№ას-754-715-2013 9 იანვარი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა. ლ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ჯ-ი“, ამხანაგობა „ე-ი“

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ლ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჯ-სა“ და ი/ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ე-ის“ წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხეებისათვის, მის სასარგებლოდ, სოლიდარულად პირგასამტეხლოს – 52941 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარცელის განმარტებით, 2007 წლის 26 აპრილს ერთი მხრივ ა. ლ-სა და მეორე მხრივ ინდივიდუალურ ბინათმშენებლობა „ე-ს“ და შპს „ჯ-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხეებმა იკისრეს ვალდებულება, ქ. ბათუმში, გ-ის ქუჩის №110-112-114-ში/ქ. ბათუმში, ჰაიდარ ა-ის ქუჩის №18–ში მდებარე მშენებარე საცხოვრებელ სახლში აეშენებინათ და ა. ლ-ის გადაეცათ 150 კვ.მ ბინა და 18 კვ.მ ავტოფარეხი. საცხოვრებელი სახლის უნდა ჩაბარებულიყო 2 წელიწადში, ხოლო, ვინაიდან ხელშეკრულების გაფორმებისას მშენებლობა უკვე დაწყებული იყო, ამიტომ სახლი უნდა ჩაბარებულიყო 2009 წლის 26 აპრილს. სახლი კი, ექსპლუატაციაში მიიღეს 2012 წლის 26 აპრილს, ანუ სამი წლის დაგვიანებით. მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულების 6.5 პუნქტის თანახმად, თუ სახლი დადგენილ ვადაში არ ჩაბარდებოდა, მაშინ მოპასუხეები იღებდნენ ვალდებულებას მოსარჩელისათვის გადაეხადათ ბინის ღირებულების 0.07% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. იმის გათვლაისიწინებით, რომ მოსარჩელემ ხელშეკრულების შესაბამისად, 2007-2008 წლებში გადაიხადა 68880 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, რომლის 0,07% შეადგენდა 48.21 აშშ დოლარს, შესაბამისად, მოსარჩელის მტკიცებით, პირგასამტეხლოს საერთო რაოდენობა ვადაგადაცილებული პერიოდისთვის შეადგენდა 52941 აშშ დოლარს, რომლის დაკისრებასაც მოპასუხეებისთვის ითხოვდა მოსარჩელე.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ლ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 მაისის განჩინებით ა. ლ-სა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეთა შორის 2007 წლის 26 აპრილს დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ჯ-მა“ და ამხანაგობა „ე-მა“ აიღეს ვალდებულება ა. ლ-ის აეშენებინათ და საკუთრებაში გადაეცათ ქ. ბათუმში, ვ. გ-ის ქუჩის №100/112/114-ში მდებარე უძრავი ქონება.

ამ ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საცხოვრებელი სახლი უნდა ჩაბარებულიყო მშენელობის დაწყებიდან (ბეტონის სამუშაოების დაწყებიდან) 2 წლის ვადაში. ხელშეკრულების 6.5. პუნქტით კი, მხარეებმა, ზემოხსენებული ვალდებულების დარღვევისათვის განსაზღვრეს პირგასამტეხლო, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, აპელანტის მიერ გადახდილი თანხის 0,07%-ის ოდენობით.

ხელშეკრულების ხელმოწერის დროისათვის სახლის მშენებლობა უკვე დაწყებული იყო, ამიტომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულება უნდა შეესრულებინა, არაუგვიანეს, 2009 წლის აპრილისა.

ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით შ.პ.ს. ,,ჯ-მა” და ამხანაგობა „ე-მა“ აიღეს ვალდებულება უზრუნველეყოთ საერთო სარგებლობის ფართების დასრულება (სხვენი, სახურავი, ლიფტი, სადარბაზო, აივნები, ფასადი, ავტოსადგომი, ეზო, წყალგაყვანილობა, კანალიზაცია, ელექტრომომარაგება, სადარბაზოში ამოყვანილი ბუნებრივი აირის ცენტრალური მილები).

აპელანტმა მოწინააღმდეგე მხარეს შეთანხმებული საზღაური 68 880 აშშ დოლარი გადაუხადა ხელშეკრულების შესაბამისად. მხარეთა შორის სანოტარო წესით დამოწმებული შეთანხმების - უძრავი ქონების გადაცემაზე (10.02.2009 წ) უძრავი ქონების 2007 წლის 26 აპრილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ა. ლ-ი 2009 წლის 20 თებერვლის განცხადების საფუძველზე დარეგისტრირდა ქ. ბათუმში, გ-ის ქ.№110-112-114/ჰ.აბაშიძის ქ. №16,18-ში, სართული 5, ბინა №84-ში მდებარე 150 კვ.მ მშენებარე ფართის მომავალ მესაკუთრედ.

ა. ლ-ს ბინის ჩაბარების დროს არავითარი პრეტენზია არ განუცხადებია შპს „ჯ-ის“ ჩატარებულ სამუშაობთან დაკავშირებით ხარისხის ან ვალდებულების შესრულების ვადის დარღვევის თაობაზე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული გარიგება, კერძოდ, 2007 წლის 26 აპრილის ხელშეკრულება ფიქსირებული რეგულაციებით, შესაბამისი სტანდარტული პირობებით ცალსახაა, რომ წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას, კერძოდ, ერთ მხარეს მეორესთვის უნდა აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ბინა (შეთანხმებულ კონდიციამდე მიყვანილი) მეორე მხარეს უნდა მიეღო აშენებული ბინა და გადაეხადა შეთანხმებული თანხა.

აპელანტის მითითებით, ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით გათვალისწინებული იყო სახლის ექსპლუატაციაში მიღების ვადა და სწორედ ეს ვადა დაარღვია მოწინააღმდეგე მხარემ. ხელშეკრულების 6.1. პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლი ჩაბარდება მშენებლობის დაწყებიდან (ბეტონის სამუშაოების დაწყებიდან) 2 წლის ვადაში. პალატამ აღმნიშნა, რომ სწორედ ამ პირობის დარღვევისათვის გაითვალისწინეს მხარეებმა პირგასამტეხლო. ამასთანავე პალატამ მიიჩნია, რომ უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის (საჯარო რეესტრში მესაკუთრის რეგისტრაცია) დაგვიანებისათვის პირგასამტეხლო გათვალისწინებული არ ყოფილა.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის დასაბუთება ხელშეკრულების 6.1. პუნქტთან დაკავშირებით. ხელშეკრულების თანახმად, ა. ლ-ს უნდა მიეღო ბინა და ავტოსადგომი. ბინა ამ შემთხვევაში საცხოვრებელი სახლის ნაწილია და ბინის მიღების უფლებასთან მიერთებულია ასევე ის ინფრასტრუქტურული ერთეულები (წყალგაყვანილობა, კანალიზაცია და სხვა) რომელიც განსაზღვრულია არა მარტო ამ ბინის სარგებლობისათვის და რომლის დასრულებაზე ხელშეკრულებაშია დაფიქსირებული შეთანხმება მხარეთა შორის (6.3. პუნქტი). პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბინა ხელშეკრულების 6.4. პუნქტში დადგენილი პირობებით ა. ლ-ს ჩაბარდა ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში, ხოლო 2009 წლის თებარვალში აღირიცხა კიდეც მომავალ მესაკუთრედ.

პალატამ აზრით, აპელანტმა ვერ დაამტკიცა ის რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო პირგასამტეხლო შენობის ექსპლუატაციაში მიღებისათვის. მხარეთა ახსნა - განმარტებებით და საქმეში არსებული სხვა მასალებით დადგენილია, რომ ხელშეკრულების 6.3. პუნქტში გათვალისწინებული ზოგიერთი ვალდებულება შესრულდა დაგვიანებით. მხარები ამ ფაქტობრივ გარემოებაზე არ დაობენ. ამ გარემოებით მხარეს შეიძლება მოეთხოვა პირგასამტეხლოს დაკისრება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 652-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. ლ-მა 2009 წლის თებერვალში მიიღო შესრულებული სამუშაო და მოცემული სარჩელის შემოტანამდე არავითარი პრეტენზია არ წარმოუდგენია მოწინააღმდეგე მხარისათვის. ამ შემთხვევაში კი, ა. ლ-მა მოთხოვნის უფლება დაკარგა. ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს სადავო გადაწყვეტილება არსებითად სწორი იყო და მისი გაუქმების არავითარი საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ლ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის აზრით, უსაფუძვლოა სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეთა შორის არებული ურთიერთობა უნდა შეფასებულიყო ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინაერე ურთიერთობად და სამართლებრივად უნდა მოწესრიგებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლით.

კასატორის აზრით, სასამართლომ ხელშეკრულების ცალკეული მუხლების განმარტებისას ურთიერთგამომრიცხავი დასკვნები გააკეთა მხარეთა ვალდებულების არსისა და შესრულების წესის შესახებ, კერძოდ, სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ ხელშეკრულების 6.1 მუხლში გათვალისწინებული ჩანაწერი „საცხოვრებელი სახლი ჩაბარდება მშენებლობის დაწყებიდან 2 წლის ვადაში“, არ გულისხმობს სახლის ექსპლუატაციაში მიღებას. კასტორის აზრით, სასამართლოს აღნიშნული პოზიცია ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლით დადგენილ პრინციპს ნების განმარტების გონივრულობის თაობაზე.

კასატორის განმარტებით, არასწორია სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ თითქოს კასატორს ბინის ჩაბარებისას რაიმე პრეტენზია ვალდებულების ვადის დარღვევის თაობაზე არ განუცხადებია, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება, ვინაიდან მან ზეპირი ფორმით გამოხატა პრეტენზია ვადაგადაცილებასთან დაკავშირებით და სწორედ იმ გარემოების გამო, რომ აღნიშნულმა შედეგი არ გამოიღო, მიმართა სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით ა. ლ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4406.73 ლარის) 70% – 3084.71 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2013 წლის 5 აგვისტოს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4406.73 ლარის) 70% – 3084.71 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე