენტისათვის ზიანის მიყენება არ უნდა იყოს წინასწარ განზრახული, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ექიმის ქმედება პროფესიულ შეცდომად აღარ ჩაითვლება, ვინაიდან ასეთი მოქმედება სისხლის სამართლის კოდექსის სათანადო ნორმებითაა რეგულირებული; ექიმის მიერ ჩატარებული სადიაგნოზო, თუ სამკურნალო ღონისძიება პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო, მიუღებელი უნდა იყოს; ექიმი პასუხისმგებელია მხოლოდ მცდარ სამედიცინო მოქმედებაზე და მისი საქმიანობის მიმართ ბრალეულობის ვარაუდი (პრეზუმფცია) არ მოქმედებს; პაციენტისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს ექიმის არასწორი მოქმედებით.

პალატამ მიუთითა იმ დადგენილ გარემოებაზე, რომ ნ. ტ-ის ამჟამინდელი მდგომარეობა დაკავშირებული იყო პირველი (02.05.07წ.) ოპერაციული ჩარევის (თირეოიდექტომია) გართულებასთან, სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, დამდგარი ზიანი უნდა წარმოადგენდეს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. იმ შემთხვევაშიც, თუ ზიანი წინასწარ იყო სავარაუდო, თუ იგი მოვალის უშუალო მოქმედებით არ იყო გამოწვეული, მისი პასუხისმგებლობა გამორიცხულია.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ არსებობდა ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, კერძოდ, შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ი“ მკურნალობისათვის ნ. ტ-ის მიერ 2007 წლის 4 მაისს გადახდილი 2763 ლარისა და 2008 წლის 16 ოქტომბერს - 3840 ლარის ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში აპელანტმა ვერ გააბათილა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები, წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლოს მოსაზრებით, არ შეიძლებოდა დადგენილიყო ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის შედეგად შრომისუუნარო გახდა თუ არა ნ. ტ-ი, ამისათვის საჭირო იყო სამედიცინო-საექსპერტო დასკვნა, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილისა და „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის N53 დადგენილებისა. სასამართლოს მოსაზრებით, ნ. ტ-ს უფლება ჰქონდა, სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კომისიის მიერ მისი შრომისუუნარობის (თუკი ასეთი დადასტურდება) ხარისხის დადგენის შემდეგ აღეძრა სარჩელი შესაბამისი ოდენობის სარჩოს დანიშვნის თაობაზე.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „დ. ფ. ფ. ო-ემ“ და მოითხოვა მისი სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ ნ. ტ-ის ჯანმრთელობას ვნება საექიმო შეცდომის შედეგად მიადგა არასწორია და არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან, პალატა, ერთი მხრივ, მიუთითებს, რომ მოსარჩელის ამჟამინდელი მდგომარეობა მაღალი ალბათობით მოპასუხე კლინიკის ბრალითაა გამოწვეული, თუმცა არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ საქმეში წარმოდგენილი ავადმყოფობის ისტორიის თანახმად, მოსარჩელის მიერ კლინიკისათვის პირველად მიმართვისას მას უკვე აღენიშნებოდა ეს პრობლემები, ავადმყოფის გადმოცემითვე, ეს ჩივილები მას კლინიკისათვის მიმართვამდე რამდენიმე წლით ადრე დაეწყო, თავად ცვლილებები განპირობებული იყო დიდი ზომის სიმსივნური წარმონაქმნის ხანგრძლივი ზეწოლით შებრუნებულ ნერვებზე და ამის შედეგად განვითარებული სისხლმომარაგების მოშლით. ეს უკანასკნელი მდგომარეობა ჩატარებული ოპერაციის შემდგომ მეტად გამწვავდა და იგი ოპერაციის შედეგს არ წარმოადგენს. დადასტურებულია ის გარემოებაც, რომ ოპერაციის შემდგომ ინტენსიური თერაპიის პალატაში ჩატარებული ფიბროსკოპიული კვლევის შედეგად მარცხენა ხმოვანი იოგი სრულფასოვნად ფუნქციონირებდა, რაც მოწმობს ფაქტს, რომ მარცხენა შებრუნებული ნერვის ინტრაოპერაციულად დაზიანებას ადგილი არ ჰქონია. პაციენტის სამედიცინო ისტორიის თანახმად, იგი სადავო პერიოდში მარჯვენა ხმოვანი იოგის მოძრაობის შეზღუდვას უჩიოდა. პაციენტის მიერ კლინიკისათვის განმეორებით მიმართვის შემდგომ ჩატარებული ფიბროლარინგოსკოპიული დიაგნისტირებით დადგინდა უკვე მარცხენა ხმოვანი იოგის დამბლა, ხოლო მარჯვენა ხმოვანი იოგი ფუნქციონირებდა სრულფასოვნად. აღნიშნული გარემოებები ნათლად ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ ოპერაციული ჩარევისას მარცხენა შებრუნებული ნერვის მექანიკურ დაზიანებას ადგილი არ ჰქონია და მოგვიანებით განვითარებული მისი ფუნქციის უკმარისობა სისხლმომარაგების მოშლით იყო გამოწვეული. ანალოგიურ ვითარებაში სისხლმომარაგების დარღვევა, მსოფლიო წამყვანი კლინიკების სტატისტიკის თანახმად, პაციენტების 2-დან 6%-ს აღენიშნება, რაც ექიმის შეცდომით არ არის გამოწვეული და არ მიიჩნევს პაციენტის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებად. სააპელაციო პალატამ ასევე არასწორად შეაფასა წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რადგანაც არც ამ მტკიცებულებით და არც სასამართლო სხდომაზე დაკითხული ექსპერტის განმარტებით არ არის დადასტურებული სამედიცინო დაწესებულების ქმედებით პაციენტის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტი. თავად დასკვნაში გადმოცემულია თუ რა მოიაზრება ზოგადად ჯანმრთელობის მდგომარეობის ზიანის ცნებაში.

საყურადღებოა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების 4.6 პუნქტის დასკვნა, სადაც სასამართლო აღნიშნავს, რომ მე-2 და მე-3 ოპერაციები პაციენტს სამედიცინო დაწესებულების ხარჯზე ჩაუტარდა, მაში, როდესაც ამავე გადაწყვეტილების 4.7 პუნქტში სასამართლო მიუთითებს, რომ მე-2 ოპერაციისათვის ნ.ტ-მა 2008 წლის 16 ოქტომბერს მოპასუხეს გადაუხადა 3840 ლარი, რომელიც სარეზოლუციო ნაწილში 4840 ლარამდეა გაზრდილი, ხოლო უსწორობის გასწორების შესახებ განჩინებით იგი კვლავ 3840 ლარადაა ჩამოყალიბებული. რეალურად, პირველი ოპერაციის თანხა - 2763 ლარი პაციენტმა თავად გადაიხადა, ხოლო მე-2 ოპერაციის თანხა პაციენტს არ გადაუხდია, ამ თანხის მცირედი ნაწილი - 320 ლარი დაფარა სადაზღვევო კომპანია „იმედი L-მა“ ოპერაციიდან 6 თვის შემდეგ და საქმეში წარმოდგენილია შესაბამისი მტკიცებულება. სწორედ ამ მტკიცებულების წარდგენის შემდგომ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელემ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილები და დავის გადაწყვეტისათვის საბოლოოდ არც ექსპერტიზის დასკვნას და არც ექსპერტად მოწვეული პირის განმარტებას არ დაეყრდნო. იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მე-2 და მე-3 ოპერაციები პაციენტს უსასყიდლოდ ჩაუტარდა (რეალურად მას გადავადებული ჰქონდა მე-2 ოპერაციის ღირებულება და ამ ღირებულების მხოლოდ მცირე ნაწილი გადაიხადა სადაზღვევო კომპანიამ, ხოლო მე-3 ოპერაცია მხოლოდ სუბიექტური ფაქტორის - პაციენტის მწვავე ფინანსური მდგომაროების გათვალისწინებით ჩატარდა უფასოდ, ასევე იმისათვის, რათა გონივრულ ფარგლებში ყოფილიყო აცილებული სასამართლო დავა), სასამართლომ მხოლოდ ვარაუდზე დაყრდნობით დააკმაყოფილა მხარის მოთხოვნა. სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილებაში ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი, კერძოდ, ნორმის დისპოზიციაში აღნიშნული ზიანი სასამართლომ გაათანაბრა პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის ყოველგვარ გართულებასთან. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ კონკრეტულ სამედიცინო ჩარევას თან სდევს სხვა სამედიცინო სახის რეციდივის პროცენტული რისკი. კასატორის მოსაზრებით, კონკრეტული რეციდივი სწორედ ამ პროცენტულ მაჩვენებლებში მოიაზრება და საპირისპიროს მტკიცება მოწინააღმდეგეს ევალება. სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლი, როდესაც უსაფუძვლოდ მიაკუთვნა აპელანტს ის, რაც მას არ გადაუხდია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ ნაწილობრივ - მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში დააკმაყოფილა ნ.ტ-ის სარჩელი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ამასთანავე, განემარტა, რომ სათანადო წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, მას უფლება ჰქონდა, საერთო წესით მიემართა სასამართლოსათვის.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების დასკვნებს არ ეთანხმება სამედიცინო დაწესებულება - შპს „დ. ფ. ფ. ო-ე“ და მოითხოვს სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მის გაუქმებას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების მართებულობა, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილისა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, წინამდებარე დავაზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისათვის სავალდებულო ძალის მქონეა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 1 მაისს ნ. ტ-მა შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ მიმართა ჩივილებით: ხმის ტემბრის შეცვლა, ფარისებრი ჯირკვლის ლოკალიზაციის ადგილზე დიდი ხანი სიმსივნური წარმონაქმნის არსებობა, დისკომფორტი, საერთო სისუსტე, ჰაერის უკმარისობა, გულის ცემის აჩქარება;

2007 წლის 1 მაისს ნ. ტ-სა და შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამედიცინო მომსახურების შესახებ. ნ. ტ-ს კლინიკაში გამოკვლევის შედეგად დაუდგინდა დიაგნოზი: ჰაშიმოტოს ჩიყვი;

2007 წლის 2 მაისს ნ. ტ-ს მოპასუხე კლინიკაში ჩაუტარდა ოპერაცია – თირეოიდექტომია (ფარისებრი ჯირკვლის ამოკვეთა);

2008 წლის 16 ოქტომბერს პაციენტი ნ. ტ-ი კვლავ მოთავსდა მოპასუხე კლინიკაში ჩივილით სუნთქვის უკმარისობა და დიაგნოზით: ჰაშიმოტოს ჩიყვი, თირეოიდექტომიის შემდგომი პერიოდი, მარცხენა ხმოვანი იოგის პარეზი;

2008 წლის 17 ოქტომბერს პაციენტს გაუკეთდა ოპერაცია – მარცხენა ხმოვანი იოგის ლატერალიზაცია;

2008 წლის 20 მაისს აღდგა სუნთქვა და ნ. ტ-ი გაეწერა კლინიკიდან;

2010 წლის 19 აპრილს ნ. ტ-ი მესამედ მოთავსდა კლინიკაში ჩივილებით ხმის ტემბრის შეცვლა, პერიოდულად სუნთქვის გაძნელება, დიაგნოზი: ჰაშიმოტოს ჩიყვი, თირეოიდექტომიის შემდგომი პერიოდი, დისფონია;

2010 წლის 20 აპრილს გაუკეთდა ოპერაცია – ლატერალიზებული მარცხენა ხმოვანი იოგის კორექცია;

2010 წლის 25 აპრილს ნ. ტ-ი გაეწერა კლინიკიდან. სამედიცინო საბუთის ჩანაწერით, სუნთქვა თავისუფალი იყო, ხმის ტემბრი - გაუმჯობესებული;

აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დაასკვნა, რომ ნ. ტ-ის ჯანმრთელობას ვნება შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ ქმედებით მიადგა. პალატამ ეს დასკვნა დაამყარა: ა) მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კომისიური სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის 2010 წლის 19 ოქტომბრის N358/40 დასკვნას; ბ) იმ გარემოებას, რომ სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, აღნიშნული გართულების რისკი ოპერირებულ პაციენტებში მხოლოდ 2%-დან 6%-ს შეადგენს; გ) პაციენტს მეორე და მესამე ოპერაცია ჩაუტარდა სამედიცინო დაწესებულების ხარჯზე; დ) მოწინააღმდეგე მხარემ ვერ შეძლო ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლება, რაც მისი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.

კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ზემოაღნიშნულ დასკვნებს და თვლის, რომ სასამართლოს მსჯელობა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებიდან. დავის გადაწყვეტისათვის პალატა საბოლოოდ არც ექსპერტიზის დასკვნას და არც ექსპერტად მოწვეული პირის განმარტებას არ დაეყრდნო, ამასთანავე, არასრულყოფილად იქნა გამოკვლეული მკურნალობისა და სამედიცინო მანიპულაციების ამსახველი მტკიცებულებები. კასატორი ასევე მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილება სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლის არასწორ განმარტებას ემყარება. ნორმის დისპოზიციაში აღნიშნული ზიანი სასამართლომ გაათანაბრა პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის ყოველგვარ გართულებასთან. არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ კონკრეტულ სამედიცინო ჩარევას თან სდევს სხვა სამედიცინო სახის რეციდივის პროცენტული რისკი. კონკრეტული რეციდივი სწორედ ამ პროცენტულ მაჩვენებლებში მოიაზრება და საპირისპიროს მტკიცება მოწინააღმდეგეს ევალება.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ ზემოაღნიშნულ მოსაზრება დასაბუთებულ შედავებას არ წარმოადგენს შემდეგი გარემოებების გამო:

პირველ ყოვლისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. დასახელებული ნორმა განამტკიცებს საექიმო შეცდომით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების წესს და ადგენს ზიანის ანაზღაურების ზოგად პირობებს. ნორმის დისპოზიციით სამედიცინო დაწესებულებას პასუხისმგებლობა ეკისრება დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე, თუ სახეზეა ამ ვალდებულების წარმოშობის ოთხი ზოგადი პირობა: ზიანი; ქმედება (უმოქმედობის) არამართლზომიერება; ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი. საყურადღებოა, რომ დელიქტური ვალდებულების ზემოაღნიშნული შემადგენლობის რომელიმე ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობას.

სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლი განამტკიცებს ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას საერთო წესით. ამავე კოდექსის 412-ე და 992-ე მუხლების თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, ხოლო პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამედიცინო შეცდომით გამოწვეული ზიანის შემადგენლობაში ბრალის ხარისხზე. სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის სავალდებულოა დადასტურდეს ექიმის გაუფრთხილებლობა და არა განზრახვა არასასურველი შედეგის დადგომის მიმართ, ამასთანავე, დამდგარი ზიანი უშუალოდ ამ ქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს და არა მკურნალობის თანმდევ შედეგს, რომლის თავიდან აცილების შესაძლებლობაც სამედიცინო დაწესებულებას ობიექტურად არ შეეძლო.

ტერმინი „მცდარი საექიმო ქმედება“ შემდეგი სახით არის განმარტებული კანონში „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ მე-3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტით: მცდარი სამედიცინო ქმედება – ექიმის მიერ უნებლიედ პაციენტის მდგომარეობისათვის შეუსაბამო სადიაგნოზო და/ან სამკურნალო ღონისძიებების ჩატარება, რაც მიყენებული ზიანის უშუალო მიზეზი გახდა;

„პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პაციენტს ან მის კანონიერ წარმომადგენელს უფლება აქვს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს კომპენსაცია ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისა, რომლებიც გამოწვეულია: ა.ა) პაციენტის უფლებების დარღვევით; ა.ბ) მცდარი სამედიცინო ქმედებით.

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ მოპასუხე სამედიცინო დაწესებულებას ეკისრება მტკიცება იმისა, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

ზემოაღნიშნული მსჯელობა მიუთითებს, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს; დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტული ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა; საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს; ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ; გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მტკიცების ტვირთის გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი მნიშვნელობა აქვს, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ საპროცესო მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი.

სამედიცინო ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების კვლევისას, ურთიერთობის მარეგულირებელი მატერიალური ნორმებით, დამდგარ ზიანსა და სამედიცინო დაწესებულების ქმედებას შორის მიზეზობრივი კავშირის არარსებობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოპასუხე დაწესებულებას.

სააპელაციო პალატამ სავსებით სამართლიანად მიუთითა, რომ ზიანის ანაზღაურების ფაქტის სამტკიცებლად მოსარჩელემ წარმოადგინა სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა და ამ დასკვნაზე დაყრდნობით ჩათვალა, რომ მოსარჩელის ჯანმრთელობას ზიანი მოპასუხე დაწესებულების ქმედებით მიადგა, სასამართლომ ეს დასკვნა სხვა გარემოებებთან ერთად დაამყარა იმასაც, რომ მოპასუხეს მისი (ექსპერტიზის დასკვნის) გამაქარწყლებელი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

მოპასუხე შემოიფარგლა მხოლოდ საექსპერტო დასკვნის კრიტიკითა და სამედიცინო დოკუმენტაციაზე მითითებით, რომელთა საფუძველზეც ექსპერტმა შეადგინა დასკვნა, რაც თავისთავად არ აქარწყლებს წარმოდგენილ დოკუმენტში მითითებულ გარემოებებს, საყურადღებოა ასევე სასამართლო სხდომაზე მოწვეული ექსპერტის განმარტებაც, თუმცა ამ განმარტების შესწავლით საკასაციო სასამართლო მიდის დასკვნამდე, რომ სააპელაციო პალატამ წარმოდგენილ დოკუმენტებს სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სავსებით ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას სამედიცინო დაწესებულების მიერ პაციენტისათვის ზიანის მიყენების თაობაზე. შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ საკასაციო საჩივარი კი ამ ნაწილში არ შეიცავს დასაბუთებულ პრეტენზიას, რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლიდან გამომდინარე, ზიანის მიყენების ნაწილში არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

რაც შეეხება მიყენებული ზიანის ოდენობას, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ, დაადგინა, რომ შპს სამედიცინო ფირმა „დ. ფ. ფ. ო-ი“ მკურნალობისათვის ნ. ტ-მა 2007 წლის 4 მაისს გადაიხადა 2763 ლარი, 2008 წლის 16 ოქტომბერს - 3840 ლარი, მეორე მხრივ, ასევე დადგენილად ცნო, რომ ნ.ტ-ს მე-2 და მე-3 ოპერაცია ჩაუტარდა სამედიცინო დაწესებულების ხარჯზე, აღნიშნული კი, დაუკავშირა სამედიცინო დაწესებულების მიერ შეცდომის მაღალი ალბათობით დაშვების წინაპირობას. ამ დასკვნის საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას იმსჯელა და მოპასუხეს პაციენტის სასარგებლოდ დაეკისრა ნ.ტ-ის მიერ მე-2 ოპერაციისათვის გადახდილი თანხა - 3840 ლარი.

კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს ამ მსჯელობას წინააღმდეგობრიონის, ასევე დაუსაბუთებლობის მოტივით და მიიჩნევს, რომ გადაწყვეტილების დასკვნები არ ემყარება საქმეში არსებული მტკიცებულებების სრულყოფილ გამოკვლევას.

პალატა იზიარებს კასატორის ამ მოსაზრებას და თვლის, რომ იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაბუთებული შედავებაა.

პირველ ყოვლისა, როგორც აღინიშნა, სააპელაციო სასამართლო ადგენს, რომ ნ.ტ-ს მე-2 და მე-3 ოპერაციების ღირებულება არ გადაუხდია, აღნიშნულის საპირისპიროდ კი, სამედიცინო დაწესებულებას პირველი ოპერაციის ღირებულებასთან ერთად აკისრებს მეორე ოპერაციის გამო გადახდილ თანხას - 3840 ლარს. საყურადღებოა, რომ გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას ამ თანხის ოდენობის თაობაზე, კერძოდ, თუ რა მტკიცებულებებს ემყარება სასამართლოს დასკვნა, მით უფრო იმ ვითარებაში, როდესაც სამედიცინო დაწესებულება სარჩელის თაობაზე წარდგენილი შესაგებლითვე არ ეთანხმებოდა მოსარჩელის ამ მითითებას. გარდა აღნიშნულისა, მე-2 ოპერაციის ღირებულების თაობაზე მოსარჩელემ წარადგინა შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ მიერ გაცემული ანგარიშფაქტურები და ფასთა კალკულაცია, ხოლო მოპასუხის განმარტებით, ოპერაციიდან გარკვეული დრის შემდეგ თანხის მხოლოდ ნაწილი გადარიცხა სადაზღვევო კომპანია „იმედი L-მა“, ამ ფაქტის სამტკიცებლად საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 6 აპრილის N980 საგადახდო დავალება, რომლის თანახმადაც მოპასუხე კლინიკის ანგარიშზე სს „საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია იმედი L INTERNATIONAL-მა“ პედაგოგთა სამედიცინო მომსახურების ფარგლებში გადარიცხა 320 ლარი. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მე-2 ოპერაციისათვის ნ. ტ-ის მიერ გადახდილი თანხის ოდენობის დადგენისათვის სავალდებულოა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ამ მოსაზრებას (სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის მოთხოვნები) და განმარტავს, რომ განსახილველი დავის საგანს წარმოადგენს საექიმო შეცდომით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, ისეთ ვითარებაში კი, როდესაც დასადგენ გარემოებათა წრე განისაზღვრება ზიანის ფაქტის შემადგენლობისა და მისი ოდენობის გამოკვლევით, არ არსებობდა უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი ნორმის გამოყენების წინაპირობები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში უნდა გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების გამოკვლევით უტყუარად უნდა დაადგინოს მე-2 ოპერაციისათვის გაწეული ხარჯები და დაადგინოს ანაზღაურებას დაქვემდებარებული ზიანის ოდენობა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. ამავე ნორმის მე-4 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საქმე ხელახლა განსახილველად უბრუნდება სააპელაციო სასამართლოს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხიც შემაჯამებელი გადაწვეტილების გამოტანისას უნდა განისაზღვროს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „დ. ფ. ფ. ო-ეს“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

4. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

5. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. სილაგაძე