საქმე №ას-673-639-2013 9 დეკემბერი, 2013 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ვ. ჩ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ს. პ-ი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. ჩ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. პ-ის მიმართ და მოითხოვა, დაევალოს მოპასუხეს, მის მფლობელობაში არსებული ქ.ახალქალაქის აგრარული ბაზრის ტერიტორიაზე მოსარჩელის სასარდაფე ნაგებობის ფანჯრების წინ უკანონოდ აშენებული ნაგებობის აღება, რომელიც ხელს უშლის სასარდაფე ნაგებობაში დღის სინათლისა და ჰაერის მოხვედრას შემდეგი საფუძვლებით:
2004 წლის დეკემბერში ვ. ჩ-მა ქ.ახალქალაქში შეიძინა სასარდაფე ნაგებობა. მის წინ იდგა ჯიხური, საიდანაც ვ.გრიგორიანი ეწეოდა საკვები პროდუქტებით ვაჭრობას.
2012 წლის აპრილის ბოლოს ვანიკ გრიგორიანმა მისი სასარდაფის წინ უკანონოდ ააშენა კაპიტალური შენობა და მთლიანად დაფარა სასარდაფე ნაგებობის ორივე ფანჯარა. სარდაფში საერთოდ აღარ აღწევს დღის სინათლე და იგი არ ნიავდება.
ამასთან, ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით არარად იქნა აღიარებული ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2011 წლის 10 ნოემბრის მშენებლობის ნებართვის შესახებ №119 ბრძანება.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2012 წლის 5 ივნისს ვ. გ-ან კანონის მოთხოვნათა დაცვით შეიძინა შენობა-ნაგებობა და დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში. მას შემდეგ, რაც აღნიშნული შენობა-ნაგებობა მის მფლობელობაშია, არანაირი ცვლილებები (დემონტაჟი) არ მომხდარა. ის კეთილსინდისიერად ფლობს აღნიშნულ ფართს.
ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო საჩივარში ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი საფუძვლების გრაფაში აღნიშნულია შემდეგი გარემოებები: ა) ს. პ-ის სახელზე რიცხულ მიწის ნაკვეთზე საერთოდ პავილიონი არ არსებულა; ბ) ვ. გ-მა მოჩვენებითი გარიგების საფუძველზე მიჰყიდა ს.პ-ს უძრავი ნივთი, რათა ეს უკანასკნელი კეთილსინდისიერ მყიდველად წარმოჩენილიყო; გ) ს. პ-ის მიერ შენობის აშენება ხდებოდა საკრებულოს მიერ გაცემული ნებართვით, რომელიც არ ყოფილა უფლებამოსილი, გაეცა ასეთი ნებართვა.
როგორც სარჩელიდან ირკვევა, აპელანტ ვ. ჩ-ის ძირითადი პრეტენზია მოპასუხის მიმართ ისაა, რომ მოპასუხის მიერ აშენებული ნაგებობა მთლიანად ფარავს მის სასარდაფე ნაგებობის ერთ-ერთ ფანჯარას, რის შედეგადაც სარდაფში ვეღარ აღწევს დღის სინათლე და იგი არ ნიავდება. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის საგანი გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის მე-3 კარის მე-2 თავიდან – სამეზობლო სამართლიდან, რის გამოც პავილიონის არსებობა-არარსებობას, გარიგების მოჩვენებითობას და მშენებლობის ნებართვას მოცემული სამოქალაქო დავის გადაწყვეტისათვის რაიმე მნიშვნელობა არ აქვს. ეს გარემოებები შეიძლება, სამართლებრივი მნიშვნელობის აღმოჩნდნენ სხვა დავის განხილვისას, მაგრამ არა ამჟამინდელი დავისათვის.
სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ცხადია, რომ მოცემული დავის განხილვისას აპელანტს უნდა ემტკიცებინა, რომ ს. პ-ის ნაგებობა დაუშვებლად ხელყოფს მის სასარდაფე ნაგებობით სარგებლობის უფლებას ანუ დაუშვებელი ხელყოფის მტკიცების ტვირთი აპელანტ მხარეს აკისრია.
საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით სააპელაციო პალატამ გამოარკვია, რომ ვ.ჩ-ის სახელზე ირიცხება უძრავი ნივთი – 194,8 კვ.მ სარდაფი, 336,6 კვ.მ დაუზუსტებელი ფართით. საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით, ვ. ჩ-ის სასარდაფე ფართი წარმოადგენდა 336 კვ.მ-ს. ამასთან საგულისხმოა, რომ სარდაფი იყო მთლიანი ფართი, ერთი მხრიდან 4 ფანჯრით, ხოლო მეორე მხრიდან – 9 ფანჯრით. ვ. ჩ-ის განმარტებით, აღნიშნული ფართი გადატიხრული აქვს იმდაგვარად, რომ ამჟამად სარდაფი შედგება სამი მცირე ზომის ფართისაგან, ამასთან, პირველ ასეთ ფართში მოხვედრილია იმ მხარეს განლაგებული 4 ფანჯრიდან 2 ფანჯარა. მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი ფოტოსურათებით და ექსპერტიზის დასკვნაზე დართული ფოტოილუსტრაციით ირკვევა, რომ ეს ორი ფანჯარა მთლიანად დაფარულია ს. პ-ის მიერ აშენებული ნაგებობის კედლით. ამდენად, ცხადია, რომ არსებობს ზემოქმედება, მაგრამ სასამართლომ პასუხი უნდა გასცეს კითხვას, რამდენად დაუშვებელია ასეთი ზემოქმედება.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ვ.ჩ-ის სახელზე რიცხული სარდაფი 2004 წელს შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმით ერთიან ფართს წარმოადგენს (ყოველგვარი გადატიხვრების გარეშე). ამჟამად, მესაკუთრემ ფართი ისე გადატიხრა, რომ ერთიანი ფართის ნაცვლად, წარმოიქმნა სამი ფართი, თუმცა რაიმე ცვლილება ამ მიმართულებით საჯარო რეესტრში ასახული არ არის.
ბუნებრივია, ფართი, რომელსაც 2004 წლის საინვენტარიზაციო გეგმით ჰქონდა 13 ფანჯარა, ხოლო დღეის მდგომარეობით გადატიხვრის გამო ფანჯრების რაოდენობა შემცირდა, თავისთავად ვეღარ განათდება და განიავდება ისე, როგორც ერთიანი ფართის პირობებში იქნებოდა შესაძლებელი.
გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილია 2012 წლის 27 სექტემბრის ექსპერტიზის №034857-2012/03/1 დასკვნა. დასკვნაში არსებული გამოკვლევის მიხედვით, „2008 წლის 8 ივლისის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის №1-1/1254 ბრძანების „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ V თავის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით „მიჯნის ზონა წარმოადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილს, რომელიც მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვრებიდან დაშორებულია 3 მეტრ მანძილზე ნაკლებით“, ხოლო ამავე მუხლის მე-15 პუნქტის პირველი ნაწილით „შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილების განთავსება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, ფანჯრის, სამტრედეს და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის, ასევე აივნის, ერკერის და ტერასის გარეშე“. ასევე, ამავე მუხლის 24-ე პუნქტის შესაბამისად, „სამეზობლო მიჯნის ზონაში აშენებულ შენობაზე საზღვრის მხარეს მოწყობილი კარი, ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს დაბრკოლებად მომიჯნავე მიწის ნაკვეთიზე მიჯნის ზონაში ამ თავის მოთხოვნათა დაცვით ახალი შენობის მშენებლობისათვის“.
ამავე დასკვნაში მოცემულია პასუხი „ა“ კითხვაზე, რომლითაც „ვინაიდან ს. პ-ის საკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობას არ გააჩნია ღია ნაწილი ვ. ჩ-ის საკუთრებაში არსებული სარდაფის (შესაბამისად ორსართულიანი საზოგადოებრივი შენობის) მხარეს მიჯნის ზონაში, აღნიშნული (ს. პ-ის საკუთრებაში არსებული) შენობა-ნაგებობა არ არღვევს სამშენებლო წესებსა და ნორმებს, ასევე „2008 წლის 8 ივლისის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის №1-1/1254 ბრძანების „დასახლებათა ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ძირითადი დებულებების დამტკიცების თაობაზე“ ბრძანების მოთხოვნებს ორსართულიანის საზოგადოებრივი შენობისა და ამავე შენობის სარდაფის მიმართ“.
ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ ს. პ-ის ნაგებობა ფარავს ვ.ჩ-ის სარდაფის ერთ-ერთი გადატიხრული ნაწილის ორ ფანჯარას, აღნიშნული ზემოქმედების მიუხედავად, ეს გარემოება არ წარმოადგენს სამშენებლო წესების დარღვევას და დაუშვებელ ხელყოფად ვერ ჩაითვლება.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურდა ზემოქმედების ფაქტი, თუმცა აღნიშნული ზემოქმედება ვერ დაკვალიფიცირდება დაუშვებელ ხელყოფად, რის გამოც ნაგებობის მშენებლობის აკრძალვისათვის სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლით განსაზღვრული საფუძველი არ არსებობს და, შესაბამისად, ვ.ჩ-ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისათვის – ს. პ-ის ნაგებობის დემონტაჟისათვის.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. ჩ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 8 ივლისის №1-1/1254 ბრძანების 24-ე პუნქტი და უსაფუძვლოდ გაიზიარა ამ ნაწილში ექსპერტის დასკვნა. ფაქტობრივად, ორსართულიანი საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობა და მის ქვეშ განთავსებული სარდაფი აშენებულია გასული საუკუნის 70-იან წლებში და წარმოადგენდა ახალქალაქის რაიონის სამომხმარებლო საზოგადოების (ცეკავშირის) საკუთრებას. აღნიშნული ნაგებობა განთავსებული იყო ახალქალაქის საკოლმეურნეო ბაზრის ტერიტორიაზე. საკოლმეურნეო ბაზრისთვის სარგებლობაში გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე ასევე განთავსებული იყო სამომხმარებლო საზოგადოების სხვა შენობა-ნაგებობებიც. სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ სარდაფის ამოქოლილი ორი ფანჯარა ჩრდილოეთის მხარეს გადის საკოლმეურნეო ბაზრის ტერიტორიაზე. აღნიშნული ფანჯრების წინ არსებული ტერიტორია იყო თავისუფალი და მასზე არავითარი შენობა-ნაგებობა, მით უმეტეს 26 კვ.მ პავილიონი, არასდროს არ განთავსებულა.
1998 წელს სარდაფი შეიძინა ოგანეს მელქონიანმა და 2004 წელს გაასხვისა ვ. ჩ-ზე. ერთი მხრივ, საზოგადოებრივი დანიშნულების ორსართულიანი შენობა და მის ქვეშ განთავსებული სარდაფი და, მეორე მხრივ, მიწის ნაკვეთი, სადაც ამჟამად ს. პ-მა ააშენა მაღაზია, არ წარმოადგენდნენ სასაზღვრო მიჯნის ზონას. ვინაიდან მიწით სარგებლობა და შენობა ეკუთვნოდა ახალქალაქის სამომხმარებლო საზოგადოებას, სამომხმარებლო საზოგადოება არ დაუშვებდა, რომ სარდაფის ფანჯრების წინ აეშენებინა რაიმე ნაგებობა, რომელიც დაფარავდა მისავე საკუთრებაში არსებული მეორე შენობის ფანჯრებს. სარდაფს აღნიშნული ფანჯრები დატანებული ჰქონდა შესაბამისი პროექტით და აშენდა გასული საუკუნის 70-იან წლებში. ის, რომ მაღაზიის ადგილას მანამდე არ ყოფილა რაიმე შენობა და, მით უმეტეს, პავილიონი, უტყუარად დადასტურებულია მოწმეთა ჩვენებებით და სამომხმარებლო საზოგადოებიდან გამოთხოვილი დოკუმენტებით. ასევე უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ ამოქოლილი ორი ფანჯრის მიმდებარე ფართზე დღის სინათლის მიუწვდომლობა და მისი გაუნიავებლობა არის იმის საფუძველი, რომ ვ. ჩ-მა სარდაფი (რომელიც მანამდე წარმოადგენდა ერთ მთლიან ფართს რაიმე ტიხარების გარეშე) შეძენის შემდეგ გადატიხრა სამ ნაწილად. აქედან ერთ-ერთი ფართი მოჰყვა შემდგომ ამოქოლილი ორი ფანჯრის გასწვრივ. ამით თვითონ ვ. ჩ-მა შეიქმნა ისეთი მდგომარეობა, რომ აღნიშნულ ფართში სარდაფის დანარჩენი ფანჯრებიდან ვეღარ აღწევს დღის სინათლე და ვეღარ ნიავდება. სარდაფი წარმოადგენს ვ. ჩ-ის საკუთრებას და მას, თავისი სურვილისამებრ, შეუძლია მისი გამოყენება. ამით მას მესამე პირებისათვის რაიმე სახის დაბრკოლება და ხელშეშლა არ შეუქმნია. რაც მთავარია, აღნიშნულ მონაკვეთში მხოლოდ ამოქოლილი ფანჯრებიდან აღწევდა დღის სინათლე და იქიდან ნიავდებოდა. დანარჩენი ფანჯარებიდან კი დღის სინათლე სარდაფის სხვა ნაწილებში შედიოდა.
სააპელაციო სასამართლომ უკრიტიკოდ გაიზიარა საექსპერტო დასკვნა იმ ნაწილში, სადაც ექსპერტი მიუთითებს, რომ ამოქოლილ ფანჯრებთან ნამდვილად შეინიშნება სარდაფის კედლის სინესტე, მაგრამ მისი გამომწვევი მიზეზების დადგენა ექსპერტს არ შეუძლია იმის გამო, რომ მისთვის არ არის ცნობილი ამჟამად დანესტიანებული კედლის მდგომარეობა ფანჯრების ამოქოლვამდე.
კასატორმა განუმარტა სასამართლოს, რომ ფანჯრების ამოქოლვამდე ამ მონაკვეთში კედელი არასდროს დანესტიანებულა და აღნიშნული პროცესი დაიწყო ფანჯრების ამოქოლვის შემდეგ. გარდა ამისა, ექსპერტი დასკვნაში მიუთითებს დანესტიანებაზე მხოლოდ ამოქოლილი ფანჯრების მიმდებარე კედელზე და სარდაფის დანარჩენი კედლების დანესტიანებაზე არაფერი აქვს ნათქვამი, თუნდაც ასევე სხვაგან გადატიხრული ფართის კედლებზე, რაც უტყუარად იმის დამადასტურებელია, რომ დანესტიანება გამოიწვია ფანჯრების ამოქოლვამ.
არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ ფაქტს, რომ ამოქოლილი ფანჯრების წინ აშენებული მაღაზია აშენდა უნებართვოდ, ვინაიდან მშენებლობის ნებართვა გასცა არაუფლებამოსილმა ორგანომ და საქმის სასამართლოში განხილვის დროს მისთვის ცნობილი იყო სასამართლოს მიერ აღნიშნული ნებართვის გაუქმების თაობაზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის განჩინებით ვ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. ჩ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 29 მაისს მის მიერ №450572 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ვ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ვ. ჩ-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2013 წლის 29 მაისს მის მიერ №450572 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
