№ას-665-632-2013 10 დეკემბერი, 2013 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ჯ. ა-ა

მოწინააღმდეგე მხარეები – 1. გ. ბ-ე; 2. მ. ბ-ე; 3. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხელვაჩაურის სარეგისტრაციო სამსახური; 4. აჭარის ა/რ-ის მთავრობის საქვეუწყებო დაწესებულების საარქივო სამმართველო

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საკომლო ჩანაწერის ბათილად ცნობა, საცხოვრებელ ფართზე საკუთრების უფლების დადგენა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 2 მაისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ჯ. ა-ას, მ. ა-ას და ნ. ხ-ის სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელეებმა მოითხოვეს საკომლო წიგნების ჩანაწერების ბათილად ცნობა, საკუთრების უფლების დადგენა და საჯარო რეესტრის მონაცემებში სათანადო ცვლილების შეტანა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ა-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 25 აპრილის განჩინებით ჯ. ა-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ზ. ბ-ის კომლს 1983-1985 წლებში ერიცხებოდა 0.12ჰა მიწის ფართობი და 90კვ.მ საცხოვრებელი სახლი.

საკომლო ჩანაწერების 1986-1990 წლების წიგნში ზ. ბ-ის კომლის სახელზე მეურნეობის პირადი საკუთრების გრაფაში შეტანილ იქნა ცვლილება საცხოვრებელ სახლთან მიმართებით და კომლს ერიცხებოდა 60კვ.მ საცხოვრებელი სახლი. ცვლილების განხორციელების საფუძველი საკომლო ჩანაწერების წიგნში მითითებული არ იყო.

ნ. ა-ას კომლს 1983-1985 წლებში ერიცხებოდა 0.12ჰა მიწის ფართობი და 90კვ.მ საცხოვრებელი სახლი.

საკომლო ჩანაწერების 1986-1990 წლების წიგნში ნ. ა-ას კომლის სახელზე მეურნეობის პირადი საკუთრების გრაფაში შეტანილ იქნა ცვლილება საცხოვრებელ სახლთან მიმართებით და კომლს ერიცხებოდა 60კვ.მ საცხოვრებელი სახლი. ცვლილების განხორციელების საფუძველი საკომლო ჩანაწერების წიგნში მითითებული არ იყო.

ზ. ბ-ის და ნ. ა-ას კომლები საკომლო ჩანაწერებში აღრიცხულნი არიან დამოუკიდებელ კომლებად. ამავე ჩანაწერების მიხედვით, მათ კომლებს ერიცხებოდათ პირადი საკუთრება და მათი მეურნეობის პირადი საკუთრების გრაფაში საცხოვრებელი სახლის ფართობის ცვლილებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო ვერ დადგინდა.

ხელვაჩაურის რაიონის სახელმწიფო არქივის 2007 წლის 12 მარტის №ბ-28 ცნობის საფუძველზე დასტურდებოდა, რომ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ს-ი მდებარე 1200.00კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების დაუზუსტებელ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 81.4კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე რეგისტრირებულ იქნა გ. ბ-ის და მ. ბ-ის თანასაკუთრების უფლება (უფლების რეგისტრაციის თარიღი – 2005 წლის 1 აპრილი).

2009 წლის 29 ივნისს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხელვაჩაურის სარეგისტრაციო სამსახურს №882009186855 სარეგისტრაციო განაცხადით მიმართა უძრავი ნივთის ერთ-ერთმა თანამესაკუთრემ – მ. ბ-ემ, რომლითაც მოითხოვა უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილებათა, კერძოდ, უძრავი ნივთის რეგისტრაცია სახელმწიფო გეოდეზიურ კოორდინატთა სისტემაში წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ციფრული (ელექტრონული) ვერსიის შესაბამისად.

წარმოდგენილი სარეგისტრაციო განაცხადი დაკმაყოფილდა სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ.

შესაბამისად, გ. ბ-ის და მ. ბ-ის თანასაკუთრების უფლება დარეგისტრირდა ხელვაჩაურის რაიონის, სოფელ ს-ი მდებარე 1200.00კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთსა (22.22.14.027) და მასზე განთავსებულ 81.4კვ.მ შენობა-ნაგებობაზე.

საქმის განხილვის მომენტისათვის, 2009 წლის 8 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებულია ნ. დ-ის საკუთრებად (უფლების რეგისტრაციის თარიღი 15.10.2009).

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გ. და მ. ბ-ის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო სახლი არის ერთი კონსტრუქცია, იგი გაყოფილია შუაში რკინა-ბეტონის ღობით. წლების განმავლობაში ამ სახლში ცხოვრობდნენ ბ-ი. სახლი ფაქტობრივად გაყოფილია და ცალკე შესასვლელი გზა აქვს. სახლს აქვს ორი დამოუკიდებელი, იზოლირებული მისასვლელი გზა. სახლი ფაქტობრივადაც გაყოფილი იყო და ერთ სახლში ორი დამოუკიდებელი კომლი ცხოვრობს, – ამაზე არსებობს ორი საკომლო წიგნი. წარმომადგენელმა დაადასტურა ა-ის 1986 წლის საკომლო ჩანაწერის გადასწორების ფაქტი, თუმცა მიუთითა, რომ აღნიშნული ბ-ის მიერ არ განხორციელებულა.

ამავე სხდომაზე გ. და მ. ბ-ის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო 1986 წლის საკომლო ჩანაწერში გადაკეთებულია 120კვ.მ 60 კვ.მ-დ, მაშინ როცა, 1983 წლის ჩანაწერს, რომელშიც მითითებულია 90კვ.მ ფართი, აპელანტი სადავოდ არ ხდიდა.

გ. და მ. ბ-ის წარმომადგენლის განმარტებით, ორივე კომლის სადავო სახლი აშენებულია 1956 წელს. ორივე კომლს ქონდა თანაბარი წილები 60-60კვ.მ, ეს სახლი შუაში რკინა-ბეტონით იყო გაყოფილი და ფართებიც იყო გაყოფილი, თითოეულს ქონდა ცალ-ცალკე 60-60კვ.მ., ვინც ამ სადავო სახლის ნახევარში ცხოვრობს ის არის ჯ. ა-ას ძმა, რომელსაც ბ-ან არასდროს სადავო არ ქონია წილების თანაბარი ოდენობა. ბ-ეების წარმომადგენელმა ასევე განმარტა, რომ 1956 წელს აშენებულ სახლში ორი კომლი ცხოვრობდა, ხოლო ჯ. ა-ას აქვს 300 მეტრში სხვა სახლი. მ. და გ. ბ-ის კანონიერ სარგებლობაში არსებული 1200კვ.მ მიწის ნაკვეთი არასდროს სადავო არ ყოფილა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გ. და მ. ბ-ის წარმომადგენლის მიერ განმარტებული ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგო არგუმენტები აპელანტს არ მიუთითებია და არც ამ განმარტებების საწინააღმდეგო მტკიცებულებები წარუდგენია.

სასამართლომ დააზუსტა, რომ აპელანტმა მისი მოთხოვნა ჩაოაყალიბა შემდეგნაირად: გაუქმდეს საკომლო ჩანაწერი, რომელზე დაყრდნობით გაიცა საარქივო ცნობა ბ-ე და რომელიც შემდგომ საფუძვლად დაედო საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების რეგისტრაციას, შესაბამისად, სადავო სახლის ½ ნაწილის მესაკუთრედ აღირიცხოს ჯ. ა-ა და მოხდეს რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილების შეტანა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დამატებით განმარტა შემდეგი:

კომლის წევრად მიღების წესს და პირობებს აწესრიგებდა საქართველოს სსრ მიწის კოდექსი (მე-40 მუხლი), რითაც რეგულირებული იყო გარეშე პირის კომლის წევრად მიღების წესი და პირობები, ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 122-125 მუხლები (1964 წლის რედაქცია), რითაც დადგენილი იყო, რომ საკოლმეურნეო კომლის ქონება მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა, მათ შორის არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც თანაბარი წილით.

საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან კომლს სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და საკოლმეურნეო კომლები გაუქმდა, ხოლო ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და შესაბამისად, კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 122-125-ე მუხლების შესაბამისად თანასაკუთრების უფლებით გადანაწილდა იმ პირებზე, რომლებიც ამ პერიოდისთვის კომლის წევრები იყვნენ.

აპელანტ (მოსარჩლე) ჯ. ა-ას და მოპასუხე ბ-ის კომლი აღრიცხული არიან დამოუკიდებელ კომლებად და ქონებაც ერიცხებოდათ ცალ-ცალკე კომლზე.

სადავო საკომლო ჩანაწერით ცვლილება განხორციელდა მხოლოდ საცხოვრებელი სახლის ფართობთან მიმართებით ფართობის შემცირებით, ხოლო, მიწის ნაკვეთის ფართობი დარჩა უცვლელად, იგი დღეის მდგომარეობით მესამე პირის – ნ. დ-ის საკუთრებაა და ასეთად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში მასზე განთავსებული 81.4კვ.მ შენობა-ნაგებობით. ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ნ. დ-ე გახდა სადავო ფართის მესაკუთრე, ძალაშია და იგი არ გაბათილებულა.

სადავო ფართზე ჯ. ა-ას (მოსარჩელის) უფლება ვერ წარმოიშობოდა რადგან, იგი 1993 წლისათვის ბ-ის კომლის წევრს არ წარმოადგენდა.

მართალია, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ჩანაწერში განხორციელებულ ცვლილების თაობაზე გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს დადგენა შეუძლებელია ასეთი ორგანოს მიუთითებლობის გამო, მაგრამ 1986-1990 წლების საკომლო ჩანაწერების საფუძველზე ქონება აღირიცხა საჯარო რეესტრში მ. და და გ. ბ-ის საკუთრებად.

უძრავ ნივთზე გ. ბ-ის და მ. ბ-ის თანასაკუთრების უფლების რეგისტრაცია შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას. რეგისტრაციის დროისათვის მოქმედი „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, მიწის რეგისტრაცია არის მიწის ნაკვეთის და მასთან უძრავად დაკავშირებული ქონების რეგისტრაცია. იმავე კანონის მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პირველადი რეგისტრაცია შეიძლება მოხდეს ორ საფუძველზე მიწის და სხვა უძრავი ქონების ობიექტებზე უფლებების დადგენისა და ამ ქონებაზე უფლებების გადასვლის საფუძველზე, ხოლო მე-3 პუნქტის თანახმად, უძრავი ქონების ობიექტებზე უფლებების დადგენის საფუძველზე რეგისტრაცია გულისხმობს გარკვეული ტერიტორიის ფარგლებში მიწის კადასტრის სამუშაოების ჩატარებას და დოკუმენტირებას.

აღსანიშნავი იყო ისიც, რომ გ. ბ-ის და მ. ბ-ის სახელზე უძრავი ნივთის რეგისტრაციის დროისთვის მოქმედი „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ იცნობდა „რეგისტრაციის შესახებ“ გადაწყვეტილების გამოცემას წერილობითი ფორმით მართვის ავტომატური საშუალებების გამოყენებით. რეგისტრაციისა და რეგისტრირებული მონაცემების ხელმისაწვდომობის საკითხებზე მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები გამოიცემოდა „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში 2007 წლის 18 დეკემბერს შეტანილი ცვლილებების შემდგომ. ამდენად, გ. ბ-ის და მ. ბ-ის სახელზე უძრავი ნივთის თანასაკუთრების უფლების რეგისტრაცია არ შეიცავდა ადმინისტრაციული აქტის სახეს.

„მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, ზონის რეგისტრატორი პასუხისმეგებლია დოუმენტაციის შენახვაზე და რეგისტრატურის მართვის სხვა ასპექტებზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას არ ეკისრება პასუხისმგებლობა წარდგენილი დოკუმენტის ნამდვილობაზე, შესაბამისად მტკიცების ტვირთი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის კანონიერებისა თუ უკანონობის თაობაზე. ანალოგიურ დანაწესს შეიცავდა „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონი (მუხლი 331, პუნქტი 1) და ამჟამად მოქმედი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონი (მუხლი 3, პუნქტი 6) – მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე. ისინი პასუხისმგებელნი არიან მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე.

სარეგისტრაციო სამსახურის, როგორც მარეგისტრირებელი ორგანოს როლი და ფუნქცია იმაში გამოიხატება, რომ სათანადო სარეგისტრაციო დოკუმენტის წარდგენის შემთხვევაში კანონშესაბამისად მოახდინოს შესაბამისი პირის საკუთრების უფლების რეგისტრირება უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში და პირიქით, სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე.

ამდენად, საკომლო წიგნის ჩანაწერების ბათილობაზე და საცხოვრებელ ფართზე საკუთრების უფლების დადგენის თაობაზე სარეგისტრაციო სამსახური არაფერს ასაბუთებს ან/და უარყოფს. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის კანონშესაბამისობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოსარჩელე ჯ. ა-ას (აპელანტს), რომელიც ამაზე ვერაფერს მიუთითებდა, გარდა მისი განმარტებისა.

სარეგისტრაციო ჩანაწერი უძრავ ნივთზე გ. ბ-ის და მ. ბ-ის თანასაკუთების უფლების რეგიტრაციის თაობაზე დაფუძნებული იყო უფლების დამდგენ დოკუმენტზე – არქივის ცნობაზე. საქმის განხილვისას დადგინდა, რომ სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ადმინისტრაციული წარმოებისას სრულად იქნა გამოკვლეული საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. შესაბამისად, არ არსებობდა საფუძველი ჯ. ა-ას სადავო ქონების ½ ნაწილზე მესაკუთრედ აღრიცხვისათვის.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 23-ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სარეგისტრაციო წარმოებისას მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ, თუ რეგისტრაციის მოთხოვნის დროისთვის საკუთრების უფლება გადასულია ახალ მესაკუთრეზე. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგინდა, რომ სადავო ქონება დღეის მდგომარეობით ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მესამე პირზე – ნ. დ-ე, ნასყიდობის ხელშეკრულება კვლავაც ძალაშია და არ არის ბათილი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვერ მოხდებოდა რეესტრის სამსახურის მიერ სადაო ქონებაზე ჯ. ა-ას მესაკუთრედ აღრიცხვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობდა ჯ. ა-ას სადავო ქონებაზე ½ წილის მესაკუთრედ ცნობის საფუძველი, მაშინ, როცა სადაო ქონებაზე (ჯერ ბ-ე, ხოლო შემდეგ ნ. დ-ე) არსებული რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობა არანაირად არ დგინდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-105-ე მუხლებით და განმარტა, რომ აპელანტმა ჯ. ა-ამ მისი პოზიცია ვერ გაამყარა შესაბამისი მტკიცებულებებით, იგი მხოლოდ განმარტებით შემოიფარგლა, რაც ვერ გახდებოდა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შედეგად არსებითად სწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. სააპელაციო სასამართლომ, აღნიშნული გარემოება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლზე დაყრდნობით ჯ. ა-ას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძვლად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ა-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებსა და მოტივებზე, ისე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და შეფასებები. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმე განიხილა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. დაუშვებელი იყო სააპელაციო სასამართლო დაყრდნობოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს არასწორ სამართლებრივ შეფასებებს, ვინაიდან, სახეზე იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად განმარტება;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორი ფორმულირება მისცა დავის საგანს, კერძოდ, გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში დავის საგნად მითითებულია საკომლო ჩანაწერის ბათილად ცნობა, მაშინ, როცა კასატორმა სააპელაციო სასამართლოში აღიარებითი სარჩელით მოითხოვა საარქივო სამმართველოს მიერ გაცემული ცნობის და შესაბამისი საკომლო ჩანაწერების იურიდიული ძალის არმქონედ აღიარება, რადგან აღნიშნული საარქივო ცნობის საფუძველზე განხორციელდა საჯარო რეესტრში ჩანაწერის განხორციელება. ამდენად, საარქვიო ცნობა ჩაითვალა უფლების დამდგენ დოკუმენტად;

სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა საქმის გარემოებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევის თაობაზე, დაეყრდნო მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ახსნა-განმარტებას, შეფასების მიღმა დატოვა საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები და არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივარში გამოთქმულ მოსაზრებებზე.

სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა საქმეში წარდგენლი წერილობითი მტკიცებულებები, კერძოდ, ხელვაჩაურის რაიონის სახელმწიფო არქივის მიერ 2007 წლის 12 მარტს გაცემული საარქივო ცნობა №26-ა და აჭარის ასსრ სახელმწიფო დაზღვევის სამმართველოს მიერ 1973 წლის 21 დეკემბერს გაცემული №1363 ცნობა. დასახელებული წერილობითი მტკიცებულებებით დასტურდება ა-ის ქვის სახლის 1956 წელს აშენებისა და სახლის 120კვ.მ ფართობის მოცულობით არსებობის ფაქტები. მითითებული გარემოებები დაფიქსირებულია ჯერ კიდევ 1972-1973 წლების საკომლო ჩანაწერში. აჭარის სახელმწიფო დაზღვევის მიერ გაცემული პასუხით კი დასტურდება, რომ ა-ის და ბ-ის კომლებს სხვადასხვა სახლი ჰქონდათ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული მტკიცებულებები გამოკვლევისა და სათანადო სამართლებრივი შეფასების გარეშე დატოვა;

კასატორისთვის გაურკვეველია სასამართლოს მსჯელობა, სადაც მოყვანილია სამართლებრივი შეფასებები კომლის წევრად მიღების თაობაზე და კომლის წევრებს შორის კოლმეურნეობების გაუქმების შემდგომ ქონების თანასაკუთრებად ცნობის შესახებ, იმ ფონზე, როცა, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე და მოსარჩელე აღრიცხულნი იყვნენ დამოუკიდებელ კომლებად და ქონებაც ცალ-ცალკე ერიცხებოდათ;

სასამართლო პროცესზე მოწინააღმდეგე მხარეს არ უარყვია, რომ სახლი თავდაპირველად ა-ების საკუთრებას წარმოადგენდა. შესაბამისად, ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ჯ. ა-ას სადავოდ გახდარ ქონებაზე საკუთრების უფლება ვერ წარმოეშობოდა, ვინაიდან იგი არ ყოფილა ბ-ის კომლის წევრი;

კასატორი იზიარებს სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ სარეგისტრაციო სამსახური არ ამოწმებს ცნობაში მითითებული მონაცემების სისწორეს, თუმცა, აღნიშნავს, რომ სწორედ საარქივო ცნობასა და საკომლო წიგნში უსწორო ჩანაწერზე დავობდა იგი;

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომლის მიხედვითაც, სადავოდ გამხდარი ქონება დავის განხილვის მომენტისათვის მესამე პირზე საკუთრების უფლებითაა აღრიცხული და სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც მოსარჩელისათვის იურიდიული შედეგი არ დადგებოდა. სასამართლოსთვის წარდგენილი სხდომის ოქმებით დასტურდება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე მხარეთა შორის მიმდინარეობს დავა, რომლის განხილვაც შეჩერებულია განსახილველ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. ა-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ჯ. ა-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდე საკასაციო საჩივარზე ი. შ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ჯ. ა-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ჯ. ა-ას დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ი. შ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი, გადახდის თარიღი 2013 წლის 12 ივლისი, საგადახდო დავალება № 1) 70% – 350 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე