№ ას-797-756-2013 24 იანვარი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიურო“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიურომ“ სარცელი აღძრა სასამართლოში სსიპ შემოსავლების სამსახურის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის, ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში გაწეული მომსახურების ანაზღაურების მიზნით, 18046 ლარის დაკისრება.

მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურმა სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ საექსპერტო კვლევა ჩატარებულია სახელშეკრულებო ვადის მნიშვნელოვანი დარღვევით და დამკვეთს აღარ გააჩნდა საექსპერტო დასკვნის მიღების ინტერესი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს სარჩელი დაკმაყოფილდა, სსიპ შემოსავლების სამსახურს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 18046 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 ივნისის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2012 წლის 17 ივლისს სსიპ შემოსავლების სამსახურსა (შემსყიდველი) და სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს“ (მიმწოდებელი) შორის გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა მიმწოდებლის მიერ შემსყიდველის სასარგებლოდ საექსპერტო მომსახეურების გაწევა. შესყიდვის ობიექტის საერთო ღირებულება განისაზღვრა 175000 ლარით;

ხელშეკრულების 3.1 პუნქტით მიმწოდებელმა აიღო ვალდებულება შემსყიდველის მიერ წერილობითი მიმართვიდან არაუგვიანეს 20 სამუშაო დღის ვადაში უზრუნველეყო ექსპერტიზის ჩატარება და საექსპერტო დასკვნის მომზადება;

ხელშეკრულების მე-4 პუნქტით განისაზღვრა შესყიდვის ობიექტის მიღება-ჩაბარების წესი, კერძოდ, 4.1 პუნქტით დადგინდა, რომ მომსახურების მიღება გაფორმდებოდა მიღება-ჩაბარების აქტით, შემსყიდველისა და მიმწოდებლის საამისოდ უფლებამოსილი წარმომადგენლების ხელმოწერით. ხელშეკრულების 4.3 პუნქტის შესაბამისად, მომწოდებელს უფლება ჰქონდა მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებამდე არ გაეცა ექსპერტიზის დასკვნა (ტ. I, ს.ფ. 20).

სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 10.12.2012წ. №27954 ბრძანებით შპს „ს. ს. კ-ის“ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულებების სწორად განსაზღვრის მიზნით დაინიშნა ექსპერტიზა (ტ. I, ს.ფ. 25). ამავე დღეს სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა მიმართა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“, შპს „ს. ს. კ-ის“ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულებების სწორად განსაზღვრის მიზნით ექსპერტიზის ჩატარებისა და შესაბამისი დასკვნის გაცემის მოთხოვნით (ტ. I, ს.ფ. 23).

სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 10.12.2012წ. მომართვის საფუძველზე 28.12.2012წ. მომზადდა საექსპერტო დასკვნა N047083-2012/03/1-10/1 (ტ. I, ს.ფ. 26-30).

მხარეთა შორის სადავო არ არის და საქმის მასალებითაც დგინდება, რომ სსიპ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2012 წლის 28 დეკემბერს მომზადებული საექსპერტო დასკვნის შესადგენად შესრულებულ სამუშაოთა ღირებულება შეადგენდა 18046 ლარს. საექსპერტო მომსახურების ღირებულების გაანგარიშება განხორციელდა საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 08 მაისის №171-ე დადგენილების შესაბამისად (ტ. I, ს.ფ. 31-,32).

უდავოა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ გადახდილი არ არის მოსარჩელის მიერ აუდიტის დეპარტამენტის 10.12.2012წ. მომართვის საფუძველზე 28.12.2012წ. შედგენილი საექსპერტო დასკვნის ღირებულება.

სსიპ შემოსავლების სამსახური სადავოდ ხდის მოსარჩელის მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების ფაქტს და განმარტავს, რომ საამისოდ დადგენილ, ვადაში მისთვის ცნობილი არ იყო სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ დასკვნის შინაარისის შესახებ, რაც შემსყიდველს ათავისუფლებს საექსპერტო დასკვნის ღირებულების ანაზღაურებისგან.

საქმის მასალებით დგინდება, რომ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 10.12.2012წ. მომართვის საფუძველზე 28.12.2012წ. მომზადდა საექსპერტო დასკვნა N047083-2012/03/1-10/1. ამდენად, დადგენილია, რომ დასკვნა მომზადებული იქნა სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების 3.1 პუნქტით გათვალისწინებულ 20 დღიან ვადაში. რაც შეეხება აპელანტის მსჯელობას მასზედ, რომ საამისოდ დადგენილ ვადაში მისთვის ცნობილი არ იყო სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ დასკვნის შინაარსის შესახებ, პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 4.3 პუნქტის შესაბამისად, მომწოდებელს უფლება ჰქონდა მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებამდე არ გაეცა ექსპერტიზის დასკვნა. უდავოა, რომ მიღება-ჩაბარების აქტი მხარეთა შორის არ გაფორმებულა, შესაბამისად, საექსპერტო დაწესებულებას არ წარმოშობია სახელშეკრულებო ვალდებულება შემსყიდველისთვის მიღება-ჩაბარების აქტზე ხელმოწერამდე გადაეცა ექსპერტიზის დასკვნა. საგულისხმოა, რომ როგორც თავად აპელანტი განმატავს, შემოსავლების სამსახურში საექსპერტო დაწესებულების მიერ მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოდგენილი იქნა 28.12.2012წ., რომელზეც შემოსავლების სამსახურის უფლებამოსილმა პირმა იმ საფუძვლით არ მოაწერა ხელი, რომ მას თან არ ერთვოდა ექსპერტიზის დასკვნა (ტ. I, ს.ფ. 75). ამდენად, დგინდება სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების 3.1 პუნქტით გათვალისწინებულ 20 დღიან ვადაში არათუ საექსპერტო დასკვნის მომზადების ფაქტი, არამედ ის გარემოებაც, რომ 28.12.2012წ. შემსყიდველისთვის ცნობილი იყო საექსპერტო დასკვნის არსებობის შესახებ და მისი მხრიდან მიღება-ჩაბარების აქტზე ხელმოწერაზე უარი განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ მას თან არ ერთვოდა საექსპერტო დასკვნა. იმ გარემოების გათვალისწინებით, კი რომ 17.07.2012წ. სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის შესაბამისად, მიღება–ჩაბარების აქტის შედგენა წარმოადგენდა საექსპერტო დასკვნის გადაცემის წინმსწრებ მოვლენას, დგინდება, რომ შემსყიდველმა დროში თავად შეაფერხა საექსპერტო დასკვნის მიღება და დაუსაბუთებელია მსჯელობა მასზედ, რომ მისთვის საექსპერტო დაწესებულების ბრალით არ იყო ცნობილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შინაარსის შესახებ.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316.1-ე, 317.1-ე, 629.1-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ დადგენილია, რომ მენარდის – სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ ხელშეკრულების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულება შესრულებულია სრულყოფილად და მომზადებულია საექსპერტო დასკვნა. აღნიშნულის საპირისპიროდ მოპასუხის მიერ ნარდობის საზღაური გადახდილი არ არის.

სამოქალაქო კოდექსის 630.2-ე მუხლზე მითითებით, პალატამ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის სადავო არაა და საქმის მასალებითაც დგინდება, რომ სსიპ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2012 წლის 28 დეკემბერს მომზადებული საექსპერტო დასკვნის შესადგენად შესრულებულ სამუშაოთა ღირებულება შეადგენდა 18046 ლარს. საექსპერტო მომსახურების ღირებულების გაანგარიშება განხორციელდა საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 08 მაისის №171-ე დადგენილების შესაბამისად (ტ. I, ს.ფ. 31-,32).

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლზე და განსახილველ შემთხვევაში დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მიმართ ნაკისრი ვალდებულება ნარდობის საზღაურის გადახდის შესახებ შესრულებული არ არის, რაც მოპასუხისთვის თანხის დაკისრების და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველია, შესაბამისად, პალატის აზრით, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 12 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, მოითხოვ მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის აზრით, სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა და აღენიშნა, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2012 წლის 10 დეკემბრის მიმართვის საფუძველზე, მოთხოვნილი ექსპერტიზის მიზანს წარმოადგენდა საგადასახადო შემოწმების პროცესში შექმნილი აუცილებლობა – შპს „ს. ს. კ-ის“ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულებების სწორად განსაზღვრა. საგადასახადო შემოწმებისათვის ვერ მოხდა დასკვნის გამოყენება და საგადასახადო შემოწმების შედეგებზე ვადის დაცვით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტს გამოცემა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის აზრით, გადასახადის ადმინისტრირების კუთხით დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენების საშუალება, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის დებულებათა გათვალისწინებით საგადასახადო ორგანოებს თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებშჲ და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ გადასახადების ადმინისტრირების მიზნით მოიწვიონ სპეციალისტები ან ექსპერტები. ამ,დენად, „საწარმოებისათვის აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშების განმახორციელებელ ანდა საექსპერტო და აუდიტორული დასკვნების გამცემ პირთა და სახელმწიფო საწარმოთა ნუსხის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის №360 დადგენილებით განსაზღვრულმა ორგანიზაციამ, ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ბიურომ ვერ შეძლო ვადის დაცვით დაკისრებული ამოცანის გადაჭრა. ამდენად, კასატორის აზრით, საფუძველს მოკლებულია ექსპერტიზის ბიუროს მსჯელობა, რომლის მიხედვითაც, ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ ხელშეკრულების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულება შესრულებულია პირნათლად და სრულყოფილად.

კასატორის აზრით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლი და საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ მსჯელობისას, არ გამოიკვლია კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა გათვალისწინების შემთხვევაშიც, მიღებული იქნებოდა სხვა სახის გადაწყვეტილება.

კასატორი ასევე სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მისთვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების კანონიერებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 2 აგვისტოს განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სსიპ შემოსავლების სამსახური გათავისუფლებული სახლემწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე