საქმე №ას-911-869-2013 24 იანვარი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ლ. გ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თ. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. გ-ის მიმართ 1992 წლის 18 მარტს მოპასუხის სახელზე გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის და ქ. თბილისში, ნ-ის ქ. №191-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ აღიარების მოთხოვნით.

მოსარჩელის განმარტებით, 1990 წლის 22 აგვისტოს გარდაეცვალა დედა - დ. გ-ე. 1964 წლის 26 თებერვალს დ. გ-ემ უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისში, ნ-ის ქ. №191-ში უანდერძა ძმის შვილს - ლ. გ-ეს. ანდერძის არსებობის შესახებ მისთვის ახლახანს გახდა ცნობილი. მოპასუხეს, არ მიუღია სამკვიდრო კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში, რითაც მან დაკარგა სამკვიდროზე უფლებები. ერთადერთ კანონისმიერ მემკვიდრეს წარმოადგენს თვითონ, რომელსაც ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს სამკვიდრო ქონება. ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე სადავო უძრავი ქონება ტექინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრირებულია მოპასუხის სახელზე. სამკვიდრო მოწმობა გაცემულია 1992 წლის 19 თებერვლის თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ უნდა გამხდარიყო სამკვიდრო მოწმობის გაცემის საფუძველი. გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი მოპასუხის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღების ფაქტი, დაკმაყოფილებულია გაუგებარი მოთხოვნა - ანდერძის ხანდაზმულობის ვადის აღდგენის შესახებ. ამგვარი სამართლებრივი კატეგორია არა თუ იმ დროის მოქმედი, არამედ დღეს მოქმედი კანონმდებლობისათვისაც უცნობია. საქმე განხილულია უდავო წარმოების წესით, რომლის განხილვის დროს მოსარჩელე მიწვეული არ ყოფილა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. გ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი 1992 წლის 18 მარტს ნოტარიუს ც. ბ-ის მიერ ლ. გ-ის სახელზე გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა (რეესტრში რეგისტრირებული ნომრით 2-71) სამკვიდრო ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, ნ-ის ქუჩა №191 და თ. გ-ე ცნობილი იქნა ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №191-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ გარემოებები:

დ. გ-ე გარდაიცვალა 1990 წლის 22 აგვისტოს, რომლის სახელზეც საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო უძრავი ქონება - საცხოვრებელი სახლი მდებარე ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №191, რომელიც წარმოადგენს სამკვიდრო ქონებას.

მამკვიდრებლის - დ. გ-ის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეა შვილი თ. გ-ე.

მამკვიდრებლის - დ. გ-ის ანდერძისმიერ მემკვიდრეს, 1964 წლის 26 თებერვალს შედგენილი ანდერძის საფუძველზე, წარმოადგენდა ძმისშვილი ლ. გ-ე. დ. გ-ემ 1964 წლის 26 თებერვალს შედგენილი ანდერძით მისი კუთვნილი ქონება სრულად უანდერძა ლ. გ-ეს.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. გ-ემ განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს და აღნიშნა, რომ მამიდამ - დ. გ-ემ, 1964 წლის 26 თებერვალს შედგენილი ანდერძით მას უანდერძა კუთვნილი ქონება; განმცხადებლის განმარტებით, იმის გამო, რომ მხოლოდ ერთი თვეა რაც შეიტყო ანდერძის არსებობის შესახებ, დროულად ვერ გაიფორმა სამკვიდრო ქონება, რის გამოც მოითხოვა ,,ანდერძის ხანდაზმულობის ვადის აღდგენა“; აღნიშნული განცხადება სასამართლოს არ განუხილავს სასარჩელო წარმოების წესით; იგი განხილული იქნა უდავო წარმოებით; ამასთან, სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ მესამე პირები - №5 სანოტარო კანტორის და შემნახველი სალაროს წარმომადგენლები სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადდნენ; თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით განმცხადებლის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; ამ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ჩამოყალიბებულია შემდეგი სახით: ,,ლ. ი. ძე გ-ის განცხადების მოთხოვნა დაკმაყოფილდეს. აწ გარდაცვლილი დ. ლ.ს ასული გ-ის მიერ 1964 წლის 26 თებერვალს შედგენილი ანდერძის ხანდაზმულობის ვადა აღდგენილ იქნეს, რათა მიღებულ იქნას თბილისში, ნ-ის ქუჩა №191-ში საკუთრების სახლი და შემნახველ სალარო №3528, №3530/0246 ანაბარი“.

მოპასუხის - ლ. გ-ის განმარტებით, მან თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება წარადგინა ნოტარიუსთან, რის შემდეგ მასზე 1992 წლის 18 მარტს გაიცა ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა.

საქმეში არსებული, ქ. თბილისის №5 სანოტარო კანტორის სახელზე 1992 წლის 11 მარტს ლ. გ-ის მიერ წარდგენილ განცხადებაში მითითებულია, რომ იგი არის 1990 წლის 22 აგვისტოს გარდაცვლილი დ. გ-ის მემკვიდრე, თანახმად ანდერძისა; განცხადების ტექსტში მითითებულია შემდეგი ჩანაწერი: ,,ამ განცხადებით სამკვიდროს ვღებულობ, გთხოვთ მომცეთ მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, საქართველოს სსრ სამოქალაქო კოდექსის 544–ე მუხლით გათვალისწინებული სხვა მემკვიდრეები, გარდა ზემო აღნიშნულისა, არ არსებობენ“; ლ. გ-ე ხელს აწერს ამ განცხადებას და დ. გ-ის ერთადერთ მემკვიდრედ მის მიერ მხოლოდ თვითონ არის დასახელებული.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების, მდებარე თბილისში, ნ-ის ქუჩა №191-ში, ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის №2-71,18/03/1992 მოწმობის საფუძველზე, მესაკუთრეა ლ. გ-ე.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე დაყრდნობით, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) შესაბამისი ნორმები იმის გათვალისწინებით, რომ მამკვიდრებელი გარდაიცვალა 1990 წლის 22 აგვისტოს, ე.ი. ვიდრე ძალაში შევიდოდა ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი. ამასთან, ურთიერთობის მონაწილეები არ შეთანხმებულან ერთმანეთს შორის ურთიერთობის ამჟამად მოქმედი კოდექსით მოწესრიგებაზე.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის (1946 წლის რედაქცია) 539-ე, 540-ე, 542-ე, 544-ე, 546-ე, 556-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ მამკვიდრებლის - დ. გ-ის შვილი - თ. გ-ე, მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ უწყვეტად ცხოვრობდა და ამჟამადაც ცხოვრობს სამკვიდრო ქონებაში - ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №191-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მამკვიდრებლის პირველი რიგის ერთადერთმა კანონისმიერმა მემკვიდრემ - თ. გ-ემ, სამკვიდროს გახსნის დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 556-ე მუხლით გათვალისწინებული ვადის დაცვით (ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან) სამკვიდრო ქონების ფაქტიური დაუფლების გზით, მიიღო სამკვიდრო. ამასთან, დადასტურებულია ის გარემოებაც, რომ კანონით დადგენილ ვადაში (ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან) ანდერძისმიერ მემკვიდრეს - ლ. გ-ეს, არ მიუღია დ. გ-ის სამკვიდრო.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ლ. გ-ემ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ (სამკვიდრო გაიხსნა 1990 წლის 22 აგვისტოს), მიმართა თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს, რომლის 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით განმცხადებლის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; სააპელაციო სასამართლო აღნიშნა, რომ სასამართლოსათვის მიმართვის მიზანს განმცხადებლისათვის წარმოადგენდა სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადის გაგრძელება.

სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 557-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადა შეიძლება გაგრძელდეს, თუკი სასამართლო ვადის გაშვების მიზეზს საპატიოდ მიიჩნევს. სამკვიდრო შეიძლება მიღებულ იქნას აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ სასამართლოსათვის მიუმართავადაც, თუ ამის თანახმა იქნებიან სამკვიდროს მიმღები ყველა დანარჩენი მემკვიდრე.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ლ. გ-ის, როგორც ანდერძისმიერი მემკვიდრის მიერ, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მიზნით თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოში წარდგენილი განცხადება არ განხილულა სასარჩელო წარმოების წესით; აღნიშნული განცხადება განხილულია უდავო სამართალწარმეობის წესით და აქედან გამომდინარე, მისი განხილვის თაობაზე ინფორმირებული არ ყოფილა ერთადერთი პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე - თ. გ-ე, რომელმაც მიიღო სამკვიდრო და შესაბამისად, განცხადების განხილვის შედეგი უშუალო ზეგავლენას იქონიებდა მის უფლება–მოვალეობეზე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 557-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, სამკვიდროს მისაღებად გაშვებული ვადის გაგრძელების მიზნით სასამართლოში წარდგენილი მოთხოვნის განხილვაში უნდა მონაწილეობდეს სამკვიდროს მიმღები ყველა დანარჩენი მემკვიდრე; სხვაგვარად, კერძოდ, უდავო წარმოების გზით ამ საკითხის გადაწყვეტა ეწინააღმდეგება აღნიშნული ნორმის მოთხოვნას და ასევე ზოგადად უდავო წარმოების არსს, რომელიც არსებითად განსხვავდება სასარჩელო წარმოებისაგან; კერძოდ, სასარჩელო წარმოებისაგან განსხვავებით, უდავო წარმოება შესაძლოა მიჩნეული იქნას უდავოდ მხოლოდ იმ თვალსაზრისით, რომ ამ დროს არ არსებობს დავა უფლებაზე; უდავო წარმოების დროს დგინდება ფაქტები და არა ამ ფაქტების სამართლებრივი შედეგები.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის ,,ბ“ პუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია, ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქლაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ; ამ ნორმის მოთხოვნიდან გამომდინარე, პრეიუდიციულად დადგენილია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით, მხოლოდ ერთი აუცილებელი პირობით - თუ სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვაში იგივე პირები, ე.ი. იგივე მოსარჩელე, იგივე მოპასუხე, ან იგივე მესამე პირი დამოუკიდებელი მოთხოვნით მონაწილეობს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ლ. გ-ის, როგორც ანდერძისმიერი მემკვიდრის მიერ, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მიზნით თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოში წარდგენილი განცხადება არ განხილულა სასარჩელო წარმოების წესით (განცხადება განხილულია უდავო სამართალწარმეობის წესით და მისი განხილვის თაობაზე ინფორმირებული არ ყოფილა ერთადერთი პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე - თ. გ-ე), სასამართლოს 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებას ვერ ექნება პრეიუდიციული ძალა და ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები საფუძვლად ვერ დაედება მოცემული დავის გადაწყვეტას.

მოპასუხის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მამკვიდრებლის - დ. გ-ის მიერ გაცემული ანდერძის არსებობის შესახებ, ლ. გ-ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ მამკვიდრებლის დაკრძალვის დღეს. დადგენილია ის გარემოებაც, რომ მას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 556-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვადაში არ მიუღია სამკვიდრო. ამასთან, მხარე, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით, ვერ ასაბუთებს თუ რაში მდგომარეობს სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადის გადაცილების საპატიოობა.

პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა და ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხის) მხოლოდ ზეპირი განმარტება სამსახურებრივი მდგომარეობის გამო დროის არქონის და ანდერძის დამმოწმებელი ნოტარიუსის დაუდგენლობის თაობაზე, არ შეიძლება ჩათვლილიყო, მის მიერ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი ვადის გადაცილების საპატიო მიზეზად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხის) მოსაზრება ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ გარდაცვლილი დ. გ-ის შვილი, პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე – თ. გ-ე, სამკვიდროს მისაღებად სამოქალაქო კოდექსის 556-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა რა სამკვიდროს, შესაბამისად, მოიპოვა სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება, რომელიც აბსოლუტური სანივთო უფლებაა და მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი სახის ხელყოფისაგან. აქედან გამომდინარე, მესაკუთრეს უფლება აქვს ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ხელმყოფებისაგან მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. ამრიგად, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებზე არ ვრცელდება სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლო არ დაინტერესებულა იმ პირის სასამართლო პროცესში ჩართვით, რომლის შედგენილი დოკუმენტის ბათილობის შესახებაც მიიღო გადაწყვეტილება. ორივე ინსტანციის სასამართლობის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათ მიჩნეულია, რომ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა გაცემულია თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების საფუძველზე. მიუხედავად ამისა, ადნერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობასთან ერთად, სასამართლომ, ფაქტიურად გააბათილა ხსენებული გადაწყვეტილებაც, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების არცერთ ნაწილში არ არის მითითება ისეთი სახის დარღვევაზე, რომელიც გახდებოდა ნოტარიუსის მიერ გაცემული დოკუმენტის ბათილად ცნობის საფუძველი. სამკვიდრო მოწმობის გაცემას საფუძვლად დაედო 1992 წლის 19 თებერვლის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტი, რომ ,,ლ. გ-ის მიერ სამკვიდროს მიღების ვადის გადაცილება საპატიო მიზეზით იყო გამოწვეული’’. ამ ფაქტთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ, აღნიშნა, რომ ლ. გ-ის მიერ სამკვიდროს მიღების ვადის გადაცილება საპატიო არ ყოფილა, რითაც დარღვეულია საპროცესო კანონი. ცალსახაა, რომ ერთი და იგივე ფაქტზე, არ შეიძლება არსებობდეს ორი სხვადასხვა სასამართლო გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ იცოდა, რომ მას არ ჰქონდა უფლება კონკრეტული საქმის საპროცესო მსვლელობიდან გამომდინარე გაებათილებინა თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1992 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება, ამიტომ არ გაუსვა ხაზი ამ ფაქტს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში. ამასთან, გადაწყვეტილებას არ მიანიჭა პრეიუდიციული ძალა, ვინაიდან ჩათვალა, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას მოწვეული უნდა ყოფილიყო მოსარჩელე და მისი არ დასწრებით დაირღვა საპროცესო მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლოს ამგვარი არგუმენტაცია ზუსტად ჯდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის ,,ბ’’ პუნქტის მოთხოვნებში. შესაბამისად, თუ სასამართლომ ჩათვალა, რომ 1992 წელს ადგილი ჰქონდა მოსარჩელის უფლების დარღვევას, უნდა მიეთითებინა ზემოხსენებულ მუხლზე, რასაც გვერდი აუარა. ამ მუხლის გამოყენებით სასამართლო უფრო ნათელს გახდიდა შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევას და საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნათა უარყოფას. გარდა ამისა, სასამართლო გადაწყვეტილებას ბათილობას გააჩნია სპეციალური ხანდაზმულობა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა ხანდაზმულობის ვადაზე, თუ ფიქრობდა, რომ წარმოდგენილი იყო განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სარჩელის აღძვრის დროს არ იყო მითითება, რომ მოპასუხემ არასაპატიოდ გაუშვა ხანდაზმულობის ვადა. ამასთან, სადავოდ არ იყო გამხდარი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1992 წელს მოსარჩელე უნდა ყოფილიყო მოწვეული საქმის განხილვაში. სააპელაციო საჩივრის დროს საფუძვლები და მოთხოვნა შეიცვალა, მიუხედავად ამისა სასამართლოს არ უმსჯელია იმის შესახებ, იყო თუ არა მართებული ამგვარი ცვლილება. ამ ფაქტის უგულებელყოფით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი და საპროცესო კოდექსის მოთხოვნები.

სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება ემსჯელა საკითხზე, იყო თუ არა საპატიო მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მიღების ვადის გადაცილება. სამკვიდრო მოწმობის ბათილობით, სასამართლომ ფაქტობრივად აღადგინა ,,დე-ფაქტო მდგომარეობა’’, რის გამოც მოპასუხეს განმეორებით აქვს დასამტკიცებელი, თუ რამდენად იყო საპატიო მის მიერ ვადის გადაცილება, რაც მისი უფლებაა და სასამართლოს მსჯელობა არ უნდა ჰქონოდა ამ საკითხზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაიწყო იმ ფაქტების შესწავლა რომლებსაც ადგილი ჰქონდა 21 წლის წინ. სასამართლო გადაწყვეტილებაში არ უთითებს, მაგრამ, სხდომის ოქმებში ნათლად ჩანს მოპასუხის არგუმენტაცია იმის შესახებ, რომ 1992 წელს რთული იყო იმ ნოტარიუსის მიკვლევა, ვისთანაც ანდერძი ინახებოდა. საომარი მოქმედებების დროს თითქმის ყველა ნოტარიუსს სანოტარო ბიურო დახურული ჰქონდა, არ არსებობდა ერთიანი ბაზა და იმის გათვალისწინებით, რომ ადამიანმა არ იცის რომელ ნოტარიუსთან ინახება ანდერძი, ლოგიკურია გაძნელებულიყო ანდერძის მოძიება. სწორედ ეს გარემოებები და წინაპირობები არ შეუსწავლია და შეუფასებია სააპელაციო სასამართლოს და ისე მიიღო გადაწყვეტილება. ასევე არ მსჯელობს იმ საკითხზე, თუ რატომ მოხდა 1964 წელს ანდერძის შედგენა. სადავო სახლი აშენდა ლ. გ-ის, მაგრამ, ვინაიდან იმ დროისათვის არსებული კანონმდებლობით მოქმედებდა შეზღუდვები, ფორმალურად სახლი გადაფორმდა მამკვიდრებლის სახელზე. შესაბამისად, მოანდერძემ, რომელსაც ანდერძი არ შეუცვლია 30 წლის განმავლობაში, სახლი დაუბრუნა იმ პირს ვისაც ეკუთვნოდა. მოსარჩელემ იცოდა ანდერძის არსებობის შესახებ, რის გამოც მნიშვნელოვანია ხანდაზმულობის საკითხი იმასთან დაკავშირებით თუ როდის აღძრა სარჩელი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის გათვალისწინებით, განცხადების წარდგენის ხანდაზმულობის ვადა გასულია.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 83-ე მუხლები და მე-11 კარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით ლ. გ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. გ-სა და ს. დ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რაც ასახული სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მ. გ-სა და ს. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ. გ-ის მიერ 2013 წლის 15 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 4900 ლარის 70% - 3430 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ლ. გ-ეს (პ/№...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიში/სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ. გ-ის მიერ 2013 წლის 15 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 4900 ლარის 70% – 3430 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე