№ას-720-682-2013 9 იანვარი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. წ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. რ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მამობის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. რ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. წ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა ... წლის ... იანვარს დაბადებული თ. რ-ის მიმართ 1964 წლის 11 ივლისს გარდაცვლილი ი. კ-ის მამობის დადგენა შეემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, მთელი ცხოვრების განმავლობაში ჰქონდა დაბადების მოწმობა, რომელშიც მამად მითითებული იყო ი. კ-ი, ხოლო დედად - დ.რ-ი. ამ დაბადების მოწმობის საფუძველზე აღებული აქვს ყველა აუცილებელი დოკუმენტი, სადაც მის მამის სახელად ყველგან მითითებულია ‘’ი’’. მოსარჩელის დაბადების მომენტისათვის მისი მშობლები არ იყვნენ დაქორწინებულნი. მათ ერთმანეთი ჯერ კიდევ 1930-იან წლებში გაიცნეს. ი. კ-ი 1938 წლიდან 1952 წლამდე იხდიდა სასჯელს, შემდეგ იყო გასახლებული. 1955 წელს იგი გათავისუფლდა. 1948 წლიდან, რაც ი. კ-ის პირველი მეუღლე გარდაიცვალა, მოსარჩელის დედა ყოველი შვებულების დროს აკითხავდა მას სასჯელაღსრულების ადგილებში, ხოლო მისი გასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ ცხოვრობდნენ ერთ ოჯახად. მშობელთა შეთანხმებით, მოსარჩელე ატარებდა დედის გვარს, რომ მას, როგორც რეპრესირებულის შვილს პრობლემები არ შექმნოდა. ამ მოსაზრებებიდან გამომდინარე, მათ ქორწინება მხოლოდ 1963 წელს გააფორმეს. მოსარჩელეს ახლობლური ურთიერთობა ჰქონდა ნახევარდასთან, ი. კ-ის შვილთან პირველი ქორწინებიდან - მ. კ-ან და მის შვილთან - მ. ც-ან. ხშირად ისვენებდნენ ერთად მთელი ოჯახით. მ. ც-ი დედაზე ადრე გარდაიცვალა. მაშასადამე, მ. კ-ს გარდაცვალების შემდეგ პირველი რიგის მემკვიდრე არ დარჩენია, ხოლო მეორე რიგის მემკვიდრეები არიან მოსარჩელე თ. რ-ი და მ. კ-ის ნახევარდა დედის მხრიდან - მ. წ-ე. სასარჩელო მოთხოვნის იურიდიული ინტერესია მ. კ-ის სამკვიდროს 1/2-ის მიღება (ს.ფ. 7).

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის დაბადების დროისათვის ი. კ-ს აღკვეთილი ჰქონდა თავისუფლება, რა დროსაც ინტიმური კავშირი დ. რ-ან ვერ ექნებოდა. ზემოაღნიშნული მიზეზის გამო მათ ვერც საერთო მეურნეობა ვერ ექნებოდათ ბავშვის დაბადებამდე. ი. კ-ის მიერ მოსარჩელის შვილად აღიარების დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები კი, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით თ. რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ... წლის ... იანვარს დაბადებული თ. რ-ის (პ/№...) მამად აღიარებულ იქნა 1964 წლის 11 ივლისს გარდაცვლილი ი. კ-ი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. წ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახლი გადაწყვეტილების მიღებით სარცელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 მაისის განჩინებით მ. წ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (დაბადების მოწმობა, პირადი წერილები, მოწმეთა ჩვენებები) არ დასტურდებოდა მამობის დასადგენად აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოება.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, 102-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების დასადასტურებლად მოსარჩელემ წარმოადგინა წერილობითი მტკიცებულებები და მიუთითა მოწმეთა ჩვენებებზე, კერძოდ, წარმოდგენილ იქნა თ. რ-ის დაბადების მოწმობა, სადაც მამის გრაფაში მითითებულია ი. კ-ი, ხოლო დედის გრაფაში - დ. რ-ი. ასევე წარმოდგენილია საშუალო განათლების ატესტატი, დიპლომი, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის პასპორტი, სადაც მოსარჩელე მოხსენიებულია, როგორც რ-ი თ. ი.ის ძე. ამასთან, წარმოდგენილია პირადი წერილები, რომელშიც ი. კ-ი მოსარჩელეს შვილად მოიხსენიებს და მიმართავს სახელით „ს“, ხოლო მოსარჩელის დედას - დ.რ-ს მოიხსენიებს მეუღლედ. აღნიშნულ წერილებში ავტორად მითითებულია „ი.ი“. გარდა ამისა, მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ ი. კ-ი გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ ცხოვრობდა დ. რ-ან და შვილთან თ. რ-ან ერთად, ერთ ოჯახად. ისინი ერთად ზრდიდნენ მათ საერთო შვილს. ნათესავები და ახლობლები მამის საპატივსაცემოდ თ.ს დღემდე ს. (ი.ს) ეძახიან. ასე მიმართავდნენ მას მშობლებიც. გარდა ამისა, მოწმეები აღნიშნავენ, რომ თ.ს და მ. კ-ს, რომელიც ი. კ-ის შვილი იყო მეორე ქორწინებიდან, და-ძმური ურთიერთობა ჰქონდათ ერთმანეთთან.

დადგენილია, ისიც, რომ გადასახლებიდან დაბრუნების შემდგომ, 1963 წლის 12 თებერვალს ი. კ-ი და დ. რ-ი დაქორწინდნენ.

წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებისა და ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა სადავო ფაქტობრივი გარემოება ი. კ-სა და მოსარჩელის დედის დ. რ-ის მიერ თ. რ-ის ერთად აღზრდისა და ი. კ-ის მიერ თ. რ-ის მამობის აღიარების თაობაზე, რაც სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლიანობაზე მიუთითებს, ხოლო მარტოოდენ აპელანტის მოსაზრება, რომ საქმეზე არ ჩატარებულა ბიოლოგიური (გენეტიკური) ან ანთროპოლოგიური გამოკვლევა, არ გამორიცხავდა სარჩელის საფუძვლიანობას. ამასთან, მოპასუხეს ჰქონდა ობიექტური შესაძლებლობა წარმოედგინა საპირისპირო მტკიცებულებები და გაექარწყლებინა მის მიერ სადავოდ ქცეული ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლო არ იზიარებს აპელანტის პოზიციას, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაათავისუფლა მოსარჩელე ბიოლოგიური (გენეტიკური) ან ანთროპოლოგიური გამოკვლევის ჩატარების ვალდებულებისაგან.

კონკრეტულ შემთხვევაში იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ ი. კ-ი გარდაიცვალა 1964 წლის 11 ივლისს, სააპელაციო პლატამ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საფუძვლით მამობის დადგენა განსახილველ შემთხვევაში შეუძლებლად მიიჩნია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. წ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარცელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო ისეთ მტკიცებულებას, რომლიც არ ეფუძნებოდა რაიმე დოკუმენტს, კერძოდ, სასამართლო განხილვისას დადასტურდა, რომ დაბადების მოწმობა, სადაც მამად მითითებული იყო ი. კ-ი, არ ემყარებოდა არავითარ სააქტო ჩანაწერს და, შესაბამიასდ, ეს მოწმობა ვერ იქნებოდა ნამდვილი, რაც ცხადყოფს, რომ მის საფუძველზე გაცემული დოკუმენტებიც ვერ ჩაითვლებოდა ნამდვილად და ამდენად, სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა აღნიშნული მტკიცებულებები.

კასატორის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ მთელი პროცესის განმავლობაში ეჭვქვეშ აყენებდა მიმოწერების ნამდვილობას, სასამართლომ მათი ნამდვილობის მტკიცების ვალდებულება მაინც კასატორს დააკისრა.

კასატორის აზრით, სასამართლომ საერთოდ არ გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ სააქტო ჩანაწერეში მოპასუხის მამად მითითებული იყო ივანი, შესაბამისად, ეს არის მტკიცებულება, რომელიც არ გაბათილებულა და მტკიცდება ის, რომ თ. რ-ის მამის სახელი იყო ი. და არა ი.ი. ამასთან, სასამართლომ გაიზიარა იმ მოწმეთა ჩვენებები, რომელთა ახსნა-განმარტებებიც რეალურად არავითარ საფუძველს არ ემყარებოდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 22 ივლისის განჩინებით მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მ. წ-ე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე